قطعنامه آتشبس در غزه از سوی آمریکا وتو شد تا لحظهای تعیینکننده برای سازمان ملل متحد رقم بخورد. این سازمان اساس خود را بر چهار رکن صلح، امنیت، حقوق بشر و حاکمیت قانون و توسعه گذاشته است اما این ارکان، امروز بیش از همیشه برای مردم غزه ناآشنا و دور به نظر میرسند.
وتوی قطعنامه آتشبس از سوی آمریکا در مقابل رای مثبت ۱۳ عضو از ۱۵ عضو شورای امنیت سازمان ملل قرار گرفت. این طرح از حمایت بیش از ۸۰ کشور دیگر برخوردار بود.
اسکاینیوز در گزارشی به چالشها و زوایای مختلف این رخداد پرداخته است.
قبل از اینکه پیشنویس قطعنامه روی کاغذ بیاید، نتیجه مشخص بود
اسکای نیوز نوشت همه اعضا از قصد آمریکا به عنوان یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد برای وتوی قطعنامه آتشبس آگاه بودند و آن را بهعنوان یک واقعیت در نظر داشتند. واقعیتی که برای عدهای مایه تاسف بود.
نیکلاس دی ریویر، سفیر فرانسه در سازمان ملل در این مورد به اسکای نیوز گفت: «شکست یک قطعنامه به دلیل وتو، شکست شورای امنیت سازمان ملل است.»
دی ریویر خواهان زمان بیشتری برای مذاکره به منظور رسیدن به توافق بود چون از خطر شکست شورای امنیت در اتخاذ تصمیم مناسب، بیم داشت.
چرا آمریکا قطعنامه سازمان ملل را برای آتشبس در غزه وتو کرد؟
همانطور که رایگیری شب گذشته سازمان ملل متحد نشان داد، اسرائیل همچنان از حمایت قدرتمندترین متحدان خود، ایالات متحده و بریتانیا برخوردار است. بریتانیا به این قطعنامه رای ممتنع داد.
در نهایت ساعت ۳:۴۵ بعد از ظهر به وقت نیویورک بود که نتیجه رایگیری با وتو از سوی آمریکا روبهرو شد.
نماینده آمریکا دلیل وتو از جانب دولت متبوع خود را جلوگیری از بروز جنگ در آینده عنوان کرد.
او گفت: «ما از صلح پایدار حمایت میکنیم در حالی که حماس تمایلی به رسیدن به چنین شرایطی ندارد و آتشبس فقط بذر جنگ بعدی را خواهد کاشت و به نفع حماس خواهد بود.»
آمریکاییها دست خود را علیه قطعنامه آتشبس بالا بردند. بنابراین خواست اقلیت، نتیجه رای اکثریت را لغو کرد. دور میز سازمان ملل متحد، مانند اتفاقی که در سراسر جهان روی میدهد، همیشه یک قسمت تعیینکننده وجود دارد.
هدف اصلی اسرائیل در حملات زمینی
اسکاینیوز نوشت که هدف اصلی حمله زمینی اسرائیل به جنوب غزه، هدف قرار دادن رهبری حماس است: «آنها معتقدند سران حماس در اطراف خان یونس و به احتمال زیاد در یک سیستم تونلی وسیع پنهان شدهاند.»
برای اسرائیلیها تصور اینکه یحیی سنوار و محمد ضیف هنوز زنده و آزاد هستند و ممکن است از غزه خارج شوند، سخت است.
توان اجرایی سازمان ملل
به نظر میرسد سازمان ملل متحد مانند قبل در اجرای هر یک از ارکان اساسی خود، حتی پس از رایگیری ناتوان است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل این سازمان جلسه رایگیری برای آتشبس را با صحبت درباره مردم غزه و گرسنگی و درماندگی آنها آغاز کرد.
او سخنان خود را در قالب ماده ۹۹ منشور سازمان ملل متحد، مکانیزمی برای برخورد با هر گونه تهدید صلح و امنیت بینالمللی مطرح کرد که برای دههها مورد استفاده قرار نگرفته است.
رییس سازمان ملل قبلا بارها در مورد رنجی که غیرنظامیان در غزه مجبور به تحمل آن هستند، هشدار داده است.
او سعی داشت با صحبتهایش شورای امنیت را تحت تاثیر بحران غزه قرار دهد اما در نهایت نتوانست اثری بر نتیجه جلسه شورا بگذارد.
بر اساس گزارش اسکاینیوز، در همهجا برای مردم غزه همدردی وجود داشت اما با وجود تمام صحبتها درباره نگرانیهای بشردوستانه، اختلافات زیادی در مورد اقدام عملی مورد نیاز وجود دارد و در مورد سازمان ملل، این اولین باری نیست که چنین اتفاقی میافتد.
با وجود علنی شدن مبارزه خانواده فلودروس و تلاش اتحادیه اروپا برای آزاد کردن او، هنوز هیچ اطلاع دقیقی از اتهامات وارده به این دیپلمات اروپایی از سوی جمهوری اسلامی در دست نیست.
پدر یوهان به گاردین گفته است که تا روز جمعه ۱۷ آذر، پسرش به مدت ۶۰۰ روز در زندان اوین تهران بدون داشتن حق ملاقات معمولی کنسولی یا تماس تلفنی، زندانی بوده است.
به گفته او، پسرش در این مدت دستکم پنج بار دست به اعتصاب غذا زده است.
متس فلودروس در مصاحبه با گاردین میگوید پسرش در سلولی بدون تخت زندگی میکند و مجبور است زیر نور لامپی بخوابد که ۲۴ ساعته روشن است.
یوهان از دسترسی معمول به تماس تلفنی، کتاب و مکملهای غذایی محروم است.
پدر او با درخواست برای آزادی یوهان، در حالی که با گاردین از امید همسرش به بازگشت پسرشان به خانه برای کریسمس صحبت میکند، به گریه میافتد.
او میگوید: «این اتفاق برای همسرم ویرانگر است. لحظاتی وجود دارد که برای هر دوی ما بسیار سخت است. ما هر دو خیلی گریه میکنیم؛ او خیلی بیشتر از من ... شاید بیشتر از زمانی که دو یا سه ساله بودم، گریه کردهام.»
فلودروس ادامه میدهد: «ما عمیقا نگرانیم. این را بارها گفتهام که او را خودسرانه بازداشت کردهاند. یوهان هیچ اشتباهی نکرده و باید آزاد شود. باید به او اجازه خروج از ایران بدهند.»
یوهان، فارغالتحصیل دانشگاه آکسفورد است. او قبل از بازداشت در ۱۷ آوریل ۲۰۲۲ (فروردین سال گذشته) در میز افغانستان در بخش خدمات خارجی اتحادیه اروپا کار میکرد.
به نظر میرسد دستگیری شهروندان اروپایی به دست جمهوری اسلامی، بخشی از یک استراتژی عامدانه برای اجبار و فشار بر غرب به منظور آزاد کردن زندانیان ایرانی یا گرفتن امتیازات مالی باشد.
شکستن سکوت پس از حدود ۱۷ ماه
هویت یوهان فلودروس تا سه ماه پیش نامشخص بود؛ تا اینکه اواسط شهریور امسال خانواده یوهان گفتند «دیپلماسی خاموش» برای آزادی پسرشان کارساز نیست.
پدر یوهان میگوید: «در ابتدا تصمیم گرفتیم سکوت کنیم تا به طرف مقابل فرصت بدهیم بگوید دستگیری او اشتباه بوده و یوهان را آزاد کنند. اما بعد از مدتی همه فهمیدند این اتفاق نخواهد افتاد.»
او میگوید: «به طور کلی، به نظر میرسد از زمانی که خبر دستگیری یوهان در رسانهها مطرح شده اوضاع کمی بهتر است. روحیه یوهان نیز پس از آن که نام و چهره خود را در زندان از تلویزیون ایران دیده، بهتر شده است.»
خانواده یوهان منتظر جلسه دادگاه هستند که قرار است بهزودی برگزار شود و در آن، از اتهاماتی که جمهوری اسلامی علیه این دیپلمات سوئدی مطرح میکند، مطلع شوند.
پدر یوهان در این مورد به گاردین میگوید: «ما معتقدیم محاکمه در ماه دسامبر برگزار میشود اما از تاریخ دقیقش اطلاع نداریم.»
او در گفتوگو با گاردین اضافه میکند که برایش اهمیتی ندارد در این دادگاه چه حکمی صادر میشود: «این دادگاه فقط یک تئاتر است و هر حکمی که در مورد یوهان صادر کنند بیمعنا خواهد بود.»
از حدود دو سال پیش تا زمان رسانهای شدن بازداشت یوهان، خانواده او اطلاعات کمی از طرف ایرانی درباره جزییات این دستگیری دریافت کردند.
در ماه می ۲۰۲۲، جمهوری اسلامی تایید کرد یک تبعه سوئدی را بازداشت کرده است. در خبری دیگر، در ماه ژوئن سال گذشته، تهران از بازداشت یک شهروند سوئدی به ظن جاسوسی خبر داد.
در سپتامبر ۲۰۲۳ بود که به طور رسمی تایید شد جمهوری اسلامی یوهان فلودروس را دستگیر کرده است.
در حال حاضر خانواده یوهان بیشتر نگران شرایط «غیرقابل قبول» نگهداری پسرشان هستند.
متس فلودروس میگوید که هفته گذشته وقتی با یوهان تماس گرفته، متوجه شده است به مدت ۴۸ ساعت در اعتصاب غذا بوده زیرا زندانبانان اجازه ندادهاند هفتهای یکبار تماس تلفنی خود را داشته باشد.
این خانواده بین آوریل ۲۰۲۲ تا فوریه ۲۰۲۳ هیچ تماسی با پسر خود نداشته است؛ هرچند پس از مداخله دیپلماتیک، جمهوری اسلامی موافقت کرد یوهان امکان تماس مرتب تلفنی داشته باشد.
با وجود این او همچنان به ندرت موفق به گفتوگو با خانواده خود میشود.
پدر یوهان در ادامه به گاردین میگوید: «تقریبا ۱۵ روز است تماسهایی وجود دارد. اجازه دستکم پنج مورد از تماسها پس از اعتصاب غذای یوهان به او داده شده است.»
خانواده او همچنین به عدم دسترسی یوهان به کتابهایی اعتراض دارند که کنسولگری سوئد برای رهایی از یکنواختی حبس برایش ارسال میکند.
علاوه بر این، یوهان به غذای کافی و مکملهایی که بابتش ماهانه حدود ۳۵ یورو میپردازند، دسترسی ندارد.
حداقل درخواست خانواده یوهان انتقال او از بند ۲۰۹ به عنوان بند ویژه زندانیان سیاسی، به بند عمومی است تا این دیپلمات سوئدی بتواند ورزش کند و آزادانه در محوطه زندان حرکت داشته باشد.
به گفته خانواده، در حال حاضر هواخوری یوهان به دو یا سه جلسه نیمساعته در هفته محدود شده است.
روایتی از بازداشت و ۳۰۰ روز انفرادی
یوهان که از کودکی به فرهنگ ایرانی علاقه داشته، قبل از رفتن به دانشگاه آکسفورد در تهران به مدت یک ترم به یادگیری زبان فارسی پرداخته است.
او در مجموع هفت یا هشت بار برای مطالعه، کار و گشتوگذار به ایران سفر کرده. چندین مورد از این بازدیدها نیز بهعنوان بخشی از کار او برای مشارکت بشردوستانه اتحادیه اروپا با ایرانیان به منظور ارائه بهداشت و آموزش به بیش از سه میلیون پناهنده افغان در این کشور بوده است.
قرار بود سفر او به ایران در آوریل سال ۲۰۲۲ یک سفر توریستی باشد. یوهان میخواسته به دیدار یکی از دوستانش برود که در سفارت سوئد کار میکرده اما در بدو ورود و در فرودگاه، بازداشت میشود.
متس فلودروس میگوید در «سیاهچاله اطلاعاتی» که پس از دستگیری یوهان به وجود آمده، بدترین فکرها به ذهن او و همسرش خطور کرده است. آنها فکر کردهاند شاید راننده تاکسی فرودگاه او را ربوده و کشته است چون در آن زمان تظاهراتی در مقابل سفارت سوئد در تهران علیه سوزانده شدن قرآن برگزار میشده است.
اگرچه در نهایت به آنها گفته شده پسرشان زنده است اما مادر و پدر یوهان تقریبا به مدت ۱۰ ماه از سرنوشت فرزندشان بیاطلاع بودهاند.
فلودروس پدر میگوید: «فوریه گذشته، هنگامی که کنار خواهر و شوهر خواهرم در حال خوردن قهوه بودیم تلفنم زنگ خورد. روی صفحه شماره یوهان نمایان بود. لحظه تکاندهندهای بود. ما گریه میکردیم و میگفتیم که دوستش داریم.»
یوهان در این تماس تلفنی به خانوادهاش گفته است نمیتواند در مورد سه هفته اول پس از دستگیریاش صحبت کند.
او گفته است بیش از ۳۰۰ روز از مدت بازداشتش را با نقض دستورالعملهای بینالمللی در سلول انفرادی سپری کرده است.
فلودروس میگوید دولت سوئد و کمیسیون اروپا «از هر ابزاری که در دست دارند» برای تضمین آزادی یوهان استفاده میکنند اما تا زمانی که او آزاد نشود، تلاش آنها ناکافی است.