جمعه‌های اعتراض در سیستان و بلوچستان؛ چهلم چهار جوان کشته‌شده و به خیابان‌ آمدن معترضان

در این بیانیه که روز جمعه ۱۳ آبان منتشر شد،، وزیران خارجه کشورهای آمریکا، بریتانیا، آلمان، فرانسه، ایتالیا، کانادا و ژاپن، حمایت خود را از «آرمان اساسی مردم ایران برای آینده‌ای که در آن امنیت انسانی و حقوق بشر جهانی در مورد آنان محترم و محفوظ شمرده می‌شود» ابراز کردند.

این وزیران امور خارجه همچنین «مرگ خشونت‌بار» مهسا امنیتی پس از بازداشت به دست نیروهای گشت ارشاد را محکوم کردند و نوشتند: «ما از مقام‌های ایرانی می‌خواهیم به تعهدات بین‌المللی خود تحت قوانین بین‌المللی از جمله میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی [یکی از عهدنامه‌های سازمان ملل متحد] احترام بگذارند.»

در ادامه این بیانیه وزیران آمده است که کشورهای عضو گروه ۷ از «حق همه ایرانیان برای دسترسی به اطلاعات» دفاع می‌کنند و از محدودتر شدن فضای مدنی ایران از سوی جمهوری اسلامی از جمله از طریق قطع اینترنت و فیلترینگ رسانه‌های اجتماعی و همچنین محدودیت‌ها در حوزه روزنامه‌نگاری مستقل و هدف قرار دادن مدافعان حقوق بشر، ابراز تاسف می‌کنند.

وزیران امور خارجه هفت کشور صنعتی جهان از جمهوری اسلامی خواستند کسانی را که ناعادلانه بازداشت کرده، از جمله معترضان و کودکان، روزنامه‌نگاران و مدافعان حقوق بشر را که به تازگی بازداشت شده‌اند، آزاد کند.

آنان در بیانیه خود رویه جمهوری اسلامی را در بازداشت غیرعادلانه شهروندان دوتابعیتی و اتباع خارجی رد کردند و از جمهوری اسلامی خواستند به این رویه پایان دهد.

وزیران امور خارجه گروه ۷ همچنین به سرنگون شدن هواپیمای اوکراینی بر اثر شلیک موشک‌های سپاه پاسداران اشاره و از تلاش‌های بین‌المللی برای پاسخگو کردن ایران در این زمینه حمایت کردند.

آنان نوشتند: «ما از ایران می‌خواهیم بدون تاخیر به تعهدات حقوقی بین‌المللی خود عمل کند.»

در بیانیه وزیران امور خارجه گروه ۷ همچنین «ادامه فعالیت‌های بی‌ثبات‌کننده ایران در خاورمیانه و اطراف آن» محکوم شده و آمده است: «این‌ها شامل فعالیت‌های ایران با موشک‌های بالستیک و کروز و همچنین پهپادها و انتقال چنین تسلیحات پیشرفته‌ای به دولت‌ها و گروه‌های غیردولتی است.»

وزیران امور خارجه گروه ۷ چنین اشاعه تسلیحات در منطقه را «بی‌ثبات‌کننده» توصیف کردند که منجر به تنش‌های شدید می‌شود.

آنان نوشتند: «ما از ایران می‌خواهیم حمایت خود را از عوامل خشن دولتی و غیردولتی و گروه‌های نیابتی متوقف کند و به طور کامل به تمام قطعنامه‌های مربوطه شورای امنیت سازمان ملل متحد از جمله قطعنامه ۲۲۳۱ پایبند باشد.»

در پایان این بیانیه نیز به موضوع مذاکرات احیای برجام اشاره شده است.

آنان بر «عزم آشکار» خود برای جلوگیری از دست‌یابی ایران به سلاح اتمی تاکید کردند و نوشتند که گروه ۷ به همکاری با یکدیگر و دیگر شرکای بین‌المللی «به منظور رسیدگی به تنش‌های هسته‌ای ایران و همکاری ناکافی جمهوری اسلامی با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی» ادامه خواهند داد.

