اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که برخلاف روایت قوه قضاییه و رسانههای حکومتی درباره نقش نشت گاز در انفجار واحدهای مجتمع پامچال ۹ در شهرک چیتگر در غرب تهران، این مجتمع هنوز به شبکه گاز متصل نشده است.
یکی از ساکنان این مجتمع جمعه ۲۰ تیر به ایراناینترنشنال گفت: «در حال حاضر دو برج پامچال ۹ و ۱۰ در شهرک چیتگر فاقد گاز هستند اما سایر برجهای این مجموعه گاز دارند. یکی از دلایل اصلی خالی بودن بخش زیادی از واحدهای این دو برج هم همین مساله است.»
او افزود: «بسیاری از واحدهای این ساختمان، نزدیک به ۷۰ درصد، خالی از سکنه هستند و هنوز مشخص نیست علت اصلی انفجار چه بوده است.»
به گفته این منبع، این ساختمان متعلق به سازمان قضایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی است.
از زمان اعلام آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل در سوم تیر ماه و پس از جنگ ۱۲ روزه، انفجارهای متعددی در شهرهای مختلف کشور و نقاط متفاوتی از تهران گزارش شدهاند که آخرین مورد آن به مجتمع پامچال ۹ در غرب تهران برمیگردد.
رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی تاکنون علت این حادثه را که عصر پنجشنبه ۱۹ تیر رخ داد، «انفجار گاز» اعلام کردهاند.
در حالی که گزارشهای مردمی از عدم اتصال ساختمان پامچال به شبکه گاز حکایت دارند، خبرگزاری دانشجو، وابسته به بسیج، شامگاه ۱۹ تیر گزارش داد گاز این مجموعه «امروز» (در روز انفجار) وصل شده است.
جو امنیتی در محل حادثه
منبع ایراناینترنشنال در ادامه اظهارات خود، گزارش خبرگزاری دانشجو را رد کرد و گفت در روز وقوع حادثه (پنجشنبه)، هیچگونه فعالیتی از سوی ماموران اداره گاز مشاهده نشده است.
او اضافه کرد: «گاز شهری در شهرک وجود دارد و حتی تا جلوی در برج هم کشیده شده اما هنوز به داخل واحدها وصل نشده است. ما فعلا از کپسول گاز استفاده میکنیم.»
او ادامه داد: «انفجار گاز در حالت عادی میتواند حداکثر یک واحد را تخریب کند اما در این حادثه نهتنها همان واحد، بلکه کل طبقه و دو طبقه زیر آن نیز آسیب دیدهاند. علاوه بر این، در انفجار گاز معمولا موج انفجار به سمت بیرون است، در حالی که تخریب این حادثه بهطور کامل در داخل ساختمان رخ داده است.»
او همچنین به جو امنیتی شدید در محل حادثه، ممانعت از ورود افراد و تهدید نسبت به فیلمبرداری یا عکسبرداری از واحدهای آسیبدیده اشاره کرد و گفت تاکنون هیچ اطلاعاتی درباره هویت افرادی که در پی این انفجار به بیمارستان منتقل شدهاند، منتشر نشده است.
۱۹ تیر نیز یکی دیگر از منابع ایراناینترنشنال، وقوع انفجار «ناشی از نشت گاز» در این ساختمان را منتفی دانسته بود.
روایت یک شاهد عینی
یک شاهد عینی به ایراناینترنشنال گفت انفجار حوالی ساعت چهار بعدازظهر رخ داد و شدت آن به حدی بود که خردهشیشه و سنگ در سطح وسیعی پراکنده شد.
او به حضور نیروهای اطلاعاتی و لباس شخصی در محل حادثه اشاره کرد و افزود ماموران از مردم میخواستند فیلمبرداری نکنند.
این شاهد نیز روایت نشت گاز را رد کرد و گفت این انفجار برای بسیاری از ساکنان، یادآور حملات پهپادی پیشین اسرائیل بود.
به نوشته خبرگزاری رویترز، ژنرال دانیل کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، چند روز پس از این حمله در نشستی خبری اعلام کرد شمار موشکهای پاتریوت شلیکشده در جریان این درگیری، بیش از هر عملیات دیگری از زمان نخستین بهکارگیری این سامانه در جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بوده است.
او افزود: «عملیات رهگیری موفقیتآمیز بود و خوشبختانه هیچ تلفاتی نداشتیم و خسارات نیز حداقلی بود.»
این درگیری نظامی در حالی رخ داد که بهنوشته رویترز، دولت دونالد ترامپ آن را بهعنوان تجلی «یک دکترین نظامی جدید» معرفی کرد.
بر اساس این روایت، دولت فعلی آمریکا نسبت به دولتهای گذشته از قدرت نظامی به شکلی «شفافتر و هدفمندتر» استفاده میکند که این امر به بازسازی بازدارندگی آمریکا در برابر رقبایی چون چین و روسیه کمک کرده است.
بهموازات این رویکرد، واشینگتن همچنین حملات ۵۲ روزه به مواضع حوثیها در یمن را نمونهای دیگر از این سیاست «مداخله محدود و هدفمند» توصیف کرده است.
با این حال، حملات دریایی و هوایی حوثیها به کشتیها و کشور اسرائیل طی روزهای گذشته بار دیگر از سر گرفته شده است.
با وجود این شرایط، رویترز گزارش داد که در داخل دولت ترامپ، شکافهای فزایندهای درباره نحوه استفاده از قدرت نظامی آمریکا ایجاد شده است. برخی فرماندهان ارشد ارتش آمریکا بر لزوم ادامه حمایت از اوکراین تاکید دارند و هشدار میدهند که شکست کییف میتواند زمینهساز حملات بیشتر از سوی روسیه یا چین شود.
از سوی دیگر، چهرههایی چون پیت هگست، وزیر دفاع و الگبریج کولبی، معاون غیرنظامی پنتاگون، استدلال میکنند که ارسال تجهیزات بیش از حد به اوکراین، ذخایر حیاتی تسلیحات آمریکا را تضعیف کرده و به نفع چین تمام میشود.
رویترز در ادامه گزارش خود به نقل از منابع مطلع نوشت که مصرف گسترده موشکهای پاتریوت در خاورمیانه و اوکراین موجب کاهش شدید موجودی این سامانهها شده؛ بهطوری که ذخایر فعلی تنها ۲۵ درصد از سطح مورد نیاز پنتاگون را پوشش میدهد.
در واکنش به این وضعیت، پنتاگون هفته گذشته تصمیم گرفت ارسال برخی سلاحها از جمله پاتریوت و موشکهای هایمارس را به اوکراین متوقف کند تا ذخایر نظامی آمریکا بازسازی شود اما ترامپ این تصمیم را وتو کرