یک منبع ارشد ارتش سودان گفت یک سال پس از جنگ داخلی سودان، پهپادهای نظامی ساخت ایران به ارتش کمک کردند تا جریان درگیری را به سود خود تغییر دهد. سودان در سواحل دریای سرخ قرار گرفته است که در میانه جنگ خاورمیانه مکانی کلیدی برای رقابت قدرتهای جهانی، از جمله ایران، محسوب میشود.
منبع نزدیک به ارتش سودان که نامش اعلام نشده، به خبرگزاری رویترز گفت که این پهپادها باعث شد که ارتش سودان بتواند جلو پیشروی نیروهای شبهنظامی رقیب خود، نیروهای پشتیبانی سریع را بگیرد.
شش مقام منطقهای و دیپلمات جمهوری اسلامی که مانند منبع ارتش سودان نخواستند نامشان فاش شود، به خبرگزاری رویترز گفتند که ارتش سودان در چند ماه گذشته توانست پهپادهای ساخت ایران را به دست آورد.
نیروهای ارتش سودان در ماههای اول جنگ داخلی از برخی پهپادهای قدیمیتر در کنار توپخانه و جتهای جنگنده استفاده کردند، اما موفقیت چندانی در ریشهکن کردن جنگجویان نیروهای پشتیبانی سریع مستقر در محلههای پرجمعیت خارطوم و شهرهای دیگر را نداشتند.
به گفته پنج شاهد عینی ساکن خارطوم، در ماه ژانویه، نه ماه پس از شروع درگیری، پهپادهای بسیارقویتر و کارآمدتری از پایگاه وادی سیدنا ارتش به پرواز درآمدند.
پیش از این خبرگزاری بلومبرگ و رسانههای سودانی از حضور پهپادهای ایرانی در این کشور خبر داده بودند، اما میزان و نحوه دسترسی ارتش سودان به این پهپادها مشخص نیست.
این منبع ارشد ارتش سودان پرواز مستقیم هواپیماهای بدون سرنشین ساخت ایران از خاک ایران را رد کرد و حاضر به بیان چگونگی تهیه آنها یا تعداد پهپادهای نشد.
او بدون اشاره به جزئیات افزود: «ارتش سودان همچنین پهپادهای ایرانی را تولید کرده بود که قبل از قطع روابط دو کشور در سال ۲۰۱۶در قالب برنامههای نظامی مشترک تولید شده بود.»
این منبع همچنین گفت در حالی که سال گذشته روابط دیپلماتیک بین سودان و جمهوری اسلامی احیا شده بود، همکاری نظامی رسمی دو طرف همچنان معلق مانده بود.
علی صادق، سرپرست وزارت امور خارجه سودان که با ارتش همسو است و سال گذشته به ایران سفر کرده بود، در پاسخ به سوالی درباره پهپادهای ایرانی، به رویترز گفت: «سودان هیچ سلاحی از ایران دریافت نکرده است.»
مقامهای جمهوری اسلامی در نیروهای مسلح و وزارت امور خارجه به درخواست رویترز برای اظهارنظر در این زمینه پاسخ نداند.
نیروهای پشتیبانی سریع سودان شکست در امدرمان را پذیرفتهاند و گفتهاند که ارتش پهپادهای ساخت ایران و سایر تسلیحات را دریافت کرده است.
آنها به درخواستهای رویترز برای ارائه مدرک پاسخ ندادند.
منابع ایرانی و منطقهای گفتند که حمایت جمهوری اسلامی از ارتش سودان با هدف تقویت روابط با این کشور استراتژیک صورت میگیرد.
سودان در سواحل دریای سرخ قرار گرفته است که در میانه جنگ در خاورمیانه مکانی کلیدی برای رقابت بین قدرتهای جهانی، از جمله ایران، محسوب میشود.
حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی، از آن سوی دریای سرخ، با تسلیحات ارائه شده از سوی تهران، به کشتیها حمله میکنند.
یک دیپلمات غربی که خواست نامش فاش نشود، به خبرگزاری رویترز گفت: «ایران در ازای این کمکها چه چیزی دریافت میکند؟ آنها اکنون در دو سوی دریای سرخ پایگاه دارند.»
پرواز از ایران
همکاری سودان و جمهوری اسلامی در زمان عمر البشیر، رییسجمهوری سابق، قوی بود. پس از آنکه او در اواخر حکومت سه دههای خود برای دریافت کمکهای اقتصادی به رقبای ایران در خلیج فارس روی آورد، روابط با تهران را قطع کرد.
امین مزاجوب، ژنرال سابق سودانی، گفت که سودان قبلاً با کمک ایران تسلیحاتی تولید کرده بود و توانست با تغییراتی که در کاربری پهپادهایی که از قبل در اختیار داشت، آنها را در طول جنگ مؤثرتر کند.
