در حالیکه مقامهای آمریکایی و اسرائیلی از نابودی تاسیسات هستهای ایران سخن میگویند، رییس اطلاعات خارجی فرانسه تاکید کرده این حملات فقط برنامه هستهای جمهوری اسلامی را چند ماه عقب انداخته و سرنوشت اورانیوم غنیشده ایران همچنان در ابهام است.
نیکولا لِرنر، رییس اداره کل امنیت خارجی فرانسه، در گفتوگو با شبکه تلویزیونی السیآی گفت: «همه مراحل برنامه هستهای ایران از جمله مواد، فرایند تبدیل، ساخت هسته، و سامانههای پرتاب، بهشدت آسیب دیده و دچار تاخیر شدهاند، اما هنوز هیچ قطعیتی درباره محل نگهداری اورانیوم غنیشده ایران وجود ندارد.»
او تاکید کرد که پاریس اطلاعاتی درباره موقعیت احتمالی این ذخایر دارد، اما تا زمانیکه بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی اجازه بازگشت به ایران را نیابند، نمیتوان با اطمینان درباره سرنوشت این مواد سخن گفت.
لِرنر همچنین هشدار داد که احتمال ادامه فعالیتهای پنهانی غنیسازی در ظرفیتهای کوچکتر همچنان وجود دارد و بر همین اساس، «فرانسه همچنان بر یافتن راهحل دیپلماتیک برای بحران هستهای ایران تاکید دارد.»
روایت متناقض اسرائیل و آمریکا؛ از «نابودی کامل» تا «ابهام در تخریب»
همزمان، روزنامه اورشلیم پست نیز بهنقل از مقامهای اسرائیلی بر وجود ابهام درباره میزان دقیق تخریب ذخایر اورانیوم ایران تاکید کرد.
بر اساس این گزارش، تاسیسات نگهداری حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده در حملات هدف قرار گرفته، اما هنوز مشخص نیست چه میزان از این مواد نابود شده و آیا ایران امکان بازیابی آن را دارد یا نه.
به نوشته این روزنامه، مقامهای اسرائیلی تقریبا مطمئن هستند جمهوری اسلامی نتوانسته پیش یا پس از حملات، این مواد را از سایتهای هستهای خارج کند؛ اما تصریح کردند که «هیچ تضمین قطعی در اینباره وجود ندارد.»
در همین زمینه، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در نشست خبری در حاشیه اجلاس ناتو در لاهه، مدعی شد که «تمام اورانیوم غنیشده ایران» در تاسیسات بمبارانشده نگهداری میشده و انتقال آن بسیار دشوار بوده است.
او با استناد به بیانیه کمیسیون انرژی اتمی اسرائیل، گفت: «سطح تخریبی که آمریکا در این عملیات ایجاد کرد، با بمباران هیروشیما قابل مقایسه است و همانگونه که جنگ جهانی دوم پایان یافت، این حمله نیز جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل را به پایان رساند.»
اختلاف در ارزیابیها؛ از «نابودی کامل» تا «چند ماه تأخیر»
در حالیکه ترامپ و برخی مقامهای اسرائیلی از نابودی کامل برنامه هستهای ایران سخن میگویند، گزارشهای اطلاعاتی داخلی آمریکا، از جمله از سوی یک نهاد اطلاعاتی که نام آن فاش نشده، نشان میدهند که تاثیر واقعی حملات تنها «چند ماه تاخیر» در برنامه هستهای ایران بوده است.
روزنامه والاستریت ژورنال نیز گزارش داده که این ارزیابی محافظهکارانه خشم ترامپ و اطرافیانش را برانگیخته و آنها رسانهها را متهم به کوچکنمایی موفقیت عملیات کردهاند.
پنتاگون نیز در بیانیهای محتاطانه، تاسیسات فردو، نطنز و اصفهان را «بهشدت آسیبدیده» توصیف کرده اما از بهکار بردن واژه «نابودی» پرهیز کرده است.
