حمله مجدد ترامپ به زلنسکی: او چیزی برای فخر فروشی ندارد

روزنامه هیل، چهارشنبه سوم اردیبهشت، در گزارشی اعلام کرد دولت آمریکا در آستانه نهایی‌سازی توافقی با عربستان سعودی است که به این کشور اجازه می‌دهد برنامه‌ای هسته‌ای با کاربرد غیرنظامی و تحت نظارت واشینگتن راه‌اندازی کند.

تقویت زیرساخت‌های امنیتی عربستان سعودی

این توافق، در صورت اجرا، فراتر از یک اقدام نمادین خواهد بود و ایالات متحده را به‌طور مستقیم به زیرساخت‌های بلندمدت انرژی و امنیت عربستان پیوند خواهد داد.

بر اساس این گزارش منابع آمریکایی گفته‌اند واشینگتن آماده است بسته‌ای از تسلیحات پیشرفته آمریکایی را نیز در اختیار ریاض قرار دهد.

این بسته نه‌فقط به معنای تقویت شراکت نظامی دو کشور، بلکه گامی در جهت ایجاد بازدارندگی مؤثر در برابر جمهوری اسلامی خواهد بود.

محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی و جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی پیشین کاخ سفید، اردیبهشت سال گذشته با یکدیگر دیدار و درباره پیش‌نویس «تقریبا نهایی‌شده» توافق امنیتی بین واشینگتن و ریاض گفت‌وگو کردند.

متحدی که نادیده گرفته شد

این تحولات، با مذاکراتی که به‌تازگی در عمان میان جمهوری اسلامی و آمریکا صورت گرفته، پیوند خورده و برخلاف توافق هسته‌ای برجام که بدون هماهنگی با کشورهای عربی تنظیم شد و با بدگمانی در پایتخت‌های منطقه مواجه شد، این‌بار ریاض در تمامی مراحل در جریان گفت‌وگوها قرار دارد.

شبکه خبری سی‌ان‌ان ۲۸ بهمن گزارش داد عربستان سعودی آمادگی خود را برای میانجی‌گری میان دولت ترامپ و جمهوری اسلامی به‌منظور دست‌یابی به توافقی جدید با هدف محدود کردن برنامه هسته‌ای تهران اعلام کرده است.

سی‌ان‌ان اضافه کرد ریاض نگران است در پی تضعیف قابل توجه گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، تهران تمایل بیشتری برای دست‌یابی به تسلیحات هسته‌ای پیدا کرده باشد.

روزنامه هیل در گزارش خود بخشی از شکست برجام در گذشته را ناشی از نادیده گرفتن متحدانی دانسته که با تاثیر مستقیم‌ تبعات این توافق مواجه می‌شدند: «حالا آمریکا کوشیده است با جلب مشارکت کشورهای کلیدی منطقه، رویکردی «فراگیر» و نه صرفا سخت‌گیرانه در برابر تهران اتخاذ کند.»

این رویکرد، ریشه در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ دارد. اگرچه سیاست خارجی او در واشینگتن آشفته توصیف می‌شد، رهبران عرب منطقه آن را روشی روشن و «معامله‌محور» می‌دانستند: شفاف، مستقیم و فارغ از سخنرانی‌های آرمان‌گرایانه.

بازتعریف موازنه قوا در خاورمیانه

به گزارش روزنامه هیل، توافق اتمی با عربستان سعودی و تجهیز نظامی آن، تنها بخشی از بازتعریف موازنه قدرت در منطقه است. همکاری‌های دفاعی، اطلاعاتی و اقتصادی میان ریاض و واشنگتن در حال گسترش است؛ و این احتمال که عربستان در نهایت به نوعی از «پیمان ابراهیم» بپیوندد، دیگر نامحتمل به‌نظر نمی‌رسد.

در این چارچوب، آنچه اکنون در حال شکل‌گیری است، ائتلافی منطقه‌ای است که نه بر پایه ایدئولوژی، بلکه بر اساس تهدیدهای مشترک و منافع واقعی استوار است — ائتلافی که هدف آن نه صلح رسمی، بلکه بازدارندگی مؤثر و پایدار در برابر تهران است.

