دونالد ترامپ، ريیسجمهور آمریکا یکشنبه از تغییر حکومت در ایران حمایت کرد و گفت چنین تغییری میتواند به توسعه این کشور منجر شود. او این حرف را یک روز بعد از حمله نظامی به تاسیسات هستهای در ایران اعلام کرد.
ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی سوشیالتروث نوشت: «استفاده از اصطلاح “تغییر رژیم” از نظر آداب سیاسی درست نیست، اما اگر رژیم کنونی ایران نتواند عظمت و شکوه را به ایران بازگرداند، چرا نباید به تغییر رژیم فکر کرد؟ شکوه را دوباره به ایران بازگردانیم.»
عبارت شکوه را به ایران برگردانیم (Make Iran Great Again) یادآور پیام انتخاباتی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری است که میخواهد شکوه را به آمریکا برگرداند (Make America Great Again). این شعار تبدیل به جنبش ماگا (MAGA) شد که هواداران ملی ترامپ را نمایندگی میکند.
شنبه به دستور ترامپ آمریکا رسما وارد جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی شد که به دهمین روز خود رسیده است. ارتش آمریکا به سه سایت هستهای جمهوری اسلامی در فردو، نطنز و اصفهان حمله کرد و آنها را بهطور کامل نابود کرد.
ترامپ یکشنبه در پستی دیگر با اشاره به نتایج عملیات نظامی آمریکا گفت: «آسیب واردشده به تاسیسات هستهای ایران “عظیم” گزارش شده است. ضربات سخت و دقیقی وارد شد. نیروهای نظامی ما مهارت فوقالعادهای از خود نشان دادند.»
«فرصت فوقالعاده»
دنی دانون، نماینده اسرائیل در سازمان ملل، در پاسخ به سوال خبرنگار ایراناینترنشنال درباره اهداف اسرائیل در جنگ با جمهوری اسلامی و تصمیم احتمالی برای تغییر رژیم در ایران گفت: «ما هدفهای زیادی داریم و جمهوری اسلامی باید برای گامهای بعدی با دقت فکر کند. تغییر رژیم با مردم ایران است و من دعا میکنم که وضعیت برای مردم ایران تغییر کند.»
یوسی کوهن، رئیس پیشین موساد، نیز در گفتوگویی با شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل خواستار آن شد که اسرائیل برای سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی ایران وارد عمل شود.
او گفت: «من به نخستوزیر و به جهان متمدن توصیه میکنم که از این فرصت فوقالعادهای که در اختیار داریم استفاده کنند تا باعث سقوط کامل این رژیم شوند. من فکر میکنم اطلاعات لازم برای این اقدام وجود دارد.»
شاهزاده رضا پهلوی در مصاحبه با ایراناینترنشنال اعلام کرد زمان قیام نهایی علیه جمهوری اسلامی بهزودی فرا میرسد و مردم ایران باید برای آن آماده باشند.
شاهزاده رضا پهلوی گفت در پی حملات اخیر اسرائیل و آمریکا، ساختار نظامی و مدیریتی جمهوری اسلامی از هم فروپاشیده و این حکومت که اکنون در ضعیفترین موقعیت خود قرار دارد، به آستانه سقوط رسیده است.
تلاشهای دیپلماتیک
حساب کاربری علی شمخانی، مشاور علی خامنهای، در واکنش به حملات آمریکا به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی نوشت: «حتی با فرض نابودی کامل سایتها، بازی تمام نمیشود.»
همزمان رهبران کشورهای بریتانیا، فرانسه و آلمان پس از گفتوگو درباره تحولات خاورمیانه در بیانیهای مشترک اعلام کردند تلاشهای دیپلماتیک خود را برای کاهش تنشها ادامه خواهند داد.
دفتر نخستوزیری بریتانیا اعلام کرد که کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، شامگاه یکشنبه با ترامپ درباره تحولات اخیر در خاورمیانه گفتوگو کرده است.
در این تماس تلفنی، دو طرف بر «خطر جدی» برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران برای امنیت بینالمللی تأکید کردند و حملات نظامی شنبه شب آمریکا به خاک ایران را گامی برای کاهش تهدید ارزیابی کردند.
آنها همچنین خواستار بازگشت فوری حکومت ایران به میز مذاکرات شدند و توافق کردند که تماسهای نزدیک خود را در روزهای آینده ادامه دهند.
فو کونگ، نماینده چین در سازمان ملل، در پاسخ به پرسش خبرنگار ایراناینترنشنال درباره نقش چین در این بحران گفت: «ما معتقدیم که کاهش تنش و برقراری آتشبس بسیار مهم است، و همانطور که همواره گفتهایم، تنها راهحل مسأله هستهای ایران، مذاکره است و این کاری است که ما ادامه خواهیم داد.»
روبیو یکشنبه اول تیر گفت چنین اقدامی از سوی حکومت ایران «بدترین اشتباهی خواهد بود که تا به حال مرتکب شدهاند».
او افزود جمهوری اسلامی پیش از حمله آمریکا، از آمادگی کافی برای ساخت سلاح هستهای برخوردار بود، اما این آمادگی اکنون کاهش یافته است.
وزیر خارجه آمریکا یادآور شد: «ایران اورانیوم با غنای بالا در مقادیر کافی برای ساخت دستکم ۹ یا ۱۰ بمب دارد. میتوان گفت ایران همه چیز را برای ساخت سلاح هستهای در اختیار دارد.»
