چهار انجمن روانشناسی و روانپزشکی ایران در نامهای به رییس قوه قضاییه نسبت به احکامی که برای چند بازیگر مانند آزاده صمدی، افسانه بایگان و لیلا بلوکات به دلیل عدم رعایت حجاب اجباری صادر شده، واکنش نشان دادند. آنها احکام صادره را «سوءاستفاده از روانپزشکی و روانشناسی» خواندند.
روسای انجمنهای روانپزشکان، رواندرمانی، روانشناسی و روانتنی در نامه خود به غلامحسین محسنی اژهای، حبس طولانی مخالفان کمونیسم در بیمارستانهای روانی شوروی و برچسب زدن بر بردههای نافرمان با تشخیص روانپزشکی در آمریکا را دو نمونه از سوءاستفاده از علم روانپزشکی برشمردند.
آنها با تاکید بر اینکه سوءاستفاده از روانپزشکی و روانشناسی «تاریخی طولانی و تاسفبار» دارد، گفتند که بهکارگیری تشخیص روانپزشکی برای «تنبیه افراد» در زمره این سوءاستفادههاست و پیامدهای جبرانناپذیری نیز به دنبال خواهد داشت.
به گفته این چهار انجمن، «نقض کرامت انسانهای هدف تحقیر»، «آسیب دیدن جایگاه اجتماعی افراد بسیاری که مبتلا به مشکلات سلامت روان هستند»، «دشوارتر شدن ارائه خدمات سلامت روان به نیازمندان» و «خدشهدار شدن وجهه روانپزشکی و روانشناسی ایران در جهان» از پیامدهای صدور چنین احکامی هستند.
آنان تاکید کردند آنچه در متن حکم زنان بازیگر بهعنوان تشخیص یک «بیماری روحی و شخصیت ضد خانواده» آمده، عنوانی «غیرعلمی و غریب» و «به کارگیری آن برای اهل فن ناباورانه است».
به گفته این چهار انجمن، تشخیص اختلالات روانی «در صلاحیت روانپزشک است نه قاضی»؛ همانگونه که تشخیص سایر بیماریها در صلاحیت پزشکان است نه قضات.
در بخشی دیگر از این نامه آمده است: «ارجاع افراد به مراکز روانشناسی و مشاوره جهت اعمال تغییر در سبک زندگی و انتخابهای فردی آنها متعارض با اصل خودمختاری به عنوان یکی از اصول اخلاقی این حرفه است.»
پیش از این نامه، روزنامه شرق نیز به نقل از سامان توکلی، روانپزشک نوشته بود که صدور حکم «مراجعه به مراکز روانشناسی برای درمان بیماری شخصیت ضداجتماعی» برای زنان بازیگر بهطور جدی باعث نگرانی او و بسیاری از همکاران روانپزشک و روانشناس شده است.
توکلی در این گفتوگو اضافه کرد: «استفاده از برچسبهای روانپزشکی و روانشناسی برای رفتار معترضان و منتقدان سیاسی و اجتماعی یا افرادی که سبکهای زندگی متفاوت با الگوی مورد قبول شیوههای حکمرانی دارند، به سلامت روان افراد و جامعه آسیب خواهد زد.»
در هفتههای گذشته برخوردهای تهدیدآمیز وزارت ارشاد، قوه قضاییه و نهادهای امنیتی با سینماگران معترض به حجاب اجباری شدت گرفته است بهطوری که در روزهای اخیر حکم سنگین حبس و محرومیت کاری و فعالیت اجتماعی برای افسانه بایگان، بازیگر سینما و تلویزیون به دلیل استفاده از کلاه بهجای روسری صادر شد.
مهدی کوهیان، حقوقدان و عضو کمیته پیگیری وضعیت هنرمندان بازداشت شده روز چهارشنبه ۲۸ تیر اعلام کرد که این بازیگر به «دو سال حبس تعزیری» محکوم شده که به مدت پنج سال در حالت تعلیق است.
او همچنین به «مراجعه هفتگی به مرکز روانشناسی و دریافت گواهی سلامت به دلیل بیماری روحی شخصیت ضد خانواده، دو سال ممنوعیت خروج از کشور، ممنوعیت استفاده از فضای مجازی به مدت دو سال» و برخی مجازاتهای تکمیلی دیگر محکوم شده است.
این حقوقدان در توییتر خود نوشت: «به گمانم شعبه ۱۰۸۸ دادگاه کیفری دو، هر روز با دیروز خودش در استفاده از ادبیات شنیع و شوکهکننده مسابقه میدهد. در رای محکومیت صادره برای خانم بایگان، علاوه بر توهین، افترا و تحقیر ایشان، به مسوولان فرهنگی، سینمایی و تلویزیون و به شکل تلویحی به خانه سینما، توهین مستقیم کرده است.»
در روزهای گذشته برای دستکم دو بازیگر دیگر یعنی آزاده صمدی و لیلا بلوکات نیز به دلیل استفاده از «کلاه» و «بیحجابی» احکامی مشابه صادر شده بود.
با وجود تداوم این برخوردهای تهدیدآمیز موضع اصناف و خانه سینما نیز رادیکالتر شده و برخلاف گذشته درباره تبعات تداوم این برخوردها هشدار میدهند.
به تازگی دو صنف سینمایی با انتشار بیانیهای مشترک، حکم صادر شده در قوه قضاییه جمهوری اسلامی برای آزاده صمدی را محکوم کردند و آن را «توهین به شعور تمام اهالی سینما» خواندند.
