سازمان ملل متحد درخواست آمریکا برای کاهش موضع مجمع عمومی این سازمان در قبال تهاجم روسیه به اوکراین در جریان تصویب دو قطعنامه درباره این جنگ را رد کرد که به پیروزی دیپلماتیک کییف و متحدان اروپاییاش ختم شد. آمریکا به این قطعنامه رای منفی داد.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد که ۱۹۳ عضو دارد، دوشنبه به پیشنویس دو قطعنامه، یکی ارائه شده از سوی واشینگتن و دیگری ارائه شده از سوی اوکراین و کشورهای اروپایی، به مناسبت سومین سالگرد تهاجم روسیه به اوکراین رای داد.
در مورد قطعنامه پیشنهادی آمریکا، پس از آنکه کشورهای اروپایی موفق شدند پیشنویس این قطعنامه را در جهت حمایت از حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی اوکراین اصلاح کنند، ایالات متحده مجبور شد در رایگیری به قطعنامه خود رای ممتنع دهد.
بتسا ماریانا، معاون وزیر خارجه اوکراین پیش از رایگیری این قطعنامه در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «این جنگ هرگز فقط در مورد اوکراین نبوده است. این در مورد حق اساسی هر کشوری برای وجود، انتخاب مسیر خود و زندگی آزاد از تجاوز است.»
رویارویی کشورهای اروپایی و آمریکا در سازمان ملل در شرایطی صورت گرفت که دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا تلاشی را برای پایان دادن به جنگ اوکراین از طریق گفتوگو با روسیه آغاز کرده است.
اما کییف و کشورهای اروپایی نگرانند از روند این گفتوگو کنار گذاشته شوند. همچنانکه در دیدار مقامات آمریکا و روسیه در سهشنبه گذشته در ریاض کنار گذاشته شدند.
تصویب قطعنامه اصلاحشده آمریکا
قطعنامه اصلاح شده ایالات متحده با ۹۳ رای موافق، ۷۳ ایالت ممتنع و هشت رای منفی به تصویب رسید.
روسیه که تلاش داشت با تغییر متن ایالات متحده اشاره به «علل ریشهای» جنگ اوکراین را در این متن بگنجاند، در تلاش خود شکست خورد.
پیش از رایگیری در مورد متن ایالات متحده، دوروتی شی، سرپرست نمایندگی ایالات متحده در سازمان ملل، گفت که تغییرات پیشنهادی اروپا و روسیه در چارچوب جنگ لفظی است تا در پی پایان جنگ باشد.
او گفت که اصلاحات صورت گرفته از تلاش آمریکا برای ایجاد اجماع قاطع اعضای سازمان ملل برای متحد شدن در پشت قطعنامهای که خواستار پایان دادن به این درگیری است، میکاهد.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد همچنین پیشنویس قطعنامه اوکراین و کشورهای اروپایی را با ۹۳ رای موافق، ۶۵ رای ممتنع و ۱۸ رای منفی به تصویب رساند.
ایالات متحده، روسیه، کره شمالی و اسرائیل از جمله کشورهایی بودند که به این قطعنامه رای منفی دادند.
واسیلی نبنزیا، سفیر روسیه در سازمان ملل، در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «امروز همکاران آمریکایی ما خودشان دیدند که راه صلح در اوکراین راه آسانی نخواهد بود، و بسیاری تلاش خواهند کرد صلح تا زمانی که ممکن است برقرار نشود. اما این نباید ما را متوقف کند.»
اصل قطعنامه آمریکا چه بود؟
پیشنویس اولیه ایالات متحده سه بند بود؛ شامل عزاداری برای جان باختگان در جریان «درگیری روسیه و اوکراین»، تاکید بر اینکه هدف اصلی سازمان ملل حفظ صلح و امنیت بینالمللی و حل و فصل مسالمتآمیز اختلافات است، درخواست برای پایان سریع درگیری و صلح پایدار.
اما اصلاحات اروپایی به تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین و نیاز به صلح عادلانه، پایدار و همهجانبه مطابق با منشور بنیانگذار سازمان ملل متحد اشاره کرد و حمایت سازمان ملل متحد از حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی اوکراین را تایید کرد.
