حکومت جمهوری اسلامی در حالی در تلاش برای کماهمیت جلوه دادن تحریم جشنوارههای فجر به ویژه جشنواره فیلم فجر است، که آنچه در عمل اتفاق افتاده، چیزی جز شکست این تلاشها را نشان نمیدهد.
روزنامه کیهان به عنوان یکی از اصلیترین بازوهای تبلیغاتی و رسانهای جمهوری اسلامی، در تازهترین شمارهاش، گزارشی را با تیتری که ادعای حکومت درباره «کم اهمیت بودن تحریمها» را نشان میدهد، منتشر کرده است: «چراغ جشنواره فیلم فجر روشنتر از همیشه».
این روزنامه نه تنها مدعی «رونق و پویایی بیشتر» جشنواره فیلم فجر امسال «نسبت به سالهای اخیر» است، بلکه بار دیگر به هنرمندان معترض و تحریمکننده حمله کرده و آنان را به «آزار و اذیت» کسانی که در شرایط کنونی مشغول فعالیت هستند، متهم کرده است.
کیهان با اشاره غیرمستقیم به مانی حقیقی نوشته است: «حتی برخی از تهدیدکنندگان با لحن و ادبیات لاتی و جاهلمنشانه، همکاران خود را مورد آزار قرار دادند، مانند نوه جاسوس معروف انگلیس که گفت: منتظرم ببینیم چه کسانی به جشنواره فیلم فجر میروند؟»
پیشتر مانی حقیقی، بازیگر و کارگردان، در ویدیویی در واکنش به درخواست وزیر ارشاد برای فعالیت هنرمندان گفته است: «چگونه در این شرایط که بهترین بازیگران و کارگردانان و شجاعترین رپرها در زندان هستند، دعوت به برگزاری کنسرت و جشنواره میکنید؟»
کیهان همچنین هنرمندان معترض را به «تهدید» دیگران و در عین حال «ریاکاری» متهم کرده و افزوده است: «امروز نیز همین حضرات در حالی که ادعای تحریم و همراهیشان با اغتشاشات، گوش فلک را کر کرده، خود در پروژههای پر پول با رانت و پارتی و شارلاتانیسم مشغول دریافت دستمزدهای کلان بوده و بعضا با همین دستمزدها در آن سوی مرزها برای خود ویلا و خانههای آنچنانی تهیه کردهاند.»
اما این تلاشهای حکومت و گزارشهای اتهامافکن رسانههایش که همزمان با تحریم گسترده جشنوارههای فجر از سوی هنرمندان آغاز شد، تاکنون راه به جایی نبرده و نتوانسته مانع تداوم موج تحریمها شود.
یکی از نمونههای تازه شکست این تلاشها، شرکت نکردن کارگردان و بازیگران فیلم «چرا گریه نمیکنی» در نشست رسانهای فیلمشان در جشنواره فیلم فجر بود که بازتاب گسترده داشت.
این اقدام کارگردان و بازیگران معترض چنان تاثیرگذار بود که در غیاب آنها رضا محقق، تهیهکننده فیلم تلاش کرد با اظهاراتی در حمایت از حکومت، این اقدام اعتراضی را کماهمیت جلوه دهد.
رضا محقق، خطاب به معترضان گفت: «تحریم سینما یعنی بازی کردن با معیشت پنج هزار نفری که در صنعت سینما کار میکنند. شما جایتان را با سیاسیون اشتباه گرفتهاید.»
اما قبل از آن، کیومرث پوراحمد کارگردان سرشناس سینمای ایران که اثرش به بخش مسابقه فجر ۴۱ راه پیدا کرده بود، گفت حضور فیلمش در جشنواره، تصمیم تهیهکننده و مالک فیلم بوده نه او.
هانیه توسلی، بازیگر نیز در واکنش به شرکت فیلمی با بازی او در فجر گفت این حضور «انتخاب و تصمیم» او نیست.