مخالفان همچنان نگرانند

روزنامه هیل در ادامه از هشدار برخی نهادهای اطلاعاتی اسرائیل نسبت به فشار بیش از حد بر جمهوری اسلامی خبر داد و نوشت آن‌ها نگران‌اند که سقوط ناگهانی حکومت ایران، کشور را به هرج‌ومرج و حتی جنگ داخلی بکشاند؛ سناریویی که نه‌تنها برای اسرائیل، بلکه برای آمریکا نیز یادآور تجربه‌های پرهزینه در عراق و افغانستان است.

روزنامه هیل به نقل از تحلیلگران آمریکایی نوشت که رویکرد تازه آمریکا، نه تلاشی برای تغییر رژیم در ایران، بلکه ساختن یک «جعبه راهبردی» پیرامون تهران با استفاده از دیپلماسی، مشارکت‌های منطقه‌ای و بازدارندگی است.

واشینگتن این‌بار می‌کوشد آینده خاورمیانه را با کشورهای منطقه و نه به‌جای آن‌ها رقم بزند.

عباس، چهارشنبه سوم اردیبهشت، در سخنرانی افتتاحیه نشست شورای مرکزی فلسطین در رام‌الله، در اظهاراتی کم‌سابقه و تند علیه حماس، این گروه را به «فراهم کردن بهانه برای جنایات اسرائیل در غزه» متهم کرد.

او از حماس خواست تا فورا به سیطره خود بر نوار غزه پایان دهد، سلاح‌هایش را به تشکیلات خودگردان فلسطین تحویل دهد و به یک حزب سیاسی تبدیل شود؛ اقدامی که او آن را «تنها راه بازگشت به وحدت فلسطین» توصیف کرد.

عباس خطاب به حماس گفت: «گروگان‌های اسرائیلی را تحویل دهید تا بهانه‌هایی که اسرائیل برای ادامه عملیات نظامی خود در غزه استفاده می‌کند، پایان یابد.»

رییس تشکیلات خودگردان فلسطین تاکید کرد: «این من هستم که بهای آن را می‌پردازم، مردم من بهای آن را می‌پردازند، نه اسرائیل.»

او ادامه داد: «هر روز شاهد کشته‌شدن مردم هستیم؛ چرا؟»

محمود عباس، بی پرده و با خشم به رهبران حماس گفت: «ای توله سگ‌ها، گروگان‌های خود را تحویل دهید و کارتان تمام شود.»

این جمله به‌سرعت در شبکه‌های اجتماعی بازتاب پیدا کرد و واکنش‌های گسترده‌ای را در محافل سیاسی فلسطینی به‌دنبال داشت.

اعتراضات که در غزه سرکوب شد

صدها فلسطینی پنحم و ششم فروردین در چند نقطه از نوار غزه تجمع کردند و علیه حماس شعار دادند. نیروهای حماس در واکنش به معترضان حمله کرده و آنان را متفرق کردند.

برخی از معترضان پلاکاردهایی در دست داشتند که روی آن‌ها شعار «جنگ بس است» نوشته شده بود.

وب‌سایت خبری وای‌نت یک‌شنبه ۱۰ فروردین به‌نقل از ساکنان غزه گزارش داد حماس دست‌کم شش تن از سازمان‌دهندگان اعتراضات اخیر را اعدام کرده است.

بر اساس این گزارش، یک شهروند غزه‌ پس از چهار ساعت شکنجه به خانواده‌اش بازگردانده شد و اندکی بعد جان باخت. سایر معترضان ربوده‌شده همچنان مفقود هستند.

تاکید عباس بر وحدت ملی

رییس‌تشکیلات خود‌گردان فلسطین، بار دیگر بر پایان دادن به دوگانگی سیاسی فلسطین تاکید کرد و گفت: «راه‌حل در وحدت تحت چتر سازمان آزادی‌بخش فلسطین است، که تنها نماینده قانونی مردم فلسطین محسوب می‌شود.»

