علی موحدیراد، رییس کل دادگستری سیستان و بلوچستان، اعلام کرد که ماموران دخیل در تیراندازی به مردم زاهدان در ۸ مهر ۱۴۰۱ معروف به «جمعه خونین» از اتهام قتل عمد تبرئه شدهاند و برای آنان حکم ۱۰ سال زندان صادر شده است.
او روز یکشنبه ۲۳ دی، در نشستی با حضور ریش سفیدان و سران طوایف سیستان و بلوچستان گفت که در زمان رسیدگی به پرونده، اتهام ماموران قتل عمد در نظر گرفته شده بود اما مشخص نشد که «دقیقا چه کسی و از چه اسلحهای به این افراد شلیک کرده است.»
موحدیراد تاکید کرد که به همین دلیل به جای قصاص، دیه و برای ماموران حداکثر مجازات حبس که ۱۰ سال بوده در نظر گرفته شده است.
او توضیحی درباره تعداد ماموران متهم در این پرونده و سمت آنان نداد.
پیش از این مولوی عبدالحمید، امام جمعه زاهدان، خواستار محاکمه «آمران و عاملان» شلیک به مردم شده بود اما با توضیحات رییس دادگستری زاهدان مشخص میشود که تنها برای عاملان تیراندازی حکم صادر شده است.
مولوی عبدالحمید همچنین از فشار بر مقامهای قضایی دخیل در این پرونده خبر داده بود.
کیفرخواستی که برای ۲۶ نفر صادر شد
اردیبهشت سال ۱۴۰۲ احمدرضا پورخاقان، رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح، از صدور کیفرخواست برای ۲۶ نفر در پرونده جمعه خونین زاهدان خبر داده بود.
تنها اتهام ۱۱ نفر از متهمان این پرونده، تیراندازی منتهی به قتل و جرح ذکر شده و برای ۱۵ نفر باقیمانده به اتهام «سوءاستفاده از موقعیت شغلی، تیراندازی برخلاف مقررات، لغو دستور و ترک فعلهایی که اتفاق افتاده» کیفرخواست صادر شده بود.
کمپین فعالین بلوچ خبر داده بود که دادگاه جمعه خونین زاهدان در دو جلسه در اواخر بهمن ۱۴۰۲ برگزار شد و ریاست دادگاه بدون شنیدن اظهارات خانواده کشته و زخمی شدگان از آنها خواست تا با گرفتن دیه رضایت دهند، اما خانوادهها با این خواسته مخالفت کردند.
در این تیراندازیها بیش از ۱۰۰ نفر شامل ١٧ کودک و نوجوان کشته و دستکم ۳۰۰ تن دیگر قطع نخاع، نابینا، مجروح و نقص عضو شدند.
کودکان و نوجوانان قربانی، عمدتا بر اثر اصابت گلوله شلیک شده از ماموران حکومتی به سر، صورت، گردن، قلب و سینه و همچنین خفگی با گاز اشکآور جان خود را از دست دادند.
رییس کل دادگستری سیستان و بلوچستان بدون ارائه آماری گفت که به خانواده کشتهشدگان و همچنین مجروحان دیه پرداخت میشود و آنان با دستور خامنهای «از مزایای خانواده شهید و جانباز برخوردار میشوند.»
موحدی راد یکی از دلایل تاخیر در رسیدگی به این پرونده را ترس مردم از شکایت ذکر کرد.
او همچنین درباره دیگر دلایل کندی رسیدگی به این پرونده گفت که برخی از افراد «فاقد شناسنامه و تبعه افغانستان بودند و نمیتوانستند گواهی انحصار وراثت بیاورند.»
پس از وقایع جمعه خونین این شهر، جمعههای اعتراضی زاهدانیها آغاز شد و تا ماهها با وجود فشارهای امنیتی بر معترضان ادامه پیدا کرد.
او روز یکشنبه ۲۳ دی، در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا تاکید کرد که مکران پایینترین شاخصهای توسعه را دارد و هنوز درصد بزرگی از مردم آب لولهکشی ندارند.
مقامهای دولت در هفتههای گذشته موضوع انتقال پایتخت به سواحل مکران در استان سیستان و بلوچستان را مطرح کرده و سپس از اظهارات خود عقبنشینی کردند.
مسعود پزشکیان ۱۱ دیماه، با اشاره به مشکل کمبود آب و نابرابری منابع و مصارف در تهران، پیشنهاد داد که پایتخت به یک شهر در کنار دریا منتقل شود.
