ارتش اسرائیل روز چهارشنبه، ۹ خرداد، اعلام کرد که نیروهای این کشور کنترل منطقه حائل در امتداد مرز نوار غزه و مصر را بهطور کامل در دست گرفتهاند. مشاور امنیت ملی اسرائیل نیز گفته است که جنگ غزه دستکم هفت ماه دیگر یعنی تا پایان سال جاری میلادی به طول خواهد انجامید.
همزمان، اسرائیل به حملات خود به رفح در جنوب غزه ادامه داد. این حملات بهرغم دستور دیوان بینالمللی دادگستری برای توقف حملات به این شهر که بیش از نیمی از جمعیت دو میلیون و ۳۰۰ هزار نفری غزه به آن پناه بردهاند، صورت میگیرد.
دانیل هاگاری، سخنگوی ارشد ارتش اسرائیل در یک نشست خبری گفت که نیروهای ارتش اسرائیل، کنترل عملیاتی یک گذرگاه ۱۴ کیلومتری را در امتداد مرز بین نوار غزه و مصر را به دست گرفتهاند.
او از این گذرگاه با نام رمز ارتش اسرائیل به عنوان «گذرگاه فیلادلفی» نام برد.
هاگاری گفت: «گذرگاه فیلادلفی مانند یک «خط اکسیژن» برای حماس عمل میکرد و این گروه بهطور مرتب از آن برای قاچاق سلاح به منطقه نوار غزه استفاده میکرد.»
مرز با مصر در امتداد لبه جنوبی نوار غزه تنها مرز زمینی این باریکه بود که اسرائیل بهشکل مستقیم آن را کنترل نمیکرد.
در همین حال، اسرائیل برای دومین روز متوالی، اوایل روز چهارشنبه نیز تانکهایی را برای حمله به رفح فرستاد. روز سهشنبه برای اولین بار تانکهای اسرائیلی وارد رفح شدند.
دادگاه جهانی گفت اسرائیل توضیحی نداده است که چگونه مهاجران را از رفح ایمن نگه می دارد و غذا، آب و دارو را تامین می کند. در این حکم همچنین از حماس خواسته شده است که گروگانهایی را که در 7 اکتبر از اسرائیل گرفته شده بودند، فورا و بدون قید و شرط آزاد کند.
در این میان، ماجد ابو رمضان، وزیر بهداشت تشکیلات خودگردان فلسطینی از کشته شدن ۱۹ غیر نظامی دیګر در حملات هوایی و گلولهباران اسرائیل در سراسر نوار غزه خبر داد.
او از واشینگتن خواست تا بر اسرائیل فشار بیاورد تا گذرگاه رفح را برای ارسال کمکهای انساندوستانه باز کند.
ماجد ابو رمضان افزود:«هیچ نشانهای وجود ندارد که مقامهای اسرائیلی به زودی این کار را انجام دهند و بیماران در غزه محاصره شده به دلیل نبود امکان درمان جان خود را از دست میدهند.»
تزاچی هانگبی، مشاور امنیت ملی اسرائیل، گفت که جنگ در غزه حداقل هفت ماه دیگر، یعنی تا پایان سال جاری میلادی ادامه خواهد داشت.
هانگبی با تاکید بر اینکه هدف اسرائیل پایان دادن به حکومت حماس در غزه و جلوگیری از حمله دوباره این گروه و متحدانش به اسرائیل است، گفت:«جنگ در رفح، یک جنگ بیهوده نیست.»
حمله به رفح و پیشروی تانکهای اسرائیلی در این شهر در حالی ادامه دارد که ایالات متحده، نزدیکترین متحد اسرائیل، روز سه شنبه بار دیگر مخالفت خود را با حمله زمینی بزرگ به رفح تکرار کرد، اما در عین حال گفت که بر این باور نیست که چنین عملیاتی در حال انجام است.
