دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد که در تماس تلفنی با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، درباره چند موضوع از جمله ایران گفتوگو کرده است. او تاکید کرد جمهوری اسلامی برای دادن پاسخ به پیشنهاد آمریکا تعلل کرده و زمان تهران برای رسیدن به تصمیم، در حال پایان یافتن است.
ترامپ چهارشنبه ۱۴ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «من به پوتین گفتم که ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند و فکر میکنم که در این موضوع با هم توافق داریم.»
او افزود: «ما در مدت زمانی بسیار کوتاه، نیاز به یک پاسخ قطعی داریم.»
رییسجمهوری آمریکا در ادامه پست خود در تروثسوشیال نوشت که جمهوری اسلامی در این زمینه «کند عمل کرده» و آمریکا باید در مدت کوتاهی پاسخی روشن دریافت کند.
علی خامنهای، رهبر جمهوی اسلامی، چهارشنبه با رد صریح طرح آمریکا برای توافق اتمی گفت: «پاسخ ما به یاوهگویی آمریکا معلوم است: نمیتوانند هیچ غلطی بکنند.»
پیشتر کاخ سفید هشدار داده بود در صورت رد پیشنهاد ترامپ، تهران با «پیامد جدی» روبهرو خواهد شد.
خامنهای در سخنرانی خود تاکید کرد: «حرف اول آمریکا این است که ایران صنعت هستهای نداشته باشد.»
حضور روسیه در مذاکرات؟
به گفته ترامپ، پوتین پیشنهاد داده است در گفتوگوهای مربوط به پرونده هستهای جمهوری اسلامی مشارکت کند و احتمال داده که بتواند برای دستیابی سریع به نتیجه، نقش مثبتی ایفا کند.
وزارت خارجه روسیه چهارشنبه درباره افزایش تنشها در مورد برنامه اتمی جمهوری اسلامی و تبدیل شدن اوضاع به یک رویارویی تمام عیار، ضمن ابراز نگرانی، اعلام کرد مسکو آماده کمک به یافتن راهحل است.
همزمان روزنامه والاستریت ژورنال و وبسایت اکسیوس به نقل از مقامهای آگاه نوشتند ششمین دور مذاکرات هستهای میان آمریکا و جمهوری اسلامی ممکن است در ابتدای هفته آینده برگزار شود.
یک مقام آمریکایی در گفتوگو با والاستریت ژورنال، با اشاره به سخنان خامنهای گفت: «واشینگتن این انتظار را داشت که تهران پیشنهاد اولیه ایالات متحده را رد کند و آمریکا باید گزینههای بعدی خود را بررسی کند.»
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، ۱۳ خرداد از ارائه پیشنهادی «دقیق و قابل قبول» به جمهوری اسلامی خبر داد و با اشاره به موضعگیری رییسجمهوری آمریکا درباره ضرورت غنیسازی صفر درصدی جمهوری اسلامی، گفت: «رییسجمهوری شب گذشته بهروشنی موضع خود را اعلام کرد؛ موضعی که نمیتوانست صریحتر از این باشد و بار دیگر تاکید کرد که این، موضع رسمی اوست.»
پیشنهاد آمریکا برای یک توافق هستهای جدید از سوی عمان به تهران ارائه شد. کشوری که میانجی مذاکرات بین عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده رییسجمهوری آمریکا در امور خاورمیانه بوده است.
سایت حقوق بشری هرانا چهارشنبه ۱۴ خرداد گزارش داد حکم اعدام شجاعی از سوی شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور تایید شده است.
او که اوایل سال ۱۴۰۳ بهدست نیروهای امنیتی بازداشت و مدتی بعد به زندان ارومیه منتقل شد، متولد پنجم مرداد ۱۳۵۸ در شهرستان سردشت در استان آذربایجان غربی است.
ایراناینترنشنال هفتم آذر ۱۴۰۳ در گزارشی اختصاصی نوشت پنج شهروند کُرد بر اساس اعتراف اجباری بهدست آمده از شکنجه، به اتهام کمک در انتقال تجهیزات و سلاح مورد استفاده در کشتن فخریزاده، به اعدام و زندان طولانیمدت محکوم شدهاند.
بر اساس این گزارش، سه کولبر به نامهای ادریس آلی، آزاد شجاعی و رسول احمد محمد، شهروند اهل شهر سلیمانیه اقلیم کردستان عراق، با حکم دادگاه انقلاب ارومیه به اعدام محکوم شدند.
رحمان قنجه و خالد الیاسی نیز ابتدا به ۱۰ سال زندان محکوم شدند اما به گفته یک منبع مطلع، حکم آنها بعدا به هشت سال زندان کاهش پیدا کرد.
