معضل بیسوادی در ایران همزمان با اخراج اساتید و معلمان و جایگزینی آنها با مداح و آخوند
همزمان با موج اخراج اساتید منتقد از دانشگاهها و حبس معلمان، بیسوادی چشمگیر جمعیت ایران و ترک تحصیل دانشآموزان، جمهوری اسلامی کرسیهای تدریس در مهمترین دانشگاههای کشور را به مداحان و چهرههای افراطی سپرده و در حال جایگزین کردن معلمان با هزاران آخوند حکومتی است.
به گزارش مجتبا پورمحسن، عضو هیات تحریریه ایراناینترنشنال، جمهوری اسلامی در سالهای اخیر تحصیل را به کالایی گران تبدیل کرده و وزارتخانههای علوم، آموزش و پرورش و بهداشت و درمان، به عنوان بازوهای اجرایی حکومت در حوزه آموزش، در حال پاکسازی مدارس و دانشگاهها از معلمان و اساتید خلاق و کاردان هستند.
در حالی که هر روز به فهرست اساتید اخراج شده دانشگاهها اضافه میشود، سعید حدادیان، از مداحان محبوب خامنهای، قرار است در مقطع کارشناسی ارشد در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران تدریس کند و امیر حسین ثابتی، مجری تندرو شبکه افق و حامی جریان جبهه پایداری نیز در دانشگاه صنعتی شریف کرسی تدریس خواهد گرفت.
این در حالی است که در آخرین گزارش از پاکسازی اساتید، مهام میقانی، استاد دانشکده هنرهای نمایشی پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، و سارا ملکان، استادیار دانشکده مدیریت دانشگاه امیرکبیر، اخراج شدهاند.
بر اساس گزارشهای سازمانهای حقوق بشری، مهام میقانی سال گذشته دراعتراض به بازداشت دانشجویان کلاسهای درس خود را متوقف کرده بود و سارا ملکان نیز منتقد امنیتیسازی دانشگاه امیرکبیر بود.
دو ماه پس از آنکه محمد مهدی اسماعیلی، وزیر ارشاد، روز ۶ تیر، در یک سخنرانی گفت که «بیسوادی تقریبا در کشور ریشهکن شده»،یوسف نوری، وزیر آموزش و پرورش پیشین دولت رئیسی، در برنامهای تلویزیونی فاش کرد که نزدیک به ۹ میلیون نفر ایرانی بیسواد هستند.
بر اساس گزارش پایگاه اطلاعرسانی تحلیل آمار و اطلاعات، اکو ایران، در حال حاضر نرخ بیسوادی در کشور ۱۲ درصد است. طبق این آمار، میزان بیسوادی در تهران ششدرصد و در استان کردستان سه برابر آن، یعنی ۱۸ درصد است.
طبق تحلیل اکو ایران از این آمار، نرخ بیسوادی با میزان درآمد نسبتی مستقیم دارد و در استانهایی که در آنها خانوادهها درآمد بیشتری دارند، نرخ باسوادی بالاتر است.
از سوی دیگر، در حالی که علی خامنهای بارها وعده داده که جمهوری اسلامی به قدرت اول منطقه تبدیل میشود، نرخ بیسوادی در ایران نسبت به بسیاری از کشورهای منطقه بیشتر شده است.
در شرایطی که میزان باسوادی در ایران ۸۹ درصد است، مردم کشورهای ارمنستان، آذربایجان، ترکمنستان، تاجیکستان، قزاقستان و گرجستان صد در صد با سواد هستند. همچنین نرخ باسوادی در عربستان سعودی، امارات و اردن ۹۸ درصد، ترکیه ۹۷ درصد، عمان و کویت ۹۶ درصد و در قطر ۹۳ درصد است.
در همین حال، بر اساس آمار مرکز پژوهشهای مجلس، ۲۷۹ هزار دانشآموز در سال ۱۴۰۰ ترک تحصیل کردند.
