آمریکا ۳۵ شرکت و کشتی را به‌دلیل حمل نفت ایران تحریم کرد

بر اساس گزارش رویترز، شبکه‌ای از شرکت‌ها، گروه‌ها و افراد در عراق، ایران و کشورهای خلیج فارس در عملیات قاچاقی دست دارند که نفت کوره عراق را با استفاده از سیاست‌های دولت این کشور با قیمت‌های یارانه‌ای به کارخانه‌های آسفالت در این کشور می‌فروشند.

طبق گفته دو منبع آگاه به رویترز، هر ماه بین ۵۰۰ تا ۷۵۰ هزار تن نفت کوره سنگین، شامل نفت کوره با گوگرد بالا (معادل ۳/۴ تا پنج میلیون بشکه نفت)، از این کارخانه‌ها منحرف شده و عمدتا به آسیا صادر می‌شود.

ابعاد این شبکه قاچاق و مشارکت نهادهای مختلف عراقی در این تجارت غیرقانونی تاکنون گزارش نشده بود و مقامات در بغداد و تهران، تاکنون حاضر به اظهارنظر درباره این موضوع نشده‌اند.

مسیر‌های خروج نفت از عراق

بر پایه گزارش رویترز، این شبکه از دو روش برای خروج نفت کوره از عراق استفاده می‌کند.

یکی از این روش‌ها شامل ترکیب نفت کوره با محصولات مشابه از ایران و عرضه آن به عنوان محصول کاملا عراقی است.

این روش به جمهوری اسلامی کمک می‌کند تا تحریم‌های آمریکا بر صادرات انرژی را دور بزند.

نفت کوره ایران به دلیل تحریم‌ها معمولا با تخفیف فروخته می‌شود اما زمانی که به‌عنوان محصول عراقی عرضه شود، با قیمت بالاتری به فروش می‌رسد.

مقامات عراقی و آمریکایی پیش‌تر گفته‌اند تهران از عراق برای دسترسی به ارز خارجی از طریق صادرات و دور زدن تحریم‌های آمریکا با استفاده از سیستم بانکی این کشور بهره می‌برد.

روش دوم قاچاق نفت کوره عراق شامل صادرات محصولات با استفاده از اسناد جعلی برای مخفی کردن منشا آن است. این روش به نفع گروه‌های مسلح مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق است که کنترل این مسیر قاچاق را در دست دارند.

منابع آگاه با توجه به حجم و قیمت‌های نسبی معاملات، تخمین زده‌اند که درآمد حاصل از این دو مسیر قاچاق سالانه بین یک تا بیش از سه میلیارد دلار است.

نقش شبه‌نظامیان شیعه

بر اساس گزارش رویترز، اصلی‌ترین بازیگر در این عملیات قاچاق، گروه شیعه عراقی عصائب اهل‌الحق است.

این گروه که از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حمایت می‌شود، یکی از حامیان اصلی السودانی و عضوی کلیدی از بلوکی است که او را برای مقام نخست‌وزیری معرفی کرد.

عصائب اهل‌الحق از سال ۲۰۱۸ به ساختار امنیتی عراق پیوسته و اکنون ۱۶ نماینده در پارلمان داشته است.

رهبر این گروه، قیس الخزعلی است که در سال ۲۰۱۹ به دلیل نقض حقوق بشر از جمله با سرکوب اعتراضات در عراق و دست داشتن در کشتار پنج سرباز آمریکایی در سال ۲۰۰۷ تحریم شد.

او این تحریم‌ها را به تمسخر گرفت و در ویدیویی گفت که «از تاخیر واشینگتن در اعمال این تحریم‌ها ناراحت شده» است.

ترکیب سوخت‌ها در شبکه قاچاق نفت کوره عراق عمدتا از سوی مهندسان این کشور انجام می‌شود و این فرایند، معمولا طی انتقال از کشتی به کشتی صورت می‌گیرد.

سوخت نهایی عمدتا به دست مشتریانی در آسیا می‌رسد.

عبدالناصر همتی به «دست‌درازی عده‌ای به منابع مختلف برای برداشت پول» اشاره کرد و گفت: «این پول باید به طبقات پایین داده شود؛ الان دستمان تنگ شده و نمی‌توانیم به طبقات پایین یارانه بدهیم.»