پیشتر یک منبع محلی به ایراناینترنشنال گفت که آزاد و ادریس، کولبر بودند و مشروبات خارجی وارد میکردند. آنها در ملاقات با خانوادههایشان روایت کردهاند که تحت شکنجه در اعتراف اجباری جلوی دوربین تلویزیون گفتهاند تجهیزات سلاح رباتیک به کار رفته در ترور فخریزاده را وارد کشور کردهاند.
به گفته یک منبع مطلع، احمد محمد، کاسبکار مرزی در قلادزه ساکن بوده و ماموران امنیتی شماره تلفن او را روی گوشی ادریس پیدا کردهاند و یک هفته بعد او را دستگیر کردهاند؛ یعنی دو سال پس از مرگ فخریزاده.
صدور این احکام در حالی صورت گرفت که محمود علوی، وزیر اطلاعات پیشین جمهوری اسلامی، پنجم آذر ۱۴۰۳ اعلام کرد تمام عوامل اصلی مشارکتکننده در کشتن فخریزاده، همان موقع از کشور گریختند.
پس از آن جمهوری اسلامی تلاش کرد تا بر این شکست اطلاعاتی در ترور منتسب به موساد سرپوش بگذارد.
فخریزاده مهابادی که در ۵۹ سالگی کشته شد، فیزیکدان هستهای، رییس سازمان پژوهش و نوآوریهای دفاعی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، معاون وزیر دفاع جمهوری اسلامی و از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود. او که از شخصیتهای اصلی برنامه هستهای جمهوری اسلامی محسوب میشد، هفتم آذر سال ۱۳۹۹ کشته شد.
مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای چند روز روایتهای متناقضی را درباره نحوه کشته شدن فخریزاده مطرح کردند و از «حضور ۱۲ نفر در این حمله» سخن گفتند.
اعتراضها به افزایش اعدامهای سیاسی
بالا رفتن شمار اعدامهای سیاسی در ایران در ماههای اخیر موجی از اعتراضات داخلی و بینالمللی را برانگیخته و سازمانهای حقوق بشری بارها خواستار توقف این اعدامها و رعایت اصول دادرسی عادلانه شدهاند.
در یکی از آخرین نمونهها از این اعتراضات، گروهی از اعضای خانوادههای زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، ۱۳ خرداد در تهران تجمع برگزار کردند و شعار «نه به اعدام» سردادند.
همزمان کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در هفتاد و یکمین هفته با اعتصاب غذای جمعی از زندانیان زندان فیروزآباد به ۴۶ زندان کشور گسترش یافت.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، حسیننژاد، چهارم خرداد پس از سوار شدن به خودرویی در حوالی میدان آزادی تهران ناپدید شده و تا چهارشنبه ۱۴ خرداد هیچ خبری از وضعیت او در دست نیست.
عموی این دختر در گفتوگو با رسانههای داخل ایران گفت: «الهه از مدتی قبل در یک سالن زیبایی به عنوان ناخنکار فعالیت میکرد. او هر روز بعدازظهر حدود ساعت هفت شب از سالن بیرون میآمد و از آنجا هم راهی خانهشان واقع در اسلامشهر میشد.»
او در گفتوگو با روزنامه همشهری گفت: «الهه در حال بازگشت به منزل برای مراقبت از برادر معلولش بوده که در میدان آزادی پیاده میشود و سوار خودرویی به سمت اسلامشهر میشود اما بعد از یک ساعت گوشیاش خاموش شده است.»
عموی الهه با بیان اینکه استعلامهای لازم در خصوص تلفن و حساب بانکی برادرزادهاش گرفته شده اما همچنان هیچ سرنخی در دست نیست، گفت: «تصاویری از دوربین مداربسته وجود ندارد. در جایی که او پیاده شده یک دوربین چرخشی وجود داشته که هنگام پیاده شدنش، دوربین به سمت دیگری چرخیده بوده.»
سعید دوستینژاد، دادستان عمومی و انقلاب شهرستان اسلامشهر در گفتوگو با خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه جمهوری اسلامی، گفت در رابطه با مفقودی این زن جوان، پرونده قضایی تشکیل و برای رسیدگی به آگاهی تهران ارجاع شده است.
حمایت از هنرمندان معترض
در صفحه اینستاگرام حسیننژاد، پستها و استوریهایی در حمایت از برخی هنرمندان حامی جنبش «زن، زندگی، آزادی» از جمله توماج صالحی و مهدی یراحی منتشر شده است.
او همچنین در یادبود محمد حسینی، یکی از معترضان اعدامشده در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱، مطلبی در اینستاگرام نوشته بود که حالا در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفته است.
گروهی از فعالان مدنی و چهرههای شناختهشده شبکههای اجتماعی با ابراز نگرانی از سرنوشت این دختر جوان، از عملکرد دستگاه قضایی و نهادهای امنیتی و انتظامی جمهوری اسلامی در مورد یافتن اثری از او، انتقاد کردهاند.