مجلس جمهوری اسلامی تایید کرده که در فاصله سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۹، بیش از چهار میلیون و ۹۰ هزار نفر از تحصیل بازماندهاند و آموزش و پروش تنها توانسته کمتر از چهار و نیم درصد از این افراد را برای ادامه تحصیل جذب کند.
آمار مجلس نشان میدهد بیشترین آمار بازماندگان از تحصیل متعلق به سیستان و بلوچستان است که بسیاری از شهروندانش یا به مدرسه دسترسی ندارند و یا در مدارس کپری درس میخوانند. تنها در سال گذشته، ۱۸ درصد از جمعیت دانشآموزی این استان از تحصیل بازماندهاند.
در اوایل شهریور ماه امسال، مجتبی هاشمی، مدیرکل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات وزارت آموزشوپرورش گفت که با اتمام مهلت ثبتنام، ۲۷ درصد کلاس اولیها هنوز ثبتنام نکردهاند که این آمار افزایشی چهاردرصدی را نسبت به سال گذشته نشان میدهد.
طبق اعلام وزارت آموزشوپرورش، سال گذشته پنج درصد از کلاس دومیها، شش درصد از کلاس چهارمیها، چهار درصد از کلاس پنجمیها و حدود چهار درصد از کلاس ششمیها نیز برای ادامه تحصیل ثبتنام نکردند.
طبق همین آمار، در سال ۱۴۰۱، حدود ۳۰ درصد دانشآموزان دبیرستانی ترک تحصیل کردند و ۲۰ درصد دختران ۱۵ تا ۱۸ سال نیز به دلیل ازدواج، مدرسه را رها کردند.
در حالی که علی خامنهای در دیدار امسال خود با «معلمان» بر لزوم پیوند مدرسه و مسجد تاکید کرد، نقش پررنگ دانشآموزان در خیزش انقلابی برای حکومت به بحرانی بزرگ تبدیل شده است.
بهمن ماه گذشته، معاون پرورشی وزارت آموزش و پرورش از اجرای طرحی موسوم به «امین» خبر داد که به موجب آن ۱۵ هزار آخوند با هدف تاثیرگذاری بر دانشآموزان به مدرسهها اعزام میشوند.
در آذر ماه ۱۴۰۱، وزیر وقت آموزش و پرورش از حوزه علمیه برای تغییر باورهای دانشآموزان تقاضای کمک کرد. اندکی بعد، رییس سازمان مدارس غیردولتی این وزارتخانه، از تاسیس مدارس غیردولتی مبتنی بر حوزه علمیه خبر داد که هدفش تربیت «دانشآموزان تراز انقلاب اسلامی» است.
سال گذشته، آموزش و پرورش سه هزار آخوند را تحت عنوان معلم جذب کرد و قرار است این برنامه به صورت گستردهتری ادامه پیدا کند.
روند موجود در حالی ادامه دارد که بسیاری از معلمان به دلیل پیگیری مطالبات صنفی در زندان هستند و تعداد فزایندهای از اساتید دانشگاهها نیز در پی حمایتشان از دانشجویان معترض در جریان خیزش انقلابی از سمت خود برکنار شدهاند.
معضل بیسوادی در ایران همزمان با اخراج اساتید و معلمان و جایگزینی آنها با مداح و آخوند | ایران اینترنشنال
اعتمادآنلاین با انتشار یک اینفوگرافی بر اساس نتایج جستوجوی گوگل، نشان داد بازداشت هنرمندانی چون مهدی یراحی، باعث دو تا سه برابر بیشتر «دیده و شنیده شدن» آثارشان شده است. از سوی دیگر وکیل یراحی از ملاقات با او خبر داد و گفت این خواننده و آهنگساز «روحیه بسیار خوبی» دارد.
اعتماد در مطلبی همراه با یک اینفوگرافی که البته پس از مدتی از صفحه این رسانه حذف شد، نوشت: «به نظر میرسد بازداشت هنرمندان و خوانندگان باعث میشود آثار آنها توسط مردم بیشتر گوش داده شود.»