در حالی که چشماندازی از به نتیجه رسیدن مذاکرات برای آتشبس و مبادله گروگانهای اسرائیلی با فلسطینیهای زندانی وجود ندارد، حماس تاکید کرده است که تا زمانی که اسرائیل به حملات خود به رفح پایان ندهد، مذاکره بیهوده و بیمعنا است.
در همین حال شاخههای نظامی حماس و جهاد اسلامی گفتند که در رفح با نیروهای اسرائیلی درگیر شده و عملیاتی موفق را انجام دادهاند.
به گفته این دو گروه، آنها با راکتهای ضد تانک و خمپاره با نیروهای ارتش اسرائیل در رفح مقابله کردند و مواد منفجرهای را که کار گذاشته بودند منفجر کردند.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که در جریان عملیاتش در رفح، سه سرباز اسرائیلی کشته و سه سرباز به شدت زخمی شدند.
مقامهای بهداشتی فلسطینی هم گفتند که چندین نفر در اثر تیراندازی نیروهای اسرائیلی زخمی شدند و انبارهای کمک در شرق رفح به آتش کشیده شد.
آژانس آوارگان فلسطینی سازمان ملل، آنروا، روز سه شنبه گزارش داد که حدود یک میلیون فلسطینی که در رفح پناه گرفته بودند، اکنون پس از دستور اسرائیل برای تخلیه، از این منطقه فرار کردهاند.
جمعیت هلال احمر فلسطین نیز اعلام کرد که به دلیل ادامه بمبارانها، تیمهای پزشکی را از بیمارستان صحرایی خود در منطقه المواصی در نزدیکی رفح، که اسرائیل آن را به عنوان یک منطقه امن غیرنظامی مشخص کرده، تخلیه کرده است.
براساس گزارشها، سوءتغذیه در غزه گستردهتر شده است، زیرا ارسال کمکها بهشکل قابل توجهی کاهش یافته است. سازمان ملل که نسبت به قحطی هشدار داده است، روز چهارشنبه اعلام کرد که از زمان آغاز حمله اسرائیل به رفح در این ماه، میزان کمکهای بشردوستانه وارد شده به این منطقه تا دو سوم کاهش یافته است.
مقامات پاکستانی میگویند در نتیجه تیراندازی نیروهای مرزبانی ایران در ساعات پایانی سهشنبه شب، هشت خرداد، در منطقه واشوک واقع در ایالت بلوچستان این کشور، چهار پاکستانی کشته و دو نفر مجروح شدند.
یکی از مقامهای پلیس در منطقه واشوک بلوچستان اعلام کرد مشخص نیست چرا تیراندازی شروع شده، اما تحقیقات برای یافتن دلیل این واقعه آغاز شده است.
پیشتر در سوم اردیبهشت سال جاری، دفتر نخستوزیری پاکستان در پایان نشست خبری مشترک نخستوزیر این کشور با ابراهیم رئیسی، در بیانیهای خبر داد دو کشور بر سر «توسعه رویکردهای مشترک برای مقابله با چالشهای مشترک از جمله تهدید تروریستی» توافق کردهاند.
ایران و پاکستان در سالهای گذشته بارها یکدیگر را به پناه دادن به گروههای مسلح مخالف خود متهم کردهاند و سفر ابراهیم رئیسی به پاکستان، اولین سفر او پس از حملات متقابل دیماه سال ۱۴۰۲ میان سپاه پاسداران و ارتش پاکستان بود.
قبل از این حمله، جمهوری اسلامی پس از حمله موشکی خود به پاکستان اعلام کرد پایگاههای شبهنظامیان مرتبط با گروه «جیش العدل» را در داخل پاکستان هدف قرار داده است، هرچند اسلامآباد پس از حمله موشکی اعلام کرد غیرنظامیان مورد اصابت قرار گرفته و دو کودک کشته شدهاند.
