پاسخ به ۷ پرسش مهم درباره فرآیند انتخاب جایگزین جو بایدن
با کنارهگیری جو بایدن از رقابتهای انتخاباتی ریاستجمهوری، رهبران و شخصیتهای دموکرات در حال بررسی سناریوهای مختلفی برای یافتن جایگزین او برای معرفی به کنفرانس ملی حزب دموکرات هستند.
با کنارهگیری جو بایدن از رقابتهای انتخاباتی ریاستجمهوری، رهبران و شخصیتهای دموکرات در حال بررسی سناریوهای مختلفی برای یافتن جایگزین او برای معرفی به کنفرانس ملی حزب دموکرات هستند.
با توجه به حمایت جو بایدن از کامالا هریس و پس از آن حمایت زنجیرهای شماری از فرماندارها، سناتورها و نمایندگان دموکرات در مجلس و روسای ایالتی حزب دموکرات از او، به نظر میرسد هریس موقعیت خوبی دارد و شانس او برای کسب نامزدی حزب دموکرات از سایر چهرههای احتمالی که در هفتههای اخیر نام آنها ذکر شده، بیشتر است.
اکنون که جو بایدن به کارزار انتخاباتی خود پایان داده است، دموکراتها باید در کمتر از یک ماه دیگر نامزد جایگزین خود را انتخاب و معرفی کنند و کارزار مقدماتی انتخاباتی را که معمولا یک سال طول میکشد، برای او در عرض چند هفته فشرده کنند.
در ادامه با استفاده از گزارش نیویورک تایمز، به چند پرسش کلیدی درباره گامهای بعدی دموکراتها و چالشهای پیش روی آنها برای ادامه کارزار انتخاباتی ریاست جمهوری میپردازیم.
گام نخست پس از اعلام استعفای جو بایدن
جو بایدن از کامالا هریس، معاون خود حمایت کرده است، اما این حمایت به معنای تضمین نامزدی هریس نیست. نامزد رسمی حزب دموکرات را بیش از ۴۶۰۰ نماینده دموکرات در جریان گردهمایی ملی این حزب تعیین میکنند. این نمایندهها، شامل شخصیتهای ارشد حزبی، فعالان محلی حزب و مقامات منتخبی هستند که در جریان گردهماییهای حزبی ایالتی در بهار سال جاری در جریان رقابتهای درون حزبی انتخاب شدهاند.
این نمایندگان که معمولا نقش اجرایی دارند، اکنون باید تصمیمی تاریخی بگیرند. هرگز در تاریخ مدرن سیاست آمریکا، سابقه نداشته نامزدی که در انتخابات مقدماتی حزب بیشترین رای را به دست آورده است، اینقدر نزدیک به گردهمایی ملی حزب، از کارزار انتخاباتی کنارهگیری کند.
نه در قوانین و مقررات داخلی حزب دموکرات و نه در سابقه تاریخی این حزب هیچ موردی برای مراجعه و استناد وجود ندارد و لزوما مشخص نیست چه چیزی در آینده رخ خواهد داد.
آیا یک چهره دموکرات میتواند هریس را به چالش بکشد و نظر نمایندگان حزبی را جذب کند؟
این کار به لحاظ نظری ممکن است اما به لحاظ لجستیکی دشوار خواهد بود، چون تنها مقامات کمیته ملی حزب دموکرات و مسئولان کارزار انتخاباتی جو بایدن به فهرست کامل نمایندگان حاضر در گردهمایی ملی حزب دسترسی دارند.
نخستین چالش کسی که بخواهد برای کسب نامزدی حزب با کامالا هریس وارد رقابت شود، دسترسی به لیست افرادی است که این تصمیم را در گردهمایی ملی حزب دموکرات خواهند گرفت.
به این ترتیب، بدون دسترسی به فهرست نمایندگان حزبی، نامزدهای احتمالی رقیب کامالا هریس، عملا امکان نظرخواهی از نمایندگان حزبی و تلاش برای قانع کردن آنها برای حمایت از کسی غیر از خانم هریس را ندارند.
