مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، تاریخ انتخابات زودهنگام در این کشور را اعلام و تاکید کرد برای مقابله با تهدیدات دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به یک رای قاطع نیاز دارد. این سخنان در حالی مطرح میشود که حزب لیبرال کانادا در نظرسنجیها از حزب محافظهکار پیشی گرفته است.
کارنی یکشنبه سوم فروردین اعلام کرد انتخابات سراسری زودهنگام کانادا هشتم اردیبهشت برگزار خواهد شد.
پس از تایید درخواست برگزاری انتخابات زودهنگام از سوی فرماندار کل کانادا و نماینده پادشاه بریتانیا، کارنی به خبرنگاران گفت: «ما با بزرگترین بحران زندگیمان به دلیل اقدامات تجاری ناعادلانه رییسجمهور ترامپ و تهدیدهای او علیه حاکمیتمان روبهرو هستیم.»
او افزود: «پاسخ ما باید ساختن یک اقتصاد قوی و کانادایی امنتر باشد. رییسجمهور ترامپ ادعا میکند که کانادا یک کشور واقعی نیست. او میخواهد ما را بشکند تا آمریکا مالک ما شود. ما اجازه نخواهیم داد این اتفاق رخ دهد.»
کارنی که ۲۴ اسفند بهعنوان نخستوزیر کانادا سوگند یاد کرد، در ابتدا گفته بود قادر به همکاری با ترامپ است و به او احترام میگذارد. با این حال سخنان اخیر کارنی از رویکردی تهاجمیتر در قبال واشینگتن حکایت دارد.
بیشتر بخوانید: مارک کارنی، نخستوزیر جدید کانادا، کیست؟
اظهارات کارنی نشاندهنده وخامت روابط میان واشینگتن و اتاوا است؛ دو متحد دیرینه و شریک تجاری که مناسباتشان از زمان اعمال تعرفههای ترامپ بر کالاهای کانادایی و تهدید جنجالی او برای الحاق کانادا بهعنوان ایالت پنجاه و یکم آمریکا تیره شده است.
با شدت گرفتن تهدیدهای ترامپ، موقعیت حزب لیبرال کانادا در نظرسنجیها بهبود یافته و کارنی امیدوار است بتواند از این فضا برای کسب پیروزی در انتخابات بهرهبرداری کند.
کارنی پیشتر دو بار ریاست بانک مرکزی کانادا را بر عهده داشته، اما فاقد هرگونه سابقه سیاسی یا تجربه در رقابتهای انتخاباتی است.
او دو هفته پیش با متقاعد کردن اعضای حزب لیبرال مبنی بر اینکه بهترین فرد برای مقابله با ترامپ است، رهبری این حزب را به دست آورد.
حزب لیبرال که در آغاز سال ۲۰۲۵ در نظرسنجیها از حزب محافظهکار عقب بود، اکنون با فاصلهای اندک پیشی گرفته است.
این حزب از سال ۲۰۱۵ تاکنون قدرت را در کانادا در دست دارد.
تغییر فضای انتخاباتی کانادا در ماههای اخیر
دارل بریکر، مدیرعامل شرکت نظرسنجی ایپسوس، در مصاحبه با خبرگزاری رویترز با اشاره به تغییر فضای انتخاباتی در کانادا گفت: «ما از انتخاباتی که در آن مردم خواهان تغییر بودند به انتخاباتی رسیدهایم که مساله اصلی آن، رهبری است.»
او افزود: «توانایی محافظهکاران در حمله به لیبرالها بهشدت کاهش یافته، زیرا مردم بر مقطع کنونی و آینده نزدیک تمرکز کردهاند، نه بر آنچه در ده سال گذشته اتفاق افتاده است.»
پیروزی در استان فرانسویزبان کبک برای موفقیت در انتخابات آتی کلیدی خواهد بود.
در جریان یک نشست خبری، زمانی که از کارنی خواسته شد به فرانسوی پاسخ دهد، او ابتدا پرسش را اشتباه متوجه شد و در نهایت، پاسخ خود را به انگلیسی بیان کرد.
در سوی دیگر، پیر پالیو، رهبر حزب محافظهکار، هم به زبان فرانسوی تسلط دارد و هم با سابقه حضور در هفت انتخابات، چهرهای باتجربه در صحنه سیاست محسوب میشود.
با این حال، لورا استیونسون، استاد علوم سیاسی در دانشگاه وسترن در شهر لندن کانادا، گفت بهدلیل تاثیر عامل ترامپ، بیتجربگی کارنی در عرصه سیاست ممکن است به اندازهای که تصور میشود، اهمیت نداشته باشد.
او افزود: «من احساس میکنم که در این کارزار، شاهد مدارا و گذشت بیشتری خواهیم بود، در مقایسه با آنچه معمولا در مورد سیاستمداران دیده میشود.»
