گرد و غبار و موج ریزگردها در خوزستان کیفیت هوای شهرهای مختلف این استان را در وضعیت خطرناک قرار داده است. طبق گزارش اداره کل هواشناسی خوزستان میزان ذرات آلاینده در هوای شهرستان حمیدیه به بیش از ۲۶ برابر حد مجاز رسید.
سامانه پایش کیفی هوای کشور، کیفیت هوای شهرهای مختلف استان خوزستان از جمله اهواز، آبادان، امیدیه، ماهشهر، حمیدیه، خرمشهر، دزفول، رامشیر، سوسنگرد، شوشتر، هندیجان، هویزه و گتوند را در جمعه ۱۲ اردیبهشت برای تمام گروههای سنی ناسالم اعلام کرد.
شهروندان مخاطب ایراناینترنشنال با ارسال ویدیوهایی از اهواز، از تکرار طوفانهای گرد و غبار و وضعیت بحرانی هوا در این شهر خبر دادند.
یکی از ساکنان شهر اهواز با اشاره به ناتوانی حکومت در مهار ریزگردها و توسعه فضای سبز، از عملکرد جمهوری اسلامی در مدیریت بحرانهای زیستمحیطی انتقاد کرد.
شهریار عسکری، مدیر روابط عمومی اداره کل هواشناسی خوزستان، با اشاره به وقوع گرد و خاک در شهرهای مختلف این استان، اعلام کرد که میزان غلظت ذرات آلاینده در شهرستان حمیدیه به بیش از ۲۶ برابر حد مجاز رسید.
عسکری با بیان اینکه میزان مجاز آلایندهها در هوا ۱۵۰ میکروگرم بر مترمکعب است، افزود: «غلظت ذرات آلاینده گرد و غبار در حمیدیه چهار هزار و چهار، آبادان هزار و ۲۵۸، خرمشهر هزار و دو، ماهشهر هزار و ۲۷، اهواز ۵۶۴، سوسنگرد ۴۵۷، هویزه ۴۹۵، هندیجان ۳۲۹ و دزفول ۲۶۲ میکروگرم بر مترمکعب بوده است.»
از دیگر سو، سازمان حفاظت محیطزیست و دانشگاه علوم پزشکی اهواز از شهروندان بهویژه سالمندان، کودکان و بیماران قلبی و ریوی درخواست کردند از خروج غیرضروری از خانه خودداری کنند و فعالیتهای بدنی را به حداقل برسانند.
در فروردین ماه نیز موج گردوغبار که از غرب کشور آغاز شد، استانهای خوزستان، کرمانشاه، لرستان، بوشهر، ایلام و زنجان را تعطیل و نیمه تعطیل کرد.
در ۲۸ فروردین، تمام مدارس و دانشگاهها در خوزستان غیرحضوری شدند، ادارات به دورکاری رفتند و ذرات معلق تا ۶۷ برابر حد مجاز افزایش یافتند.
در پی آغاز پدیده ریزگرد در خوزستان، شهروندان با توجه به تجربیات قبلی، برای خرید ماسکهای فیلتردار هجوم بردند.
پدیده ریزگرد و تاثیرات آن، از دهه ۱۳۸۰ بیشتر مورد توجه قرار گرفت. در غرب کشور، بهویژه در خوزستان، تاثیرات این پدیده به مراتب بالاتر بوده است. ذرات موسوم به «PM2.5 » باعث افزایش آسم، برونشیت و بیماریهای قلبی در استان خوزستان شده است.
منشاء بحران
منشاء ۵۵ درصد ریزگردهای ایران، بیابانهای عراق، بهخصوص اراضی در معرض بیابانزایی، دجله و فرات هستند که در پی خشکسالی، تولید ریزگرد میکنند و با بادهای موسمی بهار، هر سال استانهای غربی کشور شرایط بحرانی به خود میگیرد.
شرق سوریه و شمال عربستان نیز به دلیل خشکسالی، سدسازی و بهرهبرداری از منابع زیرزمینی، از جمله عوامل بروز بحران ریزگرد در ایران هستند.