تا زمان تنظیم این گزارش، هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد کارزار سیاسی جدی دیگری جز کارزار بایدن و کمیته ملی دموکرات برای تماس با نمایندگان گردهمایی ملی، هیچ تلاشی انجام داده باشد.
به لحاظ مقررات حزبی و قوانین، نمایندگان حزبی دموکرات در انتخاب خود آزاد هستند؟
نمایندگان حزبی دموکراتآزاد هستند به هر نامزدی که میخواهند رای دهند. جو بایدن از کامالا هریس به عنوان جانشین خود حمایت کرده است، اما نه بایدن و نه رهبران حزبی در هیچ سطحی، ملی یا ایالتی، نمیتوانند نمایندگان حزبی را مجبور به پیروی از شخص خاصی کنند.
آیا کسی به نامزدی کامالا هریس اعتراض خواهد کرد؟
تا زمان تنظیم این گزارش هنوز هیچ چیز مشخص نیست و تنها گزارش شده شماری از چهرههای حزبی با جو مانچین، سناتور مستقل از ویرجینیای غربی، تماس گرفتهاند و او را ترغیب کردهاند مجددا خود را به عنوان یک دموکرات ثبتنام کرده و برای گرفتن نامزدی دموکراتها در انتخابات تلاش کند.
اما برای اینکه در گردهمایی ملی حزب دموکرات نامزدی هریس به چالش گرفته شود، باید کسی درون حزب برای رقابت با او نامزد شود و البته هر شخصیتی بخواهد چنین موضعی بگیرد با چالشهای بسیار زیادی روبرو خواهد شد.
کامالا هریس به دلیل اینکه نامزد معاونت بایدن بود و رای و کمک مالی به بایدن شامل او هم میشد، به احتمال زیاد به فهرست نمایندگان حزبی و مبلغ نقدی جمع شده برای کارزار جو بایدن (۹۶میلیون دلار تا پایان ماه ژوئن) دسترسی خواهد داشت.
در طول روز یکشنبه، پس از کنارهگیری جو بایدن و اعلام حمایتش از کامالا هریس، شماری قابل توجهی از شخصیتهای حزبی از فرماندارها تا سناتورها و نمایندههای مجلس دموکرات از او حمایت کردهاند.
نکته اینکه بر خلاف کمک مالی که کارزار جو بایدن به طور مستقیم جمعآوری کرده است، پول جمعآوری شده توسط کمیته ملی دموکرات و احزاب ایالتی میتواند برای حمایت از هر نامزد ریاستجمهوری دموکرات استفاده شود.
چه زمانی نمایندگان برای تعیین نامزد حزب رای خواهند داد؟
هنوز مشخص نیست، چون تا پیش از کنارهگیری جو بایدن، قرار بود کمیته قوانین گردهمایی ملی دموکرات این هفته تشکیل جلسه دهد تا تاریخ رایگیری برای انتخاب جو بایدن را تعیین کند اما اکنون مشخص نیست این جلسه چه زمانی برگزار خواهد شد، هرچند برگزاری آن احتمالا به هفته آینده موکول خواهد شد.
جیمی هریسون، رییس حزب دموکرات، هفته گذشته با ارسال نامهای به نمایندگان حزبی خبر داد که رایگیری بین ۱تا ۵اگوست برگزار خواهد شد تا فرآیند تعیین نامزد حزب تا ۷اگوست کامل شود.
۷ آگوست از این لحاظ مهم است که بر اساس قوانین ایالت اوهایو، برای اینکه نام یک نامزد در برگههای رایگیری این ایالت قید شود، باید نام این نامزد تا ۷ آگوست به این ایالت اعلام شود.