او خواستار بازگشت ساختار سیاسی فلسطین به دوران پیش از ۲۰۰۷ شد؛ سالی که پس از درگیری‌های داخلی، حماس کنترل کامل نوار غزه را در دست گرفت و شکاف سیاسی میان کرانه باختری و غزه شکل گرفت.

واکنش‌ها و تنش‌های درون‌فلسطینی

این اظهارات در حالی بیان می‌شود که اختلافات درونی فلسطینی‌ها، به‌ویژه میان جنبش فتح و حماس، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.

حماس از برگزاری نشست شورای مرکزی بدون اجماع انتقاد کرده و آن را «فاقد مشروعیت ملی» خوانده است. جنبش فتح نیز از حماس خواسته تا «بازی با سرنوشت مردم فلسطین را متوقف کند».

منذر الحایک، سخنگوی جنبش فتح در نوار غزه، دوم فروردین در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت: «حماس باید از صحنه حکومتی کنار برود و کاملا درک کند که نبرد پیش‌ِ رو به پایان وجود فلسطینیان منجر خواهد شد.»

او افزود: «حماس باید به غزه، کودکان، زنان و مردان آن رحم کند. ما نسبت به روزهای سنگین، سخت و دشواری که در انتظار ساکنان غزه است، هشدار می‌دهیم.»

وال‌استریت ژورنال ۲۸ فروردین، در گزارشی اختصاصی با اشاره به قتل‌های هدفمند اسرائیل و قطع کمک‌های خارجی، نوشت منابع مالی و توان توزیع نقدی گروه مسلح حماس در نوار غزه تا حدی مختل شده که این گروه اکنون از پرداخت حقوق نیروهایش عاجز مانده است.

نور نیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، چهارشنبه سوم اردیبهشت گزارشی از خبرگزاری فارس را در مطلبی تحت عنوان «فولاد ایران در شوک تعرفه‌ای؛ اقدام غیر‌قابل توجیه آنکارا علیه ایران» بازنشر کرد و به انتقاد از رویکرد دولت ترکیه پرداخت.

خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، اول اردیبهشت از قول یک تولیدکننده فولاد که نخواست نامش فاش شود، نوشت که رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه، روی هر کیلوگرم واردات فولاد ایران «تا ۴۵ درصد» تعرفه وضع کرده است.

جزییاتی از زمان وضع این تعرفه و رقم دقیق آن منتشر نشده است.

نور نیوز نوشت: «ترکیه با وضع تعرفه ۴۵ درصدی بر واردات فولاد از ایران، عملا مسیر صادرات فولاد کشور را مسدود کرده است. این اقدام در کنار رکود داخلی و بحران انرژی، زنگ هشدار نابودی زنجیره فولاد را به صدا درآورده است.»

تاثیر کسری انرژی بر صنعت فولاد

ابوالفضل حشمتی، کارشناس صنعتی، «ناترازی انرژی» - اصطلاحی که جمهوری اسلامی از آن برای توصیف کمبود انرژی استفاده می‌کند - را یکی از عوامل مهم تضعیف زنجیره تولید فولاد ارزیابی کرد.

او در گفت‌وگو با فارس تاکید کرد قطع گاز و برق به‌ویژه در فصول سرد و گرم، عملا تولیدکنندگان را به حالت نیمه‌فعال درآورده است.

ترکیه همواره از مقاصد اصلی صادرات فولاد ایران بوده است. این کشور علاوه بر این‌که خود از فولاد ایران استفاده می‌کند، به عنوان یک واسطه نیز در مسیر صادرات فولاد ایران نقش بازی می‌کند.

بهمن‌ ۱۴۰۳، بورس نیوز گزارش داد پیش از سقوط بشار اسد حجم قابل توجهی از محصولات فولادی ایران به‌طور غیرمستقیم به سوریه صادر می‌شد اما با به قدرت رسیدن مقامات جدید در دمشق، ایران به طور کامل از معادلات اقتصادی سوریه کنار گذاشته شده و ترکیه بازار این کشور را در اختیار گرفته است.

