در حالی که تهدیدات مقامهای حکومت ایران علیه رافائل گروسی با محکومیت بینالمللی روبهرو شده، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، با انتقاد تند از مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت گزارشهای او «بهانهای» برای حمله اسرائیل و آمریکا به ایران فراهم کرد.
بقایی دوشنبه ۹ تیر در نشستی خبری گفت: «انتظار ما همیشه از آژانس و شخص مدیرکل این بوده که به دور از فضاسازیهای سیاسی، مسئولیت خودش را انجام بدهد. متاسفیم که درخواستهای ما مورد توجه قرار نگرفت و گزارش آژانس گزارش نامناسبی بود و یکی از بهانهها برای تجاوز نظامی اسرائیل و آمریکا بود.»
او افزود: «برخورد دوگانه یکی از بدترین رویکردها و سیاستها در قبال هنجارهای بینالمللی است. آژانس قصور پرتبعاتی را مرتکب شد. آژانس با ارائه گزارش بهانهای را فراهم کرد و در قبال اقدام علیه ایران موضع شایستهای را اتحاذ نکرد.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی مصاحبههای گروسی را «توجیهکننده تجاوزات» خواند و از او خواست در قبال «تبعات اقدامات غیرقانونی» آمریکا و اسرائیل موضعگیری کند.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که در روزهای اخیر، بسیاری از کشورهای غربی به تهدیدات مقامهای حکومت ایران علیه مدیرکل آژانس واکنش نشان دادهاند.
بریتانیا، فرانسه و آلمان، موسوم به تروئیکای اروپایی، ۹ تیر در بیانیهای مشترک، ضمن اعلام حمایت از گروسی و ماموریت آژانس بینالمللی، تهدیدات مقامهای جمهوری اسلامی علیه او را محکوم کردند.
در این بیانیه آمده است: «ما از مقامهای ایرانی میخواهیم از هرگونه اقدامی برای توقف همکاریها با آژانس خودداری کنند. همچنین از ایران میخواهیم فورا همکاری کامل با آژانس را مطابق با تعهدات قانونی خود از سر بگیرد و تمام اقدامات لازم را برای تامین ایمنی و امنیت کارکنان آژانس انجام دهد.»
بقایی: اصرار گروسی برای ادامه بازرسیها غیرمنطقی و نادرست است
بقایی در ادامه نشست خبری خود اعلام کرد قانون اخیر مجلس شورای اسلامی در خصوص تعلیق همکاریها با آژانس بینالمللی برای دولت «لازمالاجرا» است.
او گفت: «در شرایطی که تاسیسات هستهای ایران مورد تعرض قرار گرفته، انتظار تداوم همکاریهای متعارف از سوی آژانس، بدون توجه به امنیت بازرسان و سکوت در برابر اقدامات غیرقانونی، غیرمنطقی است.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی اضافه کرد: «اصرار مدیرکل در این مقطع زمانی برای ما قابل درک نیست. هنوز چند روز نگذشته از تجاوز، در این شرایط انتظار دارد که بازرسیها مانند گذشته انجام شود که انتظار نادرستی است. هنوز در مورد خسارت وارده ارزیابی درستی نداریم.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از حمله به سایتهای نطنز، فردو و اصفهان بارها اعلام کرده که تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی نابود شدهاند. با این حال، برخی ناظران و رسانهها نسبت به درستی این گفتهها ابراز تردید کردهاند.
روزنامه واشینگتنپست هشتم تیر گزارش داد تماسهای شنودشده از مقامهای جمهوری اسلامی نشان میدهد که آنها حملات نظامی آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران را «کماثرتر از حد انتظار» توصیف کردهاند.
بقایی: صدراعظم آلمان از ادبیات «رژیم نازی» استفاده میکند
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در ادامه اظهارات خود از مواضع فرانسه و آلمان در قبال جنگ اسرائیل و ایران انتقاد کرد و در عین حال گفت تماسها با تروئیکای اروپایی ادامه دارد، اگرچه هنوز تاریخی برای دور بعدی مذاکرات هستهای تعیین نشده است.
بقایی افزود فرانسه به پشتیبانی نظامی از اسرائیل «اعتراف» کرده و «یکی از طرفهایی است که در این جنگ تحمیلی نقش داشته» و به همین دلیل، «باید پاسخگو باشد».
او همچنین به حمایت فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، از عملیات نظامی اسرائیل در ایران اشاره کرد و گفت: «اینکه یک تجاوز آشکار علیه کشوری مستقل را با عباراتی چون "کار کثیف" توصیف کنند، بیانگر بیتوجهی به اصول اولیه حقوق بینالملل و اخلاق انسانی است... هرگز تصور نمیشد که صدراعظم آلمان از همان واژگانی استفاده کند که پیشتر برای توجیه اقدامات نژادپرستانه و نسلکشانه رژیم نازی به کار میرفت.»
مرتس ۲۷ خرداد با تمجید از حملات اسرائیل به ایران گفته بود: «آنها بخش سخت و کثیف کار را بهجای همه ما انجام دادند.»
بقایی همچنین به صحبتهای اخیر مقامهای اروپایی درباره احتمال فعالسازی مکانیسم ماشه علیه جمهوری اسلامی پرداخت و گفت «تهدید به سوءاستفاده» از این ساز و کار موجب نخواهد شد حکومت ایران در قبال «زیادهخواهی طرفهای مقابل» تسلیم شود.
ترامپ دوشنبه ۹ تیر با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال با اشاره به انتقادات اخیر کریس کونز، سناتور دموکرات، نوشت: «من برخلاف اوباما که در چارچوب توافق احمقانه برجام میلیاردها دلار به آنها پرداخت کرد (توافقی که اگر ادامه یافته بود، اکنون منقضی شده بود)، هیچ امتیازی به ایران ندادهام.»
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد حتی با مقامهای جمهوری اسلامی مذاکره نمیکند، زیرا تاسیسات هستهای حکومت ایران «کاملا نابود» شدهاند.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که ترامپ پس از برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، مواضع متناقضی در قبال گفتوگو و رفع تحریمهای حکومت ایران اتخاذ کرده است.
شبکه خبری سیانان پنجم تیر گزارش داد دولت ترامپ در چارچوب تلاش برای بازگرداندن تهران به میز مذاکره، پیشنهادهایی از جمله دسترسی به ۳۰ میلیارد دلار سرمایه، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و راهاندازی یک برنامه هستهای غیرنظامی را مطرح کرده است. ترامپ این گزارش را رد کرد و آن را «دروغ» خواند.
در روزهای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی پس از حمله آمریکا بالا گرفته است.
کونز پنجم تیر هشدار داد هنوز برای ارائه «برآوردی قطعی» از میزان آسیبی که حملات هوایی آمریکا به برنامه غنیسازی حکومت ایران وارد کرده، زود است.
این سیاستمدار دموکرات که عضو کمیته روابط خارجی سنای آمریکا است، در مصاحبه با شبکه اماسانبیسی گفت: «مهم است که افراد حرفهای باسابقه جامعه اطلاعاتیمان را وارد بازیهای سیاسی نکنیم.»
کونز سخنان ترامپ در خصوص نابودی کامل تاسیسات اتمی ایران را «شتابزده» خواند و افزود صحبت درباره سایتها و توانمندیهای هستهای جمهوری اسلامی و آسیبی که به آنها وارد شده، نیازمند «دقت» بیشتری است.
در یکی از آخرین گزارشها درباره میزان موفقیت عملیات نظامی اخیر آمریکا، خبرگزاری آسوشیتدپرس ۹ تیر نوشت رییس سازمان سیا در جلسهای محرمانه گفته که حمله ایالات متحده ضربهای سنگین به برنامه هستهای تهران وارد کرده که جبران آن سالها به طول خواهد انجامید.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هشتم تیر گفت با وجود آسیب به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در حملات آمریکا و اسرائیل، تهران احتمالا ظرف چند ماه قادر خواهد بود تولید اورانیوم غنیشده را آغاز کند.