به این دلایل، مدیریت ناپایدار داخلی در کانونهای خوزستان با ۳۵۰ هزار هکتار، بهویژه جنوب شرق اهواز، دشت سیستان، تالاب هامون، زایندهرود خشکشده و کویر لوت هم اضافه شده است؛ به طوری که اکنون حدود نیمی از تالابهای ایران به کانون ریزگردها تبدیل شدهاند.
از دهه ۱۳۸۰ تاکنون، عدم توانایی جمهوری اسلامی در همکاریهای بینالمللی به ویژه با عراق، سوریه و ترکیه برای کاهش ریزگردها، هر سال اوضاع استانهای غربی کشور را بحرانی تر کرده است.
لاولر در گفتوگویی با آی فور ایران (Eye For Iran)، پادکست بخش انگلیسی ایراناینترنشنال، گفت: «حکومت ایران این بازی را نخواهد برد. هرچه زودتر این واقعیت را بپذیرد، نتیجه بهتری برای همه رقم خواهد خورد.»
او افزود: «اگر حکومت ایران پایبند نباشد، مجبور خواهیم شد دست به اقدام بزنیم.»
مایک لاولر، با وجود موضع سختگیرانهاش، دیپلماسی را به جنگ ترجیح میدهد. او در گفتوگو با ایراناینترنشنال تصریح کرد: «احمقانه است که ابتدا شانس دیپلماسی را امتحان نکنیم.»
لاولر با الهام از رویکرد «اعتماد کن، ولی راستیآزمایی کن» رونالد ریگان، مذاکرات را ابزاری برای جلوگیری از جنگ دانست، نه نشانهای از ضعف.
به گفته او، مذاکرات باید بهعنوان بخشی از تاکتیک فشار در نظر گرفته شوند، نه یک امتیاز.
تحریم نفت؛ نقطه فشار اصلی
لاولر، که به یکی از چهرههای کلیدی کنگره در اعمال فشار بیشتر بر جمهوری اسلامی بدل شده، بهتازگی از لایحهای دوحزبی هم حمایت کرده که خرید نفت خام ایران از سوی چین را هدف قرار میدهد. این لایحه بخشی از بسته قانونگذاری در واکنش به حمله بیسابقه ایران به اسرائیل است.
لاولر تجارت نفتی ایران، بهویژه با چین، را شریان اصلی مالی جمهوری اسلامی میداند. او درباره «قانون تقویت تحریمهای ایران ۲۰۲۵» توضیح داد که این قانون خرید نفت خام ایران از سوی چین را هدف میگیرد، بانکها و بیمهگرانی که این تجارت را تسهیل میکنند، مجازات میکند و فشار تحریمهای دوران ترامپ را بازمیگرداند.
لاولر گفت: «جمهوری اسلامی بزرگترین حامی تروریسم در سراسر جهان بوده است. بخش عمدهای از جریان مالی آنها از صنعت نفت و تجارت غیرقانونی نفت با چین تامین میشود. چین بخش اعظم نفت ایران را میخرد و درآمد حکومت ایرانی که تحت نظارت جو بایدن ۲۰۰ میلیارد دلار افزایش یافته است.»
او از راهبرد کنونی ترامپ تمجید کرد و تفاوت آن را با سیاست جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا «از زمین تا آسمان» دانست.
در همین حال، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پنجشنبه ۱۱ اردیبهشت اعلام کرد که همه خریدهای نفت و محصولات پتروشیمی ایران باید متوقف شود. او هشدار داد که هر کشوری که نفت و محصولات پتروشیمی ایران را بخرد مشمول تحریمهای ثانویه خواهد شد و حق تجارت با آمریکا را نخواهد داشت. ترامپ در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشیال نوشت: «به هیچ شکلی، در هیچ شرایطی، اجازه نخواهند داشت با ایالات متحده آمریکا تجارت کنند.»
زمان مذاکرات توجیهپذیر است
لاولر همچنین انتقادها مبنی بر اینکه دولت ترامپ زودتر از موعد دست به مذاکره زده و به این ترتیب اهرم فشارش را از دست میدهد، رد کرد. او با اشاره به پیشرفتهای هستهای ایران گفت این فوریت در مذاکرات کاملا ضروری است.
