کره زمین پس از ۱۳ ماه متوالی ثبت دماهای بیسابقه، سرانجام از یک دوره طولانی گرمای شدید خارج شده است. گزارشهای اخیر نشان میدهند اگر چه رکوردشکنیهای پی در پی گرما متوقف شده، اما جهان همچنان با روند افزایشی دما روبهرو است.
وبسایت کانورسیشن بر اساس گزارش سرویس تغییرات آب و هوایی کوپرنیک اتحادیه اروپا نوشت که از ژوئن ۲۰۲۳ تا ژوئن ۲۰۲۴، میانگین دمای هوا در سطح اقیانوسها به طور متوسط ۰/۲۵ درجه سانتیگراد بالاتر از رکوردهای ثبت شده در سالهای قبل بوده است.
نکته قابل توجه این است که دمای هوای ژوییه ۲۰۲۴ تنها ۰/۰۴ درجه سانتیگراد کمتر از ژوییه سال پیش ثبت شد.
این تفاوت ناچیز نشان میدهد هنوز کاهش چشمگیری در دمای کره زمین رخ نداده است.
بر اساس این گزارش، ژوییه ۲۰۲۳ خود ۰/۲۸ درجه سانتیگراد گرمتر از رکورد پیشین در ژوییه ۲۰۱۹ بود.
بالاترین دمای ثبتشده در تاریخ اندازهگیریهای جهانی به دسامبر ۲۰۲۳ تعلق دارد.
در این ماه، میانگین دمای کره زمین ۱/۷۸ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین دوران پیش از انقلاب صنعتی و ۰/۳۱ درجه سانتیگراد فراتر از رکورد پیشین به ثبت رسید.
این دادههای آماری گویای واقعیتی نگرانکننده است. اگرچه اکنون بازه زمانی ۱۳ ماهه ثبت دماهای بیسابقه به پایان رسیده اما روند کلی افزایش دمای کره زمین همچنان ادامه دارد و جهان با چالش فزاینده گرمایش مواجه است.
گرمایش زمین در دهههای اخیر بهطور مداوم رکوردهای میانگین دمای جهانی را شکسته اما شکستن این رکوردها به میزان یک چهارم درجه برای چندین ماه متوالی، پدیدهای نادر است.
عوامل ایجاد موج گرمای بیسابقه
عوامل متعددی در افزایش بیسابقه دمای زمین نقش داشتهاند اما مهمترین عامل، تغییرات آب و هوایی ناشی از سوزاندن سوختهای فسیلی است.
برای درک بهتر وضعیت کنونی، باید به ۱۵۰ سال قبل برگشت. دوره ۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰ به عنوان دوره مرجع برای مقایسه گرمایش جهانی مدرن استفاده میشود. این دوره قبل از انتشار گسترده گازهای گلخانهای مرتبط با صنعتی شدن است.
بر اساس این مقیاس، ژوییه ۲۰۲۴ با ثبت ۱/۴۸ درجه سانتیگراد افزایش دما، گرمتر از دوره مشابه پیش از صنعتی شدن بود.
از این میزان، حدود ۱/۳ درجه سانتیگراد به روند کلی گرمایش جهانی در دهههای اخیر نسبت داده میشود.
پدیده النینو نیز نقش به سزایی در این افزایش دما داشته است.
این رخداد اقلیمی که در اقیانوس آرام اتفاق میافتد، توانایی بالا بردن دمای هوا در سراسر کره زمین را دارد.
اگر چه پدیده النینو سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ میلادی قدرتمند بود اما به تنهایی نمیتواند علت شکسته شدن چشمگیر رکوردهای دمایی در سال گذشته باشد و شدت این پدیده به حدی نبود که بتواند تمام این افزایش دما را توجیه کند.
پژوهشها نشان میدهند که خورشید نیز سهم کوچکی در این گرمایش دارد.
در حال حاضر، خورشید در مرحلهای از چرخه ۱۱ ساله لکههای خورشیدی قرار دارد که طی آن مقدار بیشتری انرژی به سمت زمین گسیل میکند.
از سوی دیگر، متان به عنوان یکی از گازهای گلخانهای مهم، نقش قابل توجهی در این روند دارد.
این گاز که از منابع متعددی از جمله صنعت سوختهای فسیلی، دامداری و تالابها تولید میشود، در دهه اخیر با سرعتی بیشتر از دهه پیش از آن در جو زمین انباشته شده است.
همچنین میتوان به تلاشها برای کاهش آلودگی هوا اشاره کرد. جالب اینکه این اقدامات زیستمحیطی گرچه با هدف بهبود کیفیت هوا انجام میشوند، میتوانند به شکلی غیرمستقیم به گرم شدن بیشتر جو زمین منجر شوند.
افزایش دما تاثیرات مخربی بر اکوسیستمهای جهان داشته است.
تابستان ۲۰۲۳ شاهد آسیبهای جدی به صخرههای مرجانی در دریای کارائیب و فراتر از آن بود و به دنبال آن، سفید شدن شدید مرجانها در سراسر دیواره مرجانی بزرگ استرالیا رخ داد.
اگرچه سالهای النینو به طور معمول با مرگ و میر گسترده در صخرههای مرجانی همراه است اما روند کلی تغییرات آب و هوایی، تهدید بلندمدتتری برای این اکوسیستمهای حساس محسوب میشود.
پدیده لانینا
شواهد کنونی نشان میدهند اقیانوس آرام احتمالا در حال ورود به فاز «لانینا» است؛ پدیدهای که نقطه مقابل النینو به شمار میرود.
با توجه به این تغییر، کارشناسان پیشبینی میکنند دمای کره زمین روندی کاهشی در پیش بگیرد.
با این حال احتمال اینکه دما به سطح پیش از سالهای ۲۰۲۳-۲۰۲۴ میلادی بازگردد، چندان زیاد نیست.
یک سناریوی محتمل این است که دمای کره زمین برای چند سال در حدود ۱/۴ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیش از صنعتی در نوسان باشد؛ تا زمانی که رویداد بزرگ بعدی النینو، احتمالا در اوایل دهه ۲۰۳۰، جهان را به بالای ۱/۵ درجه سانتیگراد برساند.
این مساله نگرانیهای جدی را در مورد «توافق پاریس» ایجاد میکند که هدف آن محدود کردن گرمایش زمین به ۱/۵ درجه سانتیگراد است.
انتظار میرود پیامدهای تغییرات آب و هوایی فراتر از این سطح به شدت افزایش یابد.
با این حال خبرهای امیدوار کنندهای نیز وجود دارد: گذار از سوختهای فسیلی در بخشهایی مانند تولید برق آغاز شده و انرژیهای تجدیدپذیر سهم فزایندهای از تقاضای انرژی را تامین میکنند.
این انتقال اما به اندازه کافی سریع نیست.
در حالی که انتظار میرود عناوین خبری مربوط به رکوردشکنی دمای جهانی در آینده به سر خط خبرها برگردند، این روند میتواند با اقدامات جدی برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای متوقف شود.
گزینههای متعددی برای تسریع گذار به اقتصاد کمکربن وجود دارد و پیگیری این راهکارها بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر میرسد.
خبرگزاری رویترز روز شنبه ۲۷ مرداد گزارش داد که در پی این آتشسوزی، ابرهای دود در بالای شهر لندن قابل مشاهده بود.
آتشنشانی لندن اعلام کرد که حدود ۱۲۵ آتشنشان را پس از دریافت تماس وقوع حریق درست قبل از ظهر شنبه به محل حادثه اعزام کرده است.
این سازمان در بیانیهای نوشت: «خدمه در حال مهار شعلههای آتش واقع در بخشی از سقف ساختمان هستند.»
هنوز علت آتشسوزی مشخص نیست.
پلیس بریتانیا گفت که هیچ گزارشی از مجروح شدن کسی گزارش نشده است.
سامرست هاوس، واقع در ساحل رودخانه تیمز در مرکز لندن، پیشتر یک کاخ سلطنتی بوده که اکنون یک مرکز هنری، فرهنگی و سرگرمی است.
گالری کورتولد که شاهکارهای قرون وسطی تا قرن بیستم را در خود جای داده، در ضلع شمالی ساختمان قرار دارد.
حساب متعلق به سامرست هاوس در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «به دلیل آتشسوزی در بخش کوچکی از سامرست هاوس، این مرکر در حال حاضر بسته است.»
قدمت بنای سامرست هاوس به سال ۱۵۴۷ باز میگردد.
این کاخ محل سکونت پرنسس الیزابت قبل از تاجگذاری و دریافت عنوان ملکه الیزابت اول در سال ۱۵۵۸ بود.
در سال ۱۶۶۶ یک آتشسوزی بزرگ بسیاری از بناهای شهر لندن را ویران کرد، اما آتش درست در نزدیکی بنای سامرست هاوس متوقف شد.
در اواخر قرن بیستم، این ساختمان به مرکزی برای هنرهای تجسمی تبدیل شد.
روزنامه گاردین در مطلبی به گزارش کمیسیون روانپزشکی نشریه لنست (Lancet) پرداخت که در آن عوامل متعددی از جمله نابرابری بین نسلی، رسانههای اجتماعی کنترل نشده، دستمزدهای پایین، اشتغال ناپایدار و بحران آب و هوایی به عنوان محرکهای اصلی این روند نگرانکننده معرفی شدهاند.
پروفسور پاتریک مکگوری، مدیر اجرایی مرکز تعالی بهداشت روانی جوانان اوریجِن استرالیا و مدیر این تحقیق، افزایش بیماریهای روانی در میان جوانان را «جدیترین مشکل بهداشت عمومی حال حاضر» توصیف کرد.
مکگوری معتقد است اگر چنین وخامتی در سایر حوزههای سلامت مانند دیابت یا سرطان رخ میداد، دولتها اقدامات فوری و چشمگیری انجام میدادند.
یافتههای کلیدی این گزارش نشان میدهد که بیماریهای روانی دستکم ۴۵ درصد از بار کلی بیماریها را در افراد ۱۰ تا ۲۴ ساله تشکیل میدهند.
با این حال، تنها دو درصد از بودجه بهداشت جهانی به مراقبتهای سلامت روان اختصاص مییابد.
این عدم تناسب حتی در ثروتمندترین کشورها نیز مشهود است؛ به طوری که کمتر از نیمی از نیازهای سلامت روان جوانان در این کشورها برآورده میشود.
مکگوری در تحلیل این وضعیت هشدار داد که جامعه اغلب رویکردی دوگانه نسبت به جوانان و نیازهای آنها دارد.
او از تاثیر مخرب نظریههای اقتصادی نئولیبرال گفت که همه چیز را به کالا تبدیل کرده و باعث از بین رفتن پیوندهای اجتماعی، تضعیف رفاه عمومی و خدمات، و توانمندسازی صنایع و شرکتهای مضر شده است.
به گفته مکگوری، این رویکرد اقتصادی و اجتماعی، نقش مهمی در تشدید مشکلات سلامت روان جوانان ایفا میکند.
چالشهای بیسابقه نسل جوان
برخلاف تصور عمومی که نسلهای گذشته با مشکلات بزرگتری مانند رکود اقتصادی، جنگهای جهانی و تهدیدات هستهای روبهرو بودند، مکگوری تاکید دارد که نسل کنونی با چالشهایی مواجه است که از نظر ماهیت و شدت بیسابقه هستند.
در همین رابطه، او به موارد متعددی از جمله در زمینه مسکن اشاره کرد؛ در بسیاری از کشورها، متوسط قیمت یک خانه چندین برابر میانگین حقوق سالانه است که دستیابی به مالکیت خانه را برای جوانان بسیار دشوار میسازد.
در حوزه فنآوری و ارتباطات، رسانههای اجتماعی و پلتفرمهای دیجیتال با مقررات ضعیف خود باعث دوقطبیسازی سیاسی و افزایش احساس انزوا در میان جوانان میشوند.
علاوه بر این، محیط دیجیتالِ ناامنی به وجود آمده که در آن شرکتهای بزرگ فنآوری مسئول انتشار محتوای مضر در پلتفرمهایشان هستند، بدون آنکه پاسخگویی کافی داشته باشند.
این عوامل در کنار هم، فضایی پرچالش و نامطمئن را برای رشد و توسعه نسل جوان فراهم آوردهاند.
تاثیر مخرب محتوای آنلاین
یک مشاور جوان ۲۳ ساله به نام لی، تجربه شخصی خود را از مواجهه با پورنوگرافی آنلاین در سن ۱۲ سالگی و تاثیر مخرب آن بر عزت نفس و تصویر بدنی خود گفت.
او گفت که نسل والدین از میزان محتوای نامناسب و مضری که در حال حاضر جوانان در معرض آن قرار میگیرند، آگاهی کافی ندارند.
کمیسیون روانپزشکی نشریه لنست در گزارش خود توضیح داد که جوانان بالاترین میزان استفاده از اینترنت را دارند و اغلب «به طور مداوم» آنلاین هستند، که این امر ظرفیت آسیب رساندن به سلامت روان آنها را بالا میبرد.
چالشهای جهانی و نابرابری
بر اساس پژوهشی به مدیریت کینگز کالج لندن، بسیاری از شواهد گزارش کمیسیون لنست از کشورهایی با درآمد بالا به دست آمده، اما ۹۰ درصد از کودکان و نوجوانان در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط زندگی میکنند که «بیشترین بار بیماری روانی را دارند».
این یافتهها تصویری نگرانکنندهتر از وضعیت فعلی سلامت روان نسل جوان ارائه و هشدار میدهند که مشکل در سطح جهانی، به مراتب حادتر از آن چیزی است که آمار کشورهای پیشرفته بهتنهایی نشان میدهد.
کارلا دریسدیل، سخنگوی سازمان بهداشت جهانی گفت که در این کشورها، سطح نیاز برآوردهنشده به خدمات بهداشت روان میتواند به نزدیک ۱۰۰ درصد برسد.
دریسدیل افزود که سازمان بهداشت جهانی از تلاش کشورها برای ایجاد مراقبتهای بهداشت روانی مبتنی بر جامعه برای جوانان و طراحی مجدد خدمات به منظور در دسترس قرار دادن آنها حمایت میکند.
آمار نگرانکننده خودکشی
بنا بر گزارش لنست، خودکشی به عنوان عامل اصلی مرگ در گروههای سنی مختلف در کشورهای گوناگون گزارش شده است.
این آمار نشان میدهد که خودکشی عامل اصلی مرگ در بین افراد ۱۵ تا ۴۴ ساله در استرالیا، افراد ۱۵ تا ۱۹ ساله در نیوزیلند و افراد ۱۵ تا ۳۹ ساله در هند است.
دکتر پل دنبورو، روانپزشک کودک و نوجوان در استرالیا، گزارش لنست را «بسیار هشداردهنده» توصیف و بر اهمیت شناخت عوامل استرسزای متعدد و رسیدگی به علل اصلی ناراحتی جوانان تاکید کرد.
او معتقد است که نابرابری، فقدان مسکن مقرون به صرفه، اشتغال ناپایدار و سیاستهای نامناسب، اغلب علل اصلی مشکلات سلامت روان جوانان هستند.
دنبورو هشدار داد که اگر جامعه از دیدگاه انصاف بین نسلی به این مسائل نگاه نکند و به علل اصلی آن نپردازد، این مشکلات تشدید خواهد شد.
گزارش لنست ما را با واقعیت بحران سلامت روان جوانان روبهرو میکند و از سیاستگذاران، متخصصان بهداشت، والدین و خود جوانان میخواهد تا با همکاری یکدیگر، راهکارهایی برای مقابله با این چالشهای بیسابقه ارائه دهند تا محیطی امنتر و آیندهای روشنتر برای نسل آینده فراهم کنند.