وزارت اطلاعرسانی سوریه، جمهوری اسلامی را عامل تحریک بقایای نیروهای وابسته به بشار اسد، رییسجمهوری مخلوع این کشور معرفی کرد و خبر داد نیروهای حاکم بر سوریه، کنترل شهرهای لاذقیه و طرطوس را در دست گرفتهاند و عملیات پاکسازی در مناطق روستایی ادامه دارد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، بدون اشاره به طرف مشخصی، درباره ناآرامیهای سوریه گفت: «جمهوری اسلامی ایران با دقت تحولات داخلی سوریه را رصد کرده و با نگرانی زیاد، اخبار و گزارشهای منتشره در مورد خشونت و ناامنی در مناطق مختلف این کشور را دنبال میکند.»
بقائی تاکید کرد که جمهوری اسلامی با ناامنی و خشونت و کشتار و وارد شدن آسیب به مردم بیگناه سوریه از هر گروه و طایفهای، به شدت مخالف بوده و آن را زمینهساز گسترش بیثباتی در منطقه و فتنهانگیزی بیشتر از سوی طرفهای ثالث، به خصوص اسرائیل میداند.
عربستان سعودی و ترکیه، حملات حامیان اسد را محکوم کردند و جاسم محمد البودایوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، گفت که این شورا در تمام تلاشها و اقداماتی که برای حفظ امنیت و ثبات مردم سوریه انجام میدهد، در کنار دمشق است.
کشته شدن ۳۴۰ غیرنظامی علوی
دیدهبان حقوق بشر سوریه از کشته شدن حداقل ۳۴۰ غیرنظامی علوی در دو روز گذشته خبر داد و اداره امنیت عمومی سوریه نیز تایید کرد یک گروه مسلح که علیه غیرنظامیان تخلفاتی مرتکب شدهاند، بازداشت شدند.
احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه در دوره انتقال قدرت، در اولین واکنش خود به این خشونتها وعده داد هر فردی که به غیرنظامیان حمله کند، مسئول شناخته شود.
الشرع همزمان تاکید کرد که نیروهای دولتی، بقایای حکومت برکنار شده اسد را تعقیب و به دادگاه خواهند کشاند.
نیروهای عمدتا علوی وابسته به بشار اسد، رییسجمهوری ساقط شده سوریه، پنجشنبه ۱۶ اسفند در منطقه ساحلی این کشور حملهای مرگبار علیه نیروهای دولتی انجام دادند که به گفته مقامات، از شدیدترین خشونتها علیه دولت حاکم بر سوریه از زمان به قدرت رسیدن گروههای مخالف بوده است.
در همین حال یک منبع در وزارت دفاع سوریه به خبرگزاری رسمی این کشور گفت که نیروهای نظامی و امنیتی، عملیاتی علیه نیروهای هوادار اسد در شهر قرداحه، زادگاه خاندان اسد، انجام میدهند.
ارتش سوریه نیز وارد شهر جبله شده و کنترل کامل دانشکده نیروی دریایی را به دست گرفته است.
همزمان، العربیه خبر داد ۹۰ نفر از نیروهای ارتش و اداره امنیت سوریه و ۱۶۰ نفر از نیروهای نظام پیشین در درگیریها کشته شدهاند.
نیروهای حامی اسد در تنها گذرگاه دریایی سوریه در ساحل غربی این کشور در کنار دریای مدیترانه که طول آن ۱۸۳ کیلومتر است، حضور دارند.
نزدیکی کوهها به دریا و جغرافیای پیچیده این منطقه که مساحتی بیش از چهار هزار کیلومتر مربع را شامل میشود، تعقیب این گروهها را برای نیروهای حاکم بر سوریه دشوار کرده است.
این منطقه شامل استانهای طرطوس و لاذقیه است که اکثریت جمعیت آنها را علویها تشکیل میدهند و طی دهههای گذشته، پایگاه اصلی حمایت از نظام پیشین بودهاند. با این حال، ترکیبی از جمعیت سنی و مسیحی نیز در این منطقه سکونت دارد. جمعیت این دو استان پیش از جنگ داخلی سوریه، حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار نفر برآورد میشد.