واشینگتنپست، یکشنبه هشتم تیر، به نقل از چهار منبع آگاه نوشت ایالات متحده به تماسهای شنودشدهای دست یافته که در آنها مقامهای ارشد جمهوری اسلامی درباره حملات نظامی اخیر آمریکا به برنامه هستهای ایران صحبت کردهاند و گفتهاند که این حملات کمتر از آنچه انتظار داشتند ویرانگر بوده است.
این منابع آگاه خواستند بهدلیل حساسیت موضوع هویتشان مخفی بماند.
به گزارش واشینگتنپست، مقامهای حکومت ایران در تماسهای خود به گمانهزنی درباره این موضوع پرداختند که چرا حملات آمریکا از نظر گستره و میزان تخریب محدودتر از حد انتظار بوده است.
این روزنامه افزود مکالمات شنودشده اخیر بخشی از ارزیابیهای اولیهای است که تصویری پیچیدهتر از روایت رسمی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی ارائه میدهد.
رییسجمهوری آمریکا پیشتر گفته بود این عملیات، برنامه هستهای حکومت ایران را «بهطور کامل و مطلق نابود کرده است».
دولت آمریکا در واکنش به گزارش واشینگتنپست، شنود مکالمات مقامهای جمهوری اسلامی را رد نکرد، اما گفت آنها از توانایی کافی برای ارزیابی خسارات وارد شده به تاسیسات فردو، نطنز و اصفهان برخوردار نیستند.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در همین رابطه گفت: «شرمآور است که واشینگتنپست با انتشار گزینشی اطلاعات افشاشده، به افراد برای ارتکاب جرم کمک میکند.»
او تاکید کرد: «اینکه مقامهای بینام ایرانی از آنچه در زیر دهها متر آوار رخ داده اطلاع داشته باشند، مضحک است. برنامه تسلیحات هستهای آنها به پایان رسیده است.»
تحلیلگران بهطور کلی اتفاقنظر دارند که حملات آمریکا با استفاده از قدرت آتش بسیار بالا، از جمله بمبهای سنگرشکن و موشکهای کروز تاماهاوک، خسارات سنگینی به تاسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان وارد کرده است.
با این حال، درباره میزان دقیق تخریب و مدت زمان لازم برای بازسازی این تاسیسات اختلاف نظر وجود دارد. برخی گزارشها حاکی از آن است که جمهوری اسلامی پیش از حمله، ذخایر اورانیوم با غنای بالا را منتقل و ورودی دو سایت هستهای را مهر و موم کرده بود.
همچنین گفته میشود که انفجارها مسیر ورودی برخی تاسیسات هستهای حکومت را مسدود کردهاند، اما ساختارهای زیرزمینی همچنان پابرجا ماندهاند.
یک مقام دولت ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره تماسهای شنودشده مقامهای جمهوری اسلامی به واشینگتنپست گفت: «ایرانیها اشتباه میکنند، چون ما تاسیسات تبدیل فلز [اورانیوم] آنها را نابود کردهایم. میدانیم تسلیحاتمان دقیقا به همان نقاطی اصابت کردهاند که هدفگذاری شده بود و همان اثری را گذاشتهاند که مدنظر ما بود.»
یک مقام ارشد اطلاعاتی ایالات متحده نیز به واشینگتنپست گفت: «یک تماس تلفنی میان چند مقام ناشناس ایرانی بهتنهایی در حکم ارزیابی اطلاعاتی نیست. ارزیابی واقعی مبتنی بر مجموعهای از شواهد از منابع و روشهای متعدد است.»
گزارش واشینگتنپست در حالی منتشر شده است که ترامپ در روزهای اخیر از گزارشهایی که روایت او از حمله به تاسیسات اتمی جمهوری را زیر سوال بردهاند، ابراز نارضایتی کرده است.
لاریجانی یکشنبه هشتم تیر در یک مصاحبه ویدیویی گفت اسرائیل به محل جلسه شورای عالی امنیت ملی «حمله کرد تا سران قوا و کشور و افراد مهم را از بین ببرد و سراغ رهبری بیاید، اما موفق نشد».