باب رائه سفیر کانادا در سازمان ملل گفت: «جهان خواهان صلح است. اوکراین خواهان صلح است. سوال این است که چه نوع صلحی خواهد بود؟ آیا صلحی مبتنی بر عدالت و بر اساس منشور (سازمان ملل متحد) و اصولی خواهد بود که ما از آن دفاع میکنیم؟ یا صلحی خواهد بود که نتیجه یک تحمیل است؟»
شورای امنیت ۱۵ عضوی نیز قرار است روز دوشنبه در مورد همین متن ایالات متحده رای گیری کند.
قطعنامه شورا برای تصویب حداقل به ۹ رای موافق و بدون وتوی آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا یا فرانسه نیاز دارد.
آمریکا قطعنامههای اصلاحشده را وتو میکند
انتظار میرود اعضای اروپایی شورا در مورد همان اصلاحات متن ایالات متحده که در مجمع عمومی ارائه شده بود، رایگیری کنند. یک مقام وزارت امور خارجه گفت که ایالات متحده آماده است هر گونه اصلاحیه پیشنهادی را وتو کند.
این مقام وزارت خارجه به خبرنگاران گفت: «اگر اصلاحیه روسیه در شورای امنیت مطرح شود، ما آن را وتو خواهیم کرد. اگر اصلاحات اروپایی در شورای امنیت مطرح شود، آن را وتو خواهیم کرد.»
او افزود که دولت ترامپ بر شورای امنیت متمرکز شده، نه رای گیری جداگانه در مجمع عمومی سازمان ملل به مناسبت سومین سالگرد تهاجم روسیه به اوکراین.
قطعنامه سه بندی ایالات متحده هیچ اشارهای به تمامیت ارضی اوکراین یا تهاجم روسیه نکرده بود.
به گفته یک منبع دیپلماتیک، چهار کشور اتحادیه اروپا به همراه بریتانیا قصد دارند اصلاحاتی را در متن آمریکا به شورای امنیت سازمان ملل ارائه دهند تا اشاره روشنی به مفهوم متجاوز و حملهکننده داشته باشند و بر تمامیت ارضی اوکراین پافشاری کنند.
قطعنامههای مجمع عمومی غیرالزامآور اما از نظر سیاسی مهم هستند.
فرانسه و بریتانیا قطعنامه آمریکا را وتو میکنند؟
در صورتی که ایالات متحده متن کوتاه خود را عصر دوشنبه به شورای امنیت ارائه کند، مشخص نیست که فرانسه یا بریتانیا، دو عضو اروپایی دارای حق وتو در این شورا به آن را وتو کنند یا نه.
یک منبع دیپلماتیک به خبرگزاری فرانسه گفت، اروپاییهای درگیر در نظر دارند همان نوع اصلاحاتی را ارائه کنند که در مجمع، با ارجاع واضح به تمامیت ارضی اوکراین و صلح «عادلانه» مطابق با منشور سازمان ملل متحد، ارائه کنند.
رای ممتنع اعضای اروپایی حاضر در شورای امنیت شامل پنج کشور فرانسه، اسلوونی، دانمارک، یونان و بریتانیا برای رد قطعنامه کافی نخواهد بود.
فرانسه و بریتانیا در بیش از ۳۰ سال گذشته از حق وتوی خود استفاده نکردهاند، و با توجه به سفر رهبران فرانسه و بریتانیا به آمریکا چنین وتویی دور از انتظار است.
خبرگزاری فرانسه به نقل از تحلیلگران نوشت که مشخص نیست که پاریس و لندن با متنی که با موضع از پیش اعلامشدهشان در مورد اوکراین مطابقت چگونه رفتار خواهند کرد.
به گزارش رویترز، ولودیمیر زلنسکی رییسجمهور اوکراین که از اروپا خواسته ارتش مخصوص خود را ایجاد کند و در عین حال از واشینگتن خواسته برای حل بحران اوکراین عملگرا باشد، دوشنبه از تعدادی از رهبران اروپایی و دیگر مقامات در نشستی در کییف استقبال کرد.
