ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، پنجشنبه ۱۶ اسفند، در سخنانی کنایهآمیز بهتندی به امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه هشدار داد و با یادآوری شکست ناپلئون بناپارت امپراتور فرانسه در جنگ با روسیه در اوایل قرن نوزدهم، گفت رهبران غربی نباید مردم و فرهنگ روسیه را دستکم بگیرند.
او در سخنان خود نامی از امانوئل مکرون نبرد، اما گفت: «برخی هنوز میخواهند به دوران ناپلئون بازگردند، اما فراموش کردهاند که آن ماجرا چگونه پایان یافت.»
پوتین که در دیدار با خانوادههای سربازان روسی کشتهشده در جنگ اوکراین سخن میگفت، افزود: «تمام اشتباهات دشمنان و مخالفان ما از اینجا آغاز شد که شخصیت مردم روسیه و نمایندگان فرهنگ روسی را دستکم گرفتند.»
امانوئل مکرون، چهارشنبه ۱۵ اسفند، در سخنرانی خود خطاب به مردم فرانسه، روسیه را تهدیدی برای اروپا خواند و گفت که پاریس ممکن است گسترش چتر هستهای خود به متحدان اروپاییاش را مد نظر قرار دهد. او همچنین اعلام کرد که قصد دارد نشستی با فرماندهان ارتش کشورهای اروپایی که مایل به اعزام نیروهای حافظ صلح به اوکراین پس از یک توافق صلح هستند، برگزار کند.
کرملین این سخنرانی را بهشدت مقابلهجویانه توصیف و مکرون را متهم کرد که بهدنبال تداوم جنگ در اوکراین است. جنگ اوکراین، بزرگترین رویارویی بین روسیه و غرب از زمان بحران موشکی کوبا در سال ۱۹۶۲ تاکنون بوده است. کرملین و کاخ سفید هشدار دادهاند که اشتباهات محاسباتی میتواند به وقوع جنگ جهانی سوم منجر شود.
روسیه و آمریکا به عنوان بزرگترین قدرتهای هستهای جهان، هر کدام بیش از ۵۰۰۰ کلاهک هستهای در اختیار دارند. طبق گزارش فدراسیون دانشمندان آمریکایی، چین حدود ۵۰۰، فرانسه ۲۹۰ و بریتانیا ۲۲۵ کلاهک دارند.
تمسخر مکرون از سوی مقامات روسی
اظهارات رییسجمهوری فرانسه خشم رهبران روسیه را برانگیخته است. آنها با کنایه به قد کوتاه امانوئل مکرون، او را «میکرون» نامیدند. رسانههای روسی نیز کاریکاتورهایی منتشر کردند که مکرون را در هیبت ناپلئون در حالی که به سوی شکست در روسیه میرود، نشان میدهند.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، پنجشنبه ۱۶ اسفند در واکنش به سخنان رییسجمهوری فرانسه گفت: «برخلاف ناپلئون و هیتلر که بهصراحت اعلام کردند باید روسیه را شکست داد و فتحش کرد، آقای مکرون چندان ظریف عمل نمیکند.»
دیگر مقامات روسیه نیز اظهارات مکرون را به باد انتقاد گرفتند و در عین حال، او را تهدیدی جدی ندانستند.
دمیتری مدودف، رییسجمهوری پیشین روسیه و از چهرههای بسیار نزدیک به ولادیمیر پوتین، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «میکرون تهدید بزرگی محسوب نمیشود. او نهایتا تا ۱۴ مه ۲۰۲۷ از صحنه سیاست محو خواهد شد و کسی دلتنگش نخواهد شد.»
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، نیز به طعنه گفت که شاید لازم باشد به مکرون کمک شود تا «ابعاد واقعی توان نظامی خود را درک کند».
وزارت امور خارجه روسیه نیز با انتشار بیانیهای، سخنان امانوئل مکرون را مصداق «اخاذی هستهای» دانست و تاکید کرد که این اظهارات تهدیدی مستقیم علیه روسیه است.
در بیانیه وزارت امور خارجه روسیه آمده است: «بلندپروازیهای پاریس برای تبدیل شدن به حامی هستهای اروپا اکنون آشکار شده است. با این حال، این تلاشها امنیت فرانسه و متحدانش را تقویت نخواهد کرد.»