یک هفته بعد فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت،در جریان کنفرانس خبری هفتگی خود اعلام کرد دولت تصمیم دارد پایتخت را به مکران در سواحل جنوبی کشور منتقل کند.
با این حال او بعدا گفت که «من نگفتم پایتخت به مکران خواهد رفت.»
مهاجرانی تاکید کرد که دو شورا برای احصای مشکلات تهران و بررسی قوتهای اقتصاد دریامحور در مکران تشکیل شده اما این به معنای انتقال پایتخت به مکران نیست.
سواحل مکران در استان سیستان و بلوچستان بهجز ذخایر نفت و گاز، قابلیتهای کشاورزی و شیلات هم دارد.
در همین حال معینالدین سعدی گفت که ظرفیتهای بیبدیل در مکران وجود دارد اما عقبماندگیها به قدری زیاد است که دولت ابتدا باید در حوزه توسعه زیرساختها کاری انجام دهد و بعد مسائلی نظیر انتقال پایتخت را مطرح کند.
موضوع سواحل مکران در چند سال گذشته و پس از تاکید خامنهای بر افزایش حضور نظامی در این سواحل مطرح شده است.
او سال ۱۳۹۶ گفته بود که «مناطق مهمی همچون مکران، دریای عمان و آبهای آزاد را فراروی خود دارد و حضور در آبهای آزاد همچون گذشته باید ادامه یابد.»
خامنهای همچنین خواستار توسعه سواحل مکران شده و همایشهایی نیز برگزار شده اما تغییری در وضعیت این سواحل رخ نداده و این مناطق جزو محروم ترین مناطق ایران است.
ارتش جمهوری اسلامی روز یکشنبه ۲۳ دی، اعلام کرد که در مرحله نخست رزمایش «اقتدار پدافند هوایی ۱۴۰۳» مانور تهاجم شبانه «هواگردهای متخاصم» به فردو و خنداب برگزار شد و پدافند هوایی پهپادها را با شلیک سامانههای موشکی «۱۵ خرداد» و تلاش منهدم کرد.
در این رزمایش همچنین حمله هواپیماهای با سرنشین به این تاسیسات اتمی نیز تمرین شد.
پس از پیروزی دونالد ترامپ گزارشهای مختلفی درباره حمله آمریکا به تاسیسات اتمی ایران با موافقت ترامپ با حمله اسرائیل به این تاسیسات مطرح شده است.
از جمله روزنامه واشینگتنپست روز شنبه در یادداشتی نوشت دونالد ترامپ ممکن است دستور حمله نظامی مستقیم به تاسیسات اتمی ایران را صادر کند یا با حمله اسرائیل موافقت کند.
نیویورکپست نیز دوشنبه ۱۷ دیماه به نقل از مقامهای نظامی آگاه گزارش داده بود که اسرائیل اطمینان دارد اگر به سایتهای هستهای جمهوری اسلامی حمله کند، دولت ترامپ از این اقدام حمایت خواهد کرد.
یک روز بعد دونالد ترامپ به این سوال که آیا آمریکا به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی حمله خواهد کرد، پاسخ نداد.
راکتور آب سنگین که پس از برجام قرار بود به آب سبک تبدیل شود در خُنداب اراک واقع شده است. تاسیسات اتمی فُردو نیز در دل کوه و در جنوب قم قرار دارد.
همزمان با رزمایش ارتش در تاسیسات اتمی، حبیبالله سیاری،معاون هماهنگ کننده ارتش، گفت که بیش از هزار پهپاد «راهبردی با ویژگیهای پنهانکاری، قدرت انفجار بالا، برد زیاد و نقطهزنی» طی روزهای آینده به ارتش اضافه میشود.
جمهوری اسلامی معمولا پس از تهدیدات مقامات آمریکا یا اسرائیل اقدام به برگزاری رزمایش یا رونمایی از سلاح های جدید میکند.
او همچنین اعلام کرد که تعداد مراجعهکنندگان به مراکز درمانی دولتی به دلیل بیماریهای تنفسی غیرعفونی، از ابتدای دی ماه امسال حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است.
تعداد مرگ افراد به دلیل آلودگی هوا در سال گذشته نسبت به سال پیش از آن چهار هزار و ۳۸۵ نفر یعنی حدود ۱۷ درصد افزایش یافته است.