یک منبع منطقهای نزدیک به حکومت ایران گفت که یک شرکت هواپیمایی ایرانی به نام فارس ایر قشم که تحت تحریمهای آمریکا است، در اواخر سال گذشته میلادی پهپادهای ایرانی مهاجر و ابابیل را به سودان منتقل کرده است. پهپادهای مهاجر و ابابیل را شرکتهایی میسازند که زیر نظر وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح فعالیت میکنند.
خبرگزاری رویترز در گزارش خود به اطلاعاتی که اشاره کرده است که نشان میدهد که یک هواپیمای باری بوئینگ ۲۰۰-۷۴۷ شرکت فارس ایر قشم در ماههای دسامبر ۲۰۲۳ و ژانویه ۲۰۲۴ شش بار از ایران به بندر سودان یک پایگاه مهم ارتش این کشور پرواز کرده است.
دفعات این پروازها قبلا گزارش نشده بود. نیروهای پشتیبانی سریع میگویند که ارتش سودان هفتهای دو بار هواپیماهای باربری و هواپیماهای بدون سرنشین ایرانی و سایر تسلیحات را از جمهوری اسلامی تحویل میگیرد.
دریافت تسلیحات از جمهوری اسلامی میتواند روابط ارتش سودان با ایالات متحده را پیچیده کند، زیرا این امر منجر به فشار برای مذاکره بین طرفهای درگیر میشود.
تام پریلو، فرستاده ویژه آمریکا در سودان، روز چهارشنبه در مصاحبهای گفت که ترس از نفوذ بیشتر ایران یا عناصر افراطی اسلامی در سودان یکی از دلایلی است که ایالات متحده معتقد است باید توافق صلح هر چه زودتر حاصل شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا نیز گفت که ایالات متحده گزارشهای مربوط به حمایت ایران از ارتش سودان را دیده است و اوضاع را زیر نظر دارد.
او گفت: «ایالات متحده با دخالت خارجی برای حمایت از یکی از طرفهای درگیر در سودان مخالف است. این کار تنها درگیری را تشدید و طولانی میکند و خطر گسترش بیشتر بیثباتی منطقهای را به دنبال دارد.»
خبرگزاری بلومبرگ، روز چهارشنبه، ۲۲ فروردین،به نقل از منابع آگاه گزارش داد که ایالات متحده و متحدانش بر این باورند که حملات موشکی یا پهپادی بزرگ جمهوری اسلامی یا نیروهای نیابتی آن علیه اهداف نظامی و دولتی در اسرائیل قریب الوقوع است.
حمله تلافیجویانه جمهوری اسلامی پس از حمله اسرائیل به کنسولگری ایران در دمشق که به کشته شدن هفت عضو سپاه پاسداران، از جمله محمدرضا زاهدی، فرمانده سپاه در لبنان و سوریه و عضو شورای فرماندهی حزبالله، میتواند به گسترش بیش از پیش درگیریها در منطقه بینجامد.
منابعی که نخواستند نامشان برده شود، به خبرگزاری بلومبرگ گفتند که حمله احتمالی در روزهای آینده صورت خواهد گرفت و احتمالا جمهوری اسلامی با استفاده از موشکهای با دقت بالا و نقطهزن، به اهداف اسرائیلی حمله خواهد کرد.
یکی از این منابع گفت براساس ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل، آنچه اکنون مبهم است زمان انجام این حمله است و نه اصل وقوع آن.
پس از انتشار این خبر، قیمت نفت خام برنت بیش از یک درصد افزایش یافت و به بالای ۹۰ دلار در هر بشکه رسید. بهای نفت خام، در سال جدید میلادی، از جمله بهدلیل افزایش خطر گسترش جنگ در خاورمیانه ۱۶ درصد افزایش یافته است.
تهدیدهای متقابل جمهوری اسلامی و اسرائیل
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، صبح روز چهارشنبه در خطبههای نماز جمعه، حمله اسرائیل به کنسولگری ایران در دمشق را «اشتباه» اسرائیل خواند و بدون پرداختن به جزییات گفت که اسرائیل برای این «اشتباه» باید تنبیه شود و تنبیه خواهد شد.
در پی این سخنرانی، یسرائیل کاتس، وزیر امور خارجه اسرائیل با منشن کردن حساب کاربری رهبر جمهوری اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس، او را بهطور مستقیم مخاطب قرار داد و به زبان فارسی نوشت:« در صورت حمله ایران به اسرائیل از خاک خود، اسرائیل واکنش نشان خواهد داد و در ایران دست به حمله خواهد زد.»
از سوی دیگر، در حالی که دولت بایدن اسرائیل را برای آتشبس در غزه تحت فشار قرار داده است، بر این نکته نیز تاکید کرده که آماده حمایت کامل از اسرائیل در صورت حمله جمهوری اسلامی یا نیروهای نیابتی آن به این کشور است.