رد عقبنشینی و مخالفت با اعزام نیروهای حافظ صلح به اوکراین
پیشرویهای نظامی روسیه در اوکراین و تغییر رویکرد دولت ترامپ نسبت به این جنگ، باعث نگرانی رهبران اروپایی شده است. با این حال، مقامات روسیه تاکید دارند که لفاظیهای تند رییسجمهوری فرانسه و سایر رهبران اروپایی پشتوانه نظامی واقعی ندارد.
ولادیمیر پوتین، پنجشنبه ۱۶ اسفند، در پاسخ به مادر یکی از سربازان کشتهشده در جنگ اوکراین که پرسید آیا روسیه از مواضع خود عقبنشینی خواهد کرد، تاکید کرد که روسیه مناطقی را که در اوکراین تصرف کرده حفظ خواهد کرد و از آنها عقب نخواهد نشست.
روسیه در حال حاضر حدود یکپنجم خاک اوکراین، معادل ۱۱۳ هزار کیلومتر مربع، را تحت کنترل دارد.
در همین حال مقامات مختلف روسیه طرح اعزام نیروهای حافظ صلح اروپایی به اوکراین را قاطعانه رد کردهاند.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، این ایده را «رویایی و غیرواقعی» خواند.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، نیز هشدار داد که چنین اقدامی بهمنزله استقرار نیروهای ناتو در اوکراین تلقی خواهد شد.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، جنگ اوکراین را نبردی تاریخی میان روسیه و غرب پس از فروپاشی شوروی میداند و حضور ناتو در منطقه را تهدیدی برای مسکو قلمداد میکند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، این درگیری را «یک جنگ نیابتی میان روسیه و ایالات متحده» خوانده است.
سخنگوی کرملین با تایید سخنان روبیو گفت: «این درگیری درواقع جنگی میان روسیه و غرب است که رهبری آن بر عهده ایالات متحده آمریکاست. ما هم معتقدیم که زمان آن رسیده که این جنگ متوقف شود.»
این برای اولین بار در بیش از یک دهه گذشته است که روسیه بهطور مستقیم چنین محمولهای را به سوریه ارسال میکند.
رویترز نوشت که مقصد نهایی این محموله نامشخص است.
روسیه دو تاسیسات نظامی اصلی در سوریه دارد: یک پایگاه هوایی در حمیمیم و یک پایگاه دریایی در طرطوس، که بخشی از شبکه تاسیسات نظامی روسیه در منطقه خاورمیانه و آفریقا است.
پس از سقوط ناگهانی بشار اسد در اواخر سال گذشته میلادی، کنترل روسیه بر این پایگاهها به خطر افتاد.
مسکو گفته است که میخواهد کنترل خود بر این تاسیسات را حفظ کند. حکومت جدید سوریه نیز تا کنون با این خواسته مخالفت نکرده است.
بر اساس دادههای LSEG، کشتی پراسپریتی با پرچم باربادوس (که قبلاً به عنوان NS Pride با پرچم گابن شناخته میشد) با حدود ۳۷ هزار تن گازوئیل بسیار کمگوگرد در بندر پریمورسک روسیه در دریای بالتیک بارگیری شد.
دادههای LSEG نشان میدهد این نفتکش را شرکت کشتیرانی فورنکس مستقر در دبی مدیریت میکند.
در حالی که شرکت فورنکس تحت تحریمهای آمریکاست، این کشتی توانسته در نزدیکی بندر بانیاس سوریه لنگر بیندازد.
هنوز شرکت فورنکس به درخواست اظهارنظر در این مورد پاسخ نداده است.
تحریمهای ایالات متحده علیه روسیه از آغاز تهاجم این کشور به اوکراین در سال ۲۰۲۲، شامل اقداماتی با هدف محدود کردن درآمدهای حاصل از صنعت عظیم نفت و گاز روسیه و تضعیف توانایی مسکو برای تامین مالی تلاشهای نظامیاش بوده است.
ایالات متحده در ۱۰ ژانویه امسال، کشتی پراسپریتی را به لیست کشتیهای تحریمشده اضافه کرد. ناوگان کشتیهای تحریمشده روسیه شامل حدود ۱۸۰ نفتکش است که در صادرات محصولات نفتی روسیه پس از جنگ در اوکراین شرکت داشتند.
اتحادیه اروپا و بریتانیا در ۲۴ فوریه از این روند پیروی کردند.
نقض برنامههای تحریمی ایالات متحده ممکن است منجر به مجازاتهای مدنی و در برخی موارد کیفری شود.