در بیانیه وزیران امور خارجه گروه ۷ آمده است: «ما عمیقا نگران گسترش بی‌وقفه برنامه هسته‌ای ایران هستیم که هیچ توجیه غیرنظامی معتبری ندارد.»

آنان یادآور شدند که جمهوری اسلامی با وجود چندین ماه مذاکرات فشرده، هنوز تصمیمات لازم را برای احیای برجام نگرفته: «تهران باید مسیر خود را تغییر دهد و تعهدات قانونی و تعهدات سیاسی خود را در زمینه عدم اشاعه سلاح هسته‌ای بدون تاخیر انجام دهد.»

این بیانیه در حالی صادر شده است که روز پنج‌شنبه ۱۲ آبان، کاترین کولونا، وزیر امور خارجه فرانسه، در حاشیه نشست وزیران امور خارجه گروه ۷ در آلمان، از احتمال تحریم‌های بیشتر علیه جمهوری اسلامی در رابطه با کمک‌های تسلیحاتی به روسیه سخن گفت.

پیش از این اتحادیه اروپا یک بسته تحریمی را علیه ایران در این زمینه به تصویب رسانده است.

اسماعیل‌زهی از حوزه‌های علمیه قم و مسوولان امر خواست صدای فریاد مردم را بشنوند.

او با اشاره به تداوم اعتراضات گفت: «این مردم خون دادند و کشته دادند؛ نمی‌توانید اینها را عقب برانید.»

امام جمعه اهل سنت زاهدان خطاب به حکومت گفت: «الان اکثریت مردم ناراضی‌اند. اگر قبول ندارید، یک رفراندوم با حضور ناظران بین‌المللی برگزار کنید و نتیجه آن را بپذیرید.»

او در خطبه‌های خود به تبعیض نسبت به زنان هم اشاره کرد و گفت: «قانون باید در این مدت تغییر می‌کرد و به روز می‌شد اما همان قانون ۴۰ و چند سال پیش هم اجرا نشده است و نسبت به زنانی که امروز در اعتراضات بیشترین فریاد و صدا از آن‌هاست، تبعیض‌های فراوانی روا داشته‌اند.»

عبدالحمید اسماعیل‌زهی به توصیه‌اش خطاب به روسای جمهوری اطلاح‌طلب برای استفاده از زنان، اقوام و مذاهب در دولت اشاره کرد که به گفته وی، «این حرف‌ها هیچ تاثیری در دوره اصلاح‌طلبان نگذاشت».

او در ادامه به دیدار خود با محمود احمدی‌نژاد و توصیه به او برای استفاده از یک وزیر اهل سنت هم اشاره کرد و گفت: «احمدی‌نژاد خیلی رک به من گفت انتخاب وزیر در دست من نیست، دست جای دیگری است. من هم اگر معرفی کنم، مجلس به او رای نمی‌دهد.»

امام جمعه اهل سنت زاهدان در ادامه خطبه‌های خود خیزش انقلابی امروز ایران و فریادهای مردم را «نتیجه تبعیض و نابرابری در حق زنان» خواند و گفت: «به این زنان بی مهری شده؛ البته که گرسنه هم هست و تحقیر هم شده. اما وقتی از همه چیز محروم است و فقط پوشش سرش برای حاکمیت مطرح است، روسری آتش می‌زند.»

او در ادامه گفت: «می‌خواهید به زور ملت را به بهشت ببرید اما بدانید که نه شیعه به زور به بهشت می‌رود و نه سنی.»

این عالم اهل سنت سیستان و بلوچستان، با تاکید بر این‌که «زنان در ایران از حجاب متنفر شده‌اند»، این خشم عمومی و تنفر و بغض نسبت به دین را به دلیل عملکرد حکومت دانست.

عبدالحمید اسماعیل‌زهی اما سخنان پیشین خود در حمایت از طالبان را تکرار کرد و گفت طالبان امروز نسبت به ۲۰ سال قبل تغییر کرده و قابل اصلاح است؛ گرچه باید به زنان اجازه تحصیل بدهد تا زنان بتوانند وارد دانشگاه شوند.