واسطه‌گری ترکیه در تجارت فولاد ایران

کیوان جعفری طهرانی، کارشناس بازارهای جهانی آهن و فولاد، در مورد واسطه‌گری ترکیه گفت: «در زمان ریاست‌جمهوری اسد، فولاد ایران به ترکیه ارسال می‌شد و از آنجا با تغییر گواهی مبدا، به قیمت‌هایی بین ۲۰ تا ۳۰ دلار بالاتر به سوریه، اروپا و دیگر کشورها صادر می‌شد که در این حالت تولیدکننده فولاد ایرانی به اندازه ترکیه سودی نمی‌برد.»

گزارش ۱۱ ماهه (تا اسفند) سال ۱۴۰۳ انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نشان می‌دهد در این مدت، وزن صادرات کل زنجیره فولاد و آهن ایران نسبت به ۱۱ ماه مشابه سال ۱۴۰۲، افزایش ۰.۸ درصدی داشته است اما ارزش این صادرات در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲ کاهش ۱۳ درصدی نشان می‌دهد.

در ۱۱ ماه سال ۱۴۰۳، جمعا ۲۷ میلیون و ۱۶۳ هزار تن انواع فولاد و آهن به ارزش شش میلیارد و ۳۵ میلیون دلار صادر شده است.

بر اساس اعلام گمرک جمهوری اسلامی، در ۱۱ ماه سال ۱۴۰۳، ارزش کل صادرات غیرنفتی کشور ۵۳ میلیارد و ۳۷۶ میلیون دلار بوده که نشان می‌دهد سهم فولاد از مجموع صادرات غیر‌نفتی کشور بیش از ۱۱ درصد بوده است.

این سازمان افزود که از ساعت ۱۲:۴۹ تا ۱۳:۰۲، دو زمین‌لرزه دیگر به بزرگی ۴.۴ و ۴.۹ در دریای مرمره و در نزدیکی استانبول رخ داده است.

تصاویری از وحشت ساکنان استانبول و خروج آن‌ها از خانه و اماکن اداری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

بر اساس گزارش‌ها، زمین‌لرزه روز چهارشنبه یکی از قوی‌ترین زلزله‌هایی بود که در سال‌های اخیر شهر ۱۶ میلیونی استانبول را لرزاند.

مقام‌های ترکیه اعلام کردند تمام نهادهای مرتبط و تیم‌های واکنش بسیج شده‌اند و بررسی‌های میدانی برای ارزیابی آسیب احتمالی و اطمینان از ایمنی عمومی در حال انجام است.

دفتر استانداری استانبول گفت: «تاکنون هیچ گزارشی مبنی بر تخریب دریافت نشده و واحدهای مربوطه ما به تلاش‌های میدانی خود ادامه می‌دهند.»

استانداری استانبول به شهروندان هشدار داد از ورود به ساختمان‌هایی که بر اثر لرزه‌ها آسیب دیده یا مشکوک به آسیب‌دیدگی هستند، خودداری کنند.

رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه، در بیانیه‌ای گفت مقامات از نزدیک تحولات را زیر نظر دارند.

بهمن سال ۱۴۰۱، زلزله‌ای به بزرگی ۷.۸ مرکز و جنوب ترکیه و شمال و غرب سوریه را به لرزه درآورد و بیش از ۵۹ هزار کشته بر جای گذاشت.

محمد هاشمی، برادر اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس سازمان صدا‌و‌سیمای جمهوری اسلامی در فاصله سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۲، در گفت‌وگویی با خبرگزاری ایلنا، با یادآوری حمله به سفارت عربستان سعودی و اماکن و کنسولگری این کشور در سال ۱۳۹۴ تاکید کرد با آن‌که برنامه شبکه نسیم در ارتباط با این کشور را ندیده اما اجرای برنامه طنز علیه عربستان سعودی را کار همان کسانی می‌داند که به سفارت عربستان سعودی حمله کردند.

او ضمن اشاره به این‌که جمهوری اسلامی نفع بیشتری از ارتباط با ریاض می‌برد، تاکید کرد: «افرادی که تضاد منافع دارند و از این ارتباط زیان می‌بینند این کار‌ها را انجام می‌دهند.»