امید به مذاکره و سایه ابهام بر آینده
در ادامه تنشها، ترامپ در گفتوگو با بنیامین نتانیاهو در کاخ سفید اعلام کرد که جمهوری اسلامی خواهان ازسرگیری مذاکرات هستهای شده است.
او گفت: «وقتی دیدم که همه چیز نابود شده، پرسیدم اصلا چه نیازی به مذاکره هست؟ اما آنها خواستار دیدار شدند و من موافقت کردم. اگر بتوانیم به توافقی برسیم، عالی است.»
با وجود این، رییسجمهوری آمریکا احتمال رسیدن به توافق بدون سند مکتوب را نیز مطرح کرده و گفت: «عملیات اخیر آنقدر گویا بود که شاید نیازی به هیچ نوشتهای نباشد.»
به گفته مقامهای نزدیک به دولت آمریکا، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ و میانجی در مذاکرات غیرمستقیم میان اسرائیل و حماس، مسئول هدایت گفتوگوهای هستهای با جمهوری اسلامی نیز شده و احتمال آغاز مذاکرات جدید در هفته پیشرو وجود دارد.
سازمان صلیب سرخ سهشنبه ۱۷ تیر اعلام کرد خود را برای موج جدید بازگشت اهالی افغانستان از ایران آماده میکند؛ موجی که به گفته نهادهای بشردوستانه، فشار سنگینی بر سیستم امدادرسانی وارد میکند.
بر اساس دادههای کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR)، از آغاز سال جاری میلادی، بیش از ۱.۲ میلیون نفر از ایران به افغانستان بازگردانده شدهاند.
این بازگردانده شدن، بهویژه از زمان آغاز حملات متقابل میان جمهوری اسلامی و اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه افزایش یافته است.
سامی فاخوری، رییس هیات افغانستان در سازمان بینالمللی صلیب سرخ، در یک نشست خبری در ژنو گفت که شخصا شاهد بازگشت اتوبوسهای حامل مردم به گذرگاه مرزی اسلامقلعه در ولایت هرات بوده است.
او افزود: «ما انتظار داریم که یک میلیون نفر دیگر، یا شاید بیشتر، از ایران به افغانستان بازگردند.»
بازگشتیهای اجباری و آینده مبهم
فاخوری در ادامه نسبت به آینده این بازگردانده شدنها ابراز نگرانی کرد و توضیح داد که بسیاری از این اهالی افغانستان سالها پیش کشورشان را ترک کردهاند و اکنون بیخانمان هستند.
او گفت: «اکثریت آنها در تصمیمگیری برای بازگشت هیچ نقشی نداشتند. آنها را سوار اتوبوس کردند و به مرز بردند.»
افغانستان در حال حاضر با یک بحران انسانی جدی مواجه است و نهادهای امدادرسان هشدار میدهند ورود تازهواردان از ایران - علاوه بر صدها هزار نفری که از پاکستان نیز به بازگشت واداشته شدهاند - خطر بیثباتسازی بیشتر را به همراه دارد.
ظرفیت نهادهای امدادی برای اسکان، تغذیه و خدمات پزشکی همین حالا نیز به مرز فروپاشی رسیده و گزارشهای میدانی حاکی از آن است که بسیاری از بازگشتیها بدون سرپناه و حتی دسترسی به آب آشامیدنی سالم، به مناطق مرزی میرسند.
منابع ناکافی و زخمهای روانی
فاخوری با اشاره به نیازهای اضطراری در مرز و اردوگاههای موقت، گفت که فراخوان صلیب سرخ برای تامین ۲۵ میلیون فرانک سوئیس (معادل ۳۱.۴ میلیون دلار آمریکا) برای کمک به بازگردانده شدهها تنها به اندازه ۱۰ درصد تامین مالی شده است.
به گفته او، ادامه این وضعیت ممکن است توان عملیاتی گروههای امدادی را در طول ماههای آینده فلج کند.
فاخوری هشدار داد: «اگر تامین مالی به موقع انجام نشود، ممکن است نتوانیم حتی ابتداییترین خدمات را برای بازگشتیها فراهم کنیم.»