بر اساس یافتههای نظرسنجی آنلاین موسسه انگس رید که با مشارکت چهار هزار و ۹۹ نفر انجام و ۲۷ اسفند ۱۴۰۳ منتشر شد، حزب لیبرال کانادا از حمایت ۴۲ درصدی مردم این کشور برخوردار است و حزب محافظهکار با ۳۷ درصد در جایگاه دوم قرار دارد.
نظرسنجی آنلاین دیگری که از سوی شرکت لجر با مشارکت هزار و ۵۶۸ نفر انجام و ۲۷ اسفند سال گذشته منتشر شد، نشان داد ۴۲ درصد از شرکتکنندگان از حزب لیبرال و ۳۹ درصد از حزب محافظهکار حمایت میکنند.
رستم عُمَرُف، وزیر دفاع اوکراین که ریاست هیات اوکراینی در این مذاکرات را بر عهده دارد، یکشنبه سوم فروردین در فیسبوک نوشت: «ما در حال اجرای دستور رییسجمهوری اوکراین برای پیشبرد صلح عادلانه و تقویت امنیت هستیم.»
هیات آمریکایی همچنین قرار است چهارم فروردین در عربستان سعودی با نمایندگان روسیه دیدار کند.
پیشتر در ۲۹ اسفند، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در تماسی تلفنی با ولودیمیر زلنسکی، همتای اوکراینیاش، پیشنهاد کرد ایالات متحده در مدیریت و حتی مالکیت نیروگاههای هستهای اوکراین نقش داشته باشد.
زلنسکی نیز گفت کییف مذاکراتی را با ایالات متحده درباره احتمال مشارکت این کشور در بازسازی بزرگترین نیروگاه هستهای اروپا، واقع در منطقه زاپوریژیا اوکراین، آغاز کرده است.
این نیروگاه از سال ۲۰۲۲، زمانی که به تصرف ارتش روسیه درآمد، غیرفعال بوده است.
خوشبینی آمریکا به مذاکرات صلح اوکراین
استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، سوم فروردین درباره مذاکرات صلح اوکراین ابراز خوشبینی کرد و گفت ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، خواهان پایان مناقشه اوکراین است.
او افزود: «فکر میکنم روز دوشنبه در عربستان سعودی شاهد پیشرفتی واقعی باشید، بهویژه در زمینه آتشبس میان دو کشور در دریای سیاه. از آن نقطه، مسیر طبیعی ما حرکت بهسوی یک آتشبس کامل و پایان درگیریهای مسلحانه خواهد بود.»
پوتین ۲۸ اسفند با توقف موقت حملات به تاسیسات انرژی اوکراین موافقت کرد، اما پیشنهاد ترامپ برای برقراری آتشبسی ۳۰ روزه را نپذیرفت.
این در حالی است که کییف موافقت خود را با آتشبس ۳۰ روزه اعلام کرده است.
توقف طرح پیگیری وضعیت کودکان ربودهشده اوکراینی
با توجه به کاهش چشمگیر طرحهای دولتی و قطع بخش قابل توجهی از کمکهای خارجی از سوی دولت ترامپ، طرح تحقیقاتی دانشگاه ییل برای رصد کودکان اوکراینی ربودهشده به روسیه نیز متوقف شده است.
مایک والتز، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، سوم فروردین اعلام کرد ایالات متحده در چارچوب مذاکرات میان روسیه و اوکراین در حال بررسی گامهای اعتمادساز، از جمله مشخص شدن سرنوشت کودکانی است که در جریان جنگ به روسیه منتقل شدهاند.
والتز گفت: «ما در حال بحث درباره مجموعهای از اقدامات اعتمادساز هستیم و این موضوع یکی از آنهاست.»
کییف انتقال دهها هزار کودک به روسیه یا مناطق تحت اشغال این کشور را جنایت جنگی میداند که با تعریف نسلکشی در معاهده سازمان ملل همخوانی دارد.
در سوی مقابل، مسکو میگوید این کودکان بهصورت داوطلبانه تخلیه شدهاند و هدف از این اقدام، حفاظت از آنها در برابر خطرات ناشی از جنگ بوده است.
دیوان کیفری بینالمللی اسفندماه ۱۴۰۱ حکم بازداشت پوتین را به اتهام ارتکاب جنایات جنگی و ربودن کودکان اوکراینی صادر کرد و به همین دلیل، او برای سفر به شماری از کشورهای جهان با محدودیت روبهرو است.
گامهای بعدی مذاکرات صلح
مشاور امنیت ملی کاخ سفید درباره اهداف مذاکرات صلح گفت پس از توافق بر سر آتشبس در دریای سیاه، تمرکز گفتوگوها بر تعیین «خطوط کنترل» خواهد بود؛ یعنی مرزهای مناطقی که درگیر نبرد هستند.
