چند شرکت ارائهدهنده خدمات اینترنت در روسیه، دسترسی کاربران این کشور به سرویس خبری «گوگل نیوز» را مسدود کردند. این اتفاق پس از آن روی داد که ژنرالهای ارتش روسیه، یوگنی پریگوژین، فرمانده گروه مزدوران نظامی واگنر را به تلاش برای کودتا علیه دولت متهم کردند.
شرکت «نتبلاکس» (NetBlocks) که به رصد وضعیت دسترسی به اینترنت در جهان میپردازد، گزارش داده است دستکم پنج شرکت مخابراتی در روسیه (تا زمان انتشار این گزارش) گوگل نیوز را فیلتر کردهاند.
شرکتهای Rostelecom،Telplus، Motiv Telecom و U-LAN از جمله ارئهدهندگان اینترنت در روسیهاند که این مسدودسازی را اعمال کردهاند.
بر اساس این گزارش، چند شرکت مخابراتی روسی دیگر نیز کاهش دادن دسترسی به این سرویس خبری را آغاز کردهاند.
گوگل نیوز یکی از خدمات خبری زیرمجموعه شرکت گوگل است که اخبار را از منابع مختلف گردآوری میکند.
شب گذشته مقامات روسیه یوگنی پریگوژین، رهبر گروه واگنر را به تلاش برای کودتا علیه ولادیمیر پوتین متهم کردند.
دولت روسیه همچنین تحقیقاتی را با موضوع «سازماندهی شورش مسلحانه» علیه پریگوژین آغاز کرده است.
اما پیش از این و در ماه مارس سال ۲۰۲۲ نهاد دولتی «روسکماندوز» (Roskomnadzor) که به عنوان رگولاتور ارتباطات روسیه وظیفه سانسور اینترنت در این کشور را به عهده دارد گفته بود دسترسی به گوگل نیوز را مسدود میکند.
گوگل در آن دوره نمایش تبلیغات خود را در روسیه متوقف کرده و جلوی انتشار محتوای غلطی را گرفته بود که در جهت حمایت از حمله روسیه به اوکراین منتشر میشد.
روسکماندوز بخشی از یک دستگاه عریض و طویل فنآوری است که ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، آن را در طول سالهای گذشته برای اعمال کنترل روی خروجیهای فنآوری این کشور ساخته است.
در کنار اینترنت به شدت نظارت شده، روسیه از یک سیستم جاسوسی داخلی نیز بهره میبرد که از آن برای شنود مکالمات تلفنی و ترافیک اینترنت، انتشار کارزارهای دروغرسانی و هک سیستمهای دولتی کشورهای دیگر استفاده میکند.
سال گذشته پس از حمله روسیه به اوکراین بسیاری از شرکتهای فنآوری غربی ارائه خدمات و محصولات خود را به این کشور متوقف کرده و از بازار آن خارج شدند.
برخی از آنها نیز از طرف دولت روسیه فیلتر شدند.
نتفلیکس و تیکتاک از جمله شرکتهایی بودند که تصمیم گرفتند خدماتشان را در روسیه متوقف کنند. دولت اما فیسبوک را فیلتر کرد و علاوه بر آن، دسترسی به توییتر تا حدودی مسدود شد.
اپل، سامسونگ، مایکروسافت، اوراکل، سیسکو و شرکتهای مشابه دیگر هم خدماتشان را محدود یا به طور کامل از بازار روسیه خارج کردند.
وزارت دفاع بریتانیا در گزارش روزانه خود اعلام کرد بخشی از نیروهای گروه واگنر به احتمال زیاد عازم مسکو هستند اما شواهد بسیار محدودی از درگیری بین آنها و نیروهای امنیتی روسیه وجود دارد و با هیچ مقاومت خاصی روبهرو نشدهاند.
ارزیابی اطلاعاتی جدید وزارت دفاع بریتانیا میگوید این واحدهای واگنر «از طریق استان ورنژ به سمت شمال حرکت میکنند»؛ استانی که در نیمه راه بین پایتخت مسکو و روستوف- نا-دنو، شهر جنوبی روسیه قرار دارد و گروه مزدور واگنر میگوید اکنون کنترل آن را در اختیار دارد.