همزمان، نگرانیها نسبت به تبعات اجتماعی و روانی این بازگشتهای اجباری رو به افزایش است.
بابر بلوچ، سخنگوی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، در همان نشست خبری در ژنو گفت که روزانه دهها هزار نفر از ایران به افغانستان میرسند.
او تاکید کرد تنها در روز چهارم ژوئیه، بیش از ۵۰ هزار نفر از مرز عبور کردهاند؛ عددی که او آن را «بیسابقه» خواند.
بلوچ همچنین نسبت به جدایی اعضای خانوادهها در این فرآیند هشدار داد و گفت که بسیاری از افراد بدون اطلاع از محل بستگان خود یا در حالی که کودکان و سالمندانشان در مرزهای دیگر ماندهاند، وارد افغانستان میشوند.
او افزود: «زخمهای روانی این بازگشت اجباری برای افغانها ماندگار خواهد بود.»
این نگرانی بهویژه در مورد کودکانی مطرح است که به یکباره از مدرسه، زبان، شبکههای اجتماعی و فضای زندگی در ایران جدا شدهاند و اکنون بدون چشماندازی روشن به افغانستان بازگردانده میشوند.
فارس در این مطلب با اشاره به شرایط امنیتی اخیر در ایران، مخالفان جمهوری اسلامی را عامل «انتقال اطلاعات به اسرائیل و قاچاق تسلیحات» معرفی کرد و نوشت اعدام آنها یک «مطالبه بهحق عمومی» است.
در این مطلب آمده است: «در شرایط فعلی که برخی از عناصر مزدور با پشتیبانی اسرائیل و سازمانهای جاسوسی غربی به دشمن اطلاعات دادهاند، مستحق اعدام به شیوه سال ۱۳۶۷ هستند.»
در تابستان سال ۱۳۶۷ و در پی پایان جنگ ایران و عراق، حکومت جمهوری اسلامی ایران موج گستردهای از اعدامهای سیاسی را علیه هزاران زندانی آغاز کرد؛ اقدامی که به «کشتار ۶۷» شهرت یافته است. بسیاری از این زندانیان پیشتر محاکمه و حتی در حال گذراندن دوران محکومیت خود بودند. طی چند هفته، هیأتهایی موسوم به «هیأت مرگ» با پرسشهای کوتاه عقیدتی، سرنوشت محکومان را رقم زدند و صدها نفر را به جوخههای اعدام سپردند. سازمانهای حقوقبشری این اعدامها را جنایت علیه بشریت خواندهاند و خانوادههای قربانیان هنوز از حق دانستن محل دفن عزیزانشان محروم ماندهاند.
فارس از اعدامهای دهه ۶۰ و موضع روحالله خمینی، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در قبال آنها دفاع کرد و افزود: «این برخورد قضایی ضرورتی برای حفظ امنیت ملی، اجرای عدالت و پایان دادن به تهدید مستمر تروریستی در داخل کشور بود.»
این رسانه وابسته به سپاه در ادامه نوشت: «برخلاف تبلیغات شبکههای معاند که اعدامهای سال ۶۷ را ضد حقوق بشری نشان میدادند و تلاش کردند از شخصیتهایی مانند رئیسی با عنوان آیتالله اعدام یاد کنند، افکار عمومی ضرورت چنان برخورد درستی را ارج مینهد.»
پس از جنگ اخیر میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، حکومت ایران سرکوب شهروندان را تشدید کرده و موجی از احضارها، بازداشتها، و صدور و اجرای احکام اعدام را در دستور کار قرار داده است.
دستگاههای قضایی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی شماری از بازداشتشدگان را به «جاسوسی» و «همکاری» با اسرائیل متهم کردهاند.
سازمان عفو بینالملل چهارم تیر هشدار داد حکومت ایران از اعدام برای سرکوب و ایجاد ترس در جامعه استفاده میکند.
گروهی از کارشناسان مستقل سازمان ملل با صدور بیانیهای نسبت به موج جدید سرکوب و اعدام در ایران پس از مناقشه اخیر بهشدت ابراز نگرانی کردند.
