سیاست ضد مهاجرت ترکیه؛ سوریها در جستوجوی سرپناهی دیگر
خبرگزاری رویترز در گزارشی نوشت سوریهای مهاجر و پناهنده در ترکیه، فشار فزایندهای را از منطق ضد مهاجرتی موجود در این کشور احساس میکنند و به همین دلیل در جستوجوی یک سرپناه دیگر در اروپا یا حتی بازگشت به سوریه هستند.
به گفته مهاجرانی که رویترز با آنها مصاحبه کرده است، سیاستها و احساسات ضد مهاجرتی، مشکلات اقتصادی و فشارهای سیاسی باعث شدهاند برخی از ۳/۳ میلیون سوری ساکن ترکیه، برای بازگشت به سوریه یا جستوجوی مقصدی در اروپا برنامهریزی کنند.
آنها نگران هستند شعارها و اقدامات علیه مهاجران در رقابتهای انتخاباتی محلی ماه مارس افزایش یابد. اتفاقی که محصول و بازتاب تلاش کاندیداهای ریاستجمهوری ترکیه در خرداد امسال به منظور استفاده از احساسات ناسیونالیستی رایدهندگان خواهد بود.
بسیاری از سوریها که اکنون ساکن استانبول هستند در مورد ضربالاجل اداره مهاجرت وزارت کشور ترکیه نگرانی بیشتری دارند.
این اداره مرداد امسال در بیانیهای از همه اتباع سوری ساکن در شهر استانبول خواست در طرح بازگشت به موطن خود ثبتنام کنند و در عین حال به سوریهایی که در خارج از استانبول ثبتنام کردهاند اما در حال حاضر در محدوده این شهر اقامت دارند هشدار داد باید تا ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۳ به استانهایی برگردند که در آنها اجازه اقامت گرفتهاند.
یک سوری ۳۲ ساله به رویترز گفت که برای پرداخت پول به قاچاقچیان پسانداز میکند و قصد دارد به بلژیک برود.
او که به دلایل امنیتی از ذکر نامش خودداری کرده، گفت سختیهای ناشی از تورم افسارگسیخته و منطق ضد مهاجر ترکیه، انگیزه تصمیمش شده است: «به خاطر بدتر شدن اقتصاد ترکیه، ما را مقصر میدانند. تبعیض در حال افزایش است و زندگی را در اینجا برای ما غیرممکن کرده.»
یک مرد سوری دیگر که معلمی ۳۳ ساله است، به رویترز گفت که پس از ۱۰ سال اقامت در استانبول همراه با دو فرزندش و هزینههایی که بیش از درآمد اوست، دیگر توان مالی لازم را برای زندگی در ترکیه ندارد.
او با اینکه میداند اوضاع در سوریه خوب نیست، تصمیم دارد به موطن خود برگردد چرا که وضعیت ترکیه برایش به مراتب «بدتر» است.
تعیین تعداد سوریهایی که در حال حاضر قصد بازگشت به کشورشان یا مهاجرت به اروپا را دارند ممکن نیست.
به گفته مقامات ترکیه، این کشور اکنون خانه ۳/۳ میلیون سوری با مجوزهای اقامت موقت است.
استانبول با بیش از ۵۳۲ هزار نفر، بیشترین جمعیت سوری ساکن این کشور را دارد.
بسیاری از سوریهای ساکن در شهرها و استانهای دیگر ترکیه، به دلیل وجود فرصتهای شغلی بیشتر در استانبول به این شهر رفتهاند اما آماری رسمی از تعداد آنان وجود ندارد.
به گفته گروههای حقوق بشری، خشونت نژادپرستانه علیه سوریها در ترکیه در حال افزایش است و مقامهای این کشور نیز سیاست سختگیرانهتری در مورد مهاجرانی اتخاذ کردهاند که محل ثبتنامشان استانبول نبوده است.