در سواحل سوریه، سه بندر اصلی قرار دارد که بر اساس توافق مسکو با اسد، تحت کنترل روسیه بودند. بزرگترین بندر این منطقه، بندر لاذقیه است و پس از آن بندر طرطوس قرار دارد. بندر بانیاس نیز بهطور ویژه به صادرات نفت به خارج کشور اختصاص دارد.
درگیری اخیر، نقطه عطفی در تشدید تنشها در منطقه ساحلی است که مرکز اصلی علویها محسوب میشود و اکنون به چالش امنیتی بزرگی برای الشرع تبدیل شده است.
الشرع تلاش میکند کنترل خود را بر کشور تثبیت کند.
فعالان علوی اعلام کردهاند جامعه آنها بهویژه در مناطق روستایی حمص و لاذقیه، پس از سقوط اسد هدف خشونت و حملات قرار گرفته است.
در حالی که الشرع وعده داده است سوریه را بهصورت فراگیر اداره کند، با وجود دیدارهایی که با اعضای سایر اقلیتها از جمله مسیحیان و دروزیها داشته، تاکنون هیچ دیداری میان او و رهبران برجسته علوی برگزار نشده است.
بنا به گزارش رویترز که بامداد شنبه منتشر شد، تصاویر پخششده از شهرک المختاریه اجساد دستکم ۲۰ مرد را در کنار جادهای در مرکز شهر نشان میدهد که برخی از آنها غرق در خون هستند. رویترز توانست محل این تصاویر را تایید کند، اما زمان و فرد فیلمبردار مشخص نیست.
فعالان علوی که خواستند نامشان فاش نشود به رویترز گفتند نیروهای وابسته به حکومت اسلامگرای دمشق را مسئول این کشتار هستند.
به گزارش دیدهبان حقوق بشر سوریه، در دو روز گذشته بیش از ۱۸۰ نفر در درگیریهای منطقهی ساحلی غرب سوریه که بهطور سنتی محل سکونت اقلیت علوی است، کشته شدهاند.
احمد الشرع، رییسجمهور موقت سوریه، در اولین واکنش خود به این خشونتها گفت که نیروهای دولتی بقایای حکومت برکنارشدهی بشار اسد را تعقیب و به دادگاه خواهند کشاند. او همچنین وعده داد که هر فردی که به غیرنظامیان حمله کند، مسئول شناخته خواهد شد.
وی در یک سخنرانی ضبطشده اعلام کرد: «ما به تعقیب بقایای حکومت ساقطشده ادامه خواهیم داد ... آنها را به دادگاهی عادلانه خواهیم سپرد و سلاحها را تنها در اختیار دولت نگه خواهیم داشت. هیچ سلاح سرگردانی در سوریه باقی نخواهد ماند.»
مقامات سوریه اعلام کردند که درگیریها زمانی آغاز شد که شماری از نیروهای وفادار به اسد، حملهای مرگبار و از پیش برنامهریزیشده را علیه نیروهای امنیتی این کشور در روز پنجشنبه انجام دادند.
شورش علیه دولت جدید سوریه
به گزارش رویترز، این خشونتها تلاشهای احمد الشرع برای تحکیم قدرت را با مشکل مواجه کرده است، بهویژه در شرایطی که دولت او در تلاش است تحریمهای آمریکا را لغو کند و با چالشهای امنیتی گستردهتر دستوپنجه نرم میکند.
از جمله این چالشها، تنش در جنوب غرب سوریه است، جایی که اسرائیل اعلام کرده اجازه استقرار نیروهای دمشق را نخواهد داد. همچنین، منطقهی شمال شرق سوریه که غنی از نفت است و همچنان خارج از کنترل دولت مرکزی قرار دارد و تحت ادارهی نیروهای کرد تحت حمایت آمریکا است.