طرح تشدید مجازات مخالفان
سخنگوی شورای نگهبان سهشنبه ۱۷ تیر اعلام کرد طرح تشدید مجازات «همکاری» با اسرائیل «بهدلیل ابهامات» به مجلس ارجاع شده است.
پیشتر در دوم تیر، نمایندگان مجلس شورای اسلامی کلیات و جزییات طرح تشدید مجازات «جاسوسی» و «همکاری» با اسرائیل، آمریکا و «کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی» را در ۹ ماده تصویب کردند.
بر اساس این طرح، هرگونه فعالیت «اطلاعاتی و جاسوسی و اقدام عملیاتی» برای اسرائیل، آمریکا یا «سایر رژیمها و گروههای متخاصم یا برای هر یک از عوامل وابسته به آنها برخلاف امنیت کشور یا منافع ملی»، «افساد فی الارض» محسوب میشود و مشمول مجازات «اعدام» خواهد بود.
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده جایزه نوبل صلح، ۱۳ تیر نسبت به تشدید سرکوب در ایران پس از جنگ با اسرائیل هشدار داد و گفت حکومت ایران در حال بهرهبرداری از فضا برای افزایش فشار بر فعالان مدنی، مخالفان و زندانیان سیاسی است.
مولوی عبدالحمید اسماعیلزهی، امام جمعه اهل سنت زاهدان، ۱۳ تیر از مسئولان جمهوری اسلامی خواست با توجه به شرایط کنونی، برای زندانیان بهویژه زندانیان سیاسی «عفو عمومی» صادر کنند. او همچنین خواستار متوقف شدن اعدامها در ایران شد.
اسعدی سامانی، دوشنبه ۱۶ تیرماه در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا درباره میزان پروازهای باطل شده در ایام حمله اسرائیل به ایران و آتشبس، گفت در ایام جنگ ۱۲ روزه و آتشبس، ۱۲ هزار و ۲۹ پرواز باطل شد که از این تعداد هشت هزار و ۶۵۳ پرواز داخلی و سه هزار ۳۷۶ پرواز بینالمللی بوده است.
دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی اضافه کرد که در این مدت ۴۴۴ هزار و ۳۲۴ بلیت داخلی و ۳۹۵ هزار و ۶۴ بلیت خارجی باطل شده است.
او درباره میزان و ارزش خسارتهایی که بابت ابطال بلیتها به شرکتهای هواپیمایی وارد شده، گفت: «در این مدت بیش از شش هزار و ۱۳۰ میلیارد تومان درآمد از دست رفته شرکتهای هواپیمایی است.»
پیش از این در ۱۴ تیرماه، حمیدرضا صانعی، معاون سازمان هواپیمایی کشوری گفته بود در دوره جنگ و آتشبس جمهوری اسلامی با اسرائیل، ۱۲ هزار پرواز در ایران لغو شد.
اسعدی سامانی در بخش دیگری از گفتوگوی خود درباره جبران خسارتهای شرکتهای هواپیمایی، گفت: «درخواست ما این است که دولت در ارایه تسهیلات و افزایش مهلت پرداخت مالیات و حقبیمه تامین اجتماعی مساعدتهایی را برای شرکتهای هواپیمایی در نظر داشته باشد. همچنین تاریخ سر رسید چکهای ایرلاینها نزد سازمانها و دستگاههای دولتی استمهال شود.»
او با تاکید بر اینکه لغو پروازها تنها به شرکتهای هواپیمایی آسیب وارد نکرده و تمام صنایع و خدمات وابسته به این صنعت تحتتاثیر قرار گرفتهاند، گفت: «نباید این خسارات را محدود به یک صنعت دانست. از توقف پروازها و سفرهای هوایی، خسارتهای جانبی زیادی وارد شده است.»