بایدن: حمایت ما از اسرائیل در برابر تهران آهنین خواهد بود
جو بایدن ، رییسجمهوری آمریکا روز چهارشنبه گفت: «ما همچنین میخواهیم به تهدید ایران برای راهاندازی یک حمله مهم بپردازیم. آنها تهدید میکنند که حمله مهمی به اسرائیل انجام میدهند.»
او افزود:«همانطور که به نخستوزیر اسرائیل گفتهام، تعهد ما به امنیت اسرائیل در برابر این تهدیدات از سوی ایران و نیروهای نیابتی آن کاملاً آهنین است. اجازه دهید دوباره آن را بگویم، با تعهدی آهنین، تمام تلاشمان را برای محافظت از امنیت اسرائیل انجام میدهیم.»
در همین حال،وبسایت اکسیوس خبر داد که مایکل کوریلا، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) برای گفتوگو با مقامهای اسرائیل درباره تهدیدهای جمهوری اسلامی، روز پنجشنبه به اسرائیل سفر خواهد کرد.
ابهام در ابعاد و پیامدهای حمله احتمالی جمهوری اسلامی
به گفته منابعی که با خبرگزاری بلومبرگ گفتگو کردهاند، به متحدان غربی اسرائیل گفته شده است که ممکن است تأسیسات نظامی اسرائیل هدف قرار گیرد، اما انتظار نمیرود که حملهای به تأسیسات غیرنظامی صورت گیرد.
این منابع به بلومبرگ گفتند که مقامهای آمریکایی در برنامهریزی برای مقابله با این حملات احتمالی و به اشتراکگذاری ارزیابی های اطلاعاتی به اسرائیل کمک میکنند.
اسرائیل به متحدان خود گفته است که منتظر است تا این حمله قبل از شروع یک حمله زمینی دیگر علیه حماس و این بار در رفح در غزه انجام شود، هر چند مشخص نیست که عملیات تهران چه زمانی ممکن است آغاز شود.
به گفته این منابع آگاه، اطلاعات آمریکا و غرب نشان میدهد که ممکن است حمله جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن لزوما از شمال اسرائیل، یعنی از مواضع حزبالله لبنان اصلیترین و قویترین گروه نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، انجام نگیرد.
یکی از این منابع گفت که هیأتهای دیپلماتیک خارجی در اسرائیل در حال آمادهسازی خود برای حملات احتمالی هستند و برنامههای اضطراری برای تخلیه را پیشبینی کردهاند.
مقامهای اسرائیلی خواستار تدارک دیدن اقدامات اضطراری از جمله آماده کردن ژنراتورهای برق و تلفنهای ماهوارهای شدهاند.
این منابع گفتهاند که هیچ اطلاعی در این مورد ندارند که هیاتهای دیپلماتیک غربی قصد خروج فوری از اسرائیل را داشته باشند.
در همین حال، سخنگوی شرکت هواپیماپی لوفتهانزا، روز چهارشنبه در پاسخ به ایران اینترنشنال اعلام کرد که این شرکت تصمیم گرفته است که پروازهایش از مبدا و به مقصد تهران را تا تاریخ پنجشنبه ۲۳ فروردین به حالت تعلیق درآورد.
سخنگوی این شرکت گفت که لوفتهانزا شرایط خاورمیانه را رصد میکند و در تماس نزدیک با مقامهاست.
خبرگزاری بلومبرگ به نقل از یکی از منابع آگاه خود نوشت:«هنوز مشخص نیست که آیا حمله احتمالی جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن، درگیری را به یک جنگ گستردهتر و طولانیتر تبدیل میکند یا این حمله مهار خواهد شد.»
حمله مستقیم جمهوری اسلامی به یک شهر در اسرائیل اولین حمله از این نوع خواهد بود و به تشدید عمده خصومتها خواه انجامید. اسرائیل هفته گذشته، در اقدامی برای آماده شدن در مقابل یک حمله احتمالی، سیگنالهای ناوبری (جی پی اس) را بر بر فراز شهر تلآویو مختل کرد.
کشته شدن سه فرزند اسماعیل هنیه
در همین حال، براساس گزارشهای منتشر شده در روز چهارشنبه، محمد، امیر و هازم، سه فرزند اسماعیل هنیه رییس دفتر سیاسی حماس، در یک حمله هوایی اسرائیل به نوار غزه کشته شدهاند. اسرائیل مسئولیت این حمله را برعهده گرفته است.
به گزارش رسانههای نزدیک به حماس، فرزندان اسماعیل هنیه در نزدیکی ارودگاه آوارگان شاطی در شهر غزه هدف حمله قرار گرفتهاند.
برخی از منابع فلسطینی گزارش دادهاند که در این حمله چهار نوه اسماعیل هنیه نیز کشته شدهاند. در گزارش اسرائیل اشارهای به این سه نوه نشده است.
اسماعیل هنیه که در دوحه، پایتخت قطر زندگی میکند، اخیرا به تهران سفر و با مقامهای بلندپایه جمهوری اسلامی از جمله علی خامنهای و ابراهیم رئیسی دیدار کرد.