طبق دادههای LSEG، این اولین محموله مستقیم گازوئیل از روسیه به سوریه از حداقل سال ۲۰۱۳ تاکنون است.
سوریه دو پالایشگاه نفت در حمص و بانیاس دارد که پس از سقوط اسد فعالیت خود را متوقف کردهاند.
چندی پیش، خبرگزاری رویترز به نقل از چهار منبع آگاه گزارش داد که اسرائیل با ایالات متحده در حال مذاکره است تا با حفظ پایگاههای روسیه در سوریه، این کشور را ضعیف و غیرمتمرکز نگه دارد و با نفوذ فزاینده ترکیه در سوریه مقابله کند.
این منابع گفتند که روابط ترکیه با اسرائیل در طول جنگ غزه پرتنش شده بود و مقامات اسرائیلی به واشینگتن گفتهاند که حاکمان اسلامگرای جدید سوریه که مورد حمایت آنکارا هستند، تهدیدی برای مرزهای اسرائیل به شمار میروند.
حکومت جدید سوریه میگوید در تلاش است تا دولت از هم پاشیده این کشور را تثبیت و واشینگتن را به لغو تحریمها علیه سوریه ترغیب کند.
رهبری جدید سوریه در حال مذاکره با روسیه بر سر سرنوشت این پایگاههای نظامی است.
دو مقام ارشد روسیه نهم بهمن وارد پایتخت سوریه شدند تا درباره حفظ دو پایگاه نظامی اصلی خود در سوریه با مقامهای جدید دمشق گفتوگو کنند. این برای اولین بار پس از سقوط حکومت بشار اسد بود که چنین سفری انجام میشد.
میخائیل بوگدانوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه و الکساندر لاورنتیف فرستاده ویژه ولادیمیر پوتین رییسجمهور ی روسیه در امور سوریه، دو مقام ارشدی بودند که رهبری هیئت روسیه را در سفر به سوریه برعهده داشتند.
بشار اسد پس از فرار از سوریه، به روسیه رفت و از آن هنگام هیچ فعالیتی نداشته است.
بر اساس گزارش پنجشنبه ۱۶ اسفند رویترز، این دستور بخشی از تلاش دولت ترامپ برای سلب اقامت بیش از یک میلیون و ۸۰۰ هزار مهاجری است که اجازه حضور در آمریکا را در دولت جو بایدن دریافت کردهاند.
این اقدام که احتمال میرود از ماه مارس (ماه جاری) انجام شود، ممکن است این افراد را در مسیر اخراج سریع قرار دهد.
بایدن در آخرین روزهای کار خود به عنوان رییسجمهوری آمریکا، اقامت موقت بیش از یک میلیون مهاجر را تمدید کرد.
حدود نیم میلیون نفر دیگر نیز که عمدتا مهاجرین غیرقانونی از کشورهای کوبا، نیکاراگوئه، ونزوئلا و هائیتی هستند، از «آزادی مشروط بشردوستانه» برخوردار شدهاند.
رویترز، پنجشنبه به نقل از یک مقام دولت ترامپ از قصد دولت برای لغو «آزادی مشروط بشردوستانه» حدود ۵۳۰ هزار نفر خبر داد.
کاخ سفید و سفارت اوکراین در آمریکا به درخواستها برای اظهار نظر در این باره پاسخ ندادهاند.
همزمان با این تصمیم دولت ترامپ، سران اروپا بار دیگر برای اعلام حمایت از اوکراین، در بروکسل، مقر اتحادیه اروپا، گرد هم آمدند و خواستار افرایش هزینههای دفاعی شدند.
دونالد تاسک، نخستوزیر لهستان، گفت که اروپا قادر است در هر رویارویی نظامی، مالی و اقتصادی با روسیه، پیروز شود.
یوناس گار استوئر، نخستوزیر نروژ نیز گفت که این کشور باید کمکهای مالی به اوکراین را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
اتحادیه اروپا اکنون با چالش تمایل آمریکا به مذاکره با روسیه و همچنین پیامدهای تنش لفظی اخیر در کاخ سفید میان دونالد ترامپ و ولودیمیر زلنسکی، روسای جمهوری آمریکا و اوکراین روبهروست.