این نشست در سومین سالگرد آغاز جنگ اوکراین که بزرگترین درگیری در اروپا از زمان جنگ جهانی دوم به شمار میرود، برگزار شد.
زلنسکی گفت: «امسال باید سال آغاز یک صلح واقعی و پایدار باشد. پوتین نه این صلح را به ما هدیه خواهد کرد و نه در ازای آن، چیزی به ما خواهد داد. ما باید با قدرت، خرد و اتحاد - با همکاری خود صلح را به دست آوریم.»
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، آنتونیو کاستا، رییس شورای اروپا و رهبران کانادا، دانمارک، ایسلند، لتونی، لیتوانی، فنلاند، نروژ، اسپانیا و سوئد از جمله حاضران در این نشست بودند.
به گزارش رویترز، رهبران آلبانی، بریتانیا، کرواسی، جمهوری چک، آلمان، ژاپن، مولداوی، هلند، لهستان، سوئیس و ترکیه از طریق ارتباط ویدیویی در این نشست صحبت کردند. اما هیچ نمایندهای از ایالات متحده در این نشست وجود نداشت.
فون در لاین در شبکه اجتماعی نوشت: «در این مبارزه برای بقا، این تنها سرنوشت اوکراین نیست که در خطر است، بلکه سرنوشت اروپاست.»
رهبران اروپایی در سخنرانیهای خود از کشورهای این قاره خواستند حمایت خود را از کییف افزایش دهند و برخی از آنان از نیاز فوری به افزایش بودجههای دفاعی صحبت کردند.
مته فردریکسن، نخست وزیر دانمارک در این اجلاس گفت: «ما باید به عنوان اروپاییها رشد کنیم، باید سرعت دهیم. حدس من این است که چند ماه فرصت داریم تا همه تصمیمات لازم را اتخاذ کنیم. در غیر این صورت خیلی دیر خواهد شد.»
واشینگتن به صراحت اعلام کرده که در صورت دستیابی به توافق صلح اوکراین، نیروهای خود را به عنوان تضمین امنیتی مورد نظر کییف به اوکراین اعزام نخواهد کرد. چنین سیاستی، بار تضمین امنیتی برای اوکراین را بر دوش قدرتهای اروپایی میاندازد.
حاضران در نشست کییف به سربازان اوکراینی کشته شده در جنگ ادای احترام کردند و در سکوت، مقابل بنای یادبودی متشکل از پرچمهای اوکراین در میدان مرکزی کیف ایستادند.
همزمان با برگزاری نشست، آژیرهای حمله هوایی به صدا درآمد، هر چند که حمله هوایی یا موشکی اتفاق نیفتاد.
یک روز پیش از سومین سالگرد جنگ، روسیه حمله پهپادی گستردهای را علیه اوکراین انجام داد.
در شرایطی که دونالد ترامپ، زلنسکی، را یک «دیکتاتور بدون انتخابات» خوانده، کییف اعلام کرد که در حال کار بر روی مراحل نهایی توافق با واشینگتن برای دسترسی به معادن اوکراین است.
زلنسکی دوشنبه گفت که اوکراین و ایالات متحده به طور سازنده روی یک توافق اقتصادی کار میکنند که نقش کلیدی در پایان دادن جنگ اوکراین دارد.
او این اظهارات را در کییف و طی یک سخنرانی از طریق ارتباط ویدیویی با رهبران کشورهای گروه هفت از جمله دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، بیان کرد و طی آن تکرار کرد که اروپا و اوکراین باید در روند صلح اوکراین مشارکت داشته باشند.
زلنسکی پیشتر از امضای پیشنویس آمریکا برای این توافق معدنی خودداری کرد. در آن پیشنویس، واشینگتن به دنبال پانصد میلیارد دلار ثروت طبیعی بود. کییف اعتراض کرد که این میزان از کمکهای آمریکا را دریافت نکرده و این پیشنویس فاقد ضمانتهای امنیتی مورد نیاز اوکراین است.