تکرار این اظهارات از سوی اسماعیل‌زهی در حالی است که شهریور سال گذشته، مواضع او در قبال طالبان موجب شد تا کانون مدافعان حقوق بشر، جایزه «تلاشگر حقوق بشر» را که سال ۱۳۹۳به این روحانی اهل سنت داده بود، از او پس بگیرد.

این کانون صحبت‌های امام جمعه اهل سنت زاهدان در دفاع از طالبان را «در تضاد با موازین حقوق بشر و صلح پایدار جهانی» دانست.

عبدالحمید اسماعیل‌زهی اما در بخش دیگری از خطبه‌های خود به گرفتن «اعترافات اجباری» و مجازات برگشت‌ناپذیر اعدام اعتراض کرد و گفت: «چه‌قدر به قوه قضاییه هشدار داده شد درباره این اعدام‌ها که خلاف سیره اسلام است؛ این اعدام‌ها را از کجا آوردید که هر چیزی را محاربه می‌دانید و برایش مجازات اعدام در نظر می‌گیرید؟ چه جوانانی برای مواد مخدر اعدام شدند. این‌ها به ضرر اسلام و ایران است.»

امام جمعه اهل سنت زاهدان همچنین پخش اعترافات اجباری را باعث مشتعل‌تر شدن خشم و اعتراضات مردم دانست.

او خطاب به حکومت با اشاره به این‌که در این سال‌ها «کشور را امنیتی کردید و دست نظامی‌ها دادید»، گفت: «به خواسته جمهور که اصل و محور است، تن بدهید.»

اسماعیل‌زهی با اشاره به «تلفات سنگینی» که مردم معترض در زاهدان طی هفته‌های اخیر داده‌اند، درباره قربانیان جمعه خونین این شهر در هشتم مهر گفت: «ظرف چند ساعت کشته‌های ما با تمام کشور ایران برابر شد.»

او در انتهای خطبه‌های خود برخلاف نماز جمعه هفته گذشته، مردم را دعوت به «عدم حضور در اعتراضات و شعار دادن» نکرد بلکه از آن‌ها خواست تا در اعتراضات خود نقصانی به مال و آبروی دیگر شهروندان وارد نکنند.

او خطاب به نمازگزاران گفت: «امنیت شهر امروز در دست خودتان است.»

از روز هشتم مهر تاکنون، پس از نمازهای جمعه، اعتراضاتی در زاهدان شکل گرفته است که جرقه آن با خشم عمومی مردم از موضوع «تجاوز یک فرمانده انتظامی» به یک دختر نوجوان بلوچ و کشته شدن مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد زده شد.

تاکنون برای پنج جمعه، اعتراض خیابانی مردم زاهدان برپا بوده است.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی روز جمعه ۱۳ آبان با انتشار بیانیه‌ای در این زمینه اعلام کرد: «از مفاهیم متعالی مانند حقوق بشر به منظور اعمال فشار سیاسی علیه دولت‌های مستقل استفاده ابزاری شده است.»

بر اساس این بیانیه، تهران اقدام آمریکا در سازماندهی این نشست را مداخله در امور داخلی یک کشور مستقل عضو سازمان ملل متحد قلمداد و اعلام کرد بر این باور است که چنین اقداماتی نقض صریح منشور سازمان ملل و بر خلاف اصول حقوق بین‌الملل است.

دو روز پیش، نشست ویژه اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره سرکوب خیزش انقلابی مردم ایران با هم‌صدایی در محکومیت نقض حقوق بشر برگزار شد و نمایندگان کشورهای حاضر در این جلسه، به جز نمایندگان چین و روسیه، حمایت خود را از معترضان اعلام کردند.

آمریکا همراه با آلبانی که به تازگی روابط دیپلماتیک خود را با جمهوری اسلامی قطع کرده، میزبانی این نشست در روز چهارشنبه ۱۱ آبان در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک را بر عهده داشتند.

