به گزارش آکسیوس، چند روز پیش از آنکه دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا و مقامهای دولت بهصورت علنی اعلام کنند که آمادهاند از دیپلماسی میان روسیه و اوکراین دست بشویند، ترامپ در محافل خصوصی از ناکامی در پیشبرد مذاکرات و فقدان چشمانداز رسیدن به توافق ابراز خشم و نارضایتی کرده بود.
ترامپ که پیشتر گفته بود کاری میکند ظرف ۲۴ ساعت پس از ورود به کاخ سفید، توافق صلحی بین روسیه و اوکراین حاصل شود، جمعه گفت او تقریبا آماده است از این روند عقبنشینی کند.
او گفت: «هر طرفی به بنبست ادامه دهد، ما فقط خواهیم گفت شما احمقید، شما انسانهای وحشتناکی هستید و همینطور بیخیال میشویم.»
اندکی پس از شروع دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، مذاکراتی چند هفتهای بین آمریکا با طرفین انجام شد، اما آنچنان که اکنون آشکار شده، پیشرفتی حاصل نشده است.
ترامپ هنوز هیچ ضربالاجلی برای کنارکشیدن ایالاتمتحده از تلاشها برای آتشبس تعیین نکرده و نگفته است آیا او اقدام مشخصی فراتر از کنارهگیری از این روند انجام خواهد داد یا خیر.
به گزارش آکسیوس، ترامپ چند روز پیشتر در گفتوگویی بدون برنامهریزی قبلی درباره تلاشها برای برقراری آتشبس در جنگ اوکراین، نارضایتی خود را در جمع چند تن از مشاوران ارشدش، از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه و استیو ویتکاف، نماینده ویژهاش برای امور دیپلماتیک بهوضوح ابراز کرده بود.
به گفته یک مقام آمریکایی مطلع از این گفتگو، ترامپ در آن جلسه تاکید کرده اگر توافقی در آینده نزدیک حاصل نشود، واشینگتن باید از این مذاکرات عقبکشیده و بر سایر مسائل سیاست خارجی متمرکز شود.
اعلام رسمی احتمال کنارهگیری از مذاکرات
روبیو، جمعه بدون اشاره به این گفتگوی خصوصی، گفت ترامپ به این نتیجه رسیده که «زمان و انرژی زیادی را صرف این موضوع کرده و اکنون مسائل مهمتری در جهان در جریان است که باید بر آنها تمرکز کنیم.»
روبیو افزود: «ما باید ظرف چند روز آینده بفهمیم که آیا در کوتاهمدت دستیابی به توافق ممکن است یا نه. اگر نه، بهنظرم از این پرونده عبور خواهیم کرد.»
تامی بروس، سخنگوی وزارت خارجه، با اشاره به تماس تفلنی روبیو با مارک روته، دبیرکل ناتو، در روز جمعه گفت روبیو در این تماس به روته گفته است «اگر مسیر روشنی برای صلح بین اوکراین و روسیه بهزودی نمایان نشود، ایالات متحده از تلاش برای میانجیگری کنار خواهد رفت.»
به گزارش آکسیوس، روبیو همچنین نارضایتی ترامپ را با مقامهای فرانسوی، بریتانیایی، آلمانی و اوکراینی که پنجشنبه در پاریس گرد هم آمده بودند تا درباره مسیر صلح گفتگو کنند، در میان گذاشت.
یک دیپلمات اروپایی به آکسیوس گفت: «روبیو مشخص نکرد که این عقبنشینی چه شکل و شمایلی خواهد داشت، فقط تاکید کرد که آمریکا خواهان پیشرفت سریع است.»
دو دیپلمات اروپایی دیگر هم به آکسیوس تاکید کردهاند روبیو گفته ترامپ در حال از دست دادن صبرش است و اگر بهزودی توافقی حاصل نشود، ممکن است از فرآیند مذاکرات خارج شود.
در همین حال، سه دیپلمات اروپایی دیگر به آکسیوس گفتهاند به باور آنها، اظهارات روبیو بیشتر خطاب به طرف اوکراینی بود. دیپلماتهای اروپایی گفتند روبیو در جلسات پاریس هیچ اشارهای به افزایش فشار بر روسیه نکرد.
منبعی نزدیک به دولت اوکراین نیز به آکسیوس گفته به نظر میرسد اظهارات روبیو برای تحت فشار گذاشتن کییف بیان شده بود. این منبع همچنین ابراز نگرانی کرد که خروج ترامپ از مذاکرات ممکن است به تعلیق کمکهای نظامی آمریکا به اوکراین منجر شود.
یکی از دیپلماتهای اروپایی به آکسیوس گفت: «اینطور بهنظر میرسید که روبیو و ویتکاف تحت فشار شدیدی از سوی ترامپ قرار دارند و این فشار را به طرفهای دیگر منتقل میکنند.»
موافقت اوکراین با طرح آتشبس ترامپ و تعلل روسیه
اوکراین بهسرعت با طرح آتشبس ۳۰ روزه ترامپ موافقت کرد، اما روسیه با کندی در برابر این پیشنهاد واکنش نشان داد و گفت در میدان نبرد دست بالا را دارد، بنابراین شرایط خاصی را برای هرگونه توافق صلح مطرح کرده است.
به نوشته آکسیوس، در چنین وضعیتی بعید است کرملین نسبت به کنارهگیری دولت ترامپ از تلاشهای دیپلماتیک نگرانی خاصی داشته باشد.
ایالات متحده هنوز بهطور کامل از این روند کنار نکشیده است. روبیو و ویتکاف در نشست روز پنجشنبه در پاریس چارچوبی برای یک توافق صلح احتمالی جهت پایان جنگ ارائه دادند. به گفته وزارت خارجه، روبیو اکنون منتظر پاسخ کییف و مسکو است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) ضمن تایید این حملات اعلام کرد که هدف از این عملیات، «نابودی منابع تامین سوخت و درآمدهای غیرقانونی حوثیها» بوده است.
به گزارش آسوشیتدپرس، این حمله یکی از مرگبارترین عملیاتهایی بود که از زمان آغاز کارزار نظامی تازه آمریکا از ۱۵ مارس تاکنون علیه حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی انجام شده؛ کارزاری که صدها حمله هوایی در بر داشته است: ادامه حملات هوایی گسترده آمریکا به مواضع حوثیها در صنعا و دیگر مناطق یمن
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، با محکوم کردن حملات هوایی آمریکا به حوثیهای مورد حمایت تهران، گفت که این حملات، «مصداق آشکار جنایت، تجاوز، نقض فاحش اصول و قواعد بنیادین منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل» است.
حوثیها جمعه موشکی را بهسوی اسرائیل پرتاب کردند که به گفته ارتش این کشور رهگیری و منهدم شد.
این حمله باعث بهصدا درآمدن آژیر خطر در تلآویو و مناطق دیگری در اسرائیل شد.
همزمان و در حالی که جنگ یمن هر روز بیشتر به صحنهای بینالمللی تبدیل میشود، ایالات متحده یک شرکت ماهوارهای چینی را به «حمایت مستقیم» از حملات حوثیها متهم کرد.
پکن هنوز به این موضوع واکنشی نشان نداده است.
تلویزیون المسیره، وابسته به حوثیها، تصاویری از اجساد قربانیان در محل حمله آمریکا را پخش کرد. حوثیها شمار کشتهشدگان را ۷۴ و تعداد زخمیها را ۱۲۶ نفر اعلام کردهاند.
این شبکه گزارش داد نیروهای امدادی و کارکنان غیرنظامی بندر رأس عیسی در جریان این حمله جان باختهاند و تصاویر حاکی از وقوع انفجارهای بزرگ و آتشسوزی گسترده در محل است.
فرماندهی مرکزی آمریکا در بیانیهای اعلام کرد: «نیروهای آمریکایی با هدف حذف منابع تامین سوخت برای تروریستهای حوثی مورد حمایت ایران و قطع درآمدهای غیرقانونی آنها که بیش از یک دهه منطقه را هدف ترور قرار دادهاند، این عملیات را انجام دادند.»
در این بیانیه تاکید شده است که هدف این حمله آسیب رساندن به مردم یمن نبوده، بلکه: «برای کمک به رهایی آنها از سلطه حوثیها و دستیابی به صلح صورت گرفته است.»
با این حال ارتش آمریکا از تایید یا رد تلفات غیرنظامیان خودداری کرده و به سوالات آسوشیتدپرس در اینباره پاسخ نداده است.
جزییات حمله: آتشسوزی گسترده و کشته شدن کارکنان بندر
بندر رأس عیسی که مجموعهای از مخازن نفتی و تجهیزات پالایشگاهی است، در استان الحدیده و در نزدیکی جزیره کامَران قرار دارد.