همچنین کارشناسان بر این باورند احساسات ضد مهاجر، بر تبلیغ کاندیداها در انتخابات محلی ماه مارس غالب خواهد شد؛ همانطور که در انتخابات اخیر ریاستجمهوری این کشور رخ داد.
به گفته ناظران، این امر میتواند منجر به افزایش خشونت فیزیکی و کلامی از جمله در شبکههای اجتماعی، علیه مهاجران سوری شود.
نمایندگان انجمن خانوادههای پرواز اوکراینی در دیدار با وزیر دادگستری، دادستان کل و نمایندگان پارلمان کانادا درباره تروریست شناختن سپاه، اخراج عوامل جمهوری اسلامی از کانادا، روند حقوقی پرونده پرواز اوکراینی و وضعیت پناهندگان و آسیبدیدگان از جنایات جمهوری اسلامی گفتوگو کردند.
روز پنجشنبه ۱۵ نفر از کنشگران ایرانی-کانادایی برای پیگیری این خواستهها در کارگروههای مختلفی با مقامها و نمایندگان پارلمان کانادا حدود ۳۰ نشست جداگانه را برگزار کردند.
پس از این نشستها، ایرانیان ساکن کانادا با تجمع در مقابل پارلمان کانادا بر عزم خود برای پیگیری این خواستهها تاکید کردند.
حامد اسماعیلیون در سخنرانی خود در این تجمع گفت در نشست با مقامها و نمایندگان پارلمان کانادا به تجمعها و تظاهرات دهها هزار ایرانی در شهرهای مختلف کانادا در حمایت از خیزش انقلابی اشاره کردهاند.
او گفت: «به هیچ عنوان قابل پذیرش نیست که خواستههای ایرانیان کانادا مورد توجه دولت این کشور قرار نمیگیرد. ما این مسیر را ادامه میدهیم و نه فراموش میکنیم و نه میبخشیم.»
اسماعیلیون گفت کنشگران در نشستهای روز پنجشنبه با مقامها و نمایندگان پارلمان کانادا، از آنها خواستند از شکایت خانوادههای جانباختگان پرواز اوکراینی علیه جمهوری اسلامی در دیوان بینالمللی کیفری و دیوان بینالمللی دادگستری حمایت کنند.
اسماعیلیون اخراج عوامل جمهوری اسلامی از کانادا را دیگر خواست کنشگران ایرانی در این نشستها خواند و گفت در حالی که بسیاری از پناهجویان ایرانی اجازه ورود به کانادا را دریافت نکردهاند، مقامهای پیشین و کنونی حکومت ایران آزادنه در خیابانهای کانادا قدم میزنند.
او گفت: در حالی که دولت کانادا برای پذیرش پناهندگان اوکراینی و افغانستانی برنامههایی با قید فوریت اجرا کرده، پناهندگان ایرانی که در کشورهای مختلف مدام از مقامهای جمهوری اسلامی پیامهای تهدیدآمیز دریافت میکنند، باید سالها برای دریافت مجوز ورود به کانادا انتظار بکشند.
اسماعیلیون خاطرنشان کرد کنشگران ایرانی در نشستهای خود از مقامها و نمایندگان کانادا خواستند برای پذیرش پناهندگان ایرانی یک برنامه و ظرفیت ویژه مشخص کنند.
از زمان آغاز خیزش انقلابی مردم ایران در پی قتل حکومتی مهسا ژینا امینی، ایرانیان ساکن کانادا علاوه بر برگزاری مداوم تجمعها در حمایت از معترضان ایران، فعالیتهای گستردهای را برای مقابله با دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی پیگیری کردهاند.
در سالگرد قتل حکومتی مهسا ژینا امینی در ۲۵ شهریور، ایرانیان ساکن تورنتو یکی از گستردهترین تجمعات ایرانیان خارج از کشور را برگزار کردند.
راهپیماییهای روز شنبه ۲۵ شهریور همچنین در مونترال، اتاوا، کلگری، ونکوور، ویکتوریا و ادمونتون برگزار شد.
