نبی بیاتی، زندانی تبعه کشور افغانستان که بهدلیل رفتار تحقیرآمیز و خلاف آییننامه مسئولان زندان قزلحصار کرج اعتصاب غذای خشک کرده بود، در پی عدم رسیدگی و بیتفاوتی مطلق مسئولان زندان جان خود را از دست داد. احمدرضا حائری، زندانی سیاسی، مرگ این زندانی را مصداق «قتل سیستماتیک» دانست.
حائری چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت در نامهای از زندان قزلحصار با عنوان «قتل سیستماتیک نبی بیاتی، زندانی افغانستانی در قزلحصار»، خطاب به غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی نوشت: «هیچ نمایندهای از سوی قوه قضاییه برای بررسی موضوع به زندان اعزام نشده و این بیتفاوتی در عمل به معنای تایید قتل یک زندانی است.»
این زندانی سیاسی با اشاره به روشن بودن قوانین مربوط به اعتصاب غذا برای زندانیان، افزود: «نه فقط قوانین رعایت نشد، بلکه حتی اصول انسانی اولیه زیر پا گذاشته شد. اعتصاب غذا، آخرین راه انسانیست که دیگر راهی برای احقاق حق خود نمییابد. این صداها را باید شنید نه خاموش کرد.»
او اضافه کرد: «چگونه است که در این سرزمین جان انسان تا این اندازه بیارزش شده؟ چگونه است که مرگ قابل پیشگیری یک زندانی، با چنین آرامشی نادیده گرفته میشود؟»
بسیاری از زندانیان در ایران بهناچار از اعتصاب غذا بهعنوان آخرین راه برای رسیدن به خواستههایشان استفاده میکنند و جان خود را به خطر میاندازند. آنها اغلب در اعتراض به برآورده نشدن مطالبات خود، از جمله تاخیر در رسیدگی به پرونده و مراعات نشدن حقوقشان بهعنوان زندانی، دست به اعتصاب میزنند.
مرگ در پی اعتصاب غذای اعتراضی
حائری در نامه خود اعلام کرد که بیاتی هفته گذشته همراه با سه همبند دیگرش به اتهام مشارکت در یک درگیری از سالن ۱۹ واحد چهار زندان قزلحصار به اتاق موسوم به «دربسته» منتقل شد.
این زندانی سیاسی با اشاره به اینکه هنگام بازگشت از ملاقات آنها را در همان محل دیده و پیگیر وضعیتشان شده است، نوشت: «مسئولان وقت وعده دادند که بهزودی به بند خود یا بندی دیگر در همان واحد منتقل میشوند اما با دخالت فردی بهنام اسماعیل فرجنژاد، یکی از معاونان موسوم به "سلامت"، این وعده زیر پا گذاشته شد.»
این فعال حقوق بشر با بیان اینکه این چهار زندانی در ادامه به واحد یک زندان قزلحصار منتقل شدند که شلوغترین و پرتنشترین واحد زندان است و فرستادن اتباع خارجی به آن برخلاف آییننامه داخلی زندانهاست، افزود: «بیاتی این تصمیم را ناعادلانه و توهینآمیز میدانست و صراحتا اعلام کرد اگر در این مکان نگه داشته شود، اعتصاب غذای خشک خواهد کرد و حتی لب به آب نخواهد زد.»
حائری با بیان اینکه معاون سلامت زندان با پوزخند و جملهای توهینآمیز به بیاتی گفته بود «فوقش میمیری، به درک!»، نوشت: «سپس دستور داد او را نه در داخل اتاق، بلکه در راهروی بند ۹ واحد یک که محل تردد عمومی زندانیان است مستقر کنند.»
او در ادامه نوشت: «بیاتی چهار روز بعد، در حالی که هیچکس سراغی از او نگرفته بود، در تنهایی مطلق جان سپرد. این یک مرگ عادی نبود. این یک قتل بود.»
نقض فاحش حقوق بشر در زندانهای جمهوری اسلامی
حائری در بخش دیگری از نامه خود به اژهای یادآوری کرد که در سالهای اخیر، بارها با نوشتن نامههای سرگشاده و از طریق مکاتبات خصوصی با مسئولان، درباره نقض فاحش حقوق بشر در زندانهای جمهوری اسلامی، بهویژه درباره «حق حیات» زندانیان هشدار داده است.
