دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در نشست سران شورای همکاری خلیج فارس با اشاره به دیدارش با رییس دولت انتقالی سوریه گفت که از احمد الشرع خواسته روابط کشورش با اسرائیل را عادیسازی کند. او پیش از این سخنان، با الشرع دیدار کرده بود.
تصاویر دیدار او که در رسانهها منتشر شد، نشان میدهد آنها در حضور محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی دیدار کرده و با یکدیگر دست دادهاند.
ترامپ گفت ملاقات با شرع که او را مردی جوان، جذاب و با گذشتهای بسیار قوی توصیف کرد، «عالی» بوده است.
سخنگوی کاخ سفید اعلام کرد رییسجمهوری آمریکا روز چهارشنبه ۲۴ اردیبهشت از الشرع خواست تا توافق ابراهیم را با اسرائیل را امضا کند.
پیمان ابراهیم مجموعهای از توافقنامههای عادیسازی روابط دیپلماتیک میان اسرائیل و چند کشور عربی است که در سال ۲۰۲۰ با میانجیگری آمریکا در دولت ترامپ امضا شد.
پس از امضای این توافق روابط دیپلماتیک، اقتصادی و امنیتی میان اسرائیل و کشورهای عربی که پیشتر به صورت رسمی وجود نداشت، برقرار شد. هدف این توافقات کاهش تنشها در خاورمیانه و تقویت همکاریهای اقتصادی و امنیتی است.
تاکنون امارات متحده عربی، بحرین، سودان و مراکش به این پیمان پیوستهاند و روابط خود را با اسرائیل عادی ساختهاند.
ترامپ که پیشتر از کاهش تحریمهای سوریه خبر داده بود، روز چهارشنبه گفت لغو تحریمهای سوریه شروعی تازه برای این کشور است.
او در ریاض اعلام کرد ایالات متحده در حال بررسی امکان عادیسازی روابط با دولت جدید سوریه است.
سخنگوی کاخ سفید اعلام کرد الشرع در دیدار با ترامپ از شرکتهای آمریکایی برای سرمایهگذاری در بخش نفت و گاز سوریه دعوت کرده است. این پیشنهاد در چارچوب تلاش برای بازسازی اقتصاد سوریه مطرح شده است.
وزارت خارجه سوریه هم در بیانیهای با اشاره به دیدار الشرع و ترامپ اعلام کرد گفتوگوی طرفین بر «مبارزه با تروریسم و نابودی شبهنظامیان خارجی» متمرکز بود.
بر اساس این بیانیه، بخشی از این دیدار جانبه همچنین به «نابودی داعش و سایر گروههای تروریستی» اختصاص داشت.
وزارت خارجه آمریکا هم روز چهارشنبه گفت این کشور از قلب خاورمیانه، فرصتی واقعی به سوریه داده است. بنا بر اعلام این وزراتخانه، عربستان سعودی نقش مثبتی در رفع تحریم ها از سوریه ایفا کرده است.
واکنش ترکیه و عربستان سعودی به لغو تحریمهای سوریه
ترامپ پیشتر گفته بود که پس از ترغیب ولیعهد عربستان سعودی و رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، با ملاقات با الشرع موافقت کرده است.
خبرگزاری آناتولی ترکیه گزارش داد اردوغان به صورت آنلاین در نشست ترامپ، بن سلمان و الشرع شرکت کرد.
رییس جمهور ترکیه از ترامپ به خاطر اعلام لغو تمام تحریمهای آمریکا علیه دولت سوریه تشکر کرد.
اردوغان در سخنرانی خود در پارلمان خطاب به قانونگذاران حزب عدالت و توسعه،اضافه کرد به حمایت «دوست من ترامپ» از تلاشهای ترکیه برای پایان دادن به فاجعه انسانی در غزه اعتماد دارد.
فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی هم گفت که پس از لغو تحریمهای آمریکا، فرصتهای سرمایهگذاری زیادی در سوریه وجود دارد.
رییسجمهوری آمریکا صبح سهشنبه ۲۳ اردیبهشت وارد ریاض، پایتخت عربستان سعودی، شد و قرار است در ادامه سفر چندروزه خود به خاورمیانه، به امارات متحده عربی و قطر نیز سفر کند.
در جریان این سفر، دولت ترامپ در تلاش است تا مجوز فروش صدها هزار تراشه هوش مصنوعی به دو شرکت وابسته به کشورهای خاورمیانه را صادر کند.
تلاش برای رسیدن به این توافق با هدف ایجاد سد دفاعی در برابر چین و کمک به تبدیل خاورمیانه به یک قطب مستقل در حوزه هوش مصنوعی انجام میشود.