خبرگزاری دولتی سوریه سانا، به نقل از یک منبع امنیتی، گزارش داد که «تخلفات فردی» پس از هجوم گروههای سازماننیافته به منطقهی ساحلی و پس از حملات علیه نیروهای امنیتی رخ داده است. او در ادامه گفت «ما در تلاش هستیم تا این تخلفات را متوقف کنیم.»
همچنین، گزارش شده که شیخ شعبان منصور، روحانی برجسته علوی ۸۶ ساله، روز جمعه همراه پسرش در روستای سحلب در غرب سوریه کشته شده است. دو منبع علوی اعلام کردند که ساکنان این منطقه، نیروهای وابسته به دمشق را مسئول قتل این روحانی میدانند.
واکنش بینالمللی
جمعه، مردم در دمشق و شهرهای دیگر برای حمایت از دولت به خیابانها آمدند. عربستان سعودی و ترکیه، که هر دو از متحدان دولت جدید سوریه هستند، حمایت خود را اعلام کردند.
در همین حال، عربستان سعودی گروههای مسلحی را که نیروهای امنیتی سوریه را هدف قرار میدهند، محکوم کرد.
ترکیه، از متحدان نزدیک دولت جدید سوریه، نیز حمایت خود را از دمشق اعلام کرد و هشدار داد: «تنشها در لاذقیه و مناطق اطراف و حملات به نیروهای امنیتی، میتواند تلاشها برای هدایت سوریه به آیندهای متحد و همبسته را تضعیف کند.»
نماینده سازمان ملل در امور سوریه نیز از درگیریها و کشته شدن غیرنظامیان ابراز نگرانی کرد.
روسیه، که در گذشته از حامیان اصلی اسد بود اما اکنون به دنبال ایجاد روابط با دولت جدید سوریه است، از رهبران این کشور خواست که خونریزی را متوقف کنند.
ایران، که زمانی نزدیکترین متحد اسد محسوب میشد، اعلام کرد که «بهشدت با ناامنی، خشونت، کشتار و آسیب رساندن به غیرنظامیان بیگناه از هر گروه و قبیلهای مخالف است.»
جاشوا لاندیس، رییس مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه اوکلاهما، هشدار داد: «هرج و مرج و تشدید قتلها، اعتماد کشورهای خارجی و مردم سوریه به دولت جدید را تضعیف خواهد کرد و توانایی آن برای عبور از این مرحلهی دشوار را زیر سوال خواهد برد.»
اعلام حکومت نظامی و عملیات سرکوب
تنشها روز پنجشنبه زمانی شدت گرفت که مقامات اعلام کردند شبهنظامیان وفادار به اسد حملاتی را علیه گشتهای امنیتی و ایستهای بازرسی در منطقهی جبله و روستاهای اطراف آن آغاز کردند.
موسی العمر، شخصیت رسانهای سوری نزدیک به دولت جدید، به رویترز گفت که دهها هزار نیروی امنیتی جدید سوریه به سواحل اعزام شدهاند و تا شب جمعه، نظم تقریبا برقرار شده است.
او افزود: «این سرکوب پیامی است برای همه که دولت قادر به حلوفصل نظامی هرگونه بحران در هر زمانی است، حتی در شرایطی که بهدنبال راهحلهای مسالمتآمیز باشد.»
روز جمعه، حکومت نظامی در شهرهای ساحلی طرطوس و لاذقیه اعلام شد و نیروهای امنیتی عملیات پاکسازی را در این دو شهر و کوهستانهای اطراف آغاز کردند.
فعالان علوی میگویند که از زمان سرنگونی اسد در دسامبر گذشته، جامعهی علوی بهویژه در مناطق روستایی حمص و لاذقیه مورد حمله و خشونت قرار گرفته است.
درحالیکه احمد الشرع قول داده که دولتی فراگیر تشکیل دهد، اما تاکنون هیچ نشست رسمی میان او و رهبران ارشد علوی برگزار نشده است، درحالیکه او با سایر گروههای اقلیت دیدار داشته است.