برخی از کاربران ایکس و اینستاگرام با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی در موارد بسیاری زنان ایرانی را بهدلیل سبک زندگی دلخواه یا سرپیچی از رعایت حجاب اجباری در خیابان بهسرعت با دوربینهای تشخیص چهره شناسایی و بازداشت میکند، پیدا نشدن حسیننژاد با وجود گذشت ۱۱ روز از گم شدنش را نمونهای از تبعیض آشکار حکومتی دانستند.
مسیح علینژاد، روزنامهنگار و فعال سیاسی، در اینستاگرام خود نوشت: «این زن ۲۴ ساله نه در منطقهای خلوت و دورافتاده که در میدان آزادی تهران، سوار خودرو شده بود تا به اسلامشهر برود.»
او اضافه کرد: «این وضعیت امنیت شهروندان زیر سایه جمهوری اسلامی است. باورتان میشود که هیچ دوربینی سوار شدن یا طی مسیر او را ثبت نکرده باشد؟ باورتان میشود دستگاه امنیتی که مدعیست بهصورت نقطهزن قادر به ردیابی معترضان از روی آنتن موبایلشان است، عاجز از پیدا کردن ردپایی از الهه حسیننژاد باشد؟»
یکی از کابران شبکه اجتماعی ایکس در این خصوص نوشت: «فناوری تشخیص چهره که سپاه برای شناسایی معترضان خیزش ژینا از چین خریده بود و همینطور هزاران "دوربین نظارتی" شهرداری، تا این لحظه الهه حسیننژاد را تشخیص ندادهاند.»
کاربر دیگری با بیان اینکه وقتی در گوشهای از یک خیابان روسری زنی میافتد، پنج دقیقه بعد پیامک «کشف حجاب» برایش ارسال میشود، نوشت: «این دختر همه مسیر را رفته، زیر دوربین ایستاده، ماشین گرفته و سوار شده، آنوقت هیچ تصویری از او ثبت نشده؟ مردم را چه فرض کردهاید واقعا؟»
شهروند دیگری در ایکس نوشت: «دخترانی را که میرقصیدند، چطور ظرف ۲۴ ساعت پیدا میکردید؟ این دختر گم شده را هم به همان شکل پیدا کنید!»
یکی از کاربران اینستاگرام با لحنی کنایهآمیز نوشت: «به خانواده حسیننژاد توصیه میکنم عکسی یا ویدیویی از الهه که در آن حجاب را رعایت نکرده باشد، در فضای مجازی پخش کنند. شک نکنید ظرف چند ساعت او را پیدا میکنند و بازداشت میکنند و میتوانید برای پیگیری پرونده و آزادیاش، به زندانها یا بازداشتگاهها بروید. اینجور لااقل میتوانید پیدایش کنید.»
تشکل انقلاب زنانه نیز در ایکس نوشت: «الهه حسیننژاد فقط یک اسم نیست. او نماد هزاران زن و دختریست که در تاریکی جمهوری اسلامی ناپدید شدهاند.»
این نخستین بار نیست که موضوع ناپدید شدن زنی در ایران و پیدا نشدن اثری از او با واکنش گسترده کاربران در شبکههای اجتماعی همراه میشود.
پرونده ناپدید شدن سما سمیران جهانباز، دختر ۲۲ ساله اصفهانی که نزدیک به سه سال پیش در شیراز ناپدید شد، یکی از مواردی است که در سالهای گذشته بارها خبرساز شد.
این دختر که دانشجوی ساکن اصفهان بود، تیرماه سال ۱۴۰۱ همراه با خانوادهاش برای دیدار با اقوامشان به شیراز سفر کرد و ۲۵ تیر همان سال به منطقه معالیآباد این شهر رفت.
او در تماس تلفنی کوتاهی با مادرش گفت که تا ۱۰ دقیقه دیگر به خانه بازمیگردد و این آخرین تماسش با خانواده بود.
پس از آن تلفن همراه سما خاموش شد و دیگر هیچ خبری از او به دست نیامد و همچنان هیچ پاسخ روشنی درباره سرنوشتش به خانواده او داده نشده است.
ماموران علاوه بر شکستن برخی وسایل منزل، اقلامی چون پول، طلا، مودم و مدارک شخصی را بدون ذکر در حکم ضبط کردند. بنا بر گزارشها، یکی از ماموران در پاسخ به اعتراض بهرامی گفته است: «ما با خیلی از این وسایل کاری نداریم، صرفا میخواهیم اذیتتان کنیم.»
ماموران در بازجویی اذعان کردند که قصد دارند با پروندهسازی و یافتن شاکی خصوصی، فشارها را افزایش دهند و آنها را از رسانهایکردن ماجرا بر حذر داشتهاند.