به گفته دو منبع مطلع از مذاکرات، این توافقها که ممکن است در جریان سفر ترامپ به خاورمیانه نهایی شوند، به «جی۴۲»، شرکت ملی پیشتاز در حوزه هوش مصنوعی در امارات متحده عربی و همچنین شرکت تازهتاسیس عربستان سعودی به نام «هومین» (Humain) امکان دسترسی به تراشههای ساخت آمریکا را میدهد.
یک منبع سوم نیز به واشینگتنپست گفت بخشی از این تراشهها از طریق شراکت جدید میان شرکت اماراتی و اوپنایآی در اختیار جی۴۲ قرار میگیرد و بخشی دیگر مستقیما به این شرکت منتقل خواهد شد.
یادداشت تفاهم ۹ میلیارد دلاری در زمینه استخراج و فرآوری مواد معدنی
به گزارش واشینگتنپست، دولت ترامپ با یادداشت تفاهمی به ارزش ۹ میلیارد دلار میان یک شرکت آمریکایی و شرکای عربستان سعودی برای استخراج و فرآوری مواد معدنی حیاتی مورد استفاده در تولیدات پیشرفته، انرژی و صنایع دفاعی موافقت کرده است.
شهل خان، بنیانگذار و مدیرعامل شرکت سرمایهگذاریهای جهانی بورخان، یکی از طرفهای آمریکایی این توافق، این موضوع را اعلام کرد.
بر پایه اسنادی که روزنامه واشینگتنپست به دست آورده، طبق مفاد این توافق، یک شرکت معدنی عربستان سعودی به نام «گرند ماینز» اقدام به اکتشاف منابعی مانند لیتیوم، کبالت و عناصر خاکی کمیاب در عربستان سعودی و کشورهای دیگر، از جمله در آفریقا، خواهد کرد تا این مواد را به ایالات متحده صادر کند.
تراشههای قدرتمند نیمهرسانا از اجزای حیاتی مراکز داده هوش مصنوعی و تسلیحات مجهز به فناوری هوش مصنوعی هستند و صدور مجوز برای صادرات حجم بالایی از آنها، تغییری آشکار در سیاست خارجی کاخ سفید بهشمار میرود.
دولت جو بایدن پیشتر فروش این نوع تراشهها به امارات و عربستان سعودی را بهدلیل نگرانی از روابط نزدیک آنها با چین و نظامهای اقتدارگرا محدود کرده بود.
آمریکا پیشتر تنها با صادرات محدود و تدریجی این تراشهها موافقت کرده و برنامهای برای بازرسی مرحله به مرحله از مراکز داده و اعمال سایر محدودیتها در نظر گرفته بود.
ثروت هنگفت حاصل از نفت و دسترسی گسترده خاورمیانه به برق، در سالهای اخیر موجب شکلگیری علاقه دوجانبه میان کشورهای منطقه و شرکتهای هوش مصنوعی در سیلیکونولی شده است.
دولت آمریکا برخی از این توافقها را با اعمال شرایطی تایید کرده است.
یکی از این توافقها که سال گذشته با همکاری دولتهای آمریکا و امارات متحده عربی میان مایکروسافت و جی۴۲ امضا شد، این شرکت اماراتی را موظف میکرد که تمامی تجهیزات ساخت بزرگترین رقیب چینی در این حوزه یعنی «هواوی» را حذف کند.
واشینگتنپست به نقل از یک منبع مطلع افزود دولت ترامپ بر این باور است که تسریع در روند فروش تراشهها، هم موجب نزدیکی بیشتر خاورمیانه به آمریکا میشود و هم به تقویت منافع اقتصادی واشینگتن از طریق توسعه تجارت کمک میکند.
آکسیوس در گزارش خود نوشته است که سفر ترامپ به عربستان سعودی، قطر و امارات تقریبا بهطور کامل حول محور پول و تجارت میچرخد. بهنوشته آکسیوس، یکی از مقامات عرب گفته است: «دستور کار منطقهای او فقط تجارت، تجارت و تجارت است.»
با وجود آنکه ترامپ به صراحت اعلام کرده خواهان عادیسازی روابط میان عربستان و اسرائیل است، اما او و مشاورانش میدانند که این موضوع در حال حاضر عملا و مخصوصا بهدلیل تداوم جنگ در غزه منتفی است. به همین دلیل، در این سفر دستور کار ژئوپلیتیک در درجه دوم اهمیت قرار دارد.
ترامپ در دور اول ریاست جمهوری خود نیز در اولین سفر رسمی خارجی راهی عربستان سعودی شد و در این دوره نیز چنین قصدی داشت، اگر مراسم خاکسپاری پاپ فرانسیس مانع آن نمیشد.
بهنوشته آکسیوس، یکی از دلایل این انتخاب، وعده محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان، مبنی بر سرمایهگذاری ۶۰۰ میلیارد دلاری در آمریکا ظرف چهار سال آینده است.
