رسانههای حکومتی در ایران روز شنبه، هفتم مهر، تایید کردند عباس نیلفروشان، معاون عملیات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در حمله روز گذشته ارتش اسرائیل به مقر فرماندهی حزبالله لبنان در ضاحیه در جنوب بیروت کشته شد.
هنوز آمار دقیقی از تعداد کشتهشدگان در حمله روز جمعه اسرائیل اعلام نشده است، اما گمان میرود علاوه بر حسن نصرالله، شماری از فرماندهان ارشد حزبالله نیز در این حمله جان باخته باشند.
ارتش اسرائیل از جمله اعلام کرده است که علی کرکی، از فرماندهان ارشد حزبالله هم در این حمله کشته شده است.
حسن خمینی در پیام خود در واکنش به کشته شدن نصرالله نوشت «جمعی از فرماندهان حزبالله و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» نیز در حمله اسرائیل «به شهادت رسیدهاند».
با توجه به اشاره حسن خمینی میتوان چنین استنباط کرد که شمار مقامهای کشتهشده سپاه در حمله اسرائیل احتمالا بیش از یک نفر است.
اما عباس نیلفروشان که بود و چه میراثی از او در ساحت سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی باقی مانده است؟
نیلفروشان و «جبهه مقاومت»
خبرگزاری دانشجو، وابسته به حکومت جمهوری اسلامی، روز هفتم مهر در گزارشی نیلفروشان را «یکی از فرماندهان برجسته و شناختهشده سپاه» و «یکی از استراتژیستهای نظامی جمهوری اسلامی» معرفی کرد که نقش قابل توجهی در «تقویت جبهه مقاومت در منطقه» داشته است.
خبرگزاری دانشجو با اشاره به نقش نیلفروشان در «برنامهریزیهای نظامی و دیپلماتیک» و ایجاد «هماهنگی بین نیروهای مقاومت در سراسر منطقه» نوشت او از «محبوبیت و احترام بالایی در میان نیروهای مقاومت» برخوردار بود.
جبهه مقاومت عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی از آن برای نامیدن گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، جهاد اسلامی فلسطین، حزبالله، حشد شعبی و حوثیهای یمن استفاده میکنند.
نیلفروشان در سال ۱۳۴۵ در اصفهان متولد شد و پس از پیروزی انقلاب ۵۷ به بسیج و سپس به سپاه پاسداران پیوست.
او در طول جنگ ایران و عراق در «لشکر ۱۴ امام حسین» و «لشکر ۸ زرهی نجف» فعالیت میکرد.
در کارنامه نیلفروشان سمتهای دیگری از جمله معاونت عملیات نیروی زمینی سپاه، فرماندهی دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه (دافوس)، جانشینی فرمانده کل سپاه در در قرارگاه امام حسین و معاونت اجرایی سپاه نیز دیده میشوند.
نیلفروشان که رسانههای حکومتی از او با درجه نظامی «سرتیپ» یاد میکنند، در تیرماه ۱۳۹۸ از سوی حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، بهعنوان معاون عملیات این نهاد نظامی منصوب شد.
برخی رسانهها در ایران نیلفروشان را از چهرههای نزدیک به محمدرضا زاهدی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه در سوریه و لبنان، معرفی کردهاند.
اسرائیل روز ۱۳ فروردین کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق را هدف قرار داد. در این حمله هفت عضو سپاه پاسداران، از جمله محمدرضا زاهدی و محمدهادی حاجی رحیمی، معاون او، کشته شدند.
بنا بر برخی گزارشها، نیلفروشان پس از کشته شدن زاهدی، «مسئولیت فرماندهی محور لبنان» را در سپاه پاسداران بر عهده گرفت.
نیلفروشان و اعتراضات مردمی ۱۴۰۱
نیلفروشان در اسفند ۱۴۰۱ معترضان به کشته شدن مهسا امینی را «اغتشاشگر» خواند و گفت تصمیم علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، برای «عفو» بازداشتشدگان خیزش انقلابی «پدرانه» بوده است.
آمریکا در آبان ۱۴۰۱ نیلفروشان و دو فرمانده دیگر سپاه با نامهای محمد کاظمی و احمد شفاهی را به دلیل «واکنشهای وحشیانهشان به اعتراضات در ایران» تحت تحریم قرار داد.
بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه ایالات متحده، این افراد «مسئولیت مستقیمی در سرکوب اعتراضات مسالمتآمیز و دستگیری معترضان مسالمتجو، از جمله در استان سیستان و بلوچستان داشتهاند».