پیش از صحبت‌های همتی، مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، شامگاه دوشنبه ۱۲ آذر در یک گفت‌و‌گوی تلویزیونی، وضعیت اقتصادی در کشور را سخت و «ناترازی در حوزه انرژی» را بحرانی توصیف کرد.

دولت بحران کمبود انرژی در ایران را «ناترازی انرژی» می‌نامد.

در واکنش به صحبت‌های پزشکیان، حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، رییس پیشین کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در پستی در حساب ایکس خود نوشت: «آقای رییس جمهور! مردم را به دزدان یقه سفید نفروشید. آن‌ها روزانه ۲۵ میلیون لیتر بنزین و فرآورده قاچاق می‌کنند. دو برابر پولی که با گرانی بنزین از جیب ملت بر می‌دارید.»

او در ادامه نوشت: «این چه مافیایی است که سران قوا در مقابل آن اظهار عجز می‌کنند؟»

وزیر اقتصاد صبح سه‌شنبه با اشاره به قاچاق سوخت از ایران به کشورهای همسایه به دلیل تفاوت قیمت‌ها گفت: «هیچ منطقی قبول نمی‌کند ‌این حجم ‌قاچاق وحشتناک بنزین داشته باشیم بعد‌ خودمان مجبور به واردات بنزین شویم.»

او تاکید کرد: «یک بار برای همیشه باید به‌سمت اصلاح ناترازی‌ها برویم.»

به گفته همتی در سال گذشته هزار و ۷۰۰ رانت از محل اختلاف قیمت ارز ایجاد شده، در حالی که «کسری بودجه، ریشه اصلی تورم و چاپ پول در ایران» است.

بنزین گران می‌شود؟

رییس دولت چهاردهم در گفت‌وگوی تلویزیونی خود در پاسخ به سوالی درباره گران شدن بنزین گفت اگر مجلس برای واردات، ارز اختصاص ندهد، بنزین گران می‌شود.

به گفته او، وقتی به واردات بنزین پول داده می‌شود کسری بودجه پیش می‌آید و همین موضوع باعث تورم می‌شود و به اقشار کم‌درآمد ضربه می‌زند.

در واکنش به این مصاحبه، حمید رسایی، نماینده مجلس، با اشاره به وعده‌های انتخاباتی پزشکیان مبنی بر عدم گرانی سوخت گفت: «او یا پای حرف خود بایستد یا اگر قرار است تغییری دهد باید خودشان گردن بگیرند و بگویند آن حرف‌های من کارشناسی نبوده است و الان می‌خواهم بنزین را گران کنم ولی آن را گردن مجلس نیندازد.»

پزشکیان ناترازی‌های حوزه انرژی را به دولت‌های گذشته نسبت داده، اقدامات آن‌ها را به استفاده از مسکن تشبیه کرده و گفت: «ما باید بتوانیم به چاه‌های نفت، گاز تزریق کنیم. اکنون نه تنها گاز تزریق نمی‌کنیم بلکه صرفا برداشت داریم.»

خبرگزاری تسنیم در واکنش به مصاحبه پزشکیان، چهار سناریو را برای وضعیت قیمت بنزین در ایران ارائه داد و نوشت: «سناریوی اول ادامه وضع موجود است که احتمال تصویب آن در مجلس کم است. سناریوی دوم، سه نرخی کردن قیمت بنزین برای مصرف بیش از ۱۶۰ لیتر با نرخ آزاد است.»

در سناریوی سوم تسنیم، به تغییر نظام سهمیه‌بندی اشاره شده تا به افراد به جای خودروها، سهمیه قابل فروش تعلق بگیرد و در سناریوی چهارم، از احتمال افزایش ۵۰ درصدی قیمت بنزین با حفظ نظام سهمیه‌بندی فعلی خبر داده شده است.

پزشکیان پیش از این در ۱۱ آذر و پس از جلسه غیرعلنی مشترک هیات دولت با نمایندگان مجلس، بدون اشاره مستقیم به گرانی احتمالی بنزین اعلام کرد: «رفع ناترازی‌ها فقط با کمک شما [نمایندگان مجلس] و مردم ممکن است.»