علی نصیریان، بازیگر پیشکسوت سینما، تئاتر و تلویزیون با انتشار نامه سرگشاده خطاب به دبیر جشنواره فیلم فجر خواستار حذف نامش از هر برنامهای در این جشنواره حذف شود. او در این نامه نوشته: «نظر به مشكلات جسمى، سنى و عوارض روحى كه اخيرا بر من عارض شده، از حضور در جشنواره فجر معذورم.»
اما شاید حکومت تصور نمیکرد که موج تحریم جشنواره فراتر از مرزهای ایران نیز برود و هنرمندان خارجی هم به این کارزار بپیوندند.
در روزهای اخیر، ژان پییر و لوک داردن، دو فیلمساز مشهور بلژیکی، با انتشار بیانیهای خواستار حذف جدیدترین فیلم بلند سینمایی خود، «توری و لوکیتا»، از جشنواره فیلم فجر شدند و نوشتند نمیخواهند در نمایش دیکتاتوری مذهبی جنایتکار حضور داشته باشند و در کنار مخالفان این رژیم میایستند.
همزمان، کریستین مونجیو، کارگردان مطرح رومانیایی از نمایش جدیدترین فیلم خود در جشنواره فجر ابراز بیاطلاعی کرد.او گفت از پخشکننده فیلم خواسته فورا این فیلم را از فجر خارج کند. همچنین آلیس دیوپ، نویسنده و کارگردان سرشناس فرانسوی و کامیلا اندینی، فیلمساز اندونزیایی خواستار خروج فیلمشان از جشنواره فجر شدهاند.
در این شرایط، به نظر میرسد حکومت خود به شدت بحران تحریم جشنواره، که اکنون به تماشاگران نیز رسیده، واقف است.
پیشتر عکسهایی در رسانهها منتشر شده بود که سالنهای خالی جشنواره را افشا کرده بود.
محمد خزاعی، رییس سازمان سینمایی، که پیشتر هنرمندان معترض را به ممنوعیت از کار تهدید کرده، اعلام کرده که امسال نظرسنجی برای انتخاب سیمرغ مردمی وجود نخواهد داشت و در مراسم اختتامیه هم این جایزه اهدا نخواهد شد.
به نظر میرسد حذف این جایزه، به دلیل تحریم جشنواره از سوی تماشاگران عادی، یعنی مردم است.
اما تحریم جشنوارههای فجر فقط مختص جشنواره فیلم نیست. پیشتر هنرمندان دیگر رشتههای هنری و حتی اصنافشان نیز اعلام کردند که از فعالیت هنری بازمیایستند.
مثلا قطبالدین صادقی، کارگردان مشهور تئاتر در واکنش به تلاشهای وزیر ارشاد برای عادیسازی فعالیتهای هنری گفته است: «آنها دوست دارند عادیسازی کنند. چرا قبلا از این شرایط صحبت نکردهاند؟ شرایط عادی نیست.»
او تاکید کرد: «با دستور و فرمان نمیشود عادیسازی کرد. زمینههای اجتماعی ریشههایی دارند که باید حل شوند. باید به مردم شور زندگی بدهند. باید امید به آینده به مردم بدهند.»
همچنین به تازگی جمعی از دانشجویان و فارغالتحصیلان رشته موسیقی با انتشار بیانیهای اعلام کردند که در جشنواره موسیقی شرکت نخواهند کرد.
این دانشجویان و دانشآموختگان تاکید کردند که حکومت همیشه از جشنواره فجر «استفاده تبلیغاتی» کرده است.
چهاردهم بهمن مراسم حکومتی «جشن تکلیف دختران دانشآموز» در حضور علی خامنهای برگزار شد که انتشار تصاویر آن در شبکههای اجتماعی مخالفتها و واکنشهای تندی را در پی داشت.
بخشی از این واکنشها مربوط به نقض حقوق کودکان از سوی جمهوری اسلامی و ماهیت چنین مراسمی بود.
سازمان حقوق بشری ههنگاو در توییتی، عکسی از این مراسم حکومتی با توضیح «نقض بیپروای حقوق کودکان توسط علی خامنهای» منتشر کرد و نوشت: «کودکان حق دارند از زیستی شاد و آرام به دور از شعائر مذهبی برخوردار باشند.»