کانون کارگردانان و اتحادیه تهیهکنندگان سینمای ایران خطاب به قوه قضاییه، حضور اجباری آزاده صمدی در کلاسهای روانشناسی را توهین خوانده و خواستار عذرخواهی به دلیل صدور این «حکم عجیب» شدند.
چهارشنبه ۲۸ تیر ویدیویی در کانال تلگرامی «رادیو گیلان» منتشر شد که به گفته منتشرکنندگان، مربوط به رابطه جنسی رضا ثقتی، موسس «کارگاه عفاف و حجاب» در گیلان، با یک مرد جوان با هویت نامشخص و در محل «مهمانسرای ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان» (بر اساس اطلاعات تکمیلی مکان خانه جدید ثقتی بوده است که مشغول نقل مکان به آن بودهاند) است.
در این ویدیو، مردی که گفته میشود مدیرکل ارشاد استان گیلان است با شریک جنسی خود درباره محل دفن هوشنگ ابتهاج، شاعر ایرانی که چندی پیش درگذشت گفتوگو میکند.
در ویدیویی دیگر هم تصویری محو و سایهوار از ارتباط و عمل جنسی میان دو مرد در همان مکان دیده میشود.
مواضع پیشین رضا ثقتی و تاکیدش بر حجاب اجباری
رضا ثقتی که آذر ۱۴۰۰ از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت ابراهیم رئیسی به عنوان مدیرکل در گیلان منصوب شد، پس از انتشار این فیلم بدون توضیح خاصی برکنار و فرد دیگری به عنوان سرپرست اداره کل ارشاد این استان معرفی شد.
او که همواره مواضع تندی در دفاع از حجاب تحمیلی نشان میداد، اواخر خرداد ماه امسال گفته بود قرار است کانونهای فرهنگی و هنری مساجد گیلان، «قرارگاه عفاف و حجاب محلهمحور» را در این استان تشکیل دهند.
او یک ماه پیش از آن و در اردیبهشت ماه نیز از تشکیل «هایپرمارکت حجاب» و همچنین برگزاری «نمایشگاه بزرگ عفاف و حجاب با حضور ۸۰ برند ایرانی» در گیلان خبر داده بود.
مدیرکل پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان در صفحه شخصی خود در اینستاگرام هم موضوع پوشش اختیاری زنان را با عنوان «زننده» توصیف کرده و آن را محصول «ولنگاری فرهنگی» دولت حسن روحانی در هشت سال گذشته خوانده بود.
در تصویر یک استوری اینستاگرامی صفحه ثقتی که کاربران شبکههای اجتماعی منتشر کردهاند، آمده است: «کمک کنید دولت جدید به صورت ویژه بتوانند ظواهر فرهنگی شهر را التیام ببخشند. این صحنههای نامناسب فرهنگی در شأن فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی ما نیست.»
اشکان خطیبی، بازیگر و خواننده، در واکنش به این برکناری در توییتر خود نوشت که ادارهکل ارشاد گیلان از سال ۹۷ به تمام درخواستهای مجوز کنسرت او در شهرهای رشت و انزلی «جواب منفی» داده است.
به گفته خطیبی، مدیرکل ارشاد در جواب سوال تهیهکننده که پرسیده بوده چه مشکلی با او دارند، گفته بوده: «این میخواهد بیاید اینجا روی صحنه کثافتکاری کند. من نمیگذارم.»
گفته میشود رضا ثقتی که متولد سال ۱۳۵۷ در رشت است، متاهل بوده و سه فرزند دختر دارد.
او پیش از آنکه به عنوان مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان منصوب شود، مسوول ایثارگران این ادارهکل بوده و با تاسیس نشریه «قلم» کانونهای فرهنگی-هنری مساجد استان گیلان، سردبیری آن را بر عهده داشته است.
ثقتی با بیش از ۱۹ سال سابقه کار در بخشهای مختلف ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان، ریاست اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان رشت (چهار سال)، مشاور فرهنگی و هنری مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان (شش سال)، مسوول امور ایثارگران ادارهکل (سه سال)، مدیر مجتمع فرهنگی و هنری خاتمالانبیای رشت (سه سال)، مدیر صندوق حمایت از هنرمندان، نویسندگان و روزنامهنگاران استان (سه سال) و دبیری نخستین جشنواره همزمان فیلم فجر در استان گیلان را بر عهده داشته است.
جانشین رضا ثقتی در ادارهکل ارشاد گیلان کیست؟
در خبرهایی که رسانههای داخلی از برکناری ثقتی منتشر کردهاند، گفته شده فردی به نام عبدالرضا علیپناه به عنوان سرپرست ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گیلان، بهعنوان جانشین ثقتی منصوب شده است.
به گفته رسانهها، علیپناه تاکنون معاون فرهنگی و رسانهای ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران بوده اما در سوابقش «معاونت هنری و سینمایی ادارهکل ارشاد استان تهران»، «ریاست ادارات فرهنگ و ارشاد شهرهای شهریار، شمیرانات، بهارستان و تهران» هم به چشم میخورد.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، علیپناه اکنون در دانشگاه هم تدریس میکند و «سوابق پژوهشی در حوزه ادبیات» نیز دارد.
او دانشآموخته رشته ادبیات فارسی در مقطع کارشناسی ارشد و دانشجوی مقطع دکترا در همین رشته است.