قطعی برق تنها تاریکی نمیآورد؛ شهروندان از بحران آب و اینترنت میگویند
قطعی مکرر برق در ایران مانند سالهای گذشته بر تامین آب و حتی شبکه اینترنت تاثیر گذاشته است. از سویی آبفا از شهروندان در طبقات بالا میخواهد برای تامین فشار آب از پمپ استفاده کنند و از سوی دیگر برقی برای روشن کردن پمپ وجود ندارد.
مخاطبان ایراناینترنشنال پنجشنبه اول خرداد در پیامهای خود، برق را عنصری حیاتی و غیرقابلجایگزین در زندگی روزمره توصیف کردند و گفتند بهدلیل استفاده از پمپ برای رساندن آب به طبقات بالای ساختمانها، قطع برق عملا به قطع آب نیز منجر میشود.
یک شهروند نوشت قطعی آب در شهرهای بزرگ مانند قطع تنفس بیمار در تخت بیمارستان است.
شهروند دیگری نیز در پیام خود گفت با وجود اینکه در طبقه اول سکونت دارد، اما هنگام قطع برق، آب خانهشان نیز قطع میشود.
اسفند ۱۴۰۳، همزمان با انتشار گزارشهایی از افت شدید فشار آب در تهران، حسام خسروی، معاون بهرهبرداری و توسعه آب شرکت آبفای تهران، اعلام کرد این شرکت تنها مسئول تامین فشار آب تا طبقه دوم ساختمانها است و ساکنان طبقات بالاتر باید با نصب پمپ و مخزن، خود اقدام به تقویت فشار آب کنند.
علاوه بر قیمت بالای این پمپها و فشار اقتصادی مضاعف آن به آپارتماننشینان در شهرهای بزرگ، در شرایط قطع برق، از طبقه اول به بالا عملا آب نیز قطع میشود. این مشکل در سالهای گذشته نیز بارها گزارش شده است.
تابستان ۱۴۰۴، داغتر از همیشه
هم کسری برق هم کسری آب از اسفند سال ۱۴۰۳ پیشبینی شده بود و این مشکلی نیست که ناگهان جمهوری اسلامی را غافلگیر کرده باشد.
۱۱ اسفند ۱۴۰۳، عباس علی آبادی، وزیر نیرو، اعلام کرد پنج استان کشور با شرایط سختی از نظر تامین آب روبهرو هستند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، نیز ۲۵ اسفند ۱۴۰۳ در جلسه شورای برنامهریزی و توسعه استان تهران گفت بارندگیها کم بوده و اگر نتوان این روند را مدیریت کرد، تهران در سال ۱۴۰۴ با کمبود شدید در حوزه آب مواجه خواهد شد.
علاوه بر اختلال در دسترسی به آب، قطعی برق سایر حوزههای حیاتی را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
خبرگزاری ایسنا ۳۱ اردیبهشت گزارش داد قطع برق مشکلات فراوانی در کشور به دنبال داشته و شبکه اینترنت، بیمارستانها، خودپردازها و مجتمعهای مسکونی دارای آسانسور و پمپ آب هم در پی قطعی برق دچار اختلال میشوند.
نقش ماینرها
حمید نجف، کارشناس اقتصادی، در مصاحبه با ایسنا به نقش مزارع ماینر در قطعی برق اشاره کرد و گفت برخی از این مزارع به دست «مراکزی از قدرت» شکل گرفته که دولت توان مقابله با آنها را ندارد و به همین دلیل، برق کارخانههای تولیدی و واحدهای مسکونی قطع میشود.
در حالی که وزارت نیرو بهراحتی میتواند مناطق دارای مزارع استخراج رمزارز را شناسایی کند، علیآبادی ۱۹ اردیبهشت از افزایش فعالیت «مخفیانه» ماینرزهای «غیرمجاز» استخراج رمزارز خبر داد و گفت: «پدیده ماینینگ غیرمجاز یک دزدی است، زشت و ناپسند است و باید با آن مقابله شود.»
مهرماه ۱۴۰۰ فاش شد در زیرزمین سازمان بورس، که شرکتی دولتی به شمار میرود، مزرعه ماینر راهاندازی شده است.
با وجود وعدههای مکرر مقامهای جمهوری اسلامی برای شناسایی و مقابله با ماینرهای غیرمجاز، تاکنون بهجز مورد سازمان بورس، کشفیات عمدتا به ماینرهای شخصی منحصر بوده و تنها در موارد انگشتشماری برخوردهایی محدود با ادارات کوچک دولتی صورت گرفته است.
برای نمونه، در آبان ۱۴۰۳ در بازدید از انبار تعاونی یکی از ادارات دولتی در لشت نشا از توابع رشت، ۱۱ دستگاه ماینر کشف شد.