فعالان حقوق کودک نیز «جشن تکلیف» را آغازی بر نقض سیستماتیک حقوق زنان در ایران زیر نظر قوانین جمهوری اسلامی خواندند. مراسمی مذهبی که در پایان ۹ سالگی دختران برگزار میشود و با الزام آنها به رعایت حجاب و مسایل «شرعی»، حقوق زنان را وابسته به بلوغ جنسیشان میکند.
این در حالی است که به گفته ناظران، یکی از اهداف جنبش «زن، زندگی، آزادی» در پنج ماه اخیر، برداشتن بار سنت، تاریخ و زیستشناسی از روی دوش زنان بوده تا آنها را صاحب حق تصمیمگیری در مورد بدن و آزادیهایشان کند.
بخش دیگری از واکنشها به عکسهای این مراسم، مربوط به استفاده ابزاری جمهوری اسلامی از کودکان برای نشان دادن چهرهای مشروع از خود است.
برخی کاربران در شبکههای اجتماعی تصاویری را از سوءاستفاده دیکتاتورهای جهان از کودکان منتشر کردند که برای جبران بحران مشروعیت از دست رفتهشان میکوشند تا چهرهای مهربان از خود به جهان مخابره کنند.
همچنان که عکسهایی از حضور هیتلر (رهبر آلمان نازی)، نیکولای چائوشسکو (دیکتاتور رومانی)، کیم جونگ اون (رهبر کنونی کره شمالی) و پدر و پدربزرگش (رهبران پیشین این کشور) در میان کودکان و دانشآموزان دختر و پسر برای خدمت به این هدف منتشر شده و میشود.
یک کاربر با مقایسه این تصاویر با عکسهایی که از حضور خامنهای در میان دختران دانشآموز منتشر شده، نوشت: «خامنهای، از آخرین بازماندههای دیکتاتورهای فاسد هم دِین خود را به آلبوم عبرت تاریخ بهجا آورد و تصویری مشابه آنها به یادگار گذاشت.»
شماری دیگر از کاربران با اشاره به شباهت دیکتاتورها گفتند «هنگام سقوط» سراغ کودکان و نوجوانان میروند و در عین حال همگی جنایتکار و جملگی رفتنی هستند.
استفاده ابزاری از معصومیت کودکان به دلیل پیوندی که با عاطفه و احساسات عموم مردم دارند، از سوی جمهوری اسلامی نیز تلاشی برای تلطیف چهره خشن حکومت در پنج ماه گذشته و سرکوب اعتراضات است.
برخی از این مراسم با عنوان آخرین تلاشهای جمهوری اسلامی برای پشت کردن به اهدافی یاد کردند که نسل جوان معترض در خیزش انقلابی خود آن را دنبال میکند و در این تلاش، نسل جوان را به مثابه یک ارتش سفید به صف کرده است.
برخی فعالان سیاسی و اجتماعی همچنین برپایی مراسم حکومتی «جشن تکلیف دختران دانشآموز» را با حضور علی خامنهای، نمایشی کمیک از واقعیتهای تلخ جامعه و ادامهای بر سیرکی خواندند که جمهوری اسلامی در پیش گرفته تا نشان دهد ایران همچنان در وضعیتی مانند پیش از خیزش انقلابی است.
از سوی دیگر، کودکانی که در این مراسم حجاب اجباری سفت و سختی دارند، قرار است بر ایدئولوژی همیشگی جمهوری اسلامی مبنی بر تداوم قوانین زنستیزانه، حفظ «حجاب» و محدودسازی سیستماتیک زنان صحه بگذارند.
به گفته کارشناسان، خامنهای با اشاره به سرود «سلام فرمانده» که چندی پیش به وسیله نوجوانان همخوانی شد و حضور در «جشن تکلیف دختران دانشآموز» میکوشد کودکان و نوجوانان را در قالب تصویر «سربازان نظام» نمایش دهد.
این تصاویر قرار است این ایده را نمایندگی کنند که خامنهای، رهبری بلندپرواز در کنار سربازان آیندهاش است؛ نیرویی که به اعتقاد او از هماکنون در حال شکلگیری است.