این اظهارات در شرایطی است که در روزهای اخیر افزایش قیمت بنزین در بودجه ۱۴۰۴ یکی از موضوعات مورد بحث‌ نمایندگان مجلس شورای اسلامی بوده است.

هفتم آبان، شماری از نمایندگان از مخالفت مجلس با طرح احتمالی دولت برای افزایش قیمت‌ها گفتند و تاکید کردند چنین تصمیمی، منجر به ایجاد التهاب و تنش سیاسی در جامعه می‌شود.

در آبان ۱۳۹۸ و در دولت دوم حسن روحانی، قیمت بنزین به‌طور ناگهانی و شدید افزایش یافت و به موجی از اعتراضات علیه جمهوری اسلامی منجر شد که «آبان خونین ۹۸» را رقم زد.

بحران اول: شکست‌ حماس و حزب‌الله و به خطر افتادن بشار اسد

شکست‌های پی‌درپی و سنگین گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی مانند حماس و حزب‌الله و تضعیف موقعیت بشار اسد در سوریه، وضعیت متحدان منطقه‌ای جمهوری اسلامی را به شدت متزلزل کرده است.

حماس و حزب‌الله به دلیل ضربات سنگین نظامی و از دست دادن رهبران خود به شدت تضعیف شده‌اند. در سوریه نیز شکست‌های اخیر نیروهای اسد، به ویژه در از دست دادن مناطق استراتژیکی مانند حلب، آینده حکومت او را نامشخص و پایه‌های حکومت او را لرزان کرده است.

این تحولات باعث شده جمهوری اسلامی دیگر نتواند همچون گذشته بر متحدان منطقه‌ای خود در مواجهه با آمریکا، اسرائیل و دیگر بازیگران منطقه‌ای حساب کند. این در حالی است که تا یک سال پیش، مقامات جمهوری اسلامی از «عمق استراتژیک» خود و گسترش نفوذ به دریای مدیترانه سخن می‌گفتند.

بحران دوم: خطر درگیری مستقیم با اسرائیل

رویای حمله مستقیم به اسرائیل اکنون مانند بومرنگ به سوی جمهوری اسلامی برگشته و به کابوسی برای نظام تبدیل شده است، چرا که با احتمال واکنش‌های شدیدتر از سوی اسرائیل روبه‌روست.

شواهد حاکی از آن است که اسرائیل با استفاده از شرایط کنونی و بازگشت احتمالی ترامپ به کاخ سفید، تلاش دارد علاوه بر حماس و حزب‌الله، نیروهای حشد الشعبی عراق و حوثی‌ها در یمن را نیز تضعیف کند. همچنین احتمال دارد برنامه‌های هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی هدف حملات اسرائیل قرار گیرد.

نفوذ اطلاعاتی اسرائیل در ساختارهای امنیتی جمهوری اسلامی نیز به شدت مورد نگرانی است، به گونه‌ای که از ترور مقامات بلندپایه، حتی شخص خامنه‌ای، واهمه دارند.

بحران سوم: بازگشت ترامپ به کاخ سفید و تشکیل تیم سرسخت او مقابل جمهوری اسلامی

بازگشت ترامپ و تیمی از تندروترین سیاستمداران آمریکایی به کاخ سفید، فشارها بر جمهوری اسلامی را تشدید خواهد کرد.

تیم ترامپ برخلاف دولت بایدن، سیاست سازش با جمهوری اسلامی را کنار گذاشته و قصد دارد سیاست «فشار حداکثری» را دوباره اجرایی کند.

شخصیت‌هایی مانند مارک روبیو، مایک والتز و دیگران، دیدگاه‌های بسیار تهاجمی نسبت به جمهوری اسلامی دارند و از متحدان سرسخت اسرائیل به شمار می‌روند.

بحران چهارم: تغییر رویکرد اروپا نسبت به جمهوری اسلامی

اروپا نیز در حال حاضر نسبت به گذشته، رویکرد بسیار سختگیرانه‌تری در قبال جمهوری اسلامی اتخاذ کرده است. اتحادیه اروپا به دلایلی همچون ارسال موشک و پهپادهای ایرانی به روسیه در جنگ اوکراین، نگرانی از برنامه هسته‌ای ایران و توسعه موشک‌های بالستیک این کشور، به شدت از جمهوری اسلامی خشمگین است.