والتز اضافه کرد: «پس از آن، به بررسی جزییات مربوط به ساز و کارهای نظارتی، استقرار نیروهای حافظ صلح و تثبیت خطوط درگیری خواهیم پرداخت؛ و در ادامه، بهصورت طبیعی به سوی صلح گسترده و دائمی حرکت خواهیم کرد.»
سخنگوی کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، ۲۷ اسفند اعلام کرد تعداد «قابل توجهی» از کشورها آمادهاند که در صورت دستیابی به توافق صلح میان اوکراین و روسیه، نیروهای حافظ صلح را در اوکراین مستقر کنند.
با وجود تداوم اعتراضات، رویترز یکشنبه سوم فروردین گزارش داد که کابینه بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل در جدیدترین اقدام خود علیه مقامهای دولتی که با نتانیاهو مخالف هستند، در حال آمادهسازی طرح عدم اعتماد به دادستان کل است.
طی یک هفته گذشته، دهها هزار اسرائیلی در اورشلیم و تلآویو تظاهرات کردند.
نگرانی درباره سرنوشت گروگانهای اسرائیلی پس از ازسرگیری بمباران غزه و خشم از برکناری رونن بار، رییس آژانس اطلاعات داخلی، گروههای مختلف معترض را گرد هم آورده است.
هفته گذشته، کابینه اسرائیل برکناری بار از ریاست شینبت را تایید کرد و قرار است این روند با طرح عدم اعتماد به گالی بهاراو-میارا، دادستان کل اسرائیل که بارها با دولت کنونی درگیر شده، ادامه یابد.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادند که کابینه یکشنبه جلسهای برای رایگیری درباره عدم اعتماد به بهاراو-میارا، که در دوران نخستوزیری نفتالی بنت به این سمت منصوب شد، برگزار خواهد کرد.
با این حال، هرگونه برکناری احتمالی ممکن است ماهها به طول بینجامد.
«تضعیف نهادهای دولتی»
اقدامات دولت علیه این دو مقام با واکنش شدید معترضان و مخالفان مواجه شده که میگویند دولت راستگرای نتانیاهو در حال تضعیف نهادهای کلیدی کشور است.
در همین حال، خانوادههای ۵۹ گروگان باقیمانده در غزه، خشم خود را از آنچه «رها شدن عزیزانشان توسط دولت» توصیف میکنند، ابراز کردهاند.
یک معترض ۴۶ ساله که در تظاهرات تلآویو شرکت کرد، به رویترز گفت: «ما اینجا هستیم تا تاکید کنیم که اسرائیل یک دموکراسی است و دموکراسی باقی خواهد ماند. ما این دولت را کنار خواهیم زد، زیرا در حال نابود کردن اسرائیل است.»
با وجود تفاوت در اولویتهای گروههای معترض، آنها بر پایه تظاهرات گستردهای که پیش از جنگ غزه علیه تلاش دولت راستگرا برای محدود کردن قدرت دیوان عالی شکل گرفته بود، به اتحاد رسیدهاند.
اتهامات و دفاع نتانیاهو
اوایل این ماه، یاریو لوین، وزیر دادگستری، روند برکناری بهاراو-میارا را آغاز کرد و او را به سیاسیکاری و مانعتراشی در کار دولت متهم کرد.
با این حال، روند برکناری دادستان کل احتمالا با موانع اداری و فرایندهای تجدیدنظر مواجه خواهد شد که میتواند آن را برای ماهها به تأخیر بیندازد.
بیشتر بخوانید: دیوان عالی دادگستری اسرائیل برکناری رییس شینبت را تعلیق کرد
با این وجود، گزارشهای منتشرشده باعث تشدید اعتراضات شده است؛ به ویژه آن که به دنبال برکناری رییس شینبت صورت میگیرد.
کابینه اسرائیل برکناری بار را علیرغم مخالفت بهاراو-میارا تایید کرد، اما این تصمیم با حکم موقت دیوان عالی متوقف شده است.
واکنش نتانیاهو به پرونده «قطرگیت»
شامگاه شنبه، نتانیاهو در یک پیام ویدیویی از برکناری بار دفاع کرد و اتهامات مبنی بر اینکه این اقدام برای جلوگیری از تحقیقات شین بت درباره رابطه مالی قطر با برخی دستیاران دفتر نخستوزیری انجام شده را رد کرد.
نتانیاهو در مقابل شینبت را متهم کرد و گفت که تحقیقات شین بت در مورد این پرونده تنها برای به تاخیر انداختن استعفای برنامهریزیشده بار به دلیل شکستهای اطلاعاتی در حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ انجام شده است.
نتانیاهو اتهامات علیه خود در پرونده موسوم به «قطرگیت» را تلاشی برای تضعیف دولت به دلایل سیاسی خواند، در حالی که قطر نیز این ادعاها را یک «کارزار بدنامسازی» توصیف کرده است.