پاکستان هم در حملهای پهپادی یکی از روستاهای مرزی ایران در سراوان را هدف گرفت که دستکم ۱۰ کشته برجای گذاشت و مدعی شد در این حمله «مخفیگاه تروریستها» را هدف گرفته است.
سفر رئیسی به پاکستان به عنوان یک گام کلیدی برای عادیسازی روابط با اسلامآباد تلقی شد چون پیش از آن و پس از حملات موشکی متقابل طرفین، پاکستان سفیر خود را از تهران فراخواند و به همتای ایرانی اجازه بازگشت به اسلامآباد را نداد. پاکستان همچنین تمامی تعاملات دیپلماتیک و تجاری سطح بالای خود با ایران را لغو کرد.
پس از آن حملات، تلاشهای سریع برای کاهش تنشها بین دو طرف به تضمینهایی ناظر به احترام هر دو کشور به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر منجر شد و وعدههایی هم برای گسترش همکاریهای امنیتی و درخواستهایی برای بازگشت سفرا داده شد.
دولت پاکستان هنوز واکنشی رسمی به تیراندازی اخیر نیروهای مرزبانی ایران به داخل خاک پاکستان که اطلاعرسانی درباره تلفات آن از سوی مقامهای پلیس پاکستان با تاخیر بسیار انجام شده، نشان نداده است.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، روز چهارشنبه نهم خرداد در گفتوگوی تلفنی با محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطینی، تاکید کرد که باید به «تعویق سیستماتیک» راهحل دو دولتی در مناقشه اسرائیل-فلسطین پایان داده شود و یک دولت فلسطینی تشکیل شود.
کاخ ریاست جمهوری فرانسه با انتشار بیانیهای اعلام کرد که ریيسجمهوری فرانسه بر تعهد این کشور برای همکاری با شرکای اروپایی و عرب خود بر روی یک چشمانداز مشترک از صلح که تضمینهای امنیتی برای فلسطینیان و اسرائیلیها ارائه دهد، تاکید کرده است.
بر اساس بیانیه کاخ الیزه، فرآیند صلح باید شامل «چشماندازی برای به رسمیت شناختن دولت فلسطین در یک دینامیک مفید» باشد.
بر اساس بیانیه کاخ الیزه، مکرون، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین را به اصلاح ساختاری آن تشکیلات به عنوان مقدمهای جهت به رسمیت شناختن کشور فلسطین دعوت کرده است.
پیشتر در روز چهارشنبه، دوم خرداد ۱۴۰۳، اسپانیا، نروژ و ایرلند اعلام کردند که کشور فلسطین را از سهشنبه ۸ خرداد ۱۴۰۳ به رسمیت خواهند شناخت. اسرائیل در واکنشی خشمگینانه، از این اقدام بهعنوان «پاداش به تروریسم» یاد کرد و سفیران خود در این سه کشور را به اورشلیم فراخواند.
سه کشور اروپایی، این تصمیم را اقدامی با هدف تسریع تلاشها برای تضمین آتشبس در جنگ اسرائیل با حماس در غزه توصیف کردند و از دیگر کشورها خواستند که رویکردی مشابه در پیش بگیرند.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، در سخنرانی به این مناسبت در روز سهشنبه هشتم خرداد اعلام کرد تصمیم برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین، «یک ضرورت برای دستیابی به صلح» بین اسرائیلیها و فلسطینیهاست و این تصمیم «علیه هیچکس و حتی علیه اسرائیل» نیست.
اسپانیا و ایرلند بزرگترین و تاثیرگذارترین کشورهای اتحادیه اروپا هستند که کشور فلسطین را به رسمیت میشناسند و در این زمینه به سوئد، قبرس، مجارستان، جمهوری چک، لهستان، اسلواکی، رومانی و بلغارستان میپیوندند.