نام نیلفروشان همچنین در فهرست تحریمهای اتحادیه اروپا دیده میشود. او در بهمن ۱۴۰۱ به دلیل دست داشتن در سرکوب خیزش سراسری ایرانیان در این فهرست قرار گرفت.
نیلفروشان بهعنوان بلندگوی حاکمیت
مروری اجمالی بر اظهارات عمومی این فرمانده ارشد سپاه نشان میدهد او در قامت بلندگوی حاکمیت عمل و مواضع رهبر جمهوری اسلامی را تکرار میکرده است.
نیلفروشان در بهمن ۱۴۰۱ از «پیشرفت قابل ملاحظه» ایران «در حوزههای مختلف از جمله زیرساختها، جاده و ریلگذاری و پزشکی» ستایش کرد و افزود: «دستاوردهای انقلاب اسلامی با دوره پهلوی قابل مقایسه نیست.»
او در خرداد ۱۴۰۲ با تکرار سخنان مقامهای حکومت ایران علیه غرب گفت: «به غربیها هشدار میدهیم تجربههای گذشته را تکرار نکنید ... کاری نکنید که چکمههای دهه شصتمان را دوباره به پاهایمان کنیم وگرنه دوباره مجبور به التماس میشوید.»
نیلفروشان در خرداد سال گذشته هم غرب را به تلاش برای «اغوای مسلمین» از طریق «زیباسازی مظاهر تمدن غرب و لیبرال دموکراسی» متهم کرد و گفت: «امروز ما در بهترین وضعیت خود قرار داریم و آمریکا در حال فروپاشی است.»
معاون عملیات سپاه پیشتر در واکنش به قرار گرفتن نام خود در فهرست تحریمهای بینالمللی به طعنه گفته بود عواید حاصل از این تحریمها قرار است «بابت تهیه لوازم شنا برای فرار» مقامهای اسرائیلی هزینه شود.
اسرائیل اما نه با لوازم شنا، که با بمبهای سنگرشکن به سراغ عوامل حزبالله و جمهوری اسلامی در ضاحیه رفت.
نیلفروشان در حمله اسرائیل به جلسه نصرالله با فرماندهان حزب الله و سپاه پاسداران کشته شد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، روز شنبه هفتم مهر، در بیانیهای درباره کشته شدن نصرالله گفت که او در این جلسه مشغول طراحی عملیات نظامی برای «دفاع از مردم بیپناه ضاحیه بیروت و خانههای ویرانشده و عزیزان پرپرشده آنان بود».
حسن نصرالله نهم شهریور ۱۳۳۹ در لبنان متولد شد. پدرش میوه فروش بود و او فرزند بزرگ خانوادهای ۱۱ نفره بود. تولد و کودکی او با درگیریهای اسرائیل و لبنان همراه بود. سال ۱۳۵۳، موسی صدر و مصطفی چمران، دو ایرانی هوادار خمینی در لبنان جنبش «امل» را بهراه انداختند، نصرالله در سال ۱۳۵۴ و در ۱۵ سالگی به این جریان پیوست.
در ۱۶ سالگی با توصیه نامه محمد غروی که مسجد صور را به نمایندگی از موسی صدر اداره میکرد به عراق رفت. در نجف، عباس موسوی مسئول معرفی طلبههای جدید بود و از همینجا آشنایی نصرالله و موسوی آغاز شد. موسوی برای نصرالله ۱۶ ساله کمی پول و محل اقامت در نجف فراهم کرد و آموزش او را هم بر عهده گرفت.
در سال ۱۳۵۷، همزمان با انقلاب ایران، نصرالله تحصیلات مقدماتی حوزوی خود در نجف را به پایان رساند. این زمان مصادف با فشار حکومت صدام به روحانیون شیعه بود. نصرالله از نجف به بعلبک لبنان بازگشت.
نصرالله سال ۱۳۵۷ با فاطمه یاسین ازدواج کرد. آنها صاحب چهار فرزند شدند. پسر بزرگ نصرالله به نام هادی نصرالله مهرماه سال ۱۳۵۷ در درگیری با نیروهای اسرائیلی کشته شد. در زمان مرگ هادی نصرالله ۱۸ ساله بود. سه فرزند دیگر او محمدجواد، زینب و محمدعلی نام داشتند. از بین سه فرزند باقیمانده، مرگ زینب نصرالله همراه با پدرش تایید شده است.
با پیروزی انقلاب سال ۱۳۵۷، در سال ۱۳۶۰ نصرالله به دیدار خمینی رفت. خمینی به او اجازه در امور حسبیه و شرعیه داد. در این تاریخ نصرالله فقط ۲۱ سال داشت.