این چندمین بار است که این خانواده هدف آزار و بازجویی نیروهای امنیتی قرار میگیرند. در اسفند گذشته نیز بهرامی از محل کارش اخراج و تحت بازجویی قرار گرفته بود.
رهبر جمهوری اسلامی که چهارشنبه ۱۴ خرداد به مناسبت سالروز مرگ روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، در محل دفن او سخنرانی کرد، در بخشی از سخنان خود گفت پس از انقلاب فرانسه، پادشاه و زنش را کشتند، اما بعد از انقلاب «احساسات فضا را قبضه کرد» و «مردم یادشان رفت برای چه مبارزه کردند» و پس از ناپلئون، همان خاندانی که انقلاب علیه آنها بود، برگشتند.
پیش از افزایش اعتراضات در ایران، عموما چنین سخنان و اشاراتی به دوران پادشاهی پهلوی از سوی خامنهای، بیشتر در مناسبتهایی نظیر ۲۲ بهمن بود. اشارهها نیز اغلب در قالب حمله به حکومت پادشاهی بود اما اخیرا، سخنان خامنهای راجع به دوره پهلوی، بیشتر هشدار نسبت به آینده است.
خرداد ۱۴۰۱، یک روز پس از سخنرانی شاهزاده رضا پهلوی، خامنهای در مراسم سیودومین سالگرد مرگ خمینی، درباره بازگشت خانواده سلطنتی هشدار داد و برگشتن به حکومت پهلوی را «ارتجاع» خواند.
او در مراسم تنفیذ حکم ریاستجمهوری مسعود پزشکیان که مرداد ۱۴۰۳ برگزار شد نیز برخلاف رویه معمول، ناگهان به دوران پهلوی پرداخت و شش دقیقه از سخنرانیاش را صرف حمله به دوران پیش از انقلاب ۵۷ کرد.
خامنهای دی ۱۴۰۳ نیز در دیداری عمومی، بار دیگر به خاندان پهلوی حمله کرد و گفت در دوران حکومت پادشاهان پهلوی، «ایران قلعه مستحکم منافع آمریکاییها بود».
اولین بار که او در دوران رهبری خود، بابت رواج علاقه به خاندان پهلوی احساس خطر کرد، سال ۱۳۹۳ بود.
رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی دی ۱۳۹۳ خود با اشاره به اینکه «امروز اینها [دشمنان انقلاب ۵۷] سعى میکنند چهره خاندان خبیث و منحوس پهلوى را بَزک کنند، آرایش کنند»، گفت: «دشمنان نظام نتوانستند نسل دوم و سوم را از انقلاب ناامید کنند.»
او تاکید کرد: «[اکنون دشمنان] چشم دوختند به نسلهاى بعدى، به جوانهاى بعدى، چون میدانند سرمایه ملت ایران مردماند.»
از همان زمان، دستگاههای تبلیغاتی که بهطور مستقیم زیر نظر خامنهای فعالیت میکنند، با همین کلید واژه «بزک پهلوی» فعال شدند؛ از جمله نشریه موسوم به «خط حزبالله» که از جمله بولتنهای مورد استفاده در مراسم نماز جمعه است.
موضوع حمله به خاندان پهلوی از آن زمان بهطور مویرگی در دستگاه تبلیغاتی خامنهای دنبال میشود. برای نمونه، بهمن ۱۴۰۳، مهدی قدرتی، مدیرکل تبلیغات اسلامی استان لرستان، حمله به خاندان پهلوی و حکومت دو پادشاه این خاندان را از محورهای «جهاد تبیین» برشمرد و تاکید کرد یکی از محورهای این موضوع «نشان دادن دوره سیاه طاغوت» به نسل جوان است.
دفاتر تبلیغات اسلامی در استانها که از زیرمجموعههای دفتر رهبر جمهوری اسلامی بهشمار میروند نیز در سالهای اخیر بهطور سالانه نشستی با نام «جهاد تبیین و تطهیرزدایی از خاندان پهلوی» برگزار میکنند.
در سالهای اخیر، بسیاری از فیلمهای سینمایی و سریالها در شبکه خانگی نیز داستانهایی را از دوره پهلوی روایت میکنند که افزایش قابل توجه این ژانر، به طور مکرر مورد توجه منتقدان این حوزه قرار گرفته است.
برخی از پرفروشترین فیلمهای سینمایی از جمله «مصادره» و «فسیل»، داستانی را در همین دوران روایت میکنند.
اخیرا نیز سریال تاسیان و سووشون، داستانهایی مربوط به دوران حکومت پهلوی اول و دوم را روایت میکنند که با حاشیههایی همراه شدهاند.