شاهسوندی پیش از این گفته بود که مرگ افراد بر اثر آلودگی هوا در سال ۱۴۰۱ به طور میانگین ۲۶ هزار و ۳۰۷ نفر گزارش شده که بیش از ۲۶ درصد نسبت به سال ۱۴۰۰ افزایش یافته است.
وزارت بهداشت بر اساس قانون موظف است آثار بهداشتی، اقتصادی و آمار و ارقام مرگهای منتسب به آلودگی هوا را با هدف حمایت طلبی و انجام اقدامات اثربخش به منظور کاهش این مرگها بررسی کند و این اقدام از سال ۱۳۹۶ آغاز شده است.
طبق آخرین بررسی وزارت بهداشت، هزینههای مرگهای منتسب به آلودگی هوا در سال گذشته نیز ۱۲میلیارد دلار یعنی حدود ۶۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است.
فقط ۳ درصد روزهای سال گذشته هوای تهران پاک بود
رییس گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت همچنین گفت که تعداد روزهایی که میزان ذرات معلق کمتر از ۲/۵ میکرون باشد، در تهران۱۲ روز بوده که معادل ۳ درصد روزهای سال گذشته میشود.
در همین حال آلودگی هوای تهران برای دهمین روز متوالی ادامه یافت. هوای اهواز، ماهشهر و آبادان نیز در روز یکشنبه ناسالم و قرمز است.
هوای تعدادی دیگری از شهرهای ایران از جمله زنجان رامهرمز و شادگان ناسالم برای گروه های حساس اعلام شده است.
طی هفته گذشته شماری از شهرهای ایران آلودگی هوای شدید را تجربه کردند و صدها تن به دلیل بیماریهای قلبی و تنفسی راهی مراکز درمانی شدند.
در تعدادی از استانهای کشور نیز مدارس، دانشگاهها و ادارات تعطیل یا غیرحضوری شدند.
رییس گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت همچنین گفت که اگرچه میزان طوفانهای گردوغبار مناطق غربی کشور در سال گذشته کاهش یافته اما این پدیده در مناطق شرق کشور به ویژه شهر زابل افزایش یافته است.
او تاکید کرد که شهرهای زابل و ایرانشهر، آلودهترین شهرهای کشور هستند.
به گفته شاهسونی،همچنین دو کلانشهر اصفهان و مشهد غلظت بالای آلایندههای هوا را تجربه میکنند
طوفانهای شن سیستان و بلوچستان در سالهای گذشته به دلیل خشک شدن رودخانهها و تالابهای این منطقه به ویژه هیرمند، هامون و جازموریان شدت بیشتری گرفته است.
در سرزمینی که حکومت آن جمهوری اسلامی است، هر عملی، حتی انسانی زیستن و نفس کشیدن نیز میتواند از سمت حاکمان مجرمانه تلقی شود. بنابراین، مهم است آگاه باشیم که ممکن است با چه چیزهایی روبهرو شویم.
بازداشت
اگر بهدلیل فعالیت سیاسی، اجتماعی، هنری یا فعالیتهای مرتبط با فضای مجازی بازداشت شویم، بازداشت ما میتواند از سوی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی، اطلاعات سپاه پاسداران، اطلاعات سپاه ثارالله یا پلیس امنیت صورت گیرد.
ماموران این نهادها از همان لحظه بازداشت، با ایجاد فضای ارعاب، سعی میکنند شخص بازداشتشده را مرعوب کنند. بازداشت ممکن است با خشونت و ضربوشتم همراه باشد و در برخی موارد، با توهین و تحقیر، سعی میکنند شخص را خرد کنند.
اگر در اعتراضات خیابانی یا تظاهرات بازداشت شویم، بازداشت ما میتواند به وسیله ماموران یگان ویژه (دسته اراذل و اوباش و متجاوزان)، ماموران عملیات میدانی نهادهای امنیتی (وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه)، نیروهای بسیج یا ماموران کلانتری و نیروی انتظامی صورت بگیرد.
این بازداشتها عموما با خشونت بیشتر و توهین و فحاشی همراه هستند.
نکته: مامور بازداشتکننده پیش از تحویل شخص بازداشتشده به بازداشتگاه، سعی میکند با ضربوشتم، فحاشی و رفتارهای غیراخلاقی و غیرانسانی، او را مرعوب و مطیع کند و بیشترین آسیبها به شخص بازداشتی، اغلب در این مرحله وارد میشود.