به غیر از جدالهای لفظی میان رهبران اوکراین و آمریکا، مقامات آمریکایی هفته گذشته مذاکرات مستقیمی را با طرف روسی در عربستان سعودی آغاز کردند و کییف و اروپا را از چرخش در سیاستهای آمریکا در زمینه بحران اوکراین غافلگیر کردند.
امانوئل مکرون، رییسجمهور فرانسه، دوشنبه برای گفتگو با ترامپ به کاخ سفید رفت و انتظار میرود آنها درباره راههای پایان دادن به جنگ اوکراین گفتگو کنند، اگر چه این دو رهبر درباره راهحل این مساله تفاوتهای آشکاری با هم دارند.
نام او برای ایرانیان با پذیرش کفالت سیاسی جمشید شارمهد، زندانی سیاسی ایرانی-آلمانی مطرح شده است.
مرتس گفته بود با پذیرش کفالت سیاسی جمشید شارمهد قصد دارد پیامی برای همه مردان و زنانی بفرستد که در ایران برای یک زندگی آزاد مبارزه میکنند و میخواهند خود تعیین آن را بر عهده بگیرند.
مرتس بارها از آلمان و شرکتهای آلمانی خواسته بود تا تمام تلاش خود را برای لغو حکم اعدام شارمهد به کار گیرند.
او همچنین خواستار سفر به ایران به منظور دیدار با شارمهد در زندان شده بود اما این درخواست او از سوی جمهوری اسلامی رد شد.
دانشآموزی شورشی و غیرمنضبط
مرتس با ۶۹ سال مسنترین صدراعظم پس از کنراد ادناور خواهد بود که در دوره تصدی این سمت ۷۳ سال داشت.مرتس مانند اولاف شولتس، صدراعظم فعلی آلمان، حقوق خوانده و وکیل است.
او که یک دهه پس از پایان جنگ جهانی دوم در زائرلند، منطقهای کوهستانی در آلمان غربی به دنیا آمد، به گفته خودش در ابتدا روحیات شورشی داشت اما تحت تاثیر فرهنگ عمیقا محافظهکارانه در این منطقه،در دوران دبیرستان به اتحادیه دموکرات مسیحی پیوست.
او سال ۱۹۹۴ وارد پارلمان آلمان شد و شش سال بعد رییس فراکسیون حزب شد که آن زمان دولت را در اختیار نداشت.
مرتس دو سال بعد این سمت را به آنگلا مرکل واگذار کرد که سه سال بعد نخستن صدراعظم زن آلمان شد و دوران رهبریش در حزب به انزوای مرتس و کنارهگیری او از حزب منجر شد.
مرتس پس از کناره گیری از سیاست در برخی شرکتها فعالیت کرد و از جمله از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ رییس شورای نظارتی شعبه آلمانی بلک راک بود که از آن به عنوان بزرگترین شرکت مدیریت ثروت در جهان نام برده شده است.
بازگشت به سیاست پس از مرکل
در نهایت مرتس سال ۲۰۱۸ و پس از پایان صدراعظمی مرکل به حزب بازگشت و پس از سه بار نامزدی در نهایت در سال ۲۰۲۲ رهبر این حزب شد.از جمله او در سال ۱۳۹۹ رقابت را به آرمین لاشت، واگذار کرد.
۹۹۱ نفر از ۱۰۰۱ نماینده این حزب در این رایگیری شرکت کردند. لاشت ۵۲۱ رای و فریدرش مرتس ۴۶۶ رای به دست آوردند. مرتس سال ۲۰۲۱ به پارلمان آلمان راه یافته بود.
بحران پناهجویان در آلمان در سال ۲۰۱۵ و در دوره صدراعظمی آنگلا مرکل رخ داد اما مرتس به سیاستها و سخان خود علیه این سیاستها مشهور است.
او پناهجویان اوکراینی را «توریستهای بهرهمند از خدمات اجتماعی» و کودکان پناهجویان را نیز «پاشاهای کوچک» خوانده بود که لوس بار میآیند. مرتس پس از واکنشهای گسترده از این سخنان خود عذرخواهی کرد.