شاهزاده رضا پهلوی در واکنش به قتل دو کارمند سفارت اسرائیل در واشینگتن، نوشت: «از جانب میلیونها ایرانی ترور وحشیانه یارون لیشینسکی و سارا میلگریم را محکوم میکنم و به خانوادههایشان صمیمانه تسلیت میگویم. یارون در همبستگی با مردم ایران و مبارزهشان برای آزادی، شجاع و شریف بود.»
شاهزاده رضا پهلوی افزود: «مبارزه ما یکی است، مبارزه علیه نفرت و تروری که جمهوری اسلامی و متحدان و وابستگانش در اتحاد شوم سرخ و سیاه، برای دههها الهامبخش، تغذیهکننده و هدایتکننده آن بودهاند.»
او اضافه کرد: «برای آینده فرزندانمان، از یارون و سارا تا پویا و نیکا، ما در این نبرد پیروز خواهیم شد.»
یارون لیشینسکی، یکی از کارمندان سفارت اسرائیل که در تیراندازی مرگبار مقابل موزه یهودیان در واشینگتن دیسی به همراه نامزدش کشته شد، مشاور امور خاورمیانه سفارت اسرائیل بود.
لیشینسکی با انتشار پستهایی در حساب ایکس خود از مردم ایران در برابر جمهوری اسلامی حمایت میکرد.
علی شکوریراد، فعال اصلاحطلب، گفت: «ما که اصلاحطلبیم میگوییم این نظام بماند و اصلاح شود. واگرنه ما اصلاحطلبان و اصولگرایان جمعا نتوانستیم در انتخابات ۵۰ درصد مردم را پای صندوق بیاوریم. یعنی کسانی که میگویند این نظام باقی بماند تبدیل به اقلیت شدهاند.»
شکوریراد خیزش انقلابی مردم در سال ۱۴۰۱ را با اشاره به سخنان خمینی درباره امکان برخاستن مردم علیه حکومت «یومالله» خواند و گفت: «دلهای زنان به همدیگر کره خورد.»
او افزود اگر جمهوری اسلامی روی «پایههای اصلی» خودش قرار بگیرد میتواند رضایت مردم را جلب کند و این بهتر از این است که این نظام برود و نظام دیگری با هزینههای بسیار بیاید.
این فعال اصلاحطلب گفت: «براندازها هم به هیچ وجه افقی برای مملکت روشن نمیکنند.»
حمیدرضا جلاییپور، فعال اصلاحطلب، درباره مذاکره جمهوری اسلامی و آمریکا گفت حکومت ایران در بزنگاه مهم «تصمیم پخته و سنجیده» برای مذاکره گرفته و «بعضیها میگویند ترسیدند» که حرف درستی نیست.
او افزود هدف و ماهیت جمهوری اسلامی نه محو اسرائیل است و نه تحمیل حجاب.
این استاد دانشگاه حامی حکومت اشاره کرد اقتصاددانها میگویند اگر توافق شود اینطور نیست که ناترازیها ظرف چندماه بهبود پیدا کند، در میانمدت اثر خواهد گذاشت.
جلاییپور گفت که در کشور «تکثر» در زمینه حجاب و پوشش وجود دارد و نسبت مردم با حکومت بهتر شده است.
این فعال اصلاحطلب افزود: «حرف الکی میزدند که ماهیت جمهوری اسلامی تحمیل پوشش است.»
در پی فراخوان اتحاديه تشكلهای كاميونداران و رانندگان سراسر ایران، شماری از کامیونداران در شهرهای مختلف کشور دست از کار کشیدند و اعتصاب کردند.
تصاویر رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند که بسیاری از کامیونداران و رانندگان باری در ایران، پنجشنبه اول خرداد در شهرهایی همچون اراک، ایلام، بندرعباس، تبریز، سیرجان، شیراز و کرمانشاه دست به اعتصاب زدند.
اتحاديه تشكلهای كاميونداران و رانندگان سراسر ایران در بیانیهای اعلام کرد: «ما اعتصاب کردیم چون خواهان حقمان هستیم. ما کنار هم ایستادیم، چون اتحاد ما تنها چیزی است که این چرخ را به نفعمان میچرخاند. امروز از قلب لرستان تا خاک خوزستان، از بنادر جنوب تا جادههای شمال، کامیونها خاموشاند اما صدای رانندگان بلندتر از همیشه در حال طنین انداختن است.»
رانندگان معترض گفتهاند در اعتراض به کاهش سهمیه گازوئیل، گرانی بیمه، پایین بودن کرایه حمل بار و دیگر مطالبات صنفی محقق نشده خود، به مدت یک هفته اعتصاب خواهند کرد.
دور جدید اعتراضات رانندگان و کامیونداران در اقدامی هماهنگ از دوشنبه ۲۹ اردیبهشت و با اعتصاب دهها تن از کامیونداران در بندرعباس آغاز شد و معترضان با توقف در مبادی ورودی و خروجی بندر، اعتصابی سراسری را آغاز کردند.