شورای اسلامی علویها، گروهی از روحانیون علوی، دولت را مسئول این خشونتها دانست و گفت: «جنگجویان به بهانهی مبارزه با بقایای رژیم به سواحل اعزام شدهاند، اما هدف واقعی آنها ایجاد وحشت و کشتار سوریهاست.» این شورا خواستار قرار گرفتن منطقه تحت حمایت سازمان ملل متحد شد.
به نوشته رویترز، این وضعیت ضربهای بزرگ برای کییف محسوب میشود که امیدوار بود حضور خود در این منطقه را به عنوان اهرم فشاری علیه مسکو در هرگونه مذاکرات صلح استفاده کند.
بر اساس این گزارش، وضعیت نیروهای اوکراینی در کورسک در سه روز گذشته به شدت وخیم شده است. نیروهای روسی، در جریان یک پاتک موفق شدند بخشی از مناطق ازدسترفته را بازپس بگیرند و نیروی اوکراینی را تقریبا به دو پاره تقسیم کرده و گروه اصلی را از مسیرهای تامین تدارکاتشان جدا کنند.
این وضعیت بحرانی برای اوکراین در حالی رخ میدهد که واشینگتن تبادل اطلاعات اطلاعاتی با کییف را متوقف کرده است.
به گزارش رویترز، در این شرایط، این احتمال وجود دارد که نیروهای اوکراینی مجبور به یک عقبنشینی سخت و دشوار به داخل اوکراین شوند، یا اینکه خطر اسارت یا کشته شدن را بپذیرند.
این شکست در میدان نبرد در زمانی رخ میدهد که کییف تحت فشار فزایندهی ایالات متحده برای پذیرش آتشبس با مسکو قرار دارد، درحالیکه نیروهای روسی در برخی بخشهای خط مقدم در داخل اوکراین با وجود حملات متقابل اوکراینها، به پیشروی خود ادامه میدهند.
وضعیت وخیم در کورسک
پاسی پاروینن، تحلیلگر نظامی گروه "بلک برد" مستقر در فنلاند، با اشاره به وضعیت کورسک به رویترز گفت: «وضعیت برای اوکراین در کورسک بسیار بد است. دیگر فاصله زیادی نمانده تا نیروهای اوکراینی یا کاملا محاصره شوند یا مجبور به عقبنشینی گردند. و این عقبنشینی به معنای عبور از یک گذرگاه مرگبار است که در آن نیروهای اوکراینی دائما در معرض تهدید پهپادها و توپخانه روسی خواهند بود.»
او به رویترز گفت وضعیت میتواند بدتر شود و «اگر نیروهای اوکراینی نتوانند به سرعت وضعیت را تغییر دهند، ممکن است شاهد بسته شدن کامل حلقهی محاصره در منطقه کورسک باشند.»
هنوز وزارت دفاع روسیه یا ارتش اوکراین خبر رسمی دربارهی پیشروی روسیه ارائه نکردهاند، زیرا هر دو طرف معمولا تغییرات در میدان نبرد را با تاخیر گزارش میکنند.
یان ماتویف، تحلیلگر نظامی دیگر، در تلگرام گفت که اوکراین در برابر یک تصمیم دشوار قرار دارد: «تنها دلیلی که میتوان برای حفظ این سرپل ذکر کرد، انگیزههای سیاسی است. برای استفاده از باقیمانده این سرپل به عنوان برگ چانهزنی و البته عقبنشینی همیشه به معنای شکست است.»
جنگ اوکراین داخل خاک روسیه
حملهی اوکراین به کورسک در آگوست گذشته، جدیترین حمله به خاک روسیه از زمان تهاجم نازیها به اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۴۱ محسوب میشود. هدف از این حمله، کشاندن جنگ به میان شهروندان عادی روسیه بود، همان افرادی که کرملین سعی کرده بود از عواقب جنگ در داخل اوکراین مصون نگه دارد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین، گفت این حمله با هدف کاهش فشار از روی نیروهای اوکراینی در جبههی شرقی انجام شده است، به این امید که مسکو را مجبور کند بخشی از منابع خود را برای دفاع از خاک روسیه اختصاص دهد.