اکنون در سازمان ملل متحد ۱۴۳ کشور از ۱۹۳ کشور عضو از جمله روسیه، چین و هند خواهان به رسمیت شناخته شدن کشور فلسطین هستند.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی، که نام و سمت او اعلام نشد، گزارش داد که ایالات متحده مراسم ادای احترام سازمان ملل به ابراهیم رئیسی، رییس دولت در جمهوری اسلامی را که ۳۰ اردیبهشت در سانحه سقوط هلیکوپتر کشته شد، تحریم خواهد کرد و در آن حاضر نخواهد شد.
سازمان ملل متحد پیشتر اعلام کرده بود که مراسم یادبود ابراهیم رئیسی روز پنجشنبه، دهم خرداد، در مقر این سازمان در نیویورک برگزار خواهد شد. اعلام این خبر موجی از خشم و نارضایتی شهروندان ایرانی، سازمانها و چهرههای مدافع حقوق بشر را به دنبال داشت و از جمله نرگس محمدی و شیرین عبادی، برندگان جایزه صلح نوبل، با محکومیت شدید این اقدام سازمان ملل، خواستار لغو این جلسه شدند.
نیمه برافراشته شدن پرچم سازمان ملل متحد به همین دلیل نیز با انتقادهای فراوانی روبه رو شد.
دولت آمریکا نیز که به دلیل ارسال پیام تسلیت رسمی به مناسبت کشته شدن ابراهیم رئیسی، بهویژه از سوی جمهوریخواهان بهشدت مورد انتقاد قرار گرفته بود، اکنون میگوید که در این نشست سازمان ملل متحد شرکت نخواهد کرد.
این مقام آمریکایی روز چهارشنبه، نهم خرداد، به خبرگزاری رویترز گفت:«ما بههیچ عنوان در این مراسم شرکت نخواهیم کرد.»
او افزود: «سازمان ملل باید در کنار مردم ایران بایستد، نه اینکه از ستمگری یاد کند که چندین دهه به آنها ستم کرد. رئیسی در موارد متعدد و هولناک نقض حقوق بشر، از جمله کشتار غیرقانونی هزاران زندانی سیاسی در سال ۱۳۶۷ دست داشت.»
این مقام دولت آمریکا گفت: «بعضی از بدترین موارد نقض حقوق بشر بهویژه علیه زنان و دختران ایران در دوران تصدی وی صورت گرفت.»
شورای امنیت سازمان ملل متحد در ابتدای نشست خود در روز ۳۱ اردیبهشت، به یاد قربانیان سقوط هلیکوپتر حامل ابراهیم رئیسی یک دقیقه سکوت اعلام کرد و به گزارش رویترز، رابرت وود، معاون سفیر ایالات متحده در سازمان ملل متحد رابرت نیز « با اکراه» در کنار ۱۴ همتای خود ایستاد.
در همین حال، بیش از ۶۰۰ تن از کنشگران مدنی، فعالان سیاسی و حقوق زنان، خانوادههای دادخواه و هنرمندان در نامهای خطاب به دنیس فرانسیس، رییس هفتاد و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد، از او خواستند از برگزاری مراسم یادبود برای ابراهیم رئیسی خودداری کند.
در این نامه آمده است: «رئیسی در طول ۴۵ سال تاریخ جمهوری اسلامی، به طور مستقیم در ناپدیدسازیهای قهری و اعدامهای فراقضایی هزاران مخالف سیاسی در دهه ۶۰، در کشتار معترضان جنبش زن زندگی آزادی، در قتل، بازداشت خودسرانه، ناپدیدسازی قهری و شکنجه هزاران معترض و آزار و اذیت خشونتآمیز زنان و دخترانی که از حجاب اجباری سرپیچی میکردند، و دیگر نقضهای جدی حقوق بشر، مستقیما دست داشته یا بر آنها نظارت داشته است.»
بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش از نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پیشنویس قطعنامهای را علیه تهران منتشر کردند. نشست شورای حکام هفته آینده برگزار میشود و به نظر میرسد این سه کشور با وجود مخالفت ایالات متحده، مصمم به تصویب این قطعنامه هستند.