یکی از سخنگویان وزارت خارجه آمریکا رفتار یک عضو هیات جمهوری اسلامی در نشست سازمان ملل در تهدید و حمله به خبرنگار ایراناینترنشنال را غیرقابل پذیرش خواند و گفت ایالات متحده در این مورد تحقیق و تفحص انجام خواهد داد.
این سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در بیانیهای گفت: «گزارشها درباره تهدید و حمله به خبرنگار ایراناینترنشنال از سوی یکی از اعضای هیات ایرانی را دیدهایم. رفتاری که از این عضو هیات ایران در ویدیو دیده میشود، غیرقابل پذیرش است.»
این بیانیه افزود: «هرگونه خشونت یا تهدید علیه رسانهها را به شدت محکوم میکنیم. حکومت ایران بارها با تهدید، ارعاب و خشونت علیه روزنامهنگاران ایرانی آزادی رسانهها را محدود کرده و از بازداشت و اعتراف اجباری به عنوان ابزاری برای سرکوب رسانهها استفاده میکند.»
این سخنگوی وزارت خارجه آمریکا با اشاره به اینکه متمم اول قانون اساسی تضمینگر آزادی بیان در ایالات متحده است، گفت: «ما سرکوب خشونتبار آزادی رسانهها را در این کشور تحمل نمیکنیم. در مورد این گزارشها تحقیقات لازم را انجام خواهیم داد.»
چهارشنبه یکی از اعضای هیات همراه ابراهیم رئیسی در نیویورک به کیان امانی، خبرنگار ایراناینترنشنال، که در حال تهیه گزارش از خروج هیات ایرانی از هتل برای بازگشت به ایران بود، حمله کرد. او تلاش کرد گوشی همراه کیان امانی را بگیرد اما با مداخله پلیس موفق نشد.
هیات همراه ابراهیم رئیسی در نیویورک علاوه بر اینکه از پاسخ دادن به پرسشهای مکرر خبرنگاران ایرانی درباره مسائل ایران از جمله سرکوب و کشتار معترضان خودداری میکردند، بلکه در موارد مختلف در کار خبر رسانی آنها مزاحمت و اختلال ایجاد میکردند.
در همین حال، خبرنگاران ایراناینترنشنال گزارش دادند رفتارهای غیر متعارف هیات جمهوری اسلامی در حاشیه نشست سازمان ملل، از جمله ایجاد مزاحمت برای روزنامهنگاران، تردد از در پشتی هتل و اقدامهایی همچون آوردن یک دستگاه مایکروفر به داخل هتل باعث جلب توجهات شده بود.
طبق این گزارشها، اعضای هیات اعزامی جمهوری اسلامی در نشست سازمان ملل، همچنین یک مایکروفر را به داخل هتل محل اقامت خود آورده بودند، که همین امر در فرایند بازرسی ابراز تعجب کادر امنیتی حاضر در محل را در پی داشت.
به گفته خبرنگاران ایراناینترنشنال، اعضای هیات جمهوری اسلامی همچنین در میانه نشست سازمان ملل، برای خرید و تهیه سوغاتی در رفتوآمد بودند.
مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا به ایراناینترنشنال گفت: اقدام دولت بایدن در دادن پول به ایران در ازای آزاد کردن گروگانها، سابقهای بسیار وحشتناک به جا میگذارد، زیرا با این کار گروههای تروریستی و کشورهای دیگر نیز تشویق میشوند برای رسیدن به اهداف مورد نظر خود، گروگانگیری کنند.
جان بولتون خاطرنشان کرد دولت آمریکا باید به جای پاداش دادن به گروگانگیرها، از دیپلماسی موثر و قوه قهریه استفاده کند.
او با اشاره به سفر هیات جمهوری اسلامی به نیویورک برای حضور در نشست مجمع عمومی سازمان ملل گفت: ابراهیم رئیسی در حالی مانند سران یکی از کشورهای عادی جهان به آمریکا سفر کرد که ایالاتمتحده برای آزاد کردن گروگانهایش به حکومت ایران شش میلیارد دلار پول پرداخته بود.