به نوشته رویترز، این حمله برای مسکو خجالتآور بود و سوالات ناخوشایندی دربارهی توانایی روسیه در حفاظت از مرزهای خود ایجاد کرد.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه، بارها اعلام کرده که نیروهایش کنترل کامل کورسک را بهزور بازپس خواهند گرفت و هرگونه پیشنهاد برای گنجاندن این منطقه در مذاکرات آینده را رد کرده است.
سهچهارم نیروهای اوکراینی محاصره شدهاند
بر اساس نقشههای دیپ استیت، یک منبع معتبر نظامی اوکراینی، تا روز جمعه تقریبا سهچهارم نیروهای اوکراینی که در داخل روسیه مستقر بودند، تقریبا کاملا محاصره شدهاند.
طبق این گزارش، نیروهای باقیماندهی اوکراینی از طریق یک کریدور زمینی به عرض حدود ۱ کیلومتر که در باریکترین نقطهاش کمتر از ۵۰۰ متر عرض دارد، هنوز به سایر نیروهای اوکراینی نزدیک مرز روسیه متصل هستند، اما نیروهای روسی در حال پیشروی برای قطع این مسیر نیز هستند.
بر اساس گزارش دیپاستیت، نیروهای روسی در نزدیکی شهرک کوریلووکا پیشروی کردهاند و همچنین در حال فشار بر مواضع اوکراین در منطقهی مرزی با استان سومی به عنوان بخشی از همین عملیات هستند و تلاش میکنند مسیرهای تامین تدارکات نیروهای اوکراینی را در کورسک مسدود کنند.
در گزارش دیپاستیت گفته شده است: «روسیه در زمینهی پهپادها، اعم از شناسایی و تهاجمی، برتری دارد و بیشترین استفاده از پهپادهای افپیوی صورت میگیرد که عمدتا برای کنترل آتش روی هر چیزی که از داخل یا به سمت منطقه کورسک حرکت میکند، به کار میروند.»
یوری پودولیاکا، وبلاگنویس جنگی روس، گفت که نیروهای روسیه در جنوب شهر سودژا که در داخل منطقهی تقریبا محاصرهشده قرار دارد، رخنه کردهاند.
او در کانال تلگرامی خود نوشت: «نیروهای مسلح روسیه یک شکاف عمیق به عمق ۴ کیلومتر ایجاد کردهاند و عملا به مسیر تامین تدارکات جایگزین سودژا دسترسی پیدا کردهاند.»
حملات متقابل اوکراین
اوگن دیکیی، تحلیلگر نظامی اوکراین و فرمانده سابق، گفت که نیروهای اوکراینی طی یک یا دو روز گذشته در محورهای منتهی به سودژا وضعیت خود را بهبود بخشیدهاند.
او به رادیو انوی اوکراین گفت: «فقط دیروز، ما یک سری حملات متقابل دیگر در آن منطقه انجام دادیم. اکنون نوبت ماست که به عقبه و خطوط تدارکاتی آنها ضربه بزنیم. باید دید که این حملهی متقابل تا چه حد موفق خواهد بود.»
ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین، در گزارش شبانهی خود در جمعه اعلام کرد در ۲۴ ساعت گذشته، نیروهای اوکراینی ۲۹ حملهی روسیه در منطقه کورسک را دفع کردهاند. بر اساس این گزارش، نیروهای روسیه ۲۲ حملهی هوایی انجام دادهاند.
شرکت مکسار جمعه با انتشار بیانیهای اعلام کرد قراردادهایی با دولت آمریکا و دهها کشور همپیمان و شریک آمریکا دارد و تاکید کرد هر مشتری خودش تصمیم میگیرد چگونه از این دادهها استفاده کند و آنها را با چه طرفهایی اشتراک بگذارد.