این تغییر رویکرد به وضع تحریم‌های جدید علیه نهادهای کلیدی ایران، مانند کشتیرانی جمهوری اسلامی و ایران‌ایر، انجامیده است. اتحادیه اروپا در مساله ایران احتمالا بیش از گذشته در کنار آمریکا خواهد ایستاد.

بحران پنجم: بحران مالی و اقتصادی داخلی

جمهوری اسلامی با کسری بودجه شدید و مشکلات اقتصادی بی‌سابقه‌ای روبروست. دولت قادر به تامین مالی یارانه‌ها، حقوق بازنشستگان، پرداخت بدهی‌ها و هزینه‌های زیرساختی نیست.

گزارش‌ها حاکی از آن است که ذخایر صندوق توسعه ملی تقریبا به پایان رسیده و بخش زیادی از منابع آن نیز صرف فعالیت‌های نظامی و نیابتی شده است.

علاوه بر این، مشکلات تامین انرژی، نظیر کمبود برق، گاز و بنزین، به بحران اقتصادی دامن زده است. ناتوانی دولت در تامین نیازهای اساسی مردم و صنایع، مشکلات گسترده‌ای برای کشور ایجاد کرده است.

بحران ششم: شکاف عمیق میان حکومت و مردم

یکی از بحران‌های مهمی که به مشکلات اقتصادی و ناکارآمدی نظام دامن می‌زند، شکاف شدید میان حکومت و مردم است. این شکاف در تمامی حوزه‌ها از جمله اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و سبک زندگی مشهود است.

مردم روزبه‌روز نسبت به عملکرد حکومت ناراضی‌تر می‌شوند، چراکه نه تنها ناتوانی در تامین نیازهای اولیه نظیر برق، گاز و بنزین آشکار است، بلکه حکومت در برخی موارد به نظر می‌رسد عمدا مردم را تحت فشار قرار می‌دهد.

تصویب قانون‌های تحمیلی، نظیر حجاب اجباری و سیاست‌های محدودکننده مانند فیلترینگ، از نمونه‌های برجسته‌ای است که خشم عمومی را تشدید کرده است. در حالی که انتظار می‌رفت وعده‌هایی نظیر حفظ عزت و احترام به مردم، به ویژه زنان، تحقق یابد، این سیاست‌ها نشان‌دهنده لجاجت و نادیده گرفتن خواسته‌های عمومی است.

این شرایط، همراه با نادیده گرفتن اعتراضات و مطالبات مردم، موجب تعمیق شکاف میان جامعه و حکومت شده است. جامعه امروز در وضعیتی مشابه دوران پیش از اعتراضات و قیام‌های گسترده مردمی قرار دارد.

بحران هفتم: مسئله جانشینی علی خامنه‌ای

یکی از جدی‌ترین چالش‌های پیش روی جمهوری اسلامی، مسئله جانشینی رهبر فعلی، علی خامنه‌ای است. این موضوع، که به شدت ذهنیت ساختار حاکمیتی را به خود مشغول کرده، نگرانی‌های بزرگی را درباره نحوه عبور از این مقطع حساس بدون مواجهه با خطر سقوط نظام ایجاد کرده است.

پرسش کلیدی این است که حکومت چگونه می‌تواند فرایند جانشینی را مدیریت کند، آن هم در شرایطی که بحران‌های داخلی و خارجی متعددی فشار زیادی بر ساختار نظام وارد کرده است.

ناکارآمدی در مدیریت بحران‌های اجتماعی و اقتصادی، به همراه فشارهای خارجی، مساله جانشینی را به بحرانی ترکیبی و پیچیده تبدیل کرده است.

حکومت تلاش می‌کند از این گردنه حساس عبور کند، اما با توجه به شرایط بحرانی و نارضایتی‌های شدید داخلی، این مسئله آینده نظام را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

مجموع این بحران‌های هفتگانه تبدیل به یک ابربحران شده است. ابر بحرانی که جمهوری اسلامی را در یکی از سخت ترین دوران حیات خود قرارداده است.