او اضافه کرد: «از ساسان نیکنفس تا امیرحسین حاتمی، فهرست قربانیان این سیستم بیپایان است. در برابر این هشدارها، آنچه نصیب من شده صرفا پروندهسازیهای مکرر و حبس بوده است.»
این فعال حقوق بشر به رییس قوه قضاییه هشدار داد در صورتی که این بار اقدامی برای پیگیری مرگ بیاتی انجام نشود و خود او با پروندهسازی هدف پیگرد قرار بگیرد، مخاطب نامههای بعدیاش نهادهای بینالمللی مدافع حقوق بشر خواهند بود.
او در پایان خواستار اعزام فوری «هیئتی مستقل، مسئول و دارای اختیار از خارج از ساختار زندان»، برای بررسی «جنایت» صورت گرفته در زندان قزلحصار و برخورد قاطع با عاملان آن شد و نوشت: «هرگونه بیتوجهی به این خواسته، بیتردید جایگاه قوه قضاییه را نزد افکار عمومی در داخل و خارج، بیش از پیش تضعیف خواهد کرد.»
حائری از اردیبهشت ۱۴۰۲ دوران محکومیت خود را در زندان قزلحصار کرج میگذراند و از آن زمان به دلیل فعالیتهای حقوق بشریاش در ایام حبس، با پروندهسازی دیگری نیز مواجه شده است.
او آبان ۱۴۰۳ اعلام کرد حکم زندانش به شش سال و سه ماه افزایش یافته و پنهانسازی این حکم از سوی دادگاه انقلاب به مدت یک سال، در راستای ایجاد اخلال در روند اعاده دادرسی و جلوگیری از آزادی احتمالیاش انجام شده است.
علی یزدیخواه، رییس مجمع نمایندگان استان تهران در مجلس شورای اسلامی، چهارشنبه ۱۷ اردیبهشت با بیان اینکه از عباس علیآبادی، وزیر نیرو، قول گرفته شده «الگوی یکسانی» برای خاموشیها رعایت شود، گفت: ««مقرر شد شرکتهای برق منطقهای بیش از دو ساعت مجاز به قطع برق مشترکین نباشند و قطعیها بین ساعت ۹ صبح تا ۱۹ انجام گیرد.»
یزدیخواه علاوه بر این، به نقل از وزارت نیرو گفت این وزارتخانه، سامانههای پیامکی خود را فعالتر کرده تا برای مدیران ساختمانها و افراد پیامک هشدار پرمصرفی انرژی صادر کند.
پزشکیان: قطع برق صنایع آخرین انتخاب است
با تشدید بحران انرژی و قطع برق، مسعود پزشکیان، رییس دولت، چهارشنبه گفت: «دولت این مسیر را از خود آغاز کرده و قطعا هر زمان ناگزیر به اعمال محدودیت در مصرف برق باشیم، این محدودیت ابتدا در دفاتر و محل جلسات دولت اعمال خواهد شد.»
پزشکیان افزود: «قطع برق بخشهای تولیدی و صنایع آخرین انتخاب است و تمام تلاش خود را به کار خواهیم گرفت تا برق صنایع قطع نشود.»
زهرا بهروزآذر، معاون پزشکیان در امور زنان و خانواده نیز با اشاره به سیاستهای پزشکیان برای کاهش مصرف برق و خاموش کردن چراغها در اماکن دولتی گفت: «هر جایی که در خانه یا محل کار در معاونت ریاستجمهوری لامپی روشن میکنیم، یاد آقای رییسجمهور میافتیم.»
از دیگر سو، رضا کفیلی، مدیرکل مهندسی و راهبری شبکه برق کشور، درباره بحران کمبود انرژی و قطع برق گفت: «از شنبه دیگر قطعی برق بیش از دو ساعت نخواهیم داشت.»
او افزود: «هم برنامه بسیار منظم اطلاع رسانی میشود و به هیچ عنوان بالای دو ساعت نخواهد بود مگر اینکه حادثه غیر مترقبهای رخ دهد.»
همزمان، محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران در یک سخنرانی با اشاره به کمبود انرژی گفت: «امسال هم موضوع برق جزو مسائل مهمی است که زودتر از سالهای قبل و از اردیبهشت آغاز شده است.»
