خبرگزاری رویترز به نقل از دو مقام آمریکایی، دو منبع امنیتی مصری و یک مقام مطلع دیگر که نام و هویت هیچ یک از آنها را اعلام نکرد، گزارش داد که کاخ سفید در تلاش است تا در روزهای آینده پیشنهاد جدیدی را برای آتشبس در غزه و آزادی گروگانهای اسیر در دست حماس ارائه دهد.
تلاشهای پیشین آمریکا، مصر و قطر که در مذاکرات آتشبس نقش میانجی بین حماس و اسرائیل را بازی میکردند تاکنون به نتیجه نرسیده است.
به گزارش رویترز، دو مقام آمریکایی گفتند که هدف از پیشنهاد جدید بررسی نکات اصلی بنبست چند ماهه در مذاکرات آتشبس است.
یک مقام ارشد دولت بایدن روز چهارشنبه، ۱۴ شهریور، بهطور جداگانه به خبرنگاران گفت که بخش عمدهای از این پیشنهاد مورد توافق قرار گرفته است، اما مذاکرهکنندگان هنوز در تلاش هستند تا راهحلهایی برای عبور از دو مانع اصلی پیدا کنند.
این مقام دولت که نخواست نامش فاش شود، گفت که مانع اول درخواست اسرائیل برای نگه داشتن نیروهایش در گذرگاه فیلادلفی، یک منطقه حائل در جنوب غزه در مرز با مصر است و مانع دوم، به افراد خاصی بازمیگردد که باید در مبادله گروگانهای حماس و زندانیان فلسطینی در اسرائیل گنجانده شوند.
یکی از دو مقام آمریکایی که با رویترز گفتوگو کرده، گفت که پیشنویس توافق جدید ممکن است هفته آینده یا حتی زودتر تهیه شود.
او گفت: «احساس این است که زمان تمام شده است. اگر پیشنویس اصلاحشده را در آخر هفته دیدید، تعجب نکنید.»
این مقام دولت جو بایدن گفت که کشته شدن شش گروگان از سوی حماس که اجساد آنها در آخر هفته به اسرائیل بازگردانده شد، تلاشها را پیچیدهتر کرد.
او افزود: «همه ما فوریت را احساس میکنیم.»
ویلیام برنز، رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، و مذاکره کننده ارشد ایالات متحده، ریاست گروه کوچکی از مقامهای ارشد آمریکایی را بر عهده دارد که شامل برت مک گورک، هماهنگ کننده کاخ سفید در امور خاورمیانه و آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا است.
مقام آمریکایی به رویترز گفت: «یک تصور بسیار قوی در میان مذاکرهکنندگان وجود دارد که امکان رسیدن به آتشبس در حال از بین رفتن است.»
اوی گفت از زمانی که آخرین سفر بلینکن به منطقه در ماه گذشته نتوانست به نتیجهای بینجامد، میانجیگران به کار خود ادامه دادند و این مذاکرات هعمچنان پی گرفته میشود.
منابع مصری نیز به رویترز گفتند که ایالات متحده در حال تغییر از رویکرد مشورتی به تلاش برای تحمیل طرح آتشبس به هر دو طرف است.
هر دو مقام آمریکایی گفتند که طرح بازنگریشده پیشنهاد نهایی «بپذیرید یا آن را ترک کنید» نخواهد بود و واشینگتن در صورت عدم موفقیت این طرح، به تلاش خود برای رسیدن به آتشبس ادامه خواهد داد.
حضور اسرائیل در گذرگاره فیلادلفی
روز سه شنبه، پنج کشور عربی از جمله عربستان سعودی و همچنین تشکیلات خودگردان فلسطین در رد درخواست اسرائیل برای استقرار نیروهایش در گذرگاه فیلادلفی به مصر پیوستند. روز چهارشنبه، ترکیه نیز موضع مشابهی اتخاذ کرد.
بخشهایی از توافق سه مرحلهای که قبلا از سوی هر دو طرف پذیرفته شده است، اسرائیل را ملزم میکند تا در مرحله اول توافق، از تمام مناطق پرجمعیت غزه خارج شود.
مقام ارشد دولت جو بایدن گفت که اختلاف فعلی بر سر این است که آیا این گذرگاه را میتوان بهعنوان یک منطقه پرجمعیت شناخت یا خیر.
او افزود: «بنابراین ما واقعا در اینجا در مورد مرحله اول و اینکه این پیکربندی چگونه خواهد بود، صحبت می کنیم.»
دیگر مقام آمریکایی نیز گفت که گروه آمریکایی در حال بررسی مناطقی از گذرگاه فیلادلفی است که سربازان اسرائیلی باید از آنجا خارج شوند و یا میتوانند در آنجا بمانند.
این مقام مطلع گفت که در مذاکرات روز دوشنبه در قطر، یک هیات اسرائیلی به رهبری دیوید بارنیا، رئیس موساد، به میانجیگران گفت که اسرائیل مایل است نیروهای خود را پس از مرحله اول آتش بس ۴۲ روزه از این گذرگاه خارج کند.
اما ساعاتی بعد بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در یک کنفرانس خبری در اورشلیم تاکید کرد که اسرائیل کنترل گذرگاه فیلادلفی را حفظ خواهد کرد.
به گفته این مقام دولت آمریکا، نتانیاهو پس از بازگشت هیات اسرائیلی این اظهارات را بیان کرد و ، اظهاراتی که به گفته این مقام پس از بازگشت هیئت به خانه انجام شد.
نتانیاهو روز چهارشنبه نیز بار دیگر به صراحت خروج نیروهای اسرائیلی از گذرگاه فیلادلفی در مرحله اول آتشبس را رد کرد.
اسرائیل میگوید تنها در صورتی با آتشبس دائمی موافقت میکند که تضمینهایی داده شود که گذرگاه فیلادلفی هرگز نمیتواند بهعنوان مسیری برای قاچاق سلاح و تامین تدارکات حماس در غزه مورد استفاده قرار گیرد.
این خواسته میانجیگران را در موقعیت دشواری قرار داده است. اگر اسرائیل در این گذرگاه باقی بماند، نه مصر و نه حماس با هیچ توافقی موافقت نخواهند کرد.
عزت الرشق، یک مقام ارشد حماس، روز چهارشنبه به رویترز گفت که این گروه پیشنهاد جدیدی را که «به خواستههای مقاومت و خواستههای مردم ما پاسخ می دهد» در نظر خواهد گرفت، با این حال، او توضیح بیشتری در این مورد نداد.
این در حالی است که حماس با انتشار بیانیهای، ضمن متهم کردن نتانیاهو برای بیاثر کردن توافقات، اعلام کرد که نیازی به پیشنهادهای جدید نیست.
اسرائیل از ماه مه کنترل گذرگاه فیلادلفی را به دست گرفت و گفت که حماس از آن برای قاچاق سلاح استفاده میکرد.
پیشروی اسرائیل منجر به بسته شدن گذرگاه رفح، کاهش شدید کمکهای بشردوستانه ارسالی به غزه و بهطور بالقوه محروم کردن مصر از دسترسی به تنها گذرگاه مرزی با غزه شد.
مصر میگوید تونلهایی که از آنها برای قاچاق به غزه استفاده قرار میشد، بسته یا تخریب شدهاند. مصر همچنین میگوید که حضور فلسطینیها در رفح باید احیا شود و پیمان صلح مصر و اسرائیل در سال ۱۹۷۹ وجود منطقه حائل گذرگاه فیلادلفی را تضمین کرده است.
روابط بین آنکارا و قاهره در سال ۲۰۱۳پس از آنکه سیسی، فرمانده وقت ارتش مصر، محمد مرسی اولین رییسجمهور منتخب دموکراتیک مصر و از اعضا اخوانالمسلمین را با کودتای نظامی از قدرت برکنار کرد، به شدت تیره شد.
روابط دو کشور از سال ۲۰۲۰، زمانی که آنکارا تحرکات دیپلماتیک خود را برای کاهش تنش با رقبای منطقهای خود، از جمله امارات متحده عربی، عربستان سعودی و مصر آغاز کرد، رو به بهبود رفته است.
در پیشرفتی قابل ملاحظه، سال ۲۰۲۳، آنکارا و قاهره، مناسبات دیپلماتیک خود را به سطح سفرا بازگرداندند و ترکیه اعلام کرد یک قرارداد فروش و تحویل پهپادهای تهاجمی نظامی را با مصر امضا کرده است.
چند ماه پس از مبادله سفرا، در ماه فوریه سال جاری میلادی هم، اردوغان برای اولین بار از سال ۲۰۱۲، به مصر سفر کرد.
اردغان در جریان این سفر گفت دو کشور قصد دارند در زمان کوتاهی حجم مبادلات تجاری دو طرفه را نزدیک به پنج میلیارد دلار افزایش دهند.
اردوغان چهارشنبه ۱۴ شهریور در فرودگاه آنکارا از سیسی استقبال کرد و رهبران دو کشور پس از مراسم استقبال در کاخ ریاستجمهوری، در اولین جلسه شورای همکاریهای راهبردی مصر و ترکیه حضور پیدا کردند.
روابط عمومی دفتر ریاست جمهوری ترکیه پیشتر در غروب سهشنبه ۱۳ شهریور در بیانیهای اعلام کرده بود: «در این دیدار همه جنبههای مناسبات ترکیه و مصر بازبینی میشود و اقدامات مشترک برای توسعه همکاری بین طرفین بررسی میشود و رهبران دو کشور درباره موضوعات مهم بینالمللی و منطقهای، به خصوص حملات اسرائیل به نوار غزه و مناطق اشغالی فلسطین، گفتگو میکنند.»
اردوغان در جریان کنفرانس مطبوعاتی مشترک با اشاره به اینکه آنکارا بهویژه میخواهد روابط خود را با مصر در زمینه گاز طبیعی و انرژی هستهای عمیقتر کند، گفت: «با ذهنیت برد-برد، ما روابط چندبعدی خود را پیش خواهیم برد.»
به گفته اردوغان، ترکیه و مصر میخواهند تجارت سالانه را در پنج سال آینده از ۵میلیارد دلار به ۱۵میلیارد دلار افزایش دهند.
او افزود که آنکارا و قاهره موضع «مشترک» در مورد مسئله فلسطین دارند، و سیسی گفت هر دو طرف خواستار آتشبس در غزه و پایان خشونتها در کرانه باختری هستند.
ترکیه که اسرائیل را به دلیل حمله به غزه محکوم کرده است، برای فلسطینیان هزاران تُن کمک به مصر ارسال کرده است و از تلاشهای انسانی قاهره و نقش آن به عنوان میانجی در مذاکرات آتشبس و توافق تبادل گروگانها تمجید کرده است.
به گفته سیسی آنها همچنین درباره وضعیت لیبی که دو کشور مدتها در آن با هم اختلاف داشتند و از جناحهای متضاد در یک درگیری حلنشده حمایت میکردند، با هم گفتوگو کردند.
سیسی با اشاره به ضرورت برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در لیبی، گفت: «با برگزاری همزمان انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی در لیبی، خروج نیروهای خارجی غیرقانونی و مزدوران از این کشور و پایان دادن به حضور شبهنظامیان مسلح، صفحه بحران جاری در لیبی بسته شود.»
گفتنی است که وزرای دو کشور در جریان این سفر، ۱۸تفاهمنامه همکاری در زمینههای انرژی، دفاع، گردشگری، بهداشت، کشاورزی، مالی، فرهنگ، آموزش و حملونقل امضا کردند.