رییس‌ چهاردهمین دولت جمهوری اسلامی، در گفت‌وگوی زنده خود با صدا و سیما گفت وقتی به واردات بنزین پول داده می‌شود کسری بودجه پیش می‌آید و همین موضوع باعث تورم می‌شود و به اقشار کم‌درآمد ضربه می‌زند.

او در ادامه درباره این سوال که چه باید کرد گفت کارشناسان در مورد اینکه در مورد بنزین چه‌کار کنیم دارند بحث می‌کنند.

پزشکیان قبلا ۱۱ آذر پس از جلسه غیرعلنی مشترک هیات دولت و نمایندگان مجلس بدون اشاره مستقیم به گرانی احتمالی بنزین اعلام کرد که «رفع ناترازی‌ها فقط با کمک شما [نمایندگان مجلس] و مردم ممکن است.»

دولت بحران کمبود انرژی در کشور را «ناترازی انرژی» می‌نامد.

این اظهارات پزشکیان در شرایطی است که در روزهای اخیر افزایش قیمت بنزین در بودجه ۱۴۰۴ یکی از موضوعات مورد بحث‌ نمایندگان مجلس شورای اسلامی بوده است.

در هفتم آبان، شماری از نمایندگان از مخالفت مجلس با طرح احتمالی دولت برای افزایش قیمت‌ها گفتند و تاکید کردند چنین تصمیمی، منجر به ایجاد التهاب و تنش سیاسی در جامعه می‌شود.

پیش از این در آبان ۱۳۹۸ و در دولت دوم حسن روحانی نیز که قیمت بنزین به‌طور ناگهانی و شدید افزایش یافت و به موجی از اعتراضات علیه جمهوری اسلامی منجر شد، نمایندگان مجلس با گرانی بنزین مخالفت کردند.

پزشکیان در بخش دیگری از گفت‌وگوی خود با صدا و سیما گفت ما با ناترازی‌های بدی در زمینه گاز، برق، آب، پول و محیط‌زیست داریم و هرکدام ممکن است با بحران مواجه شود.

او با بیان اینکه واقعیت این است که نیروگاه‌های کشور کفاف برق را نمی‌دهد و در ایران چند برابر بیشتر از کشورهای اروپایی برق استفاده می‌شود، گفت: «نیاز کشور به انرژی با توان تولید کشور نمی‌خواند.»

پزشکیان افزود: «۱۳۰ تا ۱۵۰ میلیارد دلاری که برای یارانه‌های سوخت و گاز و برق می‌دهیم اگر تبدیل به ریال کنیم سرانه هر نفر ۹۰ میلیون تومان می‌شود.»

رییس دولت چهاردهم در ادامه گفت که نمی‌تواند اجازه دهد گاز بخش خانگی در کشور قطع شود.

مسعود پزشکیان از زمان رقابت‌های انتخاباتی در تابستان ۱۴۰۳ تا جلسه تقدیم لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ به مجلس، همواره از قیمت انرژی و به طور خاص قیمت بنزین گلایه کرد.

او تاکید دارد که جمهوری اسلامی سالانه پنج میلیارد دلار برای واردات بنزین هزینه می‌کند اما خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، با رد ادعای پزشکیان نوشته است در سال گذشته دو میلیارد دلار بنزین به کشور وارد شده است.

بیشتر بخوانید: افزایش قیمت بنزین در اقتصادی که گروگان سیاست خارجی است معنا ندارد

به گفته شین‌بت مقامات ارشد امنیتی، شخصیت‌های سیاسی، دانشگاهیان، کارکنان رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران از جمله کسانی هستند که هدف قرار گرفتند.

به نوشته تایم اسرائیل، هکرها از طریق واتس اپ، تلگرام و ایمیل به اسرائیلی‌ها نزدیک شدند و سعی کردند آنها را ترغیب کنند برنامه‌ای را دانلود کنند که امکان دسترسی به دستگاه‌های آنها را فراهم می‌کند و اطلاعات شخصی آنها مانند آدرس خانه و مکان‌های مکرر را به اشتراک می‌‎گذارد.