بر اساس این گزارش تصویری، با بازداشت مهدی یراحی، «دورچی» و «تاکداون»، مردم بیش از پیش اسامی آنها را گوگل کرده و به موسیقیشان گوش دادهاند.
این مقایسه نشان میدهد که بازدید «دورچی» از ۲۱ میلیون بار پیش از بازداشت در روز پنجم شهریور به ۳۸ میلیون بار پس از دستگیری این رپر نسل چهارم رسیده است.
«دمن تینگس» (Damn Things) آخرین ترانه دورچی بود که پس از انتشار، به سرعت در شبکههای اجتماعی دیده و بازنشر شد.
او روز پنجم شهریور بازداشت و ۱۱ شهریور با قید وثیقه آزاد شد.
بر اساس اینفوگرافی اعتمادآنلاین، ترانه «دافی سورپرایز» هم پیش از بازداشت «تاکداون»، خوانندهاش در روز یازدهم شهریور، ۱۹ میلیون بار دیده شده بود اما طی سه روز این بازدید ناگهان به ۴۴ میلیون بار رسید.
اوایل هفته جاری، تاکداون، خواننده این ترانه و مدیر تبلیغات برند محصولات آرایشی و بهداشتی «دافی» با شکایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بازداشت شدند.
علاوه بر اینها، ترانه «روسریتو دربیار» مهدی یراحی هم که برای جنبش «زن، زندگی، آزادی» خوانده شده، پیش از بازداشت این خواننده و آهنگساز چهار و نیم میلیون بازدید داشت اما پس از انتشار خبر دستگیریاش در ششم شهریور، بازدید این ترانه از مرز ۱۷ میلیون بار گذشت.
این هنرمند بعد از دستگیری، دو روز در بازداشتگاه پلیس امنیت نگهداری و از چهارشنبه گذشته به قرنطینه زندان اوین منتقل شده است.
مصطفی نیلی که وکالت مهدی یراحی را بر عهده دارد، از ملاقات خود در صبح امروز با او خبر داد و در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «در صحبتی که داشتیم روحیهشان بسیار خوب بود.از لحاظ جسمی، پوستشان دچار التهاب شده و از ناحیه گوش راست نیز درد دارند که توسط بهداری اوین در حال معالجه است.»
او در ادامه گفت که تاکنون به پرونده مهدی یراحی دسترسی نداشته و برای همین از عناوین دقیق اتهامی علیه او خبری ندارد و اظهار امیدواری کرد که شنبه پیش رو بتواند پرونده را بخواند.
یراحی از آغاز خیزش انقلابی چهار ترانه «قفس بس»، «سرود زن»، «سرود زندگی» و «روسریتو دربیار» را در همبستگی با اعتراضات مردمی منتشر کرد.
این هنرمند اما پیشتر نیز به دلیل حمایت از معترضان علیه جمهوری اسلامی دورههایی از ممنوعالفعالیت شدن را تجربه کرده بود.
یراحی در سال ۱۳۹۷ یونیفورم کارگران بازداشتشده اعتراضات کارگری آن سال در خوزستان را در کنسرتش پوشید و نماهنگ انتقادی پارهسنگ را منتشر کرد که منجر به ممنوع از کاری او به مدت شش ماه شد.
یک سال بعد هم پس از تقدیم یکی از آثارش به نام قطعه «وداع بعد از رفتن» به کشتهشدگان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران و سخنان اعتراضآمیزش در کنسرتهای اهواز و کرج، ممنوعالفعالیت شد.
او در حالی اوایل شهریور بازداشت شد که از ماهها پیش، خوانندگان دیگری همچون توماج صالحی و سامان یاسین به دلیل حمایت از خیزش انقلابی در زندان هستند.
بر اساس اطلاع رسیده به ایراناینترنشنال، مهدی محمدیفرد که در پرونده اعتراضات نوشهر زندانی و با رای اولیه به دو بار اعدام محکوم شده بود، از ملاقات حضوری با خانواده خود محروم شده است. همچنین در ادامه فشار حکومت بر خانوادههای دادخواه، صفا عائلی، دایی ژینا (مهسا) امینی بازداشت شد.