البته قانونگذاران اوهایو، با در نظر گرفتن برگزاری گردهمایی ملی حزب دموکرات در ماه آگوست، پیش از این در ماه می، تاریخ وصول اسامی نامزدها را تا اول سپتامبر جلو بردند، اما مقامات حزب دموکرات میگویند امیدوارند مهلت اولیه ۷اگوست را برای جلوگیری از هرگونه چالش قانونی در ایالت رعایت کنند.
اما با کنارهگیری جو بایدن از رقابت انتخاباتی، انجام هماهنگی لازم برای تعیین و اعلام نامزدی شخص دیگری ممکن است مقامات حزبی را مجبور کند رایگیری از نمایندگان حزبی را یک یا دو هفته به تعویق بیاندازندو
اما افرادی که درگیر فرآیند برنامهریزی برای گردهمایی ملی حزب دموکرات هستند، تاکید دارند که در هر حال ضرورت دارد تا پیش از شروع گردهمایی حزبی در ۱۹اوت در شیکاگو، نامزد حزب انتخاب و معرفی شود.
علاوه بر اینها، قوانین انتخاباتی در ایالت واشنگتن و کالیفرنیا، احزاب را ملزم میکنند برای قراردادن نام نامزدهایشان در برگههای رایگیری، باید نامزد خود را در طول هفته برگزاری گردهمایی ملی حزب دموکرات، انتخاب و معرفی کنند.
به این ترتیب، اگر دموکراتها تا آخرین روز گردهمایی خود در ۲۲اوت، نامزدی را انتخاب نکنند، ممکن است نامزد خود را در معرض خطر شکایات حقوقی از سوی جمهوریخواهان قرار دهند که خواهند کوشید حضور دموکراتها در رایگیری آن ایالتها را مسدود کنند. مقامات حزبی ترجیح میدهند از بروز این سناریوهای دردسرساز جلوگیری کنند.
چه کسی نامزد حزب دموکرات برای معاونت ریاستجمهوری را انتخاب خواهد کرد؟
هر کسی که به جای جو بایدن به عنوان نامزد حزب دموکرات تعیین شود، شریک انتخاباتی خود را انتخاب خواهد کرد. سپس نمایندگان حزبی به منظور رعایت مهلتهای رایگیری، پیش از برگزاری گردهمایی ملی حزب دموکرات، برای نامزدی رسمی آن شخص یک رایگیری (احتمالا به صورت مجازی) برگزار خواهند کرد.
دستیاران کامالا هریس تاکنون در این مورد سکوت کردهاند و مشخص نیست چه کسی را به عنوان نامزد معاونت او معرفی خواهند کرد اما میتوان تصور کرد اطرافیان او یک فرآیند ارزیابی جدی اما سریع را برای انتخاب نامزد معاونت هریس شروع کردهاند.
آیا جو بایدن میتواند با وجود کنارهگیری از کارزار انتخاباتی، دوره ریاستجمهوری خود را به پایان برساند؟
شماری از چهرههای جمهوریخواه از جمله رییس مجلس نمایندگان خواهان کنارهگیری جو بایدن از ریاستجمهوری یا عزل او از سوی اعض کابینهاش شدهاند.
البته حتی پیش از کنارهگیری او از کارزار انتخاباتی، شماری از چهرههای برجسته مترقی گفته بودند که او باید از ریاستجمهوری استعفا دهد، اما به جز احتمال بروز بیماری شدید یا وخامت حال بایدن، به نظر نمیرسد این اتفاق بیافتد.
کنارهگیری جو بایدن از ریاستجمهوری، کامالا هریس را به دفتر بیضی میرساند. این بلافاصله موقعیت او را ارتقا میدهد اما در عین حال او را ناچار میسازد خود را به طور همزمان با هدایت کشور و اداره کارزار انتخاباتی ناگهانی و غیرمنتظره سازگار کند.