در همین حال دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت که اظهارات امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، نشاندهنده تمایل پاریس به ادامه جنگ در اوکراین است.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه نیز تاکید کرد: «آمریکا به صراحت میگوید که میخواهد به درگیری در اوکراین پایان دهد اما اروپا خواستار ادامه جنگ است.»
مکرون، ۱۱ اسفند ماه رهبران اروپا را به بحث و تبادل نظر در زمینه «بازدارندگی هستهای» برای این منطقه فراخواند.
اولاف شولتس، صدراعظم آلمان نیز ۱۶ اسفند در واکنش به پیشنهاد فرانسه برای گسترش چتر هستهای خود، به شرکای اروپایی گفت اروپا نباید از مشارکت آمریکا در بازدارندگی هستهای چشمپوشی کند.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه نیز پنجشنبه از «موضع عملگرایانه ترامپ» برای پایان دادن به جنگ اوکراین تمجید کرد و هشدار داد که مسکو استقرار نیروهای حافظ صلح اروپایی در اوکراین را به منزله «ورود رسمی نیروهای ناتو به جنگ علیه روسیه» تلقی خواهد کرد.
پیش از این و در ۱۴ اسفند، اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اتحادیه اروپا، از یک طرح ۸۰۰ میلیارد یورویی برای بودجه دفاعی این اتحادیه خبر داد.
از سوی دیگر زلنسکی، ۱۵ اسفند در یک سخنرانی گفت که در روند همکاری اوکراین با آمریکا، «برخی حرکتهای مثبت» صورت گرفته است.
همان روز، جان رتکلیف، مدیر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیآیای)، اعلام کرد که ایالات متحده تبادل اطلاعات امنیتی با اوکراین را متوقف کرده است.
قطع همکاری اطلاعاتی و امنیتی آمریکا و اوکراین میتواند توانایی نظامی اوکراین برای هدف قرار دادن نیروهای روسیه را بهطور جدی تضعیف کند.
ترامپ، شامگاه ۱۴ اسفند در کنگره آمریکا گفت: «امروز من نامهای مهم از رییسجمهوری اوکراین دریافت کردم. در این نامه آمده که اوکراین آماده است تا پشت میز مذاکره بنشیند و هرچه سریعتر صلحی محکم برقرار کند.»
ساعاتی بعد، سخنگوی ریاستجمهوری اوکراین اعلام کرد که زلنسکی درباره آمادگی به منظور مذاکره با روسیه، هیچ پیامی برای رییسجمهوری آمریکا ارسال نکرده است و اشاره ترامپ در سخنرانیاش، به یک پست منتشرشده در شبکه اجتماعی ایکس بوده است.
این اقدام، بخشی از سیاست فشار حداکثری ترامپ برای به صفر رساندن صادرات نفت ایران و محدود کردن توانایی این کشور در دستیابی به سلاح هستهای است.
رویترز پنجشنبه ۱۶ اسفند به نقل از شش منبع آگاه که خواستند نامشان فاش نشود، گزارش داد که دولت ترامپ در حال بررسی همکاری با کشورهای متحد واشینگتن برای متوقف کردن و بازرسی نفتکشهای ایرانی در مسیرهای کلیدی دریایی، از جمله تنگه مالاکا در آسیا و سایر آبراههای بینالمللی است.
بر اساس این گزارش، این اقدام تحویل نفت خام به پالایشگاهها را به تاخیر میاندازد و میتواند طرفهای درگیر در تجارت نفت با ایران را در معرض تحریمها و فشارهای بینالمللی قرار دهد.
ترامپ در نخستین هفتههای دوره دوم ریاستجمهوری خود، دو موج جدید از تحریمهای نفتی علیه ایران اعمال کرد. این تحریمها شرکتهای مرتبط با صنعت نفت و ناوگان نفتکشهای قدیمی را که بدون بیمههای غربی فعالیت کرده و نفت کشورهای تحت تحریم را جابهجا میکنند، هدف قرار داده است.
یکی از این منابع رویترز در این باره گفته است که لزوما نیازی به توقیف کشتیها یا بازداشت افراد نیست و همین تاخیر در تحویل نفت، باعث «ایجاد ناامنی در شبکه تجارت غیرقانونی» خواهد شد.
منبع دیگری تاکید کرده است که این مکانیسم میتواند به دولتهای خارجی اجازه دهد به درخواست واشینگتن نفتکشهای ایرانی را تحت نظارت قرار دهند، تحویل محمولهها را به تعویق بیندازند و زنجیره تامین نفت ایران را مختل کنند.