بر اساس گزارشهای منتشر شده از جمله در برخی رسانههای حقوق بشری، صبح روز سهشنبه ۱۴ شهریور، نیروهای مسلح به خانه صفا عائلی (دایی مهسا امینی) حمله و او را بازداشت کردند.
سایت ههنگاو به نقل از منابع آگاه نوشت که نیروهای حکومتی با پنج اتومبیل پر از نیرو بدون ارائه هر گونه برگه قضایی به منزل این شهروند ۳۰ ساله هجوم برده و او را به مکانی نامعلوم منتقل کردهاند.
بر اساس این گزارش از دلایل بازداشت صفا عائلی، اتهامات وارده به او و همچنین محل نگهداریاش اطلاعی در دست نیست.
ههنگاو همچنین بعدازظهر سهشنبه خبر داد که احمد حسنزاده، پدر محمد حسنزاده، از جانباختگان خیزش انقلابی نیز در شهر بوکان بازداشت شده است.
این سازمان حقوق بشری پیشتر یادآور شده بود که طی پنج ماه اخیر و در آستانه سالگرد خیزش انقلابی و قتل حکومتی ژینا (مهسا) امینی، دستکم ۷۲ نفر از اعضای خانوادههای دادخواه از سوی نهادهای امنیتی بازداشت شدهاند.
روز ۱۲ شهریور نیز فرزانه برزهکار، مادر عرفان رضایی، از کشتهشدگان خیزش انقلابی، در مراسم بزرگداشت جواد روحی در روستای کلیکان استان مازندران از سوی ماموران امنیتی بازداشت شد.
بازداشت معصومه یاوری و حکم ١۶ سال حبس اعظم غلامی ذهاب
علاوه بر خانوادههای دادخواه، در این مدت احضار و بازداشت زندانیان سیاسی سابق، معترضان بازداشتشده سال گذشته و کنشگران مدنی و سیاسی نیز شدت گرفته است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، معصومه یاوری، زندانی سیاسی سابق نیز با یورش ماموران امنیتی به منزلش در شهرستان گلپایگان بازداشت شده است.
ماموران حکومتی پس از تفتیش منزل، وسایل الکترونیکی یاوری و سایر اعضای خانواده او را نیز توقیف کردهاند.
سازمان حقوق بشری ههنگاو نیز خبر داد که اعظم غلامی ذهاب، از بازداشتشدگان خیزش انقلابی پس از ١١ ماه بازداشت و بلاتکلیفی همراه با شکنجههای شدید جسمی و روانی در زندان وکیلآباد مشهد، به ١۶ سال و چهار ماه حبس تعزیری محکوم شده است.
نگرانی خانواده مهدی محمدیفرد از وضعیت او در زندان نوشهر
از سوی دیگر، بر اساس تازهترین اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، مهدی محمدیفرد که در جریان خیزش انقلابی به دو بار اعدام محکوم شد، پس از مرگ جواد روحی در زندان نوشهر از ملاقات حضوری با خانواده محروم شده است.
محمدیفرد متولد سال ۱۳۸۲ است و در زندان نوشهر دوست و همبند جواد روحی بود.
او پس از مرگ جواد روحی از ملاقات حضوری منع شده و همین مساله به نگرانی خانوادهاش دامن زده است.
بر اساس خبرهای رسمی، جواد روحی بامداد ۹ شهریور از زندان نوشهر به بیمارستان این شهر منتقل شد و همانجا درگذشت.
قوه قضاییه بدون اعلام دقیق علت مرگ او، تنها به «تشنج» کردن این زندانی سیاسی اشاره کرد اما برخی نهادهای حقوق بشری همگام با شماری از شهروندان، خواهان انجام تحقیق و دخالت کمیته حقیقتیاب سازمان ملل در پرونده مرگ مشکوک این زندانی جنبش «زن، زندگی، آزادی» شدند.