او افزود: طنز تلخ این است که رئیسی در آمریکا پشت تریبون سازمان ملل تهدید کرد که حکومت ایران از کسانی که در کشته شدن قاسم سلیمانی نقش داشتهاند انتقام خواهد گرفت. در حالی که حکومت ایران در حال دهنکجی کردن به آمریکا است، دولت بایدن دارد ضعف نشان میدهد.
بولتون تلاشهای غرب برای احیای برجام را «اشتباهی بزرگ» خواند و گفت وقتی به رژیمی که در گذشته قصد استراتژیک خود را برای رسیدن به سلاح هستهای نشان داده، اجازه غنیسازی داده میشود، داشتن یک برنامه تسلیحاتی سری را برای آن تضمین کردهایم.
مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا هشدار داد ادامه تعامل با ایران برای احیای برجام همچنین به کشورهای منطقه این پیام را میدهد که آنها نیز میتوانند به دنبال سلاح هستهای باشند.
روز دوشنبه ۲۷ شهریور، پنج زندانی آمریکایی در ایران پس از آزاد شدن به قطر منتقل شدند. رویترز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد قطر به ایران و آمریکا اطلاع داده که حدود شش میلیارد دلار پول آزاد شده ایران از سوییس به قطر منتقل شده است.
به گفته این منبع آگاه، پس از اینکه واریز وجوه آزاد شده تهران به حسابهایی در قطر به آمریکا و ایران اعلام شد، هواپیمای قطری برای انتقال زندانیان آمریکایی در ایران در حالت آماده باش قرار گرفت.
آزادی زندانیان آمریکایی همزمان با ورود ابراهیم رئیسی به نیویورک انجام شده است. رئیسی در نیویورک آزادی پنج شهروند زندانی آمریکایی در ایران را اقدامی بشردوستانه خواند و افزود چنین اقدامهایی بین دو کشور در آینده میتواند تکرار شود.
حدود یک ماه پیش، رسانهها از دستیابی تهران و واشینگتن به توافق در زمینه تبادل زندانیان و دسترسی ایران به شش میلیارد دلار از ارزهای بلوکهشدهاش در کره جنوبی خبر دادند.
خبرگزاری بلومبرگ در گزارشی توافق تبادل زندانیان را اولین گام به سوی مذاکرات تازه برای اعمال مجدد محدودیتها بر برنامه هستهای ایران دانست.
بنیامین نتاینیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در گفتوگو با ایراناینترنشنال بر تعهد کشورش به جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای و مقابله با سایر رفتارهای مخرب حکومت ایران تاکید کرد.
نتانیاهو به خبرنگار ایراناینترنشنال گفت: «دست یافتن رژیم آیتاللهها به سلاح اتمی، تعرضهای آن در خاورمیانه و اقدامهایش در گسترش تروریسم در جهان، نگرانی مشترک آمریکا و اسرائیل است. متعهدیم از دستیابی ایران به سلاح هستهای جلوگیری کنیم و مانع دیگر اقدامهای تعرضآمیز آن شویم.»
نخستوزیر اسرائیل خاطرنشان کرد همه کشورهای متمدن جهان نیز باید از اقدامهای مخرب حکومت ایران نگران باشند.
او همچنین بر حمایت اسرائیل از «زنان و مردان شجاع ایران» تاکید کرد و گفت آنها شرکای ما در آینده هستند.
نتانیاهو از پاسخ به این پرسش که آیا اسرائیل قصد حمله نظامی به ایران را دارد خودداری کرد و گفت: «حتی به ایراناینترنشنال هم نمیتوانم در این مورد چیزی بگویم.»
روز چهارشنبه نتانیاهو و جو بایدن در دیداری در حاشیه نشست سازمان ملل در نیویورک بر تعهد خود به مقابله با تهدیدهای ایران و جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح اتمی تاکید کردند.