اسعدی سامانی درباره روند برگشت پول بلیتهای باطل شده، افزود: «عودت هزینه بلیت در جریان است اما از آنجایی که پروازها در حال انجام است برخی از مسافران درخواست دارند که به جای بلیت لغو شده، بلیت جدیدی صادر شود و این امکان که بدون عودت هزینه بلیت باطل شده، بلیت جدیدی صادر شود وجود دارد.»
پیش از این در ۱۳ تیر، مهدی رمضانی، سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرد پس از ۲۰ روز وقفه در پروازهای بینالمللی بهدنبال جنگ ۱۲ روزه، نخستین پرواز خارجی در فرودگاه امام تهران به زمین نشست.
پیش از این و با آغاز حملات اسرائیل به مواضعی در ایران در بامداد ۲۳ خرداد، جمهوری اسلامی آسمان ایران را به روی پروازهای داخلی و خارجی بست و تعلیق پروازهای داخلی و خارجی را بهصورت روزانه تمدید کرد.
طبق اطلاعات رسیده، رونقی در طول این مدت در یکی از خانههای امن وزارت اطلاعات نگهداری شده و اتهام او «تبلیغ علیه نظام به نفع اسرائیل»، موضوع «ماده هشت قانون مقابله با اقدامات اسرائیل» عنوان شده است.
تاکنون هیچگونه اطلاعرسانیای در مورد محل نگهداری رونقی به پدر و مادرش صورت نگرفته و اجازه وکالت به سعید جلیلیان و میلاد پناهیپور، وکیلان قدیمی او، داده نشده و مقامات اعلام کردهاند صرفا وکلای مورد تایید قوه قضاییه حق وکالت در این پرونده را دارند.
کانال تلگرام رونقی، سوم تیرماه از بازداشت این زندانی سیاسی پیشین به دست ماموران جمهوری اسلامی خبر داد.
این فعال سیاسی در آخرین پست خود در رسانه اجتماعی ایکس نوشته بود: «در شرایط جنگی و بحرانی، تمام زندانیان سیاسی و عقیدتی ایران باید فورا و بدون قید و شرط آزاد شوند. مسئولیت هرگونه آسیب احتمالی به زندانیان، بر عهده جمهوری اسلامی است.»
پیش از آن و در ۲۷ خرداد نیز حسن رونقی، برادر او همراه با ضرب و شتم دستگیر و به مکان نامعلومی منتقل شده بود.
بازداشت همسر یک شهروند بهائی بازداشتشده در ساری
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، لوا صمیمی، شهروند بهائی ساکن جویبار و همسر نویان حجازی، شهروند بهائی بازداشتشده، بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده است.
یک منبع نزدیک به خانواده این شهروندان بهائی با بیان اینکه صمیمی صبح ۱۶ تیرماه بازداشت شد، به ایراناینترنشنال گفت: «او با در دست داشتن نامه رسمی ملاقات به زندان کچویی ساری مراجعه کرد اما هنگامی که مقابل در زندان منتظر بود، یک خودروی سواری به او نزدیک شد و بازداشتش کردند.»
این منبع آگاه با بیان اینکه خانواده حجازی همچنان از وضعیت سلامت و شرایط نگهداری او بیاطلاع هستند، اضافه کرد: «حال با بازداشت یکی دیگر از اعضای خانواده، نگرانیها نسبت به افزایش فشارهای امنیتی بر اطرافیان این زندانی شدت گرفته است.»
در خبری دیگر، اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است، سهیل حقدوست، شهروند بهائی بازداشتشده که مبتلا به بیماری قندی و مشکلات قلبی است، ۱۲ تیرماه و ساعاتی پس از بازداشت با افزایش ضربان قلب مواجه و به بیمارستان «الزهرا» در ساری منتقل شده است.
یک منبع مطلع با اشاره به اینکه ماموران اطلاعاتی این شهروند بهائی را با وجود نیاز به بستری شدن، بلافاصله از بیمارستان به بازداشتگاه منتقل کردند، به ایراناینترنشنال گفت: «حقدوست و همسرش، راکوئل عطائیان که ۱۰ تیرماه بازداشت شده بود، از حق داشتن وکیل محروم ماندهاند.»