جواد روحی شهریور سال گذشته و در جریان تجمع اعتراضی مردم در نوشهر بازداشت و از سوی دادگاه انقلاب ساری به «سه بار اعدام» محکوم شد اما خرداد ماه امسال دیوان عالی کشور این حکم را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به شعبه همعرض دادگاه انقلاب ساری ارسال کرد.
روحی در حالی جان باخت که با گذشت ۱۰۰ روز از نقض حکمش در دیوان عالی کشور، در بیخبری از دادرسی دوباره و تعیین زمان دادگاه، در وضعیتی بلاتکلیف در زندان بود.
به او اتهام ارتداد از طریق هتک حرمت به قرآن با آتش زدن آن و توهین به مقدسات هم زده شده بود.
بر اساس گزارشها، اکنون پیگیریهای خانواده محمدیفرد برای تسریع روند بررسی مجدد پرونده و آزادی احتمالی او نیز به نتیجه نرسیده و مسوولان دادسرا و زندان پاسخ واضحی به آنان نمیدهند.
مهدی محمدیفرد ۱۰ مهر ۱۴۰۱ همراه با خشونت و ضرب و شتم ماموران بازداشت شد و بینیاش شکست. او سه ماه بعد و در اوایل دی به اتهام «افساد فیالارض و محاربه»، به دو بار اعدام محکوم شد.
دیوان عالی کشور دوم خرداد ماه امسال این حکم را نقض کرد اما محمدیفرد همچنان در شرایط بلاتکلیف در زندان است.
همزمان با ادامه کنار گذاشته شدن و اخراج استادان برخی دانشگاهها، گزارشها حاکی از جایگزین کردن افراد نزدیک به نهادهای امنیتی به جای آنان است. در این میان سعید حدادیان، مداح مشهور نیز در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران و در مقطع کارشناسی ارشد تدریس خواهد کرد.
شوراهای صنفی دانشجویان خبر داد که در دانشگاه «علامه طباطبایی»، پس از حذف مهدی خویی، زمزمههایی از جذب میثم مهدیار شنیده میشود. استادی که سابقه بازجویی از دانشجویان و آزار آنها در کلاس و معرفیشان به نیروهای امنیتی را دارد.
در همین حال در دانشگاه تهران، همزمان با حذف حسین مصباحیان، استاد برجسته فلسفه، خبر بازگشت محمود خاتمی به این گروه و تدریس در مقطع ارشد و دکتری مطرح شده است.
خاتمی سابقه سرقت گسترده علمی دارد و سال گذشته انجمن علمی دانشجویان فلسفه در نامه به ریاست دانشگاه تهران خواستار پاسخگویی درباره سرقت گسترده علمی او شده بودند.
در همین حال قرار است سعید حدادیان در مقطع کارشناسی ارشد تدریس کند.
عبدالرضا سیف، رییس دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران گفت: «حاج سعید حدادیان از سال ۹۷-۹۶ به صورت حقالتدریس در دانشکده ادبیات و علوم انسانی و دیگر دانشکدههای دانشگاه تهران تدریس میکند.»
او افزود: «دروس ادبیات پایداری، آشنایی با دفاع مقدس و آشنایی با ادبیات انقلاب اسلامی از دروسی است که توسط وی در مقاطع ارشد و کارشناسی تدریس میشود.»
پیش از این و همزمان با اخراج علی شریفزارچی، استاد دانشگاه صنعتی شریف نیز کانال «روزنامه شریف» خبر داد این دانشگاه امیرحسین ثابتی، فعال پیشین بسیج و مجری صداوسیما و همچنین عباس موزون، دیگر مجری این رسانه حکومت را برای تدریس به کار گرفته است.
همزمان با حضور افراد وابسته به نهادهای امنیتی در دانشگاه اما اخراج استادان به روشها و شیوههای مختلف ادامه دارد.
در یکی از تازهترین این موارد، بهروز چمنآرا، عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات کردی دانشگاه کردستان در صفحه مجازی خود از اخراجش با عنوان «رد صلاحیت عمومی» خبر داد.
مقامات دولتی اما در مصاحبههای مختلف در روز دوشنبه ۱۳ شهریور این اخراجها را توجیه کرده و «موضوعی طبیعی» خواندند.