تصاویر ماهوارهای ناسا که برای رصد آتشسوزیهای جنگلی استفاده میشوند، آتشسوزی عظیمی را در ساعات اولیه صبح جمعه در این منطقه نشان میدهند. آتشی که ناشی از حملات مکرر هوایی آمریکا طی روزهای اخیر بوده است.
این بندر نقطه پایانی یک خط لوله نفت است که از استان نفتخیز مأرب در مرکز یمن میآید.
استان مأرب هنوز در کنترل نیروهای متحد دولت تبعیدی یمن است. دولتی که در سال ۲۰۱۵ بهوسیله حوثیها از صنعا بیرون رانده شد.
هرچند صادرات نفت یمن به دلیل جنگ متوقف شده اما حوثیها از این بندر برای واردات نفت استفاده میکنند.
حوثیها در بیانیهای رسمی ضمن محکوم کردن این حمله، آن را «تجاوزی بیدلیل و آشکار به حاکمیت و استقلال یمن» و «هدفگیری مستقیم تمام ملت یمن» توصیف کردند.
این بیانیه که از سوی خبرگزاری رسمی سبا، وابسته به حوثیها منتشر شد، افزود: «این حمله، تاسیساتی حیاتی را هدف قرار داده که برای دههها به مردم یمن خدمترسانی کردهاند.»
در روز ۹ آوریل، وزارت خارجه آمریکا هشدار داده بود واشینگتن هیچگونه حمایت کشورها یا شرکتهای تجاری را از گروههایی مانند حوثیها تحمل نخواهد کرد؛ از جمله تخلیه کشتیها یا تامین سوخت در بنادر تحت کنترل این گروه.
اتهام آمریکا به شرکت ماهوارهای چینی: حمایت از حملات حوثیها
در تحولی دیگر، تمی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در نشستی خبری، شرکت چینی «تکنولوژی ماهوارهای چانگگوانگ» (CGSTL) را متهم کرد که «به طور مستقیم از حملات تروریستی حوثیهای مورد حمایت ایران علیه منافع آمریکا پشتیبانی میکند».
او ضمن اشاره به گزارشی از فایننشال تایمز، گفت این شرکت که با ارتش چین مرتبط است، تصاویر ماهوارهای در اختیار حوثیها قرار داده که امکان هدفگیری کشتیهای جنگی و بازرگانی آمریکا در دریای سرخ را فراهم کرده است.
بروس گفت: «حمایت پکن از این شرکت ماهوارهای، حتی پس از گفتوگوهای دیپلماتیک ما با چین، ادعای آنها مبنی بر حمایت از صلح را زیر سوال میبرد.»
مقامهای چینی و شرکت CGSTL هنوز به این اتهام واکنش نشان ندادهاند. رسانههای رسمی چین نیز تاکنون این موضوع را نادیده گرفتهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا این شرکت را در سال ۲۰۲۳ به دلیل تامین تصاویر برای گروه مزدور واگنر در جنگ اوکراین تحریم کرده بود.
کارزار نظامی آمریکا علیه حوثیها؛ شدیدتر از دوره بایدن
بررسیهای آسوشیتدپرس نشان میدهد کارزار جدید ایالات متحده علیه حوثیها در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ، گستردهتر از اقدامات انجامشده در دوران جو بایدن است.
در این دوره، حملات تنها به سایتهای پرتاب موشک محدود نمیشود بلکه به فرماندهان حوثی و حتی مناطق شهری نیز گسترش یافته است.
این عملیات پس از آن آغاز شد که حوثیها تهدید کردند بار دیگر کشتیهای «اسرائیلی» را هدف قرار خواهند داد. تهدیدی که در واکنش به ممانعت اسرائیل از ورود کمکها به غزه مطرح شد.
تعریف حوثیها از کشتیهای اسرائیلی مبهم است و به همین دلیل، بسیاری از کشتیها در معرض خطر قرار دارند.
از نوامبر ۲۰۲۳ تا ژانویه سال جاری، حوثیها بیش از ۱۰۰ کشتی تجاری را با پهپاد و موشک هدف قرار دادند که منجر به غرق شدن دو کشتی و کشته شدن چهار ملوان شد.
این اقدامات باعث کاهش چشمگیر عبور کالا از دریای سرخ شده است؛ مسیری که سالانه بیش از یک تریلیون دلار کالا از آن عبور میکند.