این نشست با گزارش جاوید رحمان، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران آغاز شد و پس از او نیز شیرین عبادی، حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل و همچنین نازنین بنیادی، بازیگر و سفیر سازمان عفو بین‌الملل بریتانیا سخنرانی کردند.

رحمان در سخنانش خواستار تشکیل سازوکار بین‌المللی برای تحقیقات مستقل درباره سرکوب و نقض حقوق بشر در ایران شد.

او گفت در شش هفته اخیر بسیاری از شهروندان از جمله روزنامه‌نگاران و مدافعان حقوق بشر و فعالان مدنی بازداشت شده‌اند.

رحمان گفت تحقیقات حکومت ایران درباره پرونده قتل مهسا امینی شکست‌ خورده است و دست‌کم ۲۷۷ نفر از جمله ۴۰ کودک در اعتراضات پس از قتل حکومتی مهسا امینی در بازداشت نیروی انتظامی، کشته شده‌اند.

برگزاری این نشست در حالی است که رهبر جمهوری اسلامی، آمریکا و اسرائیل را عامل اصلی خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی دانسته است.

رییس‌جمهوری آمریکا شامگاه پنج‌شنبه ۱۲ آبان در یک سخنرانی انتخاباتی در کالیفرنیا در حالی که ده‌ها نفر از حاضران نوشته‌هایی در حمایت از معترضان ایرانی در دست داشتند، گفت: «نگران نباشید، ما ایران را آزاد می‌کنیم.»

او اما بلافاصله اضافه کرد: «آنان [مردم ایران] به زودی خود را آزاد خواهند کرد.»

چند ساعت بعد، ابراهیم رئیسی در یک اجتماع حکومتی به مناسبت سالروز سیزدهم آبان، روز حمله به سفارت آمریکا در تهران که به عنوان روز دانش‌آموز نامگذاری شده است، در واکنش به این اظهارات بایدن گفت: «ایران ۴۳ سال قبل آزاد شد و مصمم است به اسارت شما در نیاید. ما هرگز گاو شیرده نخواهیم شد.»

رئیسی همچنین مخالفان جمهوری اسلامی را «افراد معدود گول‌خورده خائن» خواند.

قول رییس‌جمهوری آمریکا برای «آزادی ایران» در حالی است که در هفته‌های اخیر درخواست‌ها از بایدن برای اقدامات بیشتر در حمایت از خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی افزایش یافته است.

در تازه‌ترین اقدام، روز پنج‌شنبه گروهی از کنشگران ایرانی کانادا با تجمع در مقابل کنسولگری آمریکا در ونکوور، ضمن ارائه نامه‌ای به سرکنسول ایالات متحده، خواستار اقدام فوری آمریکا برای آزادی توماج صالحی، رپر ایرانی بازداشت شده و سایر زندانیان سیاسی و به رسمیت شناختن انقلاب مردم ایران علیه جمهوری اسلامی شدند.

همچنین بیش از دو هزار و ۳۰۰ چهره علمی و دانشگاهی آمریکا، از جمله دارندگان جایزه نوبل، نشان ملی علوم و مدال فیلدز، در نامه‌ای از جو بایدن خواستند برای جلوگیری از «سرکوب وحشیانه» و کشته شدن دانشجویان معترض در ایران، اقدام فوری انجام دهد.

گروهی از کنشگران ایرانی نیز در مقابل کنگره آمریکا تحصن کردند. این کنشگران در این تحصن خواستار جلب توجه نمایندگان کنگره به خیزش سراسری ایرانیان و اقدام‌های عملی ایالات متحده برای مقابله با سرکوب‌گری جمهوری اسلامی شدند.

نیما نیا، کنشگر کوییر که در تحصن ایرانیان مقابل کنگره حضور داشت و پرفورمنس اعتراضی برگزار کرد، به ایران‌اینترنشنال گفت: «در این تحصن می‌خواهیم به مردم و مقامات آمریکا اطلاع بدهیم اکنون در ایران چه می‌گذرد.»