بمبافکنهای بی۲ ایالات متحده بامداد اول تیر تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در فردو، نطنز و اصفهان را با بمبهای سنگرشکن هدف قرار دادند.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، این عملیات را یک «موفقیت باورنکردنی و چشمگیر» خواند و گفت رویکرد واشینگتن مبتنی بر «صلح از مسیر قدرت»، جاهطلبیهای هستهای حکومت ایران را از بین برد.
روبیو: بستن تنگه هرمز برای جمهوری اسلامی خودکشی اقتصادی خواهد بود
برخی رسانههای حکومتی در ایران گزارش دادند نمایندگان مجلس شورای اسلامی خواهان مسدود کردن تنگه هرمز شدهاند و تصمیمگیری در این خصوص به شورای عالی امنیت ملی واگذار شده است.
روبیو هشدار داد اجرایی شدن این تصمیم به تشدید گسترده تنشها در منطقه میانجامد و واکنش آمریکا و سایر کشورها را به دنبال خواهد داشت.
او اقدام احتمالی جمهوری اسلامی در بستن تنگه هرمز را «اشتباهی وحشتناک» توصیف کرد و گفت: «این اقدام معادل خودکشی اقتصادی برای آنهاست. ما گزینههایی برای مقابله با آن داریم، اما دیگر کشورها نیز باید به پیامدهای آن توجه کنند؛ چرا که اقتصاد آنها بیشتر از اقتصاد ما آسیب خواهد دید.»
روبیو که همزمان مشاور امنیت ملی آمریکا نیز است، از پکن خواست در این باره با تهران وارد گفتوگو شود، چرا که چین بهشدت به تداوم جریان نفت از تنگه هرمز وابسته است.
حدود ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از تنگه هرمز عبور میکند.
روبیو: بهدنبال تغییر رژیم در ایران نیستیم
وزیر خارجه آمریکا در ادامه سخنانش اعلام کرد هنوز نمیتوان با قطعیت گفت آیا جمهوری اسلامی پیش از حملات به تاسیسات اتمی، بخشی از مواد هستهای خود را جابهجا کرده است یا نه، و برای روشن شدن این موضوع به چند روز زمان نیاز است.
روبیو تاکید کرد: «در حال حاضر هیچ عملیات نظامی برنامهریزیشدهای علیه ایران وجود ندارد... تغییر رژیم هدف ما نیست و بهدنبال جنگ با ایران نیستیم.»
او بار دیگر از آمادگی واشینگتن برای مذاکره با تهران سخن گفت و افزود پیشنهاد مذاکره با جمهوری اسلامی همچنان روی میز است.
پیشتر جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز اعلام کرده بود این کشور برنامهای برای تغییر حکومت در ایران ندارد.
شبکه تلویزیونی سیانان با اشاره به حمله هوایی آمریکا به تاسیسات هستهای ایران نوشت که این اقدام منطقه خاورمیانه را در موقعیتی ناپایدار قرار داده و همه نگاهها اکنون به واکنش احتمالی تهران دوخته شده است.
آموس یادلین، رییس پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل در گفتوگو با سیانان گفت: «این حمله میتواند انگیزهای جدی برای پایان جنگ و حفظ نظام جمهوری اسلامی باشد.»
به گفته او، یکی از گزینههای ایران این است که «اعلام کند آماده مذاکره برای پایان جنگ است؛ مذاکرهای که بر پایه توقف کامل غنیسازی اورانیوم صورت گیرد.»
یادلین همچنین احتمال خروج ایران از معاهده عدم اشاعه سلاحهای هستهای انپیتی را مطرح کرد، اما تاکید کرد که توانایی ایران برای ساخت بمب هستهای در یک تا دو سال آینده وجود ندارد.
گزینه حمله متقابل
بر اساس این گزارش، گزینه دیگر برای ایران اقدام تلافیجویانه است؛ اقدامی که میتواند آمریکا و کل منطقه را وارد یک درگیری پیچیده و طولانی کند.
باراک راوید، خبرنگار سیاسی سیانان گفت: «ایران چندین بار اعلام کرده که در صورت حمله آمریکا به تاسیسات هستهایاش، به نیروها و منافع آمریکا در منطقه حمله خواهد کرد و این اهداف کم نیستند.»
او همچنین احتمال بستن تنگه هرمز را مطرح کرد؛ مسیری حیاتی برای انتقال نفت که میتواند تجارت دریایی منطقه را مختل کرده و بر اقتصاد جهانی تاثیر بگذارد.
راوید گفت: «این اقدام باعث افزایش قیمت انرژی و تاثیرگذاری بر اقتصاد جهانی خواهد شد.»
حسین شریعتمداری، سردبیر روزنامه کیهان و مشاور رهبر جمهوری اسلامی در واکنش به این حمله گفته است: «پس از حمله آمریکا به تاسیسات فردو، اکنون نوبت ماست.»
به گفته محمدعلی شعبانی، پژوهشگر مسائل خاورمیانه، موقعیت جغرافیایی ایران در کنترل مسیرهای کشتیرانی میتواند «شوک بزرگی به بازار نفت وارد کند، قیمتها را بالا ببرد، تورم جهانی ایجاد کند و برنامه اقتصادی ترامپ را با چالش مواجه کند.»
تصمیم سخت برای رهبری
آرون دیوید میلر، تحلیلگر سیانان، معتقد است که علی خامنهای نمیتواند بدون واکنش بماند.
او گفت: «خامنهای تصمیم مهمی در پیش دارد. تقریبا غیرممکن است تصور کنیم که این رهبر ۸۶ ساله که هدف اصلیاش حفظ انقلاب و انتقال آن به جانشینانش است، بدون واکنش باقی بماند.»
این تحلیلگر افزود: «ممکن است واکنش ایران حسابشده باشد، اما بعید است که این پایان ماجرا باشد.»