بازداشتگاه
پس از بازداشت، شخص به وسیله ماموران امنیتی، انتظامی یا اطلاعاتی، به بازداشتگاه تحویل داده میشود.
عموما برای شکنجه، ایجاد فشار روانی و محدود کردن ارتباط فرد با دنیای بیرون، شخص در بازداشتگاه در سلول انفرادی نگهداری میشود.
در سلول انفرادی، بازجویان تعیین میکنند که متهم به چه چیزی دسترسی داشته باشد. ممکن است به شخص بازداشتی فقط یک پتو داده شود یا ممکن است او را در سلولی نگه دارند که دسترسی به امکانات بیشتری از جمله یخچال کوچک و تلویزیون کوچک داشته باشد.
امکان تماس یا ملاقات با خانواده و حتی اجازه سیگار کشیدن در بازداشتگاهها به وسیله بازجویان مشخص میشود. آن گونه که خودشان میگویند، خدای بازداشتگاههای امنیتی بازجویان هستند.
این محدودیتهای عمدی، برای کنترل و شکستن فرد است. در بازداشتگاه، اتاقهای بزرگتری وجود دارد که «به آنها سوئیت میگویند» و عمدتا چند بازداشتی که امکانات بیشتری دارند (یخچال کوچک، تلویزیون کوچک، امکان ثبت درخواست خرید) در آنها نگهداری میشوند.
بازداشتگاهها بر اساس نهاد بازداشتکننده تفاوت داشته و طبقهبندی میشوند:
- بازداشتگاههای وزارت اطلاعات
تعدادی از بازداشتگاههایی که زیر نظر وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی هستند، عبارتند از:
- بازداشتگاه ۲۰۹ زندان اوین
- بازداشتگاه پلاک ۱۰۰ شیراز
- بازداشتگاه الف طا اصفهان
- بازداشتگاههای ادارههای اطلاعات شهرها
- بازداشتگاههای سپاه پاسداران
تعدادی از بازداشتگاههایی که زیر نظر واحدهای اطلاعاتی و امنیتی سپاه پاسداران هستند، از این قرارند:
- بازداشتگاه ۲-الف زندان اوین متعلق به اطلاعات سپاه (محل کشته شدن کاووس سیدامامی)
- بازداشتگاه ۱-الف (بند ۵۰۲) متعلق به اطلاعات سپاه ثارالله
- بازداشتگاه ۵۹ (عشرتآباد) متعلق به سازمان حفاظت اطلاعات سپاه
- بازداشتگاههای سپاه پاسداران در شهرهای مختلف
- بازداشتگاههای نیروی انتظامی
تعدادی از بازداشتگاههایی که زیر نظر نیروی انتظامی جمهوری اسلامی هستند، این مواردند:
- بازداشتگاه کهریزک (که سال ۸۸ پس از جنایات هولناک با تغییر نام به سروش ۱۱۱ مدتی فعالیت کرد و پس از آن تغییر کاربری داده شد)
- بازداشتگاه آگاهی شاپور (از غیرانسانیترین بازداشتگاههای موجود در ایران، بازداشتشدگان اعتراضات دراویش و اعتراضات آبان ۹۸، در این مکان شکنجه شدند)
- بازداشتگاه پلیس فتا (محلی که ستار بهشتی بر اثر شکنجه در آنجا کشته شد)
علاوه بر این موارد، کلانتریها و نیروی انتظامی هر شهر، بهصورت جداگانه بازداشتگاههایی دارند (عمدتا با نام سروش شناخته میشوند) که غیرانسانیترین رفتارها با شهروندان در این بازداشتگاهها صورت میگیرد.
زندان
فرد بازداشتشده پس از اتمام مراحل بازجویی و آزار و اذیت از سوی نهادهای امنیتی، به دادگاه ارجاع داده میشود و اگر دادگاه شخص را محکوم به حبس کند، او برای تحمل کیفر حبس به زندان فرستاده میشود.
در زندان، شخص مانند دوران بازداشت و بازداشتگاه، با شکنجه و آزار و اذیت مستقیم بازجویان مواجه نیست. زندانی، عموما در اتاقهای بزرگ و بندهای عمومی در کنار دیگر زندانیان میماند.
امکانات زندانها و بندهای مختلف، با یکدیگر تفاوت دارند.