از جمله حسن مسلمی نائینی، رییس جهاد دانشگاهی، گفت: «قطع همکاری با دانشگاه مسالهای نیست که دیروز و امروز اتفاق افتاده باشد. این روال معمول و طبیعی دانشگاهها است و کسانی که نتوانند پایه و رضایت دانشگاه را بگیرند و دچار رکود علمی شوند، با آنان قطع همکاری میشود.»
در همین حال فرهاد دانشجو، رییس دانشگاه تربیت مدرس، درباره اخراج سمیه سیما، استاد گروه مهندسی آب این دانشگاه گفت که او برای تبدیل وضعیت از پیمانی به رسمی آزمایشی، «تلاشی انجام نداده و در حال حاضر نیز بدون اطلاع دانشگاه به خارج از کشور رفته است».
همچنین علی شمسیپور، سخنگوی وزارت علوم، در توییتی با اشاره به برخورد دولت روحانی با بورسیههای غیرقانونی دولت احمدی نژاد نوشت که «امروز کسانی مدعی دفاع از حقوق اساتید هستند» که در دوره ریاست جمهوری خود، «حق قانونی ۳۰۰۰ نفر از جوانان» را «لگدمال کردند.»
در ادامه واکنشها به اخراج استادان دانشگاهها اما حزب ندای ایرانیان در نامهای به ابراهیم رئیسی نوشت: «آشِ اخراج اساتید غیرخودی چنان شور شد که وزارت علوم حتی نتوانست از لابهلای تفاسیرِ دل به خواهانه آییننامهها بهانهای دندانگیر پیدا کند و به ناچار در تقسیم کاری ناگفته و حیرتانگیز، وزارت کشور در توجیه این اقدامات بیانیه داد.»
قوه قضاییه هشت شهروندی را که آبان سال گذشته در خاکسپاری مهرشاد شهیدینژاد، از کشتهشدگان خیزش انقلابی، در آرامستان اراک بازداشت شده بودند، به اتهام توهین به مقدسات در مجموع به ۵۴ سال زندان و ۵۹۲ ضربه شلاق در ملاءعام محکوم کرد.
قرار است این احکام شلاق بعد از نماز جمعه در مصلای بیتالمقدس اراک اجرا شود.
حسین رضایی، یکی از وکلای ۹ شهروندی که به خاطر «حضور بر آرامگاه مهرشاد شهیدینژاد در روز تاسوعا» بازداشت شدهاند، به کانال خبری امتداد گفت که احکام صادر شده برای هشت نفر از بازداشتشدگان «در بردارنده حداکثر مجازات توهین به مقدسات یعنی پنج سال حبس تعزیری و نیز حداکثر مجازات برای اتهام اخلال در نظم و آسایش عمومی یعنی یک سال حبس» است.
رضایی با اشاره به اینکه پیشتر دادگاه انقلاب اراک نیز هر یک از این هشت شهروند را به تحمل «هشت ماه حبس تعزیری» محکوم کرده، گفت هر یک از آنها « به ۶ سال و هشت ماه حبس و ۷۴ ضربه شلاق در ملاءعام» محکوم شدهاند.
او تاکید کرد که وکلای این شهروندان نسبت به این احکام اعتراض و تقاضای تجدیدنظر خواهند کرد.
رضایی افزود: «صرف حضور بر مزار مهرشاد شهیدینژاد و پخش شربت یا دست زدن برخی از این شهروندان به نشانه سوگواری برای یک جوان تازه کشته شده و برای احترام به سخنان خانواده او، آن هم با چشمانی گریان هرگز دلالت بر توهین به مقدسات» نیست.
به گزارش هرانا، نامهای این هشت شهروند عبارتند از محمد سلطانی، مجید نیکعهد، ابوالفضل خوران، وحیدرضا عربی، مهدی نیکعهد، رامتین ادریسی، مصطفی کمانی و محمدرضا اسدی.