استاندار تهران با بیان اینکه گرمای زودرس و افزایش استفاده از انواع وسایل سرمایشی و فشار به شبکه و اورهال کردن نیروگاهها باعث خاموشیها شد، اضافه کرد: «قطعی برق چند دلیل دارد از جمله کاهش بارندگیها و کاهش حداقل چهار میلیارد متر مکعبی سطح سدهایی که نیروگاه برق آبی داشتیم.»
او نهم اردیبهشت ماه با اشاره به کمبود انرژی گفت برنامهریزیهایی برای قطع برق و جریمه مشترکان پرمصرف صورت گرفته است. او اضافه کرد: «با توجه به کمبود بیش از سه هزار مگاواتی برق در استان و محدودیتهای قانونی، احداث نیروگاه تجدیدپذیر در دستور کار قرار دارد.»
از هفتم اردیبهشت ماه شرکت توانیر اعلام کرد به دلیل آنچه «افزایش زودهنگام دمای هوا و رشد مصرف برق» نامیده، احتمال قطع برق مشترکان وجود دارد.
در اطلاعیه توانیر با اشاره به کاهش ظرفیت نیروگاههای برقآبی بر اثر خشکسالی، از شهروندان خواسته شده با مراجعه به سایت شرکتهای توزیع برق، جدول احتمالی قطع برق را بررسی کنند.
در سالهای گذشته نیز در تابستان، کشور با بحران کمبود برق مواجه بود، بحرانی که مقامات جمهوری اسلامی، آن را «ناترازی» میخوانند.
در همین رابطه بخوانید: زنجیره بحران کسری انرژی در ایران، از گاز تا برق و بنزین
دبیر سندیکای صنعت برق: بادبزن و آفتابه بخرید، مشکل با مذاکره حل نمیشود
با اظهارات زودهنگام مقامات دولتی که از اواخر فروردین ماه آغاز شد، به نظر میرسد ابعاد بحران انرژی در ایران گسترش یافته است.
روز چهارشنبه مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق گفت: «باید قبول کنیم امسال تابستان سختی داریم و مردم باید خود را برای این شرایط آماده کنند.»
دبیر سندیکای صنعت برق به مردم توصیه کرد برای تابستان سال ۱۴۰۴ «بادبزن و آفتابه» تهیه کنند.
او در توصیف عمق بحران انرژی در ایران گفت: «حتی اگر مذاکرات به نتیجه برسد مشکل برق در کوتاهمدت حل نخواهد شد زیرا باید مشکل گاز، گازوئیل و آب و مهمتر اینکه مشکل نقدینگی حل شود.»
این مقام صنفی در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا افزود: « اکنون مشکل این است که وقتی برق نیست، آب هم نداریم چون پمپ قطع میشود.»
سخنگوی دولت: از فشار بر مردم آگاهیم اما راهی جز پذیرش واقعیت نیست
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، ۱۶ اردیبهشت ماه، بحران برق و انرژی را واقعیت خواند و گفت در برابر واقعیت راهی جز پذیرش نیست.
او افزود دولت از فشار قطع برق به مردم آگاه است و با آن «همدلی» میکند، اما در برابر واقعیت راهی جز پذیرش نیست.
بیشتر بخوانید: بحران ناکارآمدی و کسری انرژی؛ کدام استانها چند روز در سال ۱۴۰۳ تعطیل شدند؟
در همین حال، علیآبادی، وزیر نیرو، اعلام کرد که بر اساس مصوبه مجلس، قیمت برق به صورت پلکانی افزایش مییابد.
به گفته او، این روند با هدف ایجاد انگیزه برای کاهش مصرف در مشترکان پرمصرف و سوق دادن آنان به سمت بهینهسازی مصرف طراحی شده است.
علیآبادی ۲۷ فروردینماه نیز با اشاره به بحران برق و افزایش دمای هوا گفته بود: «امروز در وضعیت فوقالعاده قرار داریم، وضعیتی که چند سالی است ادامه دارد.»
راهکار وزیر نیرو برای حل بحران برق: مردم خودشان سرمایهگذاری کنند
در شرایطی که حکومت همچنان با چالش تامین برق کشور روبهرو است، وزیر نیرو در دولت مسعود پزشکیان، از مردم خواسته برای رهایی از بحران برق، در پروژههای صنعت برق ایران سرمایهگذاری کنند.