آمریکا تاکنون تحریم‌هایی را علیه گشت ارشاد و برخی از فرماندهان نظامی مسوول سرکوب خیزش انقلابی در ایران اعمال کرده است.

همچنین نماینده آمریکا در نشست شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد واشینگتن با دیگر کشورهای سازمان ملل همکاری می‌کند تا جمهوری اسلامی را از کمیسیون مقام زن سازمان ملل کنار بگذارد.

فاطمی در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا، کمبود داروهای کودکان را عمدتا در شربت‌ها خواند و گفت: «شربت دیفن‌هیدرامین، شربت استامینوفن و بروفن برای تب بچه‌ها و شیاف استامینوفن برای کودکانی که خیلی کوچک‌اند و باید استامینوفن را به صورت شیاف استفاده کنند در داروخانه‌ها به اندازه کافی پیدا نمی‌شود.»

به نظر می‌رسد این کمبود در پی اجرای «طرح دارویار» و قیمت دستوری برای دارو باشد.

فاطمی پیش از این درباره ایرادات این طرح و کمبود دارو گفته بود: «افزایش قیمتی که سازمان غذا و دارو برای آنتی‌بیوتیک‌ها داده، مورد رضایت تولیدکنندگان نبوده و باعث شده که تولیدشان را کاهش دهند.»

این مقام مسوول از سوی دیگر با اشاره به اینکه «برای سرفه کودکان هم داروها کمبود دارند»، کمبودهای طولانی‌مدت دارویی در کشور را به دلیل این دانست که ذخایر استراتژیک دارو در ایران تعریف نشده است.

به گفته فاطمی کمبود دارو تنها در حوزه آنتی‌بیوتیک‌ها نیست و حتی داروهای خیلی ساده مانند قطره نمکی شست‌وشوی بینی نیز که برای کودکان استفاده می‌شود، در داروخانه‌ها پیدا نمی‌شود.

نایب رییس انجمن داروسازان مشکل کمبود سرم را نیز ادامه‌دار خواند و گفت: «سرم همچنان جزو اقلامی است که کمبود دارد و به صورت سهمیه‌ای و جیره‌بندی به داروخانه‌ها ارائه می‌شود.»

فاطمی پیش از این و در اواخر شهریور ماه هم از سهمیه‌بندی سرم در داروخانه‌ها خبر داده و گفته بود ذخایر استراتژیک داروها در ایران به صفر رسیده است.

او در گفت‌وگویی دیگر در اوایل مهر ماه امسال نیز به کمبود آنتی‌بیوتیک و وضعیت بازار دارو بعد از اجرای طرح دارویاری و همچنین وضعیت کمبودهای دارویی، اشاره و تاکید کرده بود علی‌رغم این‌که اعلام شده بود با اجرای طرح دارویاری، کمبودهای دارویی رفع می‌شود اما هنوز برخی کمبودها در بازار دارو وجود دارد.

به گفته فاطمی، در طرح دارویاری باید پیش‌بینی‌هایی در زمینه قیمت‌گذاری دارو انجام می‌شد که انجام نشد و بر همین اساس برخی از تولیدکنندگان به قیمت‌گذاری‌های بعد از اجرای طرح دارویاری، انتقاد دارند.

این انتقادها به ویژه در مورد تولیدکنندگان آنتی‌بیوتیک قابل توجه است.

در سال‌های اخیر گزارش‌های مختلفی درباره کمبود دارو و همچنین افزایش شدید قیمت داروها منتشر شده و انجمن داروسازان از نایاب شدن ۱۰۰ دارو خبر داده بود.

در همین حال همایون سامه‌یح نجف‌آبادی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، در اردیبهشت ماه گفت علاوه بر داروهای خاص، داروهای بسیار معمولی هم کمیاب شده است.

در فروردین ماه نیز بهرام دارایی، رییس سازمان غذا و دارو، تایید کرده بود در سال گذشته قیمت داروهای وارداتی شش برابر شده و داروهای داخلی نیز تا دو برابر افزایش قیمت داشته است.