نکته مهم در این وضعیت فرضی این است که او در چنین شرایطی باید یک معاون جدید ریاستجمهوری انتخاب کند و بر اساس قانون چنین انتخابی خارج از روند انتخاباتی باید در مجلس نمایندگان که جمهوریخواهان کنترل میکنند، تائید شود و آنها ممکن است همکاری نکنند.
امینالدین، دادستان کل بنگلادش روز یکشنبه با تایید این خبر به رویترز گفت: «دانشجویان به وضوح گفتهاند که آنها به هیچ وجه بخشی از خشونت و آتشسوزیای که از روز دوشنبه در بنگلادش رخ داده، نیستند.»
او افزود: «امیدوارم بعد از حکم امروز، وضعیت عادی شود و افرادی که دارای انگیزههای پنهانی هستند دست از تحریک مردم بردارند.»
این مقام دستگاه قضایی بنگلادش همچنین از دولت خواست «مقصران این خشونتها را پیدا کند و علیه آنها اقدام جدی انجام دهد.»
پیش از این با بازگشت سهمیههای دولتی، ۵۶ درصد مشاغل در اختیار افراد دارای سهمیه، به ویژه بازماندگان جنگ استقلال بنگلادش قرار گرفته بود.
اختصاص بیش از نیمی از مشاغل دولتی به این افراد موجب موج گستردهای از تظاهرات در این کشور آسیای جنوبی شده بود.
رویترز بر اساس گفته یکی از شاهدان عینی، گزارش داد که خیابانهای نزدیک به دیوان عالی بنگلادش پس از این اعلام تصمیم دیوان آرام بود. همچنین تصاویر تلویزیونی نشان میداد که یک تانک نظامی بیرون ساختمان دیوان عالی مستقر شده بود.
روز شنبه آمار کشتههای اعتراضات دانشجویی در بنگلادش به دستکم ۱۱۰ نفر افزایش یافته بود و سربازان ارتش در خیابانهای خلوت داکا، پایتخت این کشور، گشتزنی کردند.
همچنین مقررات منع آمدوشد در بنگلادش وضع شده و خدمات اینترنت از روز پنجشنبه به حالت تعلیق درآمده است.
جان هایدمن، پژوهشگر ارشد بخش امنیت شبکه و امنیت سایبری در USC Viterbi در این باره گفت: «مسدود کردن اینترنت در کشوری با نزدیک به ۱۷۰ میلیون نفر جمعیت، اقدامی شدیدا سختگیرانه است که از زمان انقلاب مصر در سال ۲۰۱۱ تاکنون سابقه نداشته است.»
اعتراضهای خشونتبار اخیر در بنگلادش با اکثریت مسلمان در پس زمینه بیکاری گسترده در میان فارغالتحصیلان دانشگاهها روی داده است.
پییر پراکاش، مدیر گروه بحران آسیا مستقر در بانکوک، به خبرگزاری فرانسه گفت: «تظاهرات عظیمی در جریان است و شاید جدیترین چالشی باشد که نخستوزیر کنونی با آن مواجه شده است.» شیخ حسینه از سال ۲۰۰۹ تاکنون در قدرت است.
پیشتر ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، سرکوب معترضان در بنگلادش را محکوم کرد و آن را «تکاندهنده و غیرقابل قبول» خوانده بود.
نخستوزیر اسرائیل تاکید کرد: «حمله به بندر حدیده به دشمنان یادآوری میکند هیچ جایی وجود ندارد که اسرائیل نتواند به آن دست یابد.»
نتانیاهو گفت این حمله که در ۱۸۰۰ کیلومتری مرزهای اسرائیل انجام شد، هشداری به دشمنان اسرائیل بود که جایی وجود ندارد که این کشور نتواند به آن برسد.
ارتش اسرائیل شامگاه شنبه اعلام کرد گزارشهایی از انفجار در شهر ایلات در جنوب این کشور را دریافت کرده و در حال بررسی این گزارشهاست.