او دوم فروردین با اشاره به نامگذاری سال ۱۴۰۴ از سوی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بهعنوان سال «سرمایهگذاری برای تولید» گفت وزارت نیرو «برنامه مشخصی برای جذب سرمایههای خرد مردم در کنار سرمایهگذاریهای کلان اجرا میکند».
علیآبادی ادامه داد با راهاندازی صندوق سرمایهگذاری در صنعت برق، مردم قادر خواهند بود با خرید سهام آن در اجرای پروژههای صنعت برق، از جمله «پروژههای مهم و استراتژیک تجدیدپذیر»، مشارکت داشته باشند.
خامنهای در پیام نوروزی خود بدون آنکه آغاز سال نو را تبریک بگوید، سال گذشته را «عجیب و پرماجرا» خواند و سال ۱۴۰۴ را سال «سرمایهگذاری برای تولید» نامگذاری کرد.
در پی این اقدام، محمدرضا عارف، معاون اول پزشکیان، بهسیاق دولتهای پیشین جمهوری اسلامی، کارگروه ویژهای برای پیگیری این شعار تعیین کرد. رسانهها در ایران گزارش دادند این کارگروه متشکل از «دستگاههای اجرایی و نهادهای مرتبط» خواهد بود.
در حالی که ایران بر پیوندهای تاریخی خود با خلیج فارس تاکید دارد، کشورهای عربی مدتهاست که برای تغییر نام این پهنه آبی در جنوب ایران تلاش میکنند.
کاخ سفید و شورای امنیت ملی آمریکا بلافاصله به درخواستهای آسوشیتدپرس برای اظهار نظر پاسخ ندادند.
آسوشیتدپرس در گزارش خود نوشته است که «خلیج فارس» از اعصار دور با این نام شناخته میشود، گرچه اصطلاحات «خلیج عربستان» و «خلیج عربی» نیز در برخی از کشورهای خاورمیانه رایج است.
واکنش ایران به تصمیم احتمالی ترامپ
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به گزارش آسوشیتدپرس درباره تصمیم احتمالی ترامپ، آن را اقدامی «سیاسی و شدیدا توهینآمیز» خواند.
عراقچی در حساب ایکس خود هشدار داد که این اقدام با واکنش تند جهانی از سوی ایرانیان مواجه خواهد شد و افزود: «بیایید امیدوار باشیم که شایعات پوچی که درباره خلیج فارس پخش میشود، چیزی بیش از یک کمپین دروغپراکنی از سوی «جنگجویان همیشگی» برای خشمگین کردن و تحریک ایرانیان در سراسر جهان نباشد.»
او با خطاب قرار دادن حساب ایکس ترامپ نوشت مطمئن است که رییسجمهوری آمریکا میداند نام خلیج فارس «قرنها قدمت دارد و از طرف همه نقشهنگاران و نهادهای بینالمللی به رسمیت شناخته شده است و حتی تا همین اواخر دهه ۱۹۶۰ توسط همه رهبران منطقه در ارتباطات رسمی خود استفاده میشد».
دولت ایران در سال ۲۰۱۲ تهدید کرده بود که از گوگل به دلیل حذف برچسب خلیج فارس از نقشههایش شکایت خواهد کرد.
در نسخه آمریکایی گوگل مپس، این پهنه آبی به صورت Persian Gulf (Arabian Gulf) ثبت شده، در حالی که نام این خلیج در اپل مپس فقط «خلیج فارس» درج شده است.
بهنوشته آسوشیتدپرس، ترامپ میتواند نام این خلیج را برای مقاصد رسمی ایالات متحده تغییر دهد، اما نمیتواند تعیین کند که دیگر کشورها چه نامی بر آن بگذارند.
سازمان بینالمللی هیدروگرافی، که آمریکا یکی از اعضای آن است، وظیفه دارد تمام دریاها، اقیانوسها و آبهای قابل کشتیرانی جهان را بهطور یکنواخت بررسی و نامگذاری کند. در مواردی، کشورها یک پهنه آبی یا نشانه جغرافیایی مشترک را با نامهای متفاوتی در اسناد داخلی خود ثبت میکنند.
این گزارش چند ماه پس از آن منتشر شده که ترامپ گفته بود آمریکا خلیج مکزیک را «خلیج آمریکا» خواهد نامید.