جو بایدن در دیدار با نتایاهو با تاکید بر این که ایران هیچ وقت نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند، گفت: «با همکاری هم میتوانیم با نیروهایی که میخواهند جلوی این آینده روشن منطقه را بگیرند، و در راس آنها ایران، مقابله کنیم.»
نتانیاهو نیز در این دیدار گفت: «هدف مشترک ما برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی میتواند با یک تهدید نظامی معتبر، تحریمهای فلج کننده و حمایت از مردم شجاع ایران که علیه رژیم میجنگند، به بهترین شکل به دست آید.»
تاکید نتانیاهو و بایدن بر مقابله با تهدید ایران در حالی صورت میگیرد که تلاشهای دولت آمریکا برای حل و فصل دیپلماتیک تنشهای موجود با جمهوری اسلامی بر سر مساله هستهای ادامه دارد.
با این حال و با وجود تلاشهای دولت بایدن برای احیای برجام، جمهوری اسلامی روز یکشنبه ۲۶ شهریور، مجوز فعالیت هشت بازرس آژانس بینالمللی انرژی اتمی با ملیتهای «فرانسوی و آلمانی» را در ایران لغو کرد.
آبرام پیلی، معاون نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، روز چهارشنبه در دیدار با مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با تاکید بر حمایت کامل واشینگتن از آژانس، از ایران خواست با این سازمان به صورت کامل همکاری کرده و تصمیم خود را در اخراج بازرسان آژانس لغو کند.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز گفت که ریاض و تلآویو روز به روز بیشتر به عادیسازی روابط نزدیک میشوند.
او در عین حال تاکید کرد یکی از مهمترین موضوعات مطرح شده در مذاکرات عادیسازی روابط بین دو کشور، مساله فلسطین است که باید آن را حل کرد.
اسرائیل در طول سالهای اخیر توانسته است با استفاده از نگرانیهای کشورهای عربی منطقه در مورد سیاستهای خصمانه جمهوری اسلامی، روابط خود را با تعدادی از این کشورها عادیسازی کند.
تلآویو ابتدا در سپتامبر ۲۰۲۰ در چارچوب «پیمان ابراهیم» با دو کشور امارات متحده عربی و بحرین روابط عادی سیاسی و دیپلماتیک برقرار کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری سابق آمریکا، در پیشبرد مذاکرات و امضای قرارداد میان این سه کشور نقشی کلیدی ایفا کرد.
اسرائیل سپس در اکتبر ۲۰۲۰ با مراکش و در دسامبر ۲۰۲۲ با سودان پیمان عادیسازی روابط امضا کرد.
اظهارات بن سلمان تنها ساعاتی پس از دیدار بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا در حاشیه هفتاد و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک مطرح شد.
نتانیاهو در این دیدار بر مقابله با «ایران و سایر نیروهایی که میخواهند جلوی آینده روشن منطقه را بگیرند»، تاکید کرد و گفت: «ما میتوانیم صلح تاریخی بین اسرائیل و عربستان سعودی ایجاد کنیم.»
بایدن نیز در این دیدار اعلام کرد که تعهد کشورش به اسرائیل «آهنین» است.
دولت بایدن میکوشد با ایفای نقشی فعال، زمینه به ثمر رسیدن مذاکرات میان ریاض و تلآویو و برقراری روابط دیپلماتیک بین دو کشور را فراهم آورد.
به گفته ناظران، بایدن قصد دارد از این موضوع بهعنوان دستاورد سیاست خارجی خود در انتخابات ریاست جمهوری سال آینده آمریکا استفاده کند.
این در حالی است که ابراهیم رییسی روز ۲۹ شهریور گفت که تهران با هر گونه عادیسازی روابط میان اسرائیل و کشورهای منطقه مخالف است.
او در کنفرانسی خبری در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل به خبرنگاران اعلام کرد که عادیسازی روابط کشورهای منطقه با اسرائیل، «خنجری بر پشت فلسطینیها» است و در عین حال امنیت اسرائیل را تامین نخواهد کرد.