او همچنین پیش از این وعده داده که بخش از حقوق بیکاری را محدود کند.
شکستن تابوی همکاری با راست افراطی
مرتس همچنین طرحی را درباره قوانین مهاجرت با حمایت حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان ارائه کرده بود اما این طرح ۱۲ بهمن در پارلمان تصویب نشد.
همکاری مرتس با حزب راست افراطی برای تصویب این طرح اعتراضات و تجمعاتی را علیه او به دنبال داشت و آنگلا مرکل نیز از این اقدام انتقاد کرده بود.
مرتس در عین دیدار با جِیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ، از سخنان او درباره آلمان انتقاد کرده و آن را در تقابل با اتحادیه اروپا دانست.
مرتس همچنین از مواضع ترامپ درباره اوکراین انتقاد کرده و قصد دارد روابط با اتحادیه اروپا را تقویت کند.
او پس از پیروزی حزب خود نیز گفت که آمریکا به امنیت و سرنوشت اروپا بیتفاوت شده است و اروپا باید مستقل شود.
فردریش مرتس پس از پیروزی با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل به صورت تلفنی گفتوگو کرد دفتر نتانیاهو اعلام کرد مرتس به نتانیاهو گفته به رغم حکم دادگاه بینالمللی کیفری برای بازداشت، او را به آلمان دعوت خواهد کرد.
مرتس در میان فعالان حقوق زنان جایگاه خوبی ندارد و دستکم در سه مورد به قوانینی در مورد حقوق زنان رای منفی داده است.
«ترامپ کوچک»
نداشتن سابقه اجرایی قبلی در دولت یکی از انتقادات از مرتس است. او برای تشکیل دولت نیز با چالش های متعددی مواجه است.
همکاری با حزب راستگرای افراطی «آلترناتیو برای آلمان» (آافد) که با ۲۰/۸ درصد آرا جایگاه دوم را دارد، «یک تابو» محسوب میشود و مرتس، ائتلاف با این حزب را رد کرده است.
او در عین حال گفته که پشتیبانی قوی از حزب راستگرای «آلترناتیو برای آلمان» یک هشدار نهایی برای احزاب دموکرات است تا با یکدیگر همکاری کنند
مرتس باید با یکی از دو حزب سوسیالدموکرات یا سبزها ائتلاف کند اما مارکوس زودر، رییس حزب سوسیالمسیحی، ائتلاف با حزب سبزها را رد کرده است.
در این میان، تنها گزینه ائتلاف با حزب سوسیال دموکرات مانده و مرتس گفته که مذاکرات از روزهای آینده آغاز می شود. در جریان انتخابات اما برخی سران حزب سوسیال دموکرات از سخنان مرتس انتقاد کرده و او را «ترامپ کوچک» خواندهاند.
لارس کلینگ بیل، رهبر حزب سوسیال دموکرات آلمان، گفت که مرتس در حال «عمیقتر کردن شکافها در این کشور» است.
ماتیاس میرش، دبیرکل حزب سوسیال دموکرات نیز گفت که هیچ کسی برای صدراعظم شدن اینگونه صحبت نمیکند و فقط یک «ترامپ کوچک» چنین سخن میگوید.
مرتس در پایان کاراز انتخاباتی خود گفته بود: «چپ به پایان رسیده و دیگر در آلمان هیچ اکثریت چپ و سیاست چپی وجود ندارد.»
فریدرش مرتس در شرایطی قدرت را در دست گرفته که آلمان با مشکلاتی بیسابقه مواجه است.
انحلال پیش از موعد پارلمان در آلمان که به برگزاری انتخابات زودهنگام منجر شده امری استثنایی محسوب میشود و از سال ۱۹۴۹ تاکنون تنها شش بار رخ داده است.
جنگ اوکراین که بر اقتصاد آلمان نیز تاثیر گذاشته یکی از بحرانهای چند سال گذشته در آلمان بوده است.
در این میان بیش از ۸۰ درصد از شرکت کنندگان در یک نظرسنجی اعلام کرده بودند که چشمانداز پیش روی کشور را امیدوار کننده نمیبینند.