قاسم شعله سعدی، حقوقدان، در گفتوگو با ایراناینترنشنال احکام شلاق و زندان علیه این شهروندان را دارای ایرادهای اساسی خواند و گفت از آنجا که جمهوری اسلامی کلا هیچ مشروعیتی ندارد، قضاتی نیز که این احکام را صادر کردهاند «منعزل» بوده و حکم آنها نامعتبر است.
شعله سعدی با اشاره به ایرادهای فنی حقوقی روند این محاکمهها، از جمله اجازه نیافتن وکلای متهمان برای حضور در دادگاه، گفت قوه قضاییه به دلیل ترس حکومت در آستانه خیزش انقلابی، این احکام سنگین را برای ارعاب مردم صادر کرده است.
او گفت: مردم ایران قطعا روزی این قضاتی را که بر خلاف اصول اولیه و الفبای حقوق، چنین احکامی را صادر میکنند، محاکمه خواهند کرد.
مهرشاد شهیدینژاد، معترض ۲۰ ساله، روز چهارم آبان ۱۴۰۱، همزمان با «چهلم مهسا امینی»، در جریان اعتراضات مردم شهر اراک بازداشت و در اداره اطلاعات سپاه این شهر بر اثر شدت ضربات باتوم جان باخت.
به گفته نزدیکان مهرشاد شهیدینژاد، نیروهای امنیتی خانواده مهرشاد را تحت فشار گذاشته بودند تا بگویند او به دلیل ترس سکته کرده است.
نیروهای امنیتی همچنین خانواده مهرشاد را برای عدم پیگیری پرونده قتل پسرشان و خودداری از دعوت از مردم برای حضور بر سر مزار او، تحت فشار مداوم قرار دادهاند.
با گذشت چند روز از قتل حکومتی جواد روحی در زندان نوشهر، قوه قضاییه تاکنون هیچ اطلاعات و سندی درباره آنچه در فاصله ساعت پنج و نیم عصر هشتم شهریور تا سه و نیم بامداد روز بعد بر این زندانی خیزش انقلابی گذشت، منتشر نکرده که این ابهامات بر وقوع قتل حکومتی صحه میگذارد.
به گزارش مجتبا پورمحسن، عضو هیات تحریریه ایراناینترنشنال، در حالی که قوه قضاییه تلاش میکند با انتشار فیلم برخی از دوربینهای مدار بسته، مرگ جواد روحی را طبیعی جلوه دهد، اما اینکه حال این زندانی معترض ۱۷ ساعت پیش از جان باختن خوب بوده، نه تنها دلیلی بر طبیعی بودن مرگش نیست، بلکه پرونده جان باختن او را مشکوکتر نیز میکند.
مقامهای جمهوری اسلامی مانند سایر موارد قتلهای حکومتی قبلی، علت جان باختن مشکوک جواد روحی را «تشنج» عنوان کردهاند.
در این میان، رسانههای وابسته به سپاه در گزارشهای مختلف تلاش کردهاند جان باختن این زندانی معترض را مرگ طبیعی جلوه دهند. از جمله خبرگزاری قوه قضاییه، میزان، فیلمی از آنچه دیدار رییس زندان نوشهر با زندانیان، از جمله جواد روحی، حدود ۲۴ ساعت پیش از جان باختن او عنوان کرده، منتشر کرده است.
خبرگزاری قوه قضاییه در گزارش خود گفت که حال جواد روحی در این دیدار خوب بوده و هیچ شکایتی نداشته است.
فیلم دیگری نیز از دیدار جواد روحی با خانوادهاش در زندان منتشر شده که گفته میشود ۲۱ دقیقه پیش از دیدار او با رییس زندان بوده است.
پزشکی قانونی تا کنون گزارشی درباره مرگ جواد روحی منتشر نکرده، ولی قوه قضاییه با انتشار سوابق پزشکی او، مدعی شده که این زندانی قبلا مشکل پزشکی داشته است.
مسئولان زندان نوشهر میگویند جواد روحی ساعت پنج و نیم عصر هشتم شهریور ماه به بهداری زندان رفته و پس از گزارش علائم بیحالی خود، داروی سرماخوردگی دریافت کرده است.
