حمله به سلمان رشدی که ۳۴ سال پیش و با انتشار رمان «آیههای شیطانی» با فتوای روحالله خمینی، واجبالقتل شد، بار دیگر ماجرای این فتوا و موضعگیریها درباره آن را زنده کرده است. برخی افراد که در آن زمان از این فتوا دفاع کردند و در سالهای بعد تغییر موضع دادند، اکنون ساکت ماندهاند.
محمد خاتمی و میرحسین موسوی که از فتوای قتل سلمان رشدی از سوی روحالله خمینی حمایت کرده بودند، در قبال حمله به او سکوت کردهاند. گرچه میرحسین موسوی که در آن زمان نخست وزیر بود و اعلام کرده بود که این فتوا «اجرا خواهد شد»، اکنون در حصر خانگی است و ممکن است دیرتر واکنش نشان بدهد اما او هرگز موضعی بر خلاف نظرات بنیانگذار جمهوری اسلامی نگرفته و پیوسته از زمان زمامداری او به عنوان «دوران طلایی امام» یاد کرده است.
عطاءالله مهاجرانی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت اول محمد خاتمی که وادار به استعفا شد و اکنون در بریتانیا زندگی میکند نیز پس از حمله به سلمان رشدی در توئیتی بدون محکوم کردن این حمله نوشت: «فالکنز در نطق جایزه نوبل گفت: نویسنده بایست با اثر خود بر زیبایی و نیکویى و پارسایى و انساندوستى بیفزاید. سلمان رشدى در مجموعه آثارش کمتر چنان نشانههایى مىبینیم. امیدوارم پس از این حادثه تلخ فرصت نوشتن رمانى را بیابد براى شنیدن سخن فالکنز نه اهانت به محمد و ابراهیم و مریم.»
در حالی که مشخص نیست منظور مهاجرانی از فالکنز کیست، او در توئیتهای دیگری ضمن اشاره به کتاب خود درباره رمان «آیههای شیطانی» از نوشتن آن ابراز خوشحالی کرد. او نوشت حقالتألیف این کتاب که ۳۰ بار تجدید چاپ شده، «حلال و شیرین و گوارا باد.»
مهاجرانی نوشت که از محاکمه در لندن به دلیل نوشتن این کتاب استقبال می کند.
او دقایقی بعد این توئیت خود را پاک کرد و در توئیت دیگری نوشت: «امروزه نيز بعد از حادثه مجروح شدن رشدى، همان نغمه كتاب من و فتواى امام نو شده است. من محاكمه در دادگاه لندن را، درخشانتر از استيضاح مىدانم، آمادهام تا از اين فرصت طلايى بهرهمند شوم. جدى باشيد.»
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت اصلاحات همچنین در توئیتی کار خود را به عنوان نویسنده، «تبیین فتوای امام» خواند.
مهاجرانی پس از صدور فتوای قتل سلمان رشدی، در ۴۰ روز کتاب «توطئه آیات شیطانی» را در دفاع از این فتوا نوشت. او در این کتاب نوشت که «کعب بن اشرف»، درباره زنان مسلمانان شعرهایی عشقی و جنسی میسرود و یکی از مسلمانان از پیامبر اسلام اجازه میگیرد با دروغ او را فریب دهد و به قتل برساند.
مهاجرانی نوشت: «سلمان رشدی با توجه به اقرار آشکارش در کتاب "لبخند یوزپلنگ" که خود را کافر خوانده است و با توجه به اهانت و استهزا باورهای مسلمانان ... مرتد و سآب رسولالله است؛ یعنی سبکننده و دشنامگویی نسبت به پیامبر اسلام و قرآن و ... است ... اهانتها و استهزا و هتاکی او از روی قصد و اختیار صورت گرفته ... و او مرتد فطری است.»
او در عین حال سال ۸۹ در مصاحبهای با شبکه العربیه گفت با کشتن نویسنده به خاطر نوشتش مخالف است.
میرحسین موسوی نیز که در زمان این فتوا نخست وزیر بود در بیانیهای اعلام کرد: «بدون شک، فتوای امام امت درباره سلمان رشدی عملی خواهد شد و کسی که آلت دست صهیونیسم علیه اسلام شده است و وقیحانه به اسلام و پیامبر اسلام حمله کرده است، به کیفر خود خواهد رسید.»
محمد خاتمی نیز که در دوره صدور این حکم وزیر ارشاد بود صدور این حکم را «فرمان مرگ استکبار» خوانده بود. او گفته بود که «سربازان گمنام خمینی» در سراسر دنیا «حکم قتل سلمان رشدی را زنده نگه خواهند داشت.»
با این حال او در دوره ریاست جمهوری خود در سفر به سازمان ملل گفت: «باید مسأله سلمان رشدی را تمام شده تلقی کنیم.»
روحالله خمینی، بنیانگذار و رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در تاریخ ۲۵ بهمن سال ۱۳۶۷ فتوای قتل سلمان رشدی را صادر کرد. بنیاد ۱۵ خرداد هم در سال ۱۳۹۱ با اضافه کردن مبلغ ۵۰۰ هزار دلار به جایزه اجرای فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، مبلغ این جایزه را به سه میلیون و ۳۰۰ هزار دلار رساند.