رویترز نوشت: «شورای امنیت ملی کاخ سفید در حال بررسی این پیشنهاد است اما هنوز مشخص نیست که آیا واشینگتن با دیگر کشورها برای بررسی امکان اجرای این برنامه تماس گرفته است یا نه.»
جان بولتون، مشاور امنیت ملی کاخ سفید در دوره پیشین ریاستجمهوری ترامپ، به رویترز گفت که استفاده از این ابتکار برای کاهش صادرات نفت ایران «کاملا موجه» خواهد بود.
او تاکید کرد: «فروش نفت منبع مالی اصلی برای برنامههای توسعه تسلیحات و حمایت از تروریسم از سوی حکومت ایران است.»
تهران هنوز واکنش رسمی به این موضوع نشان نداده است.
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، ۱۲ اسفند در مجلس شورای اسلامی، گفت که ترامپ بار دیگر دستور تحریم نفتکشهای ایرانی را صادر کرده است و «این اقدام باعث سرگردانی این کشتیها در تخلیه محمولههای نفت و گازشان شده» است.
تهران تلافی میکند؟
بررسی رفتارهای گذشته جمهوری اسلامی نشان میدهد که حکومت ایران ممکن است در مقابل این اقدام ایالات متحده، دست به تلافی بزند.
سال ۲۰۲۳، دولت جو بایدن تلاش کرد دستکم دو محموله نفتی ایران را توقیف کند. این اقدام باعث شد که جمهوری اسلامی چند کشتی خارجی، از جمله یک نفتکش چارتر شده بهوسیله شرکت شورون (Chevron) -یکی از بزرگترین شرکتهای نفتی در سطح جهان که دفتر مرکزی آن در ایالات متحده است- را توقیف کند و در نتیجه، قیمت نفت افزایش یابد.
بن کیهیل، تحلیلگر انرژی در دانشگاه تگزاس، به رویترز گفت قیمت پایین نفت به ترامپ این امکان را میدهد که سختگیری بیشتری علیه ایران اعمال کند: «اگر قیمت نفت زیر ۷۵ دلار باقی بماند، کاخ سفید آزادی عمل بیشتری برای تحریمهای نفتی خواهد داشت اما در صورت رسیدن قیمت به ۹۲ دلار، اجرای چنین سیاستهایی دشوارتر خواهد شد.»
این تحلیلگر پیشبینی کرد اقدامات تهاجمی آمریکا ممکن است بتواند صادرات نفت ایران را در کوتاهمدت حدود ۷۵۰ هزار بشکه در روز کاهش دهد اما: «اگر تحریمها طولانی شوند، ایران و مشتریانش راههای دور زدن آن را خواهند یافت.»
صادرات نفت از اقلیم کردستان
واشینگتن در حال اعمال فشار بر عراق است تا صادرات نفت از اقلیم کردستان را از سر بگیرد چون این اقدام میتواند کاهش احتمالی صادرات نفت ایران را جبران کند.
رویترز پیشتر گزارش داده بود کاخ سفید تهدید کرده است در صورت همکاری نکردن عراق، این کشور را در کنار ایران، تحریم خواهد کرد.
ایران همچنان به چین به عنوان مشتری اصلی نفت خود وابسته است. در سال ۲۰۲۳، صادرات نفت ایران حدود ۵۳ میلیارد دلار درآمد ایجاد کرد و این رقم برای سال ۲۰۲۲، حدود ۵۴ میلیارد دلار برآورد شده است.
روسیه نیز که با تحریمهای غرب مواجه است، تمرکز اصلی خود را بر فروش نفت به چین و هند گذاشته است.
در ماههای اخیر، فنلاند و دیگر کشورهای نوردیک درباره خطرات زیستمحیطی ناوگان نفتکشهای قدیمی هشدار دادهاند.
این کشورها نگرانند که در صورت وقوع حادثه یا نشت نفت، سواحل آنها با فاجعه زیستمحیطی روبهرو شود.
با وجود بحثهای گسترده در اروپا درباره بازرسی نفتکشهای روسیه که بدون بیمههای معتبر فعالیت میکنند، تاکنون اقدام مشخصی در مورد نفتکشهای ایرانی انجام نشده است.
بیشتر بخوانید: افزایش فشار آمریکا بر نفتکشهای بزرگ حامل نفت ایران