اوایل امسال، آسوشیتدپرس از دولت ترامپ شکایت کرد زیرا کاخ سفید دسترسی خبرنگاران این خبرگزاری به بسیاری از رویدادها را محدود کرده بود. دلیل این محدودیت، خودداری آسوشیتدپرس از تبعیت از دستور اجرایی ترامپ برای تغییر نام خلیج مکزیک به «خلیج آمریکا» در داخل ایالات متحده بود.
ماه گذشته، قاضی فدرال ترور ان. مکفادن، که از منصوبان ترامپ است، حکم داد که متمم اول قانون اساسی آمریکا از آسوشیتدپرس در برابر اقدامات تلافیجویانه دولت بهدلیل انتخاب واژهها محافظت میکند و دستور داد دسترسی خبرنگاران این خبرگزاری دوباره برقرار شود.
هدف ترامپ از سفر به منطقه
علاوه بر عربستان سعودی، ترامپ قرار است از قطر و امارات متحده عربی، که همگی در کنار این پهنه آبی قرار دارند، دیدار کند.
این سفر که نخستین سفر رسمی خارجی ترامپ از زمان آغاز ریاستجمهوریاش در ۲۰ ژانویه به شمار میآید، در حالی انجام میشود که او در تلاش است روابط نزدیکتری با کشورهای حوزه خلیج فارس برقرار کند، آنان را به سرمایهگذاری در آمریکا تشویق کند و حمایتشان را در درگیریهای منطقهای، از جمله حل بحران اسرائیل و حماس در غزه و مهار برنامه هستهای ایران، به دست آورد.
بهگزارش آسوشیتدپرس، رییسجمهوری آمریکا همچنین روابط مالی گستردهای با این کشورها از طریق کسبوکارهای شخصیاش دارد، که مالکیت آنها را حتی پس از ورود به کاخ سفید حفظ کرده است.
مکرون در حساب ایکس خود، همزمان با ۱۷ اردیبهشت، سالروز بازداشت این شهروندان فرانسوی در ایران، نوشت کوهلر و پاریس پس از سه سال هنوز «گروگان ایران هستند».
او به خانوادههای آنان برای حمایت بیدریغ اطمینان داد.
گزارش شده که این دو شهروند فرانسوی در شرایطی «غیرانسانی و تحقیرآمیز» نگهداری میشوند؛ وضعیتی که به گفته خانوادهها مصداق شکنجه است.
یازدهم اردیبهشت ماه سال جاری خانوادههای این دو گروگان بیانیهای منتشر کردند.
در این بیانیه آمده کوهلر و پاریس تنها چهار بار و هر بار تنها به مدت ۱۰ دقیقه با مقامات کنسولی فرانسه دیدار کردهاند؛ دیدارهایی که زیر نظر مستقیم و تهدید آمیز ماموران جمهوری اسلامی برگزار شده و اجازه هیچگونه گفتوگوی آزادانهای به آنها داده نشده است.
فرانسه اعلام کرده در پاسخ به این گروگانگیری، در حال آمادهسازی شکایتی به دادگاه بینالمللی کیفری (ICC) است.
همچنین اتحادیه اروپا فروردین ماه، هفت فرد و دو نهاد جمهوری اسلامی را بهدلیل نقش آنها در بازداشت و زندانی کردن شهروندان اروپایی در ایران، به فهرست تحریمهای خود اضافه کرد.
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، تاکید کرده که پاریس از هیچ تلاشی برای آزادی کوهلر و پاریس، «که همچنان در شرایطی وحشتناک در ایران در گروگان نگه داشته شدهاند»، دریغ نخواهد کرد.
کوهلر چهارم آذر سال گذشته در دادگاه انقلاب محاکمه شد. او از بیش از ۱۰۰۰ روز پیش در بازداشتگاه وزارت اطلاعات، موسوم به بند ۲۰۹ زندان اوین، زندانی است. نواِمی کوهلر، خواهر سیسیل گفته در ایران محاکمه عادلانهای برگزار نمیشود.
او در گفتوگو با نشریه آلمانی «زار بروکر» گفت خواهرش در شرایط ناگواری در زندان نگهداری میشود و وکلایی که در ایران برای او استخدام شدهاند، به جزییات پرونده دسترسی ندارند و در عین حال از امکان تماس یا ملاقات با او برخوردار نیستند
کوهلر، مسئول روابط بینالملل فدراسیون ملی کار آموزشی و فرهنگی و همسرش عضو همین فدراسیون است.