لاولر گفت: «ما در دنیای متفاوتی هستیم. ایران امروز بسیار جلوتر از چهار یا هشت سال پیش است. نمیدانم تا چه زمانی میشود منتظر ماند.»
با این حال، این «مذاکره فوری و ضروری» اکنون با مانعی جدید روبهرو شده است. به گفته بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، دور چهارم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا که قرار بود شنبه ۱۳ اردیبهشت در رم برگزار شود، به دلایل لجستیکی به تعویق افتاده است. مقامهای جمهوری اسلامی نیز اعلام کردهاند زمانبندی جدید مذاکرات به رویکرد آتی آمریکا بستگی دارد.
لاولر که نماینده حوزهای با جمعیت قابل توجه ایرانی-آمریکایی در نیویورک است، گفت بسیاری از ایرانیآمریکاییهایی که با آنها صحبت کرده، از اتخاذ مواضع سختتر از سوی آمریکا در قبال جمهوری اسلامی حمایت میکنند.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است ماموران وزارت اطلاعات به خانواده این شهروند گفتهاند تنها در صورتی پیکر عظیم فرخوند را به آنها تحویل خواهند داد که پدرش در یک فایل ویدیویی روایتی دروغین را بازگو کند که ماموران امنیتی درباره نحوه کشتهشدن فرزندش ارائه کردهاند.
یک منبع نزدیک به خانواده فرخوند جمعه، ۱۲ اردیبهشت، به ایراناینترنشنال گفت: «به خانواده فرخوند گفتهاند باید پدر عظیم مقابل دوربین ماموران وزارت اطلاعات بگوید فرزندش «رهگذر» بوده و به صورت «اتفاقی» با شلیک ماموران کشته شده و کشتهشدنش ارتباطی به تحصن و اعتراض او به اعدام نداشته است.»
جمهوری اسلامی در سالهای گذشته بارها با نقض آشکار حقوق اساسی خانوادههای افراد جانباخته یا اعدامشده به دلایل سیاسی، از تحویل پیکر آنها به خانوادههایشان خودداری کرده است.
مخفی کردن یا تحویل ندادن پیکر فرد جانباخته به خانواده و مشخص نکردن مکان دفن افراد، از جمله موارد ناپدیدسازی قهری محسوب میشود.
ناپدیدسازی قهری نقض ماده ششم اعلامیه جهانی حقوق بشر است که تاکید میکند «هر انسانی سزاوار و محق است تا همهجا در برابر قانون بهعنوان یک شخص به رسمیت شناخته شود».
قتل با شلیک ماموران
عظیم فرخوند، شهروند اهل دزفول شامگاه ۱۰ اردیبهشت در پی تجمع مقابل زندان فجر این شهر در اعتراض به اجرای حکم اعدام یکی از بستگانش، با شلیک ماموران کشته شد.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال در ۱۰ اردیبهشت و بامداد ۱۱ اردیبهشت نشان میداد که تجمعهای اعتراضی در مخالفت با اجرای حکم دو متهم به اعدام، در مقابل فرمانداری، شهرداری و زندان فجر دزفول برگزار شد.
به گفته منابع مطلع، این تجمع همزمان با اجرای حکم اعدام دو زندانی به نامهای کریم فرخوند و محمود استادممزایی برگزار شده بود.
گزارشها حاکی از آن است که ماموران یگان ویژه با یورش به تجمعکنندگان، چند نفر را زخمی و شماری را نیز بازداشت کردند.
دو زندانی اعدامشده پیشتر در یک پرونده مشترک به اتهام «محاربه از طریق سرقت مسلحانه» به اعدام محکوم شده بودند.
بنا بر گزارشها، حکم آنها چند بار با رضایت شاکیان نقض شده بود. با این حال، منابع میگویند این اعدامها در سکوت خبری اجرا شدند.
در ماههای اخیر، افزایش شمار اجرای احکام اعدام و همچنین صدور و تایید احکام اعدام برای زندانیان سیاسی در ایران، با موجی از اعتراضات در داخل و خارج از کشور روبهرو شده است.
طی این مدت تجمعات بسیاری از سوی خانوادههای زندانیان محکوم به اعدام در مقابل زندان اوین در تهران و دیگر شهرهای ایران شکل گرفت.