با این حال بعدها مقامهای جمهوری اسلامی گفتند که به طور مستقل طرحی برای کشتن سلمان رشدی ندارند.
علی خامنهای، رهبر کنونی جمهوری اسلامی، در سال ۱۳۸۳ فتوای فقهی روحالله خمینی را غیرقابل تغییر خواند.
شبکه انبیسی نیوز ضمن انتشار این خبر نوشت که نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد به درخواست اظهار نظر درباره حمله به سلمان رشدی پاسخی نداده است.
روزنامه نیویورک پست نیز گزارش مشابهی را در این باره منتشر کرده است.
در همین حال خبرنگار فاکس نیوز خبر داد که ضارب سلمان رشدی یک گواهینامه جعلی از خود با نام حسن مغنیه به همراه داشته که مشابه نام خانوادگی عماد مغنیه، از فرماندهان پیشین حزبالله لبنان است.
عماد مغنیه در سال ۲۰۰۸ در دمشق کشته شد.
بر اساس گزارش پلیس نیویورک، فرد مهاجم بازداشت شده هادی مطر نام دارد و ۲۴ ساله و اهل نیوجرسی است اما هنوز انگیزه او برای حمله مشخص نشده است.
پلیس نیویورک گفت که فرد مظنون با چاقو دستکم یک ضربه به گردن و یک ضربه به شکم سلمان رشدی زده است.
اندرو ویلی، هماهنگ کننده فعالیتهای این نویسنده، در بیانیهای اعلام کرد که سلمان رشدی ممکن است در اثر این حمله، یک چشمش را از دست بدهد.
او گفت که به اعصاب دست و کبد سلمان رشدی نیز آسیب جدی وارد شده و او در حال حاضر به دستگاه تنفس مصنوعی متصل است.
در حالی که مقامهای رسمی جمهوری اسلامی هنوز واکنشی به تلاش برای ترور رشدی نشان ندادهاند، روزنامه کیهان که مدیر مسئول آن، حسین شریعتمداری، منصوب علی خامنهای است، از حمله به سلمان رشدی تمجید کرد. این روزنامه در ستون «گفتوشنود» خود که در آن در قالب مکالمهای ساختگی بین دو نفر مواضع روزنامه بیان میشود، ابراز امیدواری کرد که «گردن» سلمان رشدی قطع شود.
خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی (ایرنا) نیز توئیتی را درباره محمود مصطفی مازح، فردی که گفته میشود برای اولین بار برای قتل سلمان رشدی تلاش کرد، منتشر کرد.
با این حال محمد مرندی، مشاور تیم مذاکره کننده هستهای جمهوری اسلامی، در واکنش به حمله به سلمان رشدی نوشت: «آیا در زمانی که در آستانه احیای توافق هستهای قرار داریم ادعای ترور جان بولتون و سپس چنین حادثهای، اتفاقی است؟»
او در عین حال اضافه کرد: «من برای نویسندهای که به نفرتپراکنی و اهانت علیه اسلام و مسلمانان اشتغال دارد اشک نمیریزم. او بازیچه قدرتهای امپراطوری است که خودش را به عنوان نویسنده پسااستعمار جا زده است.»
سخنگوی دبیر کل سازمان ملل نیز در واکنش به این حمله گفت: «پاسخ به کلمات به هیچ وجه خشونت نیست.»
نخستوزیر بریتانیا، رئیسجمهوری فرانسه، مشاور امنیت ملی آمریکا، چاک شومر، رهبر اکثریت سنای آمریکا و تعداد دیگری از سناتورها هم این حمله را هولناک خواندهاند.
تام کاتن، سناتور جمهوریخواه نیز خواستار پایان دادن به مذاکرات برجام شده است.
روحالله خمینی، بنیانگذار و رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در تاریخ ۲۵ بهمن سال ۱۳۶۷ فتوای قتل سلمان رشدی را صادر کرد.
بنیاد ۱۵ خرداد هم در سال ۱۳۹۱، با اضافه کردن مبلغ ۵۰۰ هزار دلار به جایزه اجرای فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، جایزه قتل او را به سه میلیون و ۳۰۰ هزار دلار رساند.
با این حال بعدها مقامهای جمهوری اسلامی گفتند که به طور مستقل طرحی برای کشتن سلمان رشدی ندارند.
علی خامنهای، رهبر کنونی جمهوری اسلامی، در سال ۱۳۸۳ فتوای فقهی روحالله خمینی را غیرقابل تغییر خواند.
«آیات شیطانی»، چهارمین کتاب سلمان رشدی است. او میگوید داستان این رمان به اشتباه برداشت شده و «رمان واقعا درباره مهاجران جنوب آسیا در لندن است.»
در بخشی از این کتاب، اشارههایی به ماجرایی در صدر اسلام به نام «غرانیق» میشود. ماجرای غرانیق، در واقع شرح آیاتی است که از سوی شیطان به پیامبر مسلمانان القا میشود. سپس جبرئیل محمد را از وحی نبودن این آیات یا «شیطانی بودن» آنها مطلع میکند.