سه دیپلمات به رویترز گفتند که پیشنویس متن این قطعنامه را با کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی اتمی به اشتراک گذاشتهاند.
این دیپلماتها گفتند این قطعنامه بر تحقیقات متمرکز است و در آن از رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواسته شده «گزارشی جامع» درباره فعالیتهای هستهای ایران ارائه کند.
تهدیدی برای ارجاع موضوع به شورای امنیت سازمان ملل در این قطعنامه وجود ندارد.
این کشورها هنوز قطعنامه را به طور رسمی ارائه نکردهاند اما احتمالا اوایل هفته آینده آن را ارائه خواهند کرد.
ایالات متحده و شرکای اروپایی آن، بر سر روش برخورد با ایران اختلاف نظر دارند. آمریکا نگران است چنین قطعنامهای تنشها را در منطقه و پیش از برگزاری انتخابات ماه نوامبر ایالات متحده تشدید کند.
روزنامه وال استریت ژورنال با اشاره به گزارش اخیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره پیشرفتهای قابل توجه جمهوری اسلامی در مسیر دستیابی به سلاح هستهای نوشت دولت جو بایدن میکوشد این «حقیقت ترسناک» را در آستانه انتخابات ریاستجمهوری آمریکا از جامعه جهانی پنهان کند.
یک مقام ارشد اروپایی به خبرگزاری رویترز گفته است: «ما آمریکاییها را تحت فشار قرار میدهیم اما آنها همچنان فکر میکنند نباید کاری کرد که باعث تشدید تنشها با ایران شود. این روش تاکنون هیچ دستاوردی نداشته و ما معتقدیم که اکنون باید استحکام خود را نشان دهیم.»
تهران عموما در برابر چنین قطعنامههایی مقاومت میکند و اغلب با افزایش فعالیتهای هستهای خود به آنها پاسخ میدهد.
۱۸ ماه از آخرین قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه جمهوری اسلامی میگذرد. در آن قطعنامه از ایران خواسته شده بود فورا با کارشناسان آژانس در مورد ذرات اورانیوم کشفشده در سه سایت اعلامنشده که نشاندهنده احتمال فعالیت هستهای جمهوری اسلامی است، همکاری کند.
هر چند تعداد سایتهای مورد بحث به دو مورد کاهش یافته اما مشکلات دیگری ایجاد شده است؛ از جمله اینکه تهران مانع ورود بسیاری از کارشناسان تیم بازرسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران شده است.
جمهوری اسلامی با سرعت ثابتی در حال غنیسازی اورانیوم تا نزدیک به درجهای است که برای ساخت سلاح لازم است. ایران سه سال است اورانیوم را با خلوص ۶۰ درصد غنی میکند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، چین تصمیم گرفته است این هفته در کنفرانسی در پکن با حضور کشورهای عربی، از به رسمیت شناختن موضع امارات متحده عربی درباره حاکمیت این کشور بر جزایر سهگانه ایران خودداری کند.
مراسم افتتاحیه دهمین کنفرانس وزارتی مجمع همکاری چین و کشورهای عربی قرار است روز پنجشنبه ۱۰ خرداد در پکن برگزار شود.
در این مراسم، شی جین پینگ، رییسجمهوری چین، محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، عبدالفتاح السیسی، رییسجمهوری مصر، حمد بن عیسی آلخلیفه، پادشاه بحرین و قیس سعید، رییسجمهوری تونس حضور خواهند یافت.
هدف از این کنفرانس، تعمیق همکاریهای عربی-چینی و دستیابی به دیدگاهی مشترک عنوان شده است.
یک منبع دیپلماتیک نزدیک به مذاکرات امارات و چین به ایراناینترنشنال گفت پکن تصمیم گرفته در این نشست از ادعای مالکیت امارات بر جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک حمایت نکند.
در ازای این اقدام، جمهوری اسلامی وعده داده است در مسیر پروژه «دالان حمل و نقل بینالمللی شمال-جنوب»، موسوم به INSTC، اختلال ایجاد کند تا توسعه آن با سرعت کمتری انجام گیرد.
دالان حمل و نقل بینالمللی شمال-جنوب یک طرح راهبردی روسی-هندی-ایرانی است که میکوشد دریای خزر را به خلیج فارس و اقیانوس هند متصل کند.
این پروژه در سال ۲۰۰۰ با توافق مسکو، تهران و دهلینو در سنپترزبورگ راهاندازی شد و در ادامه ۱۱ کشور دیگر از جمله آذربایجان، ارمنستان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکیه، عمان، اوکراین و بلاروس به آن پیوستند. بلغارستان نیز به عنوان عضو ناظر در این پروژه حضور دارد.
دالان حمل و نقل بینالمللی شمال-جنوب رقیبی برای «ابتکار کمربند و جاده» چین به شمار میرود.
ابتکار کمربند و جاده طرحی است که رییسجمهوری چین در سال ۲۰۱۳ با هدف افزایش همکاریهای اقتصادی میان این کشور و جامعه بینالمللی ارائه کرد. این طرح که بر اساس «راه ابریشم» تدوین شده، نقشی کلیدی در سیاست خارجی پکن ایفا میکند.
در سوی مقابل، دالان حمل و نقل بینالمللی شمال-جنوب اهمیت فراوانی برای مسکو دارد. با این حال، پیشبرد این پروژه به دلیل فشارهای فزاینده پکن بر تهران، با تاخیر مواجه شده است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، پکن در آستانه نشست همکاریهای عربی-چینی، پیامهای محرمانهای را به جمهوری اسلامی فرستاده و اعلام کرده حاضر است در ازای اختلال در مسیر توسعه پروژه دالان شمال-جنوب، از به رسمیت شناختن موضع امارات در خصوص حاکمیت بر جزایر سهگانه خودداری کند.
بنا بر این اطلاعات، چین انتظار دارد جمهوری اسلامی با برداشتن گامهایی عملی، نظیر دخالت در برنامهریزی بخش ایرانی دالان شمال-جنوب و همچنین تاخیر در تامین مالی این پروژه، اجرای آن را به تعویق اندازد.
در بیانیه نشست مشترک روسیه و کشورهای عربی که روز ۲۹ آذر ۱۴۰۲ در مراکش برگزار شد، بار دیگر موضع ابوظبی درباره جزایر سهگانه تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسی مورد حمایت قرار گرفت.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه به نمایندگی از مسکو در این نشست حضور یافته بود.
روسیه و شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس در تابستان سال گذشته نیز در نشستی مشترک در مسکو، با صدور بیانیهای خواستار «ارجاع پرونده جزایر سهگانه به دیوان بینالمللی دادگستری به منظور حل و فصل این مساله مطابق با مشروعیت بینالمللی» شدند.
تنشهای میان جمهوری اسلامی و امارات بر سر حاکمیت جزایر سهگانه را میتوان به دو دوره تقسیم کرد. تا پیش از تابستان ۱۳۷۱ بر اساس توافقنامه شارجه-تهران، اختلافات ایران و امارات در این مورد، تاثیر چندانی بر روابط دو کشور نداشت.
در تابستان ۱۳۷۱، ممانعت ایران از ورود اتباع مصری به بخش جنوبی ابوموسی، موجب واکنش شدید امارات شد. امارات از همان زمان فعالیت سیاسی و دیپلماتیک همهجانبهای را در مجامع بینالمللی علیه آنچه «اشغال جزایر سهگانه از سوی ایران» میخواند، آغاز کرد. این کارزار با حمایت گسترده شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه عرب همراه شده است.