ایراناینترنشنال پیشتر به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد ساعاتی پس از آغاز حملات اسرائیل، خامنهای به همراه خانوادهاش به پناهگاهی زیرزمینی در لویزان در شمال شرق تهران منتقل شده است.
خامنهای پس از برقراری آتشبس نیز تاکنون در انظار عمومی ظاهر نشده و تنها در یک پیام ویدیویی از «پیروزی» در جنگ با اسرائیل سخن گفته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ششم تیر گفت در جریان جنگ اخیر جمهوری اسلامی و اسرائیل، او خامنهای را از مرگی «بسیار زشت و خفتبار» نجات داده است.
ترامپ اضافه کرد: «من دقیقا میدانستم او در کجا پنهان شده بود و اجازه ندادم که اسرائیل یا نیروهای مسلح ایالات متحده که بیهیچ شکی بزرگترین و قدرتمندترین ارتش جهان هستند، جان او را بگیرند.»
لاریجانی تماس و تهدید از سوی اسرائیل را تایید کرد
لاریجانی در ادامه مصاحبه خود گفت در روز نخست جنگ، «یک نفر با من تماس گرفت و گفت ۱۲ ساعت وقت داری تا از ایران خارج یا از تهران فاصله بگیری، وگرنه به سرنوشت دوستانت مثل باقری و رشید دچار و به آنها ملحق خواهی شد».
دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ادامه داد: «من از کد تماسگیرنده متوجه شدم از کجاست و پاسخ در خور نتانیاهو به او دادم.»
روزنامه واشینگتنپست دوم تیر با انتشار یک فایل صوتی، از کارزار مخفیانه و گسترده اسرائیل با هدف ارعاب فرماندهان نظامی و ایجاد شکاف و سردرگمی در میان مقامهای عالیرتبه جمهوری اسلامی همزمان با آغاز جنگ خبر داد.
بر اساس این گزارش، در بخشی از این کارزار ماموران سرویسهای امنیتی اسرائیل با تلفن شماری از مقامهای ارشد حکومت ایران تماس میگیرند و به زبان فارسی به آنها هشدار میدهند تنها در صورتی زنده خواهند ماند که از جمهوری اسلامی و خامنهای اعلام برائت کنند.
یک کارشناس صدا و سیما ششم تیر تماس موساد با فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی برای اعلام برائت از حکومت ایران را تایید کرد.
لاریجانی از اصابت «شش موشک» به پایگاه آمریکا در قطر گفت
لاریجانی در بخش دیگری از اظهاراتش به حمله موشکی جمهوری اسلامی به پایگاه العدید آمریکا در قطر اشاره کرد و گفت: «التماس میکردند که آمریکا را سنگین نزنید تا آبروی ترامپ نرود. ایران محکم زد.»
او افزود: «از ۱۴ موشک، شش موشک به پایگاه آمریکا خورد، محکم هم خورد و هرکدام ۴۰۰ کیلوگرم سر جنگی داشت. ما خودمان میدانیم چه شده، اما بگذارید ترامپ با اوهامش صفا کند.»
ترامپ ششم تیر در نشست ناتو در هلند اعلام کرد تهران پیش از حمله به پایگاه العدید، واشینگتن را مطلع کرده بود.
به گفته مقامهای قطری، در جریان دفع حمله جمهوری اسلامی، هفت موشک بر فراز آبهای خلیج فارس و ۱۱ موشک دیگر در آسمان دوحه رهگیری و منهدم شدند. تنها یک موشک در منطقهای غیرمسکونی نزدیک پایگاه العدید فرود آمد و خسارت جزیی به بار آورد.
لاریجانی همچنین درباره میزان خسارت وارد شده به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی بهدنبال حمله آمریکا گفت: «در مورد فردو چیزی نمیگویم، بگذارید برای خودشان خوشحال باشند.»
در سوی مقابل، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، چهارم تیر اعلام کرد ایالات متحده در جریان حملات اخیر به تاسیسات هستهای در ایران موفق شد ظرفیت غنیسازی و تولید سلاح هستهای جمهوری اسلامی را «بهطور کامل نابود کند».