به گفته مسئولان زندان، روحی ساعت سه و نیم بامداد ۹ شهریور در بند دچار تشنج شد و پس از انتقال به بیمارستان جان سپرد.
مشخص نیست زندان نوشهر که فیلمهای ملاقات جواد روحی با رییس زندان و خانوادهاش را منتشر کرده، چرا فیلمهای پنج و نیم عصر تا سه و نیم بامداد را منتشر نمیکند و معلوم نیست در آن بازه برای این زندانی خیزش انقلابی چه اتفاقی افتاده است.
از سوی دیگر، تلویزیون جمهوری اسلامی نیز با پخش گزارشی مدعی شد که جواد روحی به شیشه و دیگر مواد روانگردان معتاد بوده و متادون مصرف میکرده است.
اما فرض صحت این ادعا نیز تناقضگوییهای مقامهای قضایی را حل نمیکند. بر اساس گفته این مقامها، معلوم نیست که آیا جواد روحی ۱۷ ساعت قبل از مرگ سالم بوده یا معتاد و در آستانه مرگ. همچنین مشخص نیست این دو سناریو چه ارتباطی به مرگ ناگهانی این زندانی معترض دارد.
طبق اعلام عفو بینالملل، جواد روحی در زندان به شدت هدف ضرب و شتم قرار گرفته و شلاق خورده بود. مسئولان زندان همچنین به او شوک الکتریکی داده و او را در سرمای بسیار شدید نگه داشته بودند و با قرار دادن یخ بر روی بیضههای او به مدت ۴۸ ساعت، او را تحت آزار جنسی قرار داده بودند.
طبق اطلاعات عفو بینالملل، ماموران سپاه بارها با تفنگ سر جواد روحی را نشانه گرفته و او را تهدید کرده بودند اگر اعتراف نکند، به او شلیک میکنند.
به گفته عفو بینالملل، جواد روحی در اثر شکنجه دچار عدم کنترل ادرار، آسیب مفصل شانه، اختلال حرکت و اختلال گفتار شده بود و با وجود این، مسئولان زندان از ارائه خدمات درمانی کافی به او جلوگیری میکردند.
عفو بینالملل خاطرنشان کرد از ژانویه ۲۰۱۰ موارد متعددی را مستندسازی کرده که نشان میدهند مسئولان جمهوری اسلامی از انجام تحقیق و تفحص مناسب درباره دهها مرگ مشکوک زندانیانی که طبق گزارشهای معتبر، تحت شکنجه و بدرفتاری قرار گرفته بودند، خودداری کرده است.
جواد روحی شهریور سال گذشته و در جریان تجمع اعتراضی مردم در نوشهر بازداشت و از سوی دادگاه انقلاب ساری به «سه بار اعدام» محکوم شد، اما خرداد ماه امسال دیوان عالی کشور این حکم را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به شعبه همعرض دادگاه انقلاب ساری ارسال کرد.
روحی ۹ شهریور در حالی جان باخت که با گذشت ۱۰۰ روز از نقض حکمش در دیوان عالی کشور، در بیخبری از دادرسی دوباره و تعیین زمان دادگاه، در وضعیتی بلاتکلیف در زندان بود.
به جواد روحی اتهام ارتداد از طریق هتک حرمت به قرآن با آتش زدن آن و توهین به مقدسات هم بسته شده بود.
روحی در طول دوران بازداشتش وکیل انتخابی نداشت اما بنا بر اعلام حبیبالله قزوینی، وکیل تسخیریاش، طبق تصاویر دوربین مداربسته، او تنها در محل تجمع حضور داشته و هیچ مدرکی دال بر اینکه اموال عمومی را آتش زده و تخریب کرده وجود ندارد و موکلش از سوختن قرآن هم خبر ندارد.
مجید کاوه، وکیل انتخابی روحی هم پس از آن اعلام کرده بود موکلش «ایرادات اساسی و حائز اهمیتی نسبت به تحقیقات مقدماتی داشته است».