این شرکت در بیانیه خود توضیح داد که قرارداد مورد بحث، یک برنامه دولتی ایالات متحده به نام سامانه تحویل اطلاعات جغرافیایی پیشرفته جهانی است که دسترسی به تصاویر ماهوارهای تجاری جمعآوریشده از سوی آمریکا را ارائه میدهد.
مکسار اعلام کرد: «دولت ایالات متحده تصمیم گرفته است حسابهای اوکراینی در سامانه تحویل اطلاعات جغرافیایی پیشرفته جهانی را بهطور موقت تعلیق کند.»
آژانس ملی اطلاعات جغرافیایی-فضایی ایالات متحده هم در پاسخ به پرسش رویترز، خبر این قطع دسترسی را تائید کرده است.
سخنگوی آژانس اطلاعات جغرافیایی-فضایی آمریکا به رویترز گفت: «مطابق با دستورالعمل دولت در مورد حمایت از اوکراین، این آژانس دسترسی به سامانه تحویل اطلاعات جغرافیایی پیشرفته جهانی را که درگاه اصلی دسترسی به تصاویر تجاری خریداریشده توسط دولت آمریکا است، بهطور موقت تعلیق کرده است.»
به گزارش رویترز، رسانه نظامی میلیتارنی، نخستین بار درباره این اقدام مکسار اطلاعرسانی کرد.
مکسار در بیانیه خود تاکید کرد: «ما به تعهدات قراردادی خود بسیار پایبند هستیم و تغییری در سایر برنامههای مشتریان مکسار ایجاد نشده است.»
اعلام رسمی قطع تبادل اطلاعات با اوکراین
جان راتکلیف، مدیر سیا، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، چهارشنبه اعلام کرد که واشنگتن تبادل اطلاعات با اوکراین را متوقف کرده است، اقدامی که فشار بیشتری بر دولت ولودیمیر زلنسکی وارد میکند تا با دولت ترامپ در برگزاری مذاکرات صلح با روسیه همکاری کند.
او در گفتوگو با شبکه فاکس بیزنس گفت: «فکر میکنم وقفهای که پس از واکنش رییسجمهوری اوکراین پیش آمد، موقتی باشد. ما همچنان در کنار اوکراین خواهیم بود تا با تجاوزات مقابله کنیم، اما هدف اصلی این است که زمینه را برای پیشبرد مذاکرات صلح فراهم کنیم.»
قطع همکاری اطلاعاتی و امنیتی آمریکا و اوکراین توانایی نظامی اوکراین برای هدف قرار دادن نیروهای روسیه را بهطور جدی تضعیف میکند.
به گزارش رویترز ، هنوز مشخص نیست این محدودیتها تا چه حد گسترده هستند، اما به گفته یکی از منابع این خبرگزاری، این قطع همکاری «جزیی» بوده، اما توضیح بیشتری در این زمینه نداد.
مایک والتز، مشاور امنیت ملی آمریکا، هم چهارشنبه ۱۵ اسفند اعلام کرده بود کاخ سفید «یک گام به عقب برداشته» و در حال بازنگری در تمامی ابعاد روابط اطلاعاتی خود با اوکراین است.
ترامپ هم شامگاه سهشنبه ۱۴ اسفند، در کنگره آمریکا گفت: «نامهای مهم از رییسجمهوری اوکراین دریافت کردم. در این نامه آمده که اوکراین آماده است تا پشت میز مذاکره بنشیند و هرچه سریعتر صلحی محکم برقرار کند.»
با این حال، سخنگوی ریاستجمهوری اوکراین چهارشنبه ۱۵ اسفند،اعلام کرد که ولودیمیر زلنسکی درباره آمادگی به منظور مذاکره با روسیه، هیچ پیامی برای رییسجمهوری آمریکا ارسال نکرده است و اشاره دونالد ترامپ در سخنرانیاش، به یک پست منتشرشده در شبکه اجتماعی ایکس بوده است.