محسن افشانی، بازیگر پرحاشیه صدا و سیما، در برنامه‌ «درنگ» شبکه نسیم در دو قسمت جداگانه مورخ ۳۱ فروردین ماه و اول اردیبهشت ماه، به تمسخر محمد بن سلمان، ولیعهد و فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی پرداخت.

پیش از هاشمی نیز چهره‌های دیگر حامی دولت و اصلاح‌طلبان از اجرای این برنامه به شدت انتقاد کردند.

آذر منصوری، رییس جبهه اصلاحات، در واکنش به تمسخر مقامات ارشد عربستانی در برنامه‌ای در صداوسیما با اشاره به «فعالیت موثر دستگاه دیپلماسی کشور و برقراری روابط سازنده با عربستان»، به انتقاد از رویکرد صداوسیما پرداخت و گفت: «رسانه‌ای که باید ملی باشد، شر می‌رساند.»

دوم اردیبهشت ماه، شبکه نسیم در اطلاعیه‌ای رسمی ضمن عذرخواهی بابت پخش این برنامه اعلام کرد: «برخی خطوط سیاستی درباره کشورهای همسایه مورد بی‌توجهی سهوی قرار گرفته بود که ضمن تذکر جدی به تیم تولید و تاکید بر لزوم توجه مستمر و جدی به سیاست‌های ابلاغی محتوایی، با عوامل خاطی برخورد انضباطی به عمل آمد.»

علی شریفی زارچی، استاد «دانشگاه شریف» و از حامیان دولت مسعود پزشکیان در واکنش به پخش این برنامه در پستی نوشت: «محسن افشانی و صداوسیمای ضدملی غلط کردند که در آستانه‌ بهبود روابط ایران با کشورهای منطقه، وزیر خارجه‌ عربستان سعودی را مسخره کردند.»

سعودی‌ها احترام می‌خواهند

علی‌اکبر صالحی، وزیر امور خارجه در دوران ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد و از دیپلمات‌های دخیل در جریان مذاکرات منتهی به برجام در سال ۱۴۰۲ در جریان یک سخنرانی نقل کرده است: «ما با آقای دکتر احمدی‌نژاد که رفته بودیم عربستان ... ملاقاتی کوتاه در راهرو میان ملک عبدالله و آقای احمدی‌نژاد ترتیب دادم. فکر کردم می‌خواهد راجع به موضوع سوریه، نفت، منطقه یا مسائل مختلف حرف بزند. به احمدی‌نژاد گفت چرا در رسانه‌هایتان به من فحش می‌دهید؟ در صداوسیما فیلمی نشان می‌دهید که من دارم با رییس‌جمهور آمریکا مشروب می‌خورم. مگر من مشروب می‌خورم؟»

صالحی در ادامه به واکنش احمدی‌نژاد اشاره کرد و گفت او در پاسخ به پادشاه عربستان سعودی با خنده گفته است به او هم این‌ها را می‌گویند: «پادشاه عربستان عصایش را بالا آورد و گفت این چه حرفی‌ست که شما می‌زنید. هر کسی می‌آید می‌گوید کشور من آزادی است؛ خفه‌شان کنید.»

صالحی در آن سخنرانی گفت: «بعدا به آقای احمدی‌نژاد گفتم … عرب‌ها برایشان مهم نیست نفت این‌طور شد یا سوریه آن‌طور شد. احترام می‌خواهند. یک مثل دارند که می‌گوید به من احترام بگذار و عبای من را بگیر. عبای من را بگیر یعنی هر چه داریم بگیر اما به من احترام بگذار. من را خرد نکن. باید این را بفهمیم. باید به شخصیت عرب‌ها بسیار احترام بگذاریم.»

برنامه «درنگ» از نیمه بهمن‌ ماه ۱۴۰۳ به تهیه‌کنندگی محمد تاجیک، اجرای محسن افشانی و کارگردانی امیر پورضرغام، در فضایی خبری، در قالب طنز به مسائل روز سیاسی و اجتماعی ایران و جهان می پردازد.