پیش از آن، ارتش اسرائیل روز شنبه در حساب تلگرامی خود نوشت که جنگندههای آن در پاسخ به صدها حمله انجامشده طی ماههای اخیر، اهداف نظامی حوثیها را در بندر حدیده در یمن هدف قرار دادند.
یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل اعلام کرد که این حمله پیامی را پس از کشته شدن یک شهروند اسرائیلی در حمله پهپادی حوثیها به تلآویو ارسال کرد.
گالانت گفت: «پس از آنکه حوثیها برای اولینبار به یک شهروند اسرائیلی آسیب رساندند، ما به آنها حمله کردیم. ما این کار را در هر مکانی که لازم باشد انجام خواهیم داد.»
او افزود: «آتشی که اکنون در یمن شعلهور است، میتواند در سراسر خاورمیانه دیده شود.»
وزیر دفاع اسرائیل تاکید کرد: «ریختن خون شهروندان اسرائیلی بها دارد و این موضوع را هم لبنانیها میدانند و هم در یمن، غزه و جاهای دیگر؛ اگر جرات حمله به ما را داشته باشند، نتیجه یکسان خواهد بود.»
یسرائیل کاتز، وزیر خارجه اسرائیل نیز با اشاره به حمله علیه مواضع حوثیها در بندر حدیده نوشت: «ضربه سختی به سازمان تروریستی مورد حمایت ایران وارد کردیم. اکنون زمان آن فرا رسیده است که جامعه بینالمللی تحریمهای ایران را به حداکثر برساند، ایران سر مار است و اکنون باید جلوی آن را گرفت.»
دانیل هاگاری، سخنگوی ارتش اسرائیل درباره این حمله اعلام کرد: «حوثیها از سوی جمهوری اسلامی حمایت مالی میشوند، آنها تهدیدی برای تجارت بینالمللیاند.»
او افزود که اسرائیل به تنهایی به مواضع حوثیها در حدیده حمله کرد و از کشورهای جهان انتظار دارد در یک جبهه بایستند، «چرا که این یک منفعت مشترک بینالمللی است».
شبکه تلویزیونی المسیره به نقل از وزارت بهداشت حوثیها گزارش داد دستکم ۸۰ نفر در حملات اسرائیل به مواضع حوثیها در منطقه بندر حدیده زخمی شدند.
شبکه الحدث از کشته شدن ۳ نفر و زخمی شدن ۱۵ تن در این حملات خبر داد. شبکه العربیه نیز گزارش داد که احتمال میرود شمار زیادی بر اثر این حملات اسرائیل کشته شده باشند.
شبکه العربیه همچنین به نقل از منابع خود نوشت ۱۲ جنگنده اسرائیلی، شامل یک اف-۳۵ این حملات را در روز شنبه انجام دادند.
دفتر وزارت دفاع اسرائیل تصاویری از نشست صبح شنبه مقامهای ارشد نظامی این کشور منتشر کرد که نشان میدهد حملات به مواضع حوثیها در حدیده با تایید یوآو گالانت، وزیر دفاع و هرتزی هالوی، رییس ستاد کل ارتش انجام شده است.
این حمله پس از حمله پهپادی حوثیها به آپارتمانی در شهر تلآویو اسرائیل در بامداد جمعه صورت گرفت که منجر به مرگ یک نفر و زخمی شدن چندین نفر دیگر شد.
دانیل هاگاری، سخنگوی ارتش اسرائیل اعلام کرد این پهپاد ساخت جمهوری اسلامی بوده و از یمن پرتاب شد.
ارتش اسرائیل پس از حمله به یمن بخشی از سخنان روز جمعه رییس ستاد کل ارتش این کشور خطاب به سربازان اسرائیلی در رفح را منتشر کرد.
هرزی هالوی گفته بود: «جمهوری اسلامی چندین بازو دارد، شما اینجا با یک بازو میجنگید، ما در جاهای دیگر با بازوهای دیگر آن میجنگیم.»