در میان ویدیوهای منتشر شده از اعتصابهای پنجشنبه، تصاویری از مسیرهای ترانزیتی کشور وجود دارد که به شکل کمسابقهای در آنها اثری از کامیونهای باری دیده نمیشود.
همچنین تصاویری از اقدام هماهنگ برخی کامیونداران در برگزاری تجمعهای مختلف در شهرهای مختلف منتشر شده است.
بهار سال گذشته نیز رانندگان کامیون به شیوه اختصاص سهمیه گازوئیل و عدم تناسب افزایش کرایهها با هزینهها اعتراض کردند و کامیونداران در تهران، کامیونهای خود را در اتوبان بابایی متوقف کرده و دست به اعتصاب زدند.
همزمان با افزایش قطعی برق و توقف تولید در کارخانههای سیمان، قیمت این ماده حیاتی در ساختوساز جهش کمسابقهای داشته است و فعالان صنعت ساختمان، از این جریان بهعنوان «فاجعه» برای بازار مسکن یاد میکنند.
پژمان جوزی، رییس انجمن صنعت ساختمان، پنجشنبه اول خرداد در واکنش به افزایش قیمت سیمان در پی کمبود برق و انرژی هشدار داد و گفت: «برای مردم، خبر گران شدن سیمان شاید فقط یک خبر باشد اما برای تولیدکنندگان مسکن، یک فاجعه با نتایج زیانبار است.»
او با انتقاد از تداوم قطع برق صنایع افزود: «مشکل مسکن در ایران، ریشه در مدیریت داخلی دارد نه تحریمهای خارجی. قطعی برق در صنایع پایه مثل سیمان، مستقیما به تولید مسکن ضربه میزند.»
اعداد متفاوتی برای میزان کسری برق در ایران اعلام میشود. صرفنظر از عدد دقیق مقدار آن، شواهد نشان میدهند در حالی که هنوز یکماه تا آغاز تابستان ۱۴۰۴ باقی مانده، بحران خاموشیها به مراتب نسبت به سال گذشته شدیدتر شده است.
جوزی با اشاره به مسئولیت وزارت نیرو گفت: «این وزارتخانه باید سهم عادلانهای از انرژی را برای صنایع حفظ کند چون تامین انرژی، زیرساخت اصلی فعالیتهای تولیدی است.»
توقف تولید، افزایش قیمت و آشفتگی در بازار
در هفتههای اخیر، قطع برق باعث تعطیلی یا کاهش تولید کارخانههای سیمان در استانهایی مانند اصفهان، ایلام و کردستان شد.
تشکلهای صنعتی هشدار دادهاند کاهش ۹۰ درصدی سهمیه برق به معنای تعطیلی عملی کارخانههاست.
مهرداد قدیمی، مشاور اتحادیه مصالحفروشان کرج درباره گران شدن سیمان گفت: «قیمت هر کیسه سیمان طی دو ماه گذشته در برخی مناطق از حدود ۵۳ هزار تومان به بیش از ۱۳۰ هزار تومان رسیده است.»
او افزود: «اگر تولید کارخانهها فقط ۱۰ تا ۱۵ درصد بیشتر بود، شاید این افزایش قیمت اصلا حس نمیشد.»
این بحران به گفته کارشناسان و فعالان بخش خصوصی، نتیجه تحریمها یا کمبود منابع نیست بلکه بیشتر ریشه در سوءمدیریت و نبود برنامهریزی برای تامین پایدار انرژی دارد.
مقامات دولتی از اواخر فروردین ماه به صورت گسترده نسبت به کمبود برق در سال جاری هشدار دادند.
در پی این هشدارها و خاموشیهای گستردهای که در شهرهای کشور رخ داد، مسعود پزشیکان، رییس دولت چهاردهم گفت: «قطع برق بخشهای تولیدی و صنایع آخرین انتخاب است و تمام تلاش خود را به کار خواهیم گرفت تا برق صنایع قطع نشود.»
تاثیر بر بورس و سودآوری شرکتها
قطع برق تاثیر منفی فوری بر بورس کالا و بازار سرمایه داشته است و بهویژه سهام شرکتهای سیمانی و فولادی با نوسان شدید مواجه شدهاند.
احسان رضاپور، کارشناس بازار سرمایه، گفت: «خاموشیها باعث کاهش سود شرکتها شده و هزینههای عملیاتی بهشدت بالا رفته است.»
او افزود: «گرچه رشد نرخ ارز ممکن است بخشی از این زیان را جبران کند اما قطع برق همچنان یک ریسک ساختاری برای صنایع وابسته به انرژی است.»
به گفته رییس انجمن صنعت ساختمان، تداوم چنین اختلالهایی میتواند اعتماد تولیدکننده و سرمایهگذار را تضعیف کرده و اهداف توسعه مسکن را با چالش جدی روبهرو کند.