جمهوری اسلامی از آغاز جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، موج گستردهای از بازداشت شهروندان از جمله فعالان مدنی و شهروندان یهودی، بهائی و خارجی را در ایران به راه انداخت.
حمله روز یکشنبه به کشتی مجیک سیز (Magic Seas) در سواحل جنوب غربی یمن باعث آتشسوزی شد و در نتیجه آن تمام ۱۹ خدمه کشتی و سه نگهبان مسلح آن مجبور شدند کشتی را ترک کنند. همه خدمه به سلامت به کشور جیبوتی رسیدند.
چند ساعت پس از حمله به مجیک سیز، کشتی دیگری به نام اترنیتی سی در نزدیکی بندر حدیده هدف حمله با پهپادهای دریایی و قایقهای تندروی حوثیها قرار گرفت.
شرکت «کازموشیپ منجمنت» که مدیریت این کشتی را بر عهده دارد، به خبرگزاری رویترز گفت که در این حمله، دو نفر از خدمه بهشدت زخمی شدند و دو نفر دیگر مفقود هستند. به گفته شرکت، نگهبانان مسلح نیز در کشتی حضور داشتند.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، پس از حمله اول گفته بود که کشتی مجیک سیز به شرکتی تعلق داشته که کشتیهایش همچنان به پهلو گرفتن در بنادر اسرائیل ادامه میدهند.
او افزود که حوثیها این کشتی با پرچم لیبریا و مالکیت یونانی را یکشنبه با استفاده از قایقهای انفجاری بدون سرنشین و موشک، هدف قرار دادند.
گزارشهای اولیه از نشت آب در کشتی مجیک سیز و احتمال غرق شدن سریع آن حکایت داشت. با این حال، مایکل بودوروگلو، نماینده شرکت استم شیپینگ که مدیریت اجرایی این کشتی را بر عهده دارد گفت تاکنون هیچ تائیدیه مستقلی درباره غرق شدن کشتی دریافت نکردهاند.
از آغاز جنگ اسرائیل و حماس در نوار غزه، حوثیها حمله به کشتیهای عبوری از دریای سرخ را شدت بخشیدند؛ حملاتی که به گفته آنها در همبستگی با فلسطینیها صورت میگیرد.
نیمه اردیبهشت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، اعلام کرد که آمریکا بمباران حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن را متوقف خواهد کرد و گفت این گروه توافق کرده است که حملات به کشتیهای آمریکایی را متوقف کند.
همان زمان حوثیها اعلام کردند این توافق شامل کشتیهای اسرائیلی نمیشود. با این وجود، در دو ماه گذشته حمله حوثیها به کشتیهای باری بهطور چشمگیری کاهش یافته بود.
حملات اسرائیل به یمن پس از چندین هفته
تقریبا همزمان با حمله به کشتی مجیک سیز، ارتش اسرائیل از رهگیری و انهدام یک موشک شلیک شده از یمن خبر داد و همچنین اعلام کرد به اهداف حوثیها در این کشور حمله کرده است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۵ تیر اعلام کرد ارتش این کشور در حال انجام حملاتی گسترده به اهدافی در یمن است.
ارتش اسرائیل پیشتر دستور تخلیه برخی مناطق یمن را صادر کرده بود.
کاتز گفت: «ارتش اسرائیل در حال انجام حملات گسترده به اهداف تروریستهای حوثی در بنادر الحدیده، رأس عیسی و صلیف است.»
شروع حملات به کشتیها در دریای سرخ و خلیج عدن میتواند بار دیگر باعث انجام عملیات آمریکا و دیگری کشورهای غربی علیه حوثیها شود.
این حمله همزمان با تلاشها برای دستیابی به آتشبس در جنگ اسرائیل و حماس انجام شد؛ در زمانی که جمهوری اسلامی بهدنبال از سر گذراندن جنگی ۱۲ روزه با اسرائیل و آمریکا اکنون در حال بررسی بازگشت به مذاکرات با ایالات متحده است.