برخی بندهای عمومی با مشکلاتی مانند کفخوابی (روی زمین خوابیدن) و حشرات موذی چون ساس مواجه هستند.
گاهی زندانیان سیاسی را در بندهای اراذل و اوباش یا قاتلان قرار میدهند و این، مشکلات جدی برای امنیت و آرامش آنها ایجاد میکند. قتل علیرضا شیرمحمدعلی در زندان فشافویه، از نمونه جنایتهای آشکاری بود که در زندان رخ داد.
در زندان، زندانیان عادی به امکانات بیشتری از جمله حیاط هواخوری، تلویزیون، آشپزخانه کوچک، کتابخانه محدود، فروشگاه و امکانات ورزشی دسترسی دارند اما این امکانات در همه بندها بهطور یکسان وجود ندارد و برخی زندانیان از حداقل امکانات محروماند.
امکانات زندانها اغلب به وسیله خود زندانیان و با بودجه شخصی آنها فراهم میشود و زندانیان سعی میکنند با فراهم کردن امکانات و خلق روشهایی، دوران زندان را آسانتر کنند. آنها مراسمهایی چون عید نوروز را بهصورت عمومی و در کنار هم برگزار میکنند.
گاهی همین امکانات حداقلی نیز به واسطه نفوذ بازجویان یا رفتارهای غیرانسانی مسئولان زندان، از زندانیان سیاسی دریغ میشود.
ایجاد محدودیت در تماسهای تلفنی، ممنوعیت ملاقاتهای هفتگی و اجازه مرخصی ندادن به زندانیان، از مواردی هستند که میتوان برشمرد؛ همانند آنچه سالها پیش در بند ۳۵۰ زندان اوین برای زندانیان سیاسی رخ داد.
نبود رسیدگی پزشکی
برای زندانیان بیمار، مشکلات بسیاری وجود دارد؛ از جمله کمبود داروهای ضروری و دسترسی محدود به پزشک. مشکلاتی مانند تهیه عینک و تاخیر در ارائه خدمات درمانی نیز وضعیت را برای این افراد بسیار دشوارتر میکند.
اگر شما زندانی سیاسی بیمار باشید، این شرایط با توجیه امنیتی سختتر میشود. مثلا در خصوص زندانیان سیاسی-عقیدتی، سازمان زندانها با توجیه اینکه دادستان و دستگاه امنیتی باید تصمیم بگیرند، قوانین در خصوص زندانیان سیاسی بیمار از جمله عدم تحمل کیفر و توقف حکم را اجرا نمیکند یا مانع اعزام آنها به مراکز درمانی میشود.
با این عملکرد، علیه جان زندانیانی چون ابوالفضل قدیانی، مهوش ثابت، فاطمه سپهری، منوچهر بختیاری و دیگر زندانیان سیاسی اقدام کرده و میکنند.
از سوی دیگر در بسیاری از زندانهای ایران، غذای زندان بهدلیل کیفیت بد قابل خوردن نیست و زندانیان مجبور میشوند با هزینه شخصی اقدام به تهیه غذا کنند.
زندانیانی که توان مالی ندارند، با مشکلات تغذیه مواجه میشوند.
توجه داشته باشیم:
زندان، تنبیهی برای مجرمان است. این در حالی است که زندانیان سیاسی و عقیدتی، انگیزه مجرمانه ندارند و برای خیر جمعی و با انگیزههای شرافتمندانه فعالیت کردهاند.
زندان حق هیچ یک از زندانیان سیاسی و عقیدتی نیست چرا که منجر به گرفتن آزادی، محدود کردن ارتباطات اجتماعی و فرصتهای شغلی و اقتصادی آنها میشود.
زندان به سلامت جسمی و روانی، ارتباطات خانوادگی، احترام و موقعیت اجتماعی، اعتماد به نفس و استقلال افراد آسیبهای جدی و گاه جبران نشدنی وارد میکند. بنابراین ما باید یکصدا، فارغ از تفاوت در گرایشهای سیاسی، خواهان آزادی همه زندانیان سیاسی و عقیدتی باشیم.
.
حسین رونقی، فعال سیاسی و مدنی مخالف جمهوری اسلامی، برای آگاهبخشی درباره روند بازداشت احتمالی شهروندان و خطرات موجود در بازداشتگاهها و زندانها در ایران، یادداشتی در اختیار ایراناینترنشنال قرار داده است.