وزارت دفاع بریتانیا خبر داد واگنر «به احتمال قریب به یقین» مراکز کلیدی در روستوف-نا-دونو را اشغال کرده است.
این وزارتخانه همچنین شورش واگنر را بهعنوان «مهمترین چالش برای دولت روسیه در دورههای اخیر» توصیف کرد و گفت این نیروها دستکم از «دو نقطه اوکراین اشغالی به سمت روسیه» رفتهاند.
از سوی دیگر ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، درباره وضعیت بحرانی در روسیه اظهارنظر کرد و گفت: «هر کسی راه شر را انتخاب کند، خود را نابود میکند.»
زلنسکی تاکید کرد که روسیه برای پوشاندن ضعف خود به تبلیغات تکیه کرده است اما: «اکنون آنقدر هرج و مرج وجود دارد که هیچ دروغی نمیتواند آن را پنهان کند.»
او در ادامه گفت: «هر چه روسیه به جنگ همه جانبه خود علیه اوکراین ادامه دهد، با مشکلات بیشتری در خاک خود مواجه خواهد شد.»
یوگنی پریگوژین، بنیانگذار و فرمانده گروه شورشی واگنر، روز شنبه سوم تیر اعلام کرد نیروهایش چند ساعت پس از فراخوان برای شورش علیه رهبران روسیه، کنترل شهر روستوف را در دست گرفتند.
این شهر در نزدیکی مرز اوکراین، یکی از مراکز مهم لجستیکی ارتش روسیه محسوب میشود.
پوتین نیز روز شنبه در یک سخنرانی خطاب به مردم روسیه اعتراف کرد وضعیت شهر روستوف روسیه پس از ورود نیروهای واگنر به آن «دشوار» شده است.
پوتین که سخنرانیاش از تلویزیون دولتی این کشور پخش میشد، خواستار «وحدت» شد و قول داد که در برابر عاملان «خنجر زدن از پشت»، پاسخی «شکستناپذیر» بدهد.
او گفت: «نیروهای روسیه قهرمانانه میجنگند و تمام ماشین نظامی غرب علیه روسیه است.»
رییسجمهوری روسیه همچنین به کسانی که در شورش واگنر شرکت کردند گفت که «به دام افتاده یا تهدید شدهاند و ماجراجویی شورش مسلحانه را آغاز کردهاند».
پوتین آنچه را که در حال وقوع است خیانت به کشور و مردمش خواند و تاکید کرد: «هر چیزی که روسیه را تضعیف کند باید کنار گذاشته شود.»
پوتین گفت که طی شب گذشته با فرماندهان ارتش صحبت کرده است و «روسیه از خود در برابر خیانتهای داخلی محافظت خواهد کرد».
او وضعیت قیام مسلحانه را «خنجر زدن به پشت کشور و مردم» خواند و افزود که روسیه «با شورش به سوی شکست و تسلیم سوق داده شده است و اقدام روسیه علیه شورشیان شدید خواهد بود».
وضعیت در مسکو، پایتخت روسیه نیز بحرانی است.
شهردار مسکو اعلام کرد در مقابل تهدید گروه واگنر «اقدامات ضد تروریستی» در دستور کار قرار دارد که شامل محدودیت در برگزاری برنامههای دستهجمعی و کنترل بیشتر در شهر میشود.
میخایلو پودولیاک، مشاور رییسجمهوری اوکراین، درباره درگیری گروه واگنر و دولت روسیه نوشت که «همه چیز در روسیه از نو شروع شده است».
همزمان اما رسانه شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی از روسیه در برابر واگنر حمایت کرد.
توییتر نورنیوز روز شنبه نوشت: «اقدامات گروه واگنر گرچه از نظر شکلی با توجه به درگیر بودن روسیه در جنگ اوکراین میتواند آثار روانی مخربی را بهدنبال داشته باشد اما این گروه از نقطه نظر ماهیتی فاقد حداقل توان لازم برای به چالش کشاندن ارتش روسیه است.»
جمهوری اسلامی اکنون یکی از حامیان روسیه در تهاجم به اوکراین محسوب میشود و با ارسال پهپادهای انفجاری برای این کشور، در جنگ اوکراین مداخله دارد.