ترامپ در ماه مارس در دفتر بیضی شکل به خبرنگاران گفته بود: «بار قبل ۴۵۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری کردند، اما این بار ثروتمندتر شدهاند و ما هم پیرتر! پس گفتم: اگر در چهار سال آینده یک تریلیون دلار به شرکتهای آمریکایی پرداخت کنید، من به عربستان میآیم، و آنها هم پذیرفتند.»
قراردادهایی که در عربستان به امضا میرسند شامل فروش حداقل ۱۰۰ میلیارد دلار تسلیحات نظامی و همچنین قراردادهای بزرگ در حوزه انرژی و معادن خواهد بود.
آکسیوس بهنقل از یکی از منابع مطلع خود افزود که انتظار میرود قطر نیز اعلام کند که بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیارد دلار در آمریکا سرمایهگذاری کند یا با شرکتهای آمریکایی قرارداد ببندد که از جمله شامل یک قرارداد بزرگ خرید هواپیماهای تجاری از بوئینگ و قراردادی دو میلیارد دلاری برای خرید پهپادهای MQ-9 ریپرمیشود.
قطریها همچنین در حال بررسی اهدای یک هواپیمای جت ۷۴۷ به ترامپ هستند تا در دور دوم ریاست جمهوری او از آن بهعنوان "ایرفورس وان" (هواپیمای ریاستجمهوری آمریکا) استفاده شود. وزارت دفاع قطر و پنتاگون در حال مذاکره درباره این موضوع هستند که اکنون تحت بررسی حقوقی نیز قرار دارد. ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت این هواپیما «هدیهای خواهد بود، بهصورت رایگان.»
او دوشنبه، ۲۲ اردیبهشت پیش از ترک کاخ سفید به سوی خاورمیانه به خبرنگاران گفت: «این یک حرکت بزرگ از سوی قطر است و من از کار آنها قدردانی میکنم. هرگز کسی نیستم که چنین پیشنهادی را رد کنم. یعنی میتوانم احمق باشم و بگویم نه، ما یک هواپیمای بسیار گرانقیمت را بهعنوان هدیه نمیخواهیم؛ یا بگویم نه، نه، ندهید، من میخواهم یک میلیارد دلار به شما بدهم؛ یک جواب دیگر هم این است که بگویم بسیار متشکرم.»
امارات متحده عربی نیز در ماه مارس اعلام کرده بود که قصد دارد ظرف دهه آینده ۱.۴ تریلیون دلار در آمریکا سرمایهگذاری کند.
آکسیوس در ادامه گزارش خود نوشته است: «ترامپ خلیج فارس را بستر مناسبی برای کسب درآمد کلان، هم برای آمریکا و هم برای کسبوکارهایی مانند سازمان ترامپ، میداند.»
سازمان ترامپ تنها دو هفته پیش از این سفر، یک قرارداد جدید املاک لوکس در قطر به امضا رساند و اعلام کرد که پروژههایی نیز در جده، دبی و عمان دارد.
بهنوشته آکسیوس، بسیاری از نزدیکان ترامپ نیز در این منطقه دارای منافع و فعالیتهای اقتصادی هستند.
اگرچه مجموع قراردادها و تعهداتی که ترامپ اعلام خواهد کرد ممکن است به یک تریلیون دلار برسد، اما مشخص نیست که این رقم واقعا سرمایهگذاری خواهد شد یا خیر.
یکی از محورهای اصلی سفر، تمرکز بر سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی و فناوری خواهد بود.
بر اساس اعلام یک مقام آمریکایی و یک منبع آگاه، سام آلتمن، مدیرعامل شرکت اوپنایآی (OpenAI)، نیز همزمان با این سفر به منطقه خلیج فارس سفر خواهد کرد.
جمعی از رهبران حوزه فناوری، از جمله «جنسن هوانگ»، مدیرعامل انویدیا، قرار است روز سهشنبه در مجمع سرمایهگذاری عربستان- آمریکا در ریاض سخنرانی کنند.
امارات و عربستان از جمله کشورهایی هستند که بهشدت میکوشند تا به تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی ساخت آمریکا دسترسی پیدا کنند.
هفته گذشته، دولت ترامپ قانونی مربوط به دوران بایدن را لغو کرد که هدف آن جلوگیری از دسترسی غیرمستقیم چین به این تراشهها از طریق کشور ثالث بود. این قانون میزان صادرات به بسیاری از کشورها را محدود میکرد.
دولت ترامپ اعلام کرده که این قانون را با مقررات جدیدی جایگزین خواهد کرد، اما هنوز مشخص نیست که آیا کشورهای خلیج فارس در چارچوب این مقررات جدید با محدودیتی مواجه خواهند شد یا نه.