شین‌بت گفت که جمهوری اسلامی سپس از این اطلاعات برای انجام حملات علیه افراد در اسرائیل، «از طریق هسته‌های اسرائیلی که در داخل کشور استخدام کرده» استفاده خواهد شد.

شین‌بت گفت که هکرها با «یک داستان پوششی جداگانه برای هر قربانی با توجه به حوزه کاری آنها، به اهداف نزدیک می‌شدند تا رویکردشان مشکوک به‌نظر نرسد.»

در یک نمونه نشان داده شده از سوی شین‌بت، هکر خود را به‌عنوان یوسی فوکس، دبیر کابینه اسرائیل معرفی کرده و به فرد مورد حمله گفته بود که قصد دارد جلسه‌ای را با او و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل هماهنگ کند.

شین‌بت گفت که کسانی را که هدف این کمپین قرار گرفته‌اند شناسایی کرده و آنها را در جریان حملات سایبری و فیشینگ قرار داده است.

یک مقام شین‌بت گفت: «این یکی دیگر از تهدیدات مهم در کارزاری است که ایران با هدف انجام حملات ترور علیه اسرائیل به راه انداخته است. ما خواستار افزایش آگاهی‌ها درباره حملات سایبری هستیم زیرا می‌توان جلو حملاتی از این نوع را قبل از وقوع از طریق آگاهی، احتیاط، سوءظن و رفتار پیشگیرانه مناسب آنلاین گرفت.

سازمان امنیت داخلی اسرائیل افزود که همراه با دیگر سازمان‌های امنیتی اسرائیل، «به اقدامات خود برای شناسایی فعالیت‌های ایران و خنثی کردن آنها ادامه خواهد داد.»

شین‌بت در ماه های اخیر از مجموعه‌ای از توطئه‌های منسوب به جمهوری اسلامی خبر داده و اعلام کرده است که تهران اسرائیلی‌ها را برای انجام ماموریت استخدام کرده است.

در ماه سپتامبر، هفت یهودی اسرائیلی به‌ظن جاسوسی از چهره‌های امنیتی و پایگاه‌های ارتش اسرائیل برای جمهوری اسلامی دستگیر شدند.

آنها به جمع‌آوری اطلاعات برای دستگاه‌های امنیتی جهموری اسلامی در مورد چند شهروند اسرائیلی، از جمله یک مقام ارشد امنیتی، که نامش اعلام نشده است، متهم شدند. گفته شده است که ممکن است هدف نهایی آنها ترور این فرد بوده باشد.

همچنین در ماه سپتامبر، مردی از شهر جنوبی اشکلون به اتهام دو بار سفر پنهانی به ایران و دریافت پول از تهران برای ترور نخست‌وزیر، وزیر دفاع یا رییس سازمان امنیت داخلی اسرائیل (شین‌بت)، دستگیر شد.

اندکی بعد، در ۱۴ اکتبر، اعلام شد که یک و هم‌دست ۱۸ ساله‌اش، هر دو اهل رمات گان، به اتهام انجام اقدامات خرابکارانه و خشن به نمایندگی از یک مامور ایرانی دستگیر شدند.

در ۱۶ اکتبر، پلیس و دفتر دادستانی اسرائیل اعلام کردند که مردی در مرکز اسرائیل به اتهام تلاش برای کشتن یک دانشمند اسرائیلی به دستور یک مامور ایرانی دستگیر شد. او پس از انجام چندین کار کوچک‌تر به دستور مامور جمهوری اسلامی، اسلحه‌ای به دست آورد.

در ۳۱ اکتبر، دادستان‌ها یک زوج و یک مرد اسرائیلی دیگر را به اتهام جمع‌آوری اطلاعات در مورد دانشگاهیان ارشد و یک دانشمند هسته‌ای بازداشت کردند. دادستان‌ها این سه نفر را به تلاش برای عملی کردن توطئه ترور این افراد به دستور جمهوری اسلامی متهم کردند.

بازداشت‌های اخیر پس از آن رخ داد که مقامات در ماه ژانویه طرحی را کشف کردند که شامل اسرائیلی‌هایی بود که گفته می‌شود برای جمع‌آوری اطلاعات در مورد چهره‌های برجسته استخدام شده بودند.