حوثیها همچنین حملاتی به ناوشکنهای آمریکایی داشتند که ناکام ماندند.
دولت ترامپ اعلام کرده این حملات بخشی از فشار بر جمهوری اسلامی ایران نیز هست؛ بهویژه در آستانه دور دوم مذاکرات واشینگتن با تهران که قرار است شنبه ۳۰ فروردین در رم برگزار شود.
روبیو به خبرنگاران گفت: «اگر پایان دادن به جنگ اوکراین ممکن نباشد، باید از آن عبور کنیم.»
او اضافه کرد که دولت ترامپ طی چند روز آینده تصمیم خواهد گرفت «آیا پایان دادن به این جنگ طی هفتههای پیش رو اصلا امکانپذیر است یا نه».
روبیو گفت: «رییسجمهور ترامپ طی ۸۷ روز گذشته در بالاترین سطح دولت بارها تلاش کرده است تا به این جنگ پایان دهد. اکنون به نقطهای رسیدهایم که باید تصمیم بگیریم و مشخص کنیم آیا این کار اساسا شدنیست یا نه.»
به گزارش نیویورکتایمز، این اظهارات، فشار بر مسکو و کییف را برای پایان دادن به جنگ افزایش داده و به نظر میرسد با هدف تزریق فوریت به تلاشهای اروپا برای ترغیب ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین به مصالحه، بیان شده باشد.
در حالی که ایالات متحده بازیگر اصلی مذاکرات با روسیه است، اروپا نفوذ بسیار بیشتری بر زلنسکی دارد.
خبرگزاری رویترز ۲۸ فروردین خبر داد مقامات اوکراینی اعلام کردهاند کییف و واشینگتن یادداشت تفاهمی را به عنوان گام نخست برای دستیابی به توافق دو کشور در زمینه توسعه منابع معدنی در اوکراین امضا کردهاند. توافقی که ترامپ مدتها به دنبال آن بوده است.
بیشتر بخوانید: آمریکا برآورد میزان کمک به کییف را در مذاکرات توافق مواد معدنی کاهش داد
سر رفتن کاسه صبر ترامپ؟
مذاکرات سطح بالا در روز پنجشنبه بین مقامهای آمریکایی، اروپایی و اوکراینی، نخستین دور از نوع خود بودند که با هدف «ایجاد همگرایی» بین دیدگاههای واشینگتن و پایتختهای اروپایی درباره جنگ برگزار شدند.
روبیو گفت که این گفتوگوها سازنده بودهاند اما شواهد نشان میدهند ترامپ در حال از دست دادن صبر خود است.
روبیو در همین زمینه اظهار داشت: «این جنگ ما نیست. ما آن را آغاز نکردیم. ایالات متحده در سه سال گذشته به اوکراین کمک کرده و میخواهد این جنگ پایان یابد - اما این جنگ ما نیست.»
روبیو و استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ، هدایت دیپلماسی آمریکا را برای پایان دادن به جنگ اوکراین بر عهده داشتهاند. جنگی که بیش از سه سال ادامه داشته است.
ویتکاف تاکنون چند بار با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، دیدار کرده و گفته که در تلاش برای ایجاد «دوستی و رابطه» با رهبر روسیه است.
در مقابل، پوتین واکنش سردی نشان داده و حتی برای یک آتشبس ۳۰ روزه نیز شرطهای متعددی گذاشته است. بمباران اوکراین از سوی روسیه هم همچنان ادامه دارد.
مقامهایی که در نشست پاریس شرکت داشتند، توافق کردهاند هفته آینده در لندن دیدار کنند و روبیو گفته است احتمال دارد او نیز در آن جلسه حضور داشته باشد.
وزیر خارجه آمریکا ابراز امیدواری کرد کشورهای اروپایی همچنان در تلاش برای تضمین صلح در اوکراین مشارکت داشته باشند.
این در حالی است که خواستههای پوتین - از جمله واگذاری مناطق اشغالی به روسیه و چشمپوشی اوکراین از عضویت در ناتو - از سوی کییف کاملا رد شدهاند.
روبیو هنگام ترک پاریس گفت: «فکر میکنم بریتانیا، فرانسه و آلمان میتوانند کمک کنند این پرونده را جلو ببریم و به حلوفصل آن نزدیکتر شویم. به نظرم ایدههای آنها بسیار مفید و سازنده بود.»
با وجود این، به نظر میرسد ترامپ عجله دارد و زمان محدود است.