المسیره وابسته به حوثیها به نقل از وزارت بهداشت یمن نوشت که این حمله به تاسیسات نفتی در حدیده صورت گرفت و منجر به تلفات جانی شد.
رسانههای وابسته به حوثیها همچنین گزارش دادند نیروگاه برق و مخازن سوخت پالایشگاه در حدیده هدف قرار گرفتند که در نتیجه آن برق مناطقی قطع شده است.
محمدعلی الحوثی، عضو شورای عالی سیاسی حوثیها نیز گفت: «بمباران اسرائیل ما را بیشتر متحد میکند و ضربات موثرتری علیه آن وجود خواهد داشت.»
او افزود که حملات اسرائیل «بدون اتحاد، حمایت و مشارکت آمریکا و بریتانیا» رخ نمیدهد.
ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی نیز این حملات را «بهشدت» محکوم کرد و گفت اسرائیل و آمریکا «مسئول پیامدهای خطرناک و غیرقابل پیشبینی» تداوم حملات به غزه و یمن هستند.
اما در اسرائیل، یائیر لاپید، رهبر حزب مخالف اسرائیل، حملات این کشور به مواضع حوثیها در حدیده را «موجه و دقیق» خواند و از عملکرد «عالی» ارتش و نیروهای امنیتی اسرائیل تقدیر کرد.
یک مقام ارشد اسرائیلی نیز به خبرنگار اکسیوس گفت که اسرائیل با شلیک دهها سلاح از جمله موشک زمین به زمین، مواضع حوثیها در حدیده را هدف قرار داد.
او افزود که بندر حدیده یک زیرساخت «تروریستی و هدف نظامی مشروع» است که حوثیها از آن برای دریافت تسلیحات استفاده میکنند.
جمعی از قانونگذاران آمریکایی روز جمعه از وزارت خارجه این کشور درخواست کردند تا بعد از حمله پهپادی حوثیها به تلآویو، این گروه یمنی را به فهرست گروههای تروریستی خارجی بازگرداند.
در ماههای اخیر، حوثیهای یمن که تحت حمایت جمهوری اسلامی هستند، حملاتی را علیه کشتیرانی تجاری در منطقه دریای سرخ انجام دادهاند و این اقدام خود را در حمایت از فلسطینیان غزه اعلام کردهاند.
بر اساس گزارش این خبرگزاری، مقررات منع آمد و شد در بنگلادش وضع شده و خدمات اینترنت از روز پنجشنبه به حالت تعلیق درآمده است.
همچنین تماسهای تلفنی خارج از کشور عمدتا برقرار نشده و وبسایتهای سازمانهای رسانهای مستقر در بنگلادش بهروزرسانی نشدند. حسابهای رسانههای اجتماعی این سازمانها هم غیرفعال باقی ماندند.
تظاهرات از اوایل ماه جاری میلادی تقریبا به طور روزانه برگزار شده است. هدف تظاهراتکنندگان پایان دادن به سهمیهها در استخدامهای دولتی است که بیش از نیمی از فرصتهای شغلی را برای گروههای خاص، به ویژه برای فرزندان مجروحان جنگ و افراد نزدیک به قدرت اختصاص میدهد.
این بحران اجتماعی برای نخستوزیر بنگلادش به یک بحران سیاسی تبدیل شده و در جریان تظاهرات در خیابانهای داکا که دارای ۲۰ میلیون نفر جمعیت است، فریادهای «مرگ بر دیکتاتور» شنیده شد.
جان هایدمن، پژوهشگر ارشد بخش امنیت شبکه و امنیت سایبری در USC Viterbi در این باره گفت: «مسدود کردن اینترنت در کشوری با نزدیک به ۱۷۰ میلیون نفر جمعیت، اقدامی شدیدا سختگیرانه است که از زمان انقلاب مصر در سال ۲۰۱۱ تاکنون سابقه نداشته است.»
رویترز نوشت که قطع شدن اینترنت به این معنی است که بسیاری از مردم نمیتوانند از برق نیز محروم میشوند.
اعتراضات خشونتبار اخیر در این کشور با اکثریت مسلمان در پس زمینه بیکاری گسترده در میان فارغالتحصیلان دانشگاهها روی داده است.
پییر پراکاش، مدیر گروه بحران آسیا مستقر در بانکوک، به خبرگزاری فرانسه گفت: «تظاهرات عظیمی در جریان است و شاید جدیترین چالشی باشد که نخستوزیر کنونی با آن مواجه شده است.» شیخ حسینه از سال ۲۰۰۹ تاکنون در قدرت است.
پیشتر ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، سرکوب معترضان در بنگلادش را محکوم کرد و آن را «تکاندهنده و غیرقابل قبول» خوانده است.
به گفته پلیس، یکی از مخالفان اصلی، راهول کبیر رضوی احمد از حزب ملیگرای بنگلادش دستگیر شد.
علی ریاض، استاد علوم سیاسی در آمریکا نیز گفت وضعیت امروز بنگلادش «فوران نارضایتی نهفته در میان جوانان است که در طول سالها به دلیل محرومیت از حقوق اقتصادی و سیاسی در آنها انباشته شده است».
او افزود: «سهمیههای استخدامی به نماد یک نظام متقلب تبدیل شده است.»
به گفته مخالفان دولت و مدافعان حقوق بشر، شیخ حسینه متهم است که رقیب اصلی خود را ناعادلانه زندانی کرده، آزادی مطبوعات را محدود کرده و به دنبال حذف همه مخالفان به ویژه از طریق کشتن فعالان مخالف است.
این وزارتخانه روز شنبه ۳۰ تیر با انتشار اطلاعیهای گفت ارتباط نفتکشهای آسیبدیده با جمهوری اسلامی را رد کرد و گفت حامل نفت خام ایران نبودهاند.
روز جمعه ۲۹ تیر نفتکش چینی «سرس آی» با پرچم کشور کوچک آفریقایی سائوتومه و پرنسیپ با نفتکش سنگاپوری «هافنیه نایل» در نزدیکی بزرگترین بندر سوختگیری کشتیهای باری جهان در سنگاپور برخورد کرد و آتش گرفت.
شماری از رسانههای خارجی مانند بلومبرگ و رویترز بر اساس آخرین دادههای رهگیری کشتیها نوشتند این سوپر تانکر نزدیک به دو میلیون بشکه نفت خام ایران را حمل میکرده است.
گارد ساحلی مالزی روز شنبه اعلام کرد که احتمالا نفتکش سرس آی سیستم شناسایی خودکار خود را خاموش و محل حادثه را ترک کرده است.
مالزی افزود گمان میرود این نفتکش در آبهای مالزی باشد.
روز جمعه نیز مت استنلی، یکی از مدیران شرکت کپلر که در زمینه ردیابی نفتکشها نیز فعال است، با اشاره به اینکه بعضی وقتها کشتیها فرستندههای ردیابی خود را خاموش میکنند، گفت: «سرس آی یکی از کشتیهایی است که در طول سالها بارها از رادار خارج شده است.»
به گفته استنلی، آخرین سیگنال ردیابی که این نفتکش ارسال کرده بود مربوط به ماه مارس است که نشان میداد در حال حمل نفت خام ایران است.
او در ادامه گفت سرس آی روز جمعه در لنگرگاه بود و اطمینان داد: «این نفتکش، نفت خام ایران را حمل میکرد و در راه رفتن به چین بود.»
شماری از رسانههای داخلی ایران با نشر اطلاعیه این وزارت نفت، به شکل هماهنگ نوشتند: «مشخص نیست در شرایطی که ایران توانسته تولید و صادرات نفت خود را با وجود تحریمهای آمریکا افزایش دهد، انتساب محموله این نفتکش غولپیکر به ایران با چه هدف و نیتی از سوی رسانههای غربی مطرح میشود.»
آمریکا با اعمال تحریم بر بندرها، کشتیها و پالایشگاههایی که در این تجارت دخیل هستند، میکوشد مانع صادرات نفت جمهوری اسلامی شود.
جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمهای آمریکا، محمولههای نفت خود را به شکل غیرقانونی و با استفاده از روش «کشتی به کشتی» به چین که خریدار عمده نفت ایران است منتقل کند.
این انتقال غیرقانونی عمدتا در آبهای مالزی و سنگاپور انجام میگیرد.
سنگاپور بزرگترین مرکز تجارت نفت آسیا و بزرگترین بندر سوختگیری کشتیهای باری جهان است و آبهای اطراف آن، مسیرهای تجاری حیاتی بین آسیا و اروپا و خاورمیانه و از پرترددترین مسیرهای دریایی جهانی به شمار میروند.
در ماه اردیبهشت آمریکا در مورد نقش ارائهدهندگان خدمات مستقر در مالزی در حمل و نقل محمولههای نفت تحریمشده جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کرد اما مالزی روز ۱۹ اردیبهشت در پاسخ گفت که باید واکنش خود به تحریمهای اعمالشده یکجانبه را مورد ارزیابی قرار دهد.
در ادامه، مقامات مالزی به صورت رسمی و محترمانه درخواست آمریکا را برای مقابله با فروش غیرقانونی نفت جمهوری اسلامی در آبهای سرزمینی این کشور رد کردند و گفتند تنها تحریمهای مصوب شورای امنیت سازمان ملل متحد را به رسمیت میشناسند.
در دوران سیاست «فشار حداکثری» دولت ترامپ علیه جمهوری اسلامی، تهران یک دوره کاهش شدید درآمد نفتی را تجربه کرد. اما فروش نفت در اواخر دوره ریاستجمهوری ترامپ افزایش یافت و پس از روی کار آمدن جو بایدن در سال ۲۰۲۰ میلادی، این روند صعودی ادامه یافت.
اواسط بهمن سال گذشته نمایندگان کنگره آمریکا گفتند جمهوری اسلامی از سال ۲۰۲۱ تا پایان ۲۰۲۳، از فروش غیرقانونی نفت ایران دستکم ۸۸ میلیارد دلار درآمد داشته است.
شرکت تحلیل انرژی ورتکسا نیز اواخر فروردین امسال گزارش داد صادرات نفت ایران به بالاترین میزان خود طی شش سال اخیر رسیده و مشتری اصلی این محمولهها، چین بوده است.
دولت چین میگوید این کشور هیچ نفتی حتی به اندازه یک بشکه از ایران وارد نمیکند و منبع واردات نفت خامش از مالزی است، اما طبق دادههای رسمی گمرک چین، این کشور بیش از دو برابر تولید واقعی مالزی، نفت خام از این کشور خریداری میکند.
با تغییر نام نفت ایرانی به نفت مالزیایی، مالزی در سال گذشته پس از عربستان سعودی، روسیه و عراق به چهارمین تامین کننده بزرگ نفت چین تبدیل شد.
سرس آی که اکنون در آبهای سنگاپور دچار سانحه شده، بارها در انتقال یا حمل نفت ایران به چین و نقض تحریمهای آمریکا دخیل بوده است.
مالک نفتکش سرس آی که مقیم چین است تاکنون در مورد این حادثه و گزارشها درباره دخالتش در دورزدن تحریمها اظهارنظر نکرده است. دولت چین هم بارها گفته با تحریمهای یکجانبه مخالف است.
تخمین زده میشود نزدیک به ۸۵۰ نفتکش در ناوگان سایه برای تجارت حمل نفت از کشورهایی مانند ایران و روسیه که محدودیتهای متعددی بر صادرات نفتشان اعمال شده، فعالیت میکنند.