سال ۱۳۶۳ و در میانه جنگ ایران و عراق، با حمایت جمهوری اسلامی حزبالله لبنان تشکیل شد. دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی از همان زمان این گروه را به عنوان گروهی متاثر از «انقلاب اسلامی» سال ۱۳۵۷ در لبنان معرفی میکرد.
نصرالله هم از همان ابتدا به عضویت حزبالله لبنان درآمد. او سال ۱۳۶۸، حدودا همزمان با آغاز رهبری علی خامنهای در ایران، به ایران رفت و در حوزه علمیه قم به تحصیل پرداخت.
از زمان تاسیس حزب الله تا سال ۱۳۷۰، صبحی طفیلی دبیرکل حزبالله لبنان بود. شورای اجرایی حزبالله لبنان، سال ۱۳۷۰ با برکناری او، عباس موسوی، استاد قدیمی نصرالله را جایگزین او کرد.
موسوی کمتر از یکسال دبیرکل حزبالله لبنان بود. بهمنماه ۱۳۷۰ در حمله هلیکوپترهای اسرائیلی کشته شد. جای او را حسن نصرالله ۳۱ ساله در لبنان گرفت.
نصرالله بلافاصله پس از انتصاب به عنوان دبیرکل حزبالله ۱۲ اسفند ۱۳۷۰ راهی تهران شد و با علیاکبر ولایتی، وزیر امورخارجه وقت جمهوری اسلامی دیدار کرد. در این دیدار ولایتی تاکید کرد که روابط جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان برادرانه است و ادامه خواهد داشت.
نصرالله در ابتدای کار خود به عنوان دبیرکل حزبالله، توانست این گروه را به عنوان گروهی سیاسی وارد عرصه کند. پس از شرکت حزب الله در انتخابات او در سفری به تهران به دیدار خامنهای رفت و در آن دیدار گزارشی از فعالیتهای سیاسی خود در لبنان به رهبر تازهکار جمهوری اسلامی ارائه داد. خامنهای با تمجید از موفقیت سیاسی او، خواهان حمایت بیشتر از حزبالله لبنان شد.
سفرهای نصرالله به تهران همچنان ادامه داشت. با پیروزی اصلاحطلبان در انتخابات سال ۱۳۷۶، روابط جمهوری اسلامی با حزبالله لبنان همچنان مستحکم ادامه یافت. مهرماه ۱۳۷۶، چندماه پس از آغاز ریاست جمهوری محمد خاتمی، نصرالله از اولین مهمانان خارجی خاتمی بود. در دیدار ۲۱ مهر ۱۳۷۶، خاتمی با ابراز تسلیت به مناسبت مرگ هادی نصرالله، فرزند ارشد حسن نصرالله، با تاکید بر حمایت همه جانبه جمهوری اسلامی از حزب الله لبنان، آن را مظهر مقاومت نامید.
۱۷ تیر ۱۳۷۹ نصرالله باز به تهران آمد. در این سفر او یک برنامه جانبی هم داشت؛ به دعوت مصطفی معین، وزیر وقت علوم دولت اصلاحات، به دانشگاه تربیت مدرس رفت. در این مراسم مصطفی معین با اشاره به اینکه «هیچکدام از ما شعار امروز ایران، فردا فلسطین در طلیعه پیروزی انقلاب اسلامی در متن گستردهترین تظاهرات مردمی را فراموش نکردیم» گفت: «تشکیل جنبش حزب الله لبنان، استمرار مبارزات فلسطینیان و حرکت انتفاضه در درون سرزمینهای اشغالی بود»
معین با تقدیم عضویت افتخاری هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس به نصرالله گفت: «افتخار نظام آموزش عالی کشور ماست که نخستین دکترای افتخاری خود را به آقای نلسون ماندلا اعطا و امروز هم جناب سیدحسن نصرالله را به عضویت افتخاری این دانشگاه نائل کند.»
روابط نصرالله و جمهوری اسلامی در دوره ریاست جمهوری محمود احمدینژاد مثل گذشته گرم و صمیمی بود. سال ۱۳۸۳، سال مهمی برای نصرالله بود. با ترور رفیق حریری، نخستوزیر وقت لبنان انگشت اتهام به سمت حزبالله نشانه رفته بود.
از آنجا که رفیق حریری تلاشهایی برای محدود کردن قدرت سیاسی و نظامی این گروه انجام داده بود، ترور او هم به این گروه نسبت داده شد.
با اینحال حزبالله توانست در انتخابات پارلمانی دوباره موفق باشد. پس از این پیروزی، در مرداد ۱۳۸۴، به ایران آمد. همزمان با لبنان در ایران هم دولت تغییر کرده بود. احمدینژاد رییس جمهوری با مواضع بسیار تند علیه اسرائیل به قدرت رسیده بود.
نصرالله ضمن دیدار با احمدینژاد با خامنهای هم دیدار کرد. این آخرین سفر رسمی نصرالله به تهران بود. یکبار هم در سال ۱۴۰۰، خبرهایی از سفر مخفیانه او به تهران منتشر شد. با این حال هرگز این سفر تایید نشد.
اظهارات درباره جمهوری اسلامی و اعتراضات ایران
پس از آنکه نصرالله حضور در انظار عمومی را متوقف کرد، از طریق سخنرانیهای ویدیویی به بیان رویکرد حزبالله پرداخت.
در ایران چیزی به نام تمدن پارسی نیست- سال ۱۳۸۹، یکسال پس از آغاز جریان اعتراضی در ایران با عنوان جنبش سبز، که یکی از شعارهای آن «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» بود، ویدیوهایی از نصرالله منتشر شد.
ویدیوهایی که تاریخ آن مربوط به سال ۱۳۸۸ بود. در یکی از آنها نصرالله با اشاره به ایدئولوژی مذهبی جمهوری اسلامی گفت: «در ایران امروز چیزی به نام پارسی سازی یا تمدن پارسی پیدا نمیشود. آنچه در ایران هست تمدن اسلامی است. آنچه در ایران هست دین محمد عرب هاشمی مکی قریشی تهامی مضری است.»
نصرالله در ادامه به تمجید از رهبران جمهوری اسلامی پرداخت و گفت: «بنیانگذار جمهوری اسلامی پدر در پدر عرب بوده و فرزند پیامبر خدا محمد است که درود خداوند بر او و خاندانش باد. امروز رهبر در جمهوری اسلامی، امام سید خامنه ای قریشی هاشمی، فرزند پیامبر خدا و فرزند علی بن ابی طالب و فاطمه زهراست که عرب بودند. شاید منظور ایران باشد.»
واکنش به جنبش سبز- در ویدیوی دوم، او با اشاره به اعتراضات پس از انتخابات سال ۱۳۸۸ گفت: «بعضیها رویای پایان انقلاب اسلامی و سرنگونی نظام جمهوری اسلامی را در ایران در سر پروراندند اما این رؤیاها سراب است. این ایرانی که خیلی ها در دنیا رخدادهای اخیرش را بزرگنمایی کردند، من تاکید میکنم که این ایران، نظام و حکومت و مردم و نخبگانش به برکت وجود رهبری حکیم، شجاع، رحیم، مدیر و مدبر، رهبری تاریخی که جناب امام سید خامنهای (که سایه اش پاینده باد) است.»
تامین بودجه از ایران- در یک سخنرانی نصرالله در تیرماه ۱۳۹۵ در اوج تلاشهای دولت حسن روحانی برای برقراری مجدد ارتباط با غرب، نصرالله به تامین مالی از سوی جمهوری اسلامی اشاره و گفت: «بودجه و هزینه و خرج و خورد و خوراک و سلاح و موشکهای حزب الله از جمهوری اسلامی میرسد.»
او ادامه داد: «تا زمانی که ایران پول داشته باشد، یعنی ما پول داریم.» این سخنان نصرالله در آن زمان برای دولت روحانی دردسرهایی ایجاد کرد.
درباره مهسا امینی- حدودا دو هفته پس از قتل حکومتی مهسا امینی، نصرالله در یک سخنرانی در تاریخ نهم مهر ۱۴۰۱ به اعتراضات واکنش نشان داد. او گفت: «به دلیل مرگ مبهم خانم مهسا امینی، کشورهای غربی غوغا به راه نداختهاند، در حالی که تهران تاکید کرده است که بدون هیچ سوگیری تحقیقات در این باره را به سرانجام خواهد رساند.»
نصرالله با اشاره به انفجار یک مرکز آموزشی شیعیان در افغانستان گفت: «بیش از ۵۰ بیگناه شهید شدند، اما کوچکترین صدایی از کسی در نیامد، ولی در خصوص فوت خانم مهسا امینی، این حادثه به شکل وسیعی مورد سوءاستفاده قرار گرفته است.»
نصرالله خطاب به «دوستداران جمهوری اسلامی» هم گفت: «غمگین نباشد، حاکم حقیقی ایران امام مهدی است است و این حکومت قویتر و راسختر از هر زمان گذشته است، در گذشته نیز حوادثی دشوارتر از این روزها در ایران روی داده است. ایرانی کشوری نیرومندی است و به حکمت رهبر و مردم مخلصش هرگز امکان غلبه بر آن وجود ندارد.»
این وزارتخانه در بیانیه خود نوشت: «عوامل تحت حمایت حکومت ایران مجموعهای از فعالیتهای سایبری مخرب، مانند عملیات هک و افشای اطلاعات و حملات فیشینگ هدفمند را به انجام رساندند تا اعتماد به فرآیندها و نهادهای انتخاباتی آمریکا را تضعیف و در کارزارهای سیاسی دخالت کنند.»
بنا بر اعلام وزارت خزانهداری آمریکا، یک عضو سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با نام مسعود جلیلی با همراهی دیگر اعضای این نهاد نظامی، از دستکم ماه مه سال جاری میلادی در تلاش حکومت ایران برای مداخله در انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده دست داشته است.
این وزارتخانه افزود جلیلی و تیم او چند حساب کاربری متعلق به مقامات و مشاوران یکی از کارزارهای انتخاباتی آمریکا را هدف گرفتند و به منظور تاثیرگذاری بر این رقابتها، دادههای سرقتشده را در اختیار دستاندرکاران رسانهها و برخی افراد قرار دادند.
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیه خود مشخص نکرد عوامل سپاه پاسداران دادههای کارزار کدام یک از نامزدهای انتخابات این کشور را به سرقت برده بودند.
افبیآی و سازمانهای اطلاعاتی آمریکا روز ۲۹ مرداد در بیانیهای مشترک اعلام کردند جمهوری اسلامی مسئول تلاشهای اخیر برای هک کردن ستادهای انتخاباتی ترامپ و بایدن-هریس بوده است.
روزنامه نیویورک تایمز هم روز ۱۴ شهریور نوشت جمهوری اسلامی با تعداد زیادی از وبسایتهای جعلی و حملات هکری، تلاشهای خود را برای بیاعتبار کردن دموکراسی آمریکا و احتمالا تغییر نتایج انتخابات به ضرر دونالد ترامپ شدت بخشیده است.
دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل ضمن رد گزارشها در مورد هک کمپین انتخاباتی ترامپ تاکید کرد تهران هدف و انگیزهای برای دخالت در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا ندارد.
وزارت خزانهداری آمریکا در ادامه بیانیه خود از قرار گرفتن شش تن دیگر از عوامل حکومت ایران در فهرست تحریمهای واشینگتن خبر داد.
علی مهدویان، فاطمه صادقی، الهه یزدی، سیدمهدی رحیمی حاجیآبادی، رحمتالله عسکریزاده و محمدحسین عبدالرحیمی همگی از کارکنان شرکت «ایمننت پاسارگاد» هستند که در کارزار جمهوری اسلامی برای تاثیرگذاری در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۰ نقش داشتند.
وزارت خزانهداری ایالات متحده در این ارتباط نوشت حدودا بین ماههای اوت و نوامبر ۲۰۲۰، شرکت ایمننت پاسارگاد یک عملیات آنلاین را «برای ارعاب و اعمال نفوذ بر رایدهندگان آمریکایی، تضعیف اعتماد به انتخابات و ایجاد تفرقه» در این کشور رهبری میکرد.
بر اساس تحریمهای جدید واشینگتن، تمام اموال و منافع این افراد در آمریکا یا تحت مالکیت شهروندان آمریکایی مسدود میشوند.
همچنین موسسات مالی و افرادی که در معامله با این عوامل جمهوری اسلامی مشارکت میکنند، در معرض تحریمهای آمریکا خواهند بود.
خبرگزاری رویترز روز ۱۶ شهریور به نقل از یک مقام ارشد اطلاعاتی ایالات متحده گزارش داد جمهوری اسلامی، روسیه و چین میکوشند انتخابات ریاستجمهوری آمریکا را تحت تاثیر قرار دهند.
این مقام اطلاعاتی گفت حکومت ایران در مقایسه با دورههای گذشته فعالتر شده و تلاشهای خود را برای مداخله در انتخابات ریاستجمهوری و کنگره آمریکا افزایش داده است.
بردلی اسمیت، سرپرست معاونت وزارت خزانهداری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی، روز ششم مهر با اشاره به تحریمهای جدید این کشور علیه عوامل جمهوری اسلامی گفت: «دولت ایالات متحده به نظارت دقیق بر تلاشهای بازیگران بدخواه برای نفوذ یا مداخله در یکپارچگی انتخابات ما ادامه میدهد.»
انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده روز ۱۵ آبان (پنجم نوامبر) برگزار میشود و دونالد ترامپ، به نمایندگی از حزب جمهوریخواه، و کامالا هریس، به نمایندگی از حزب دموکرات، بهعنوان دو نامزد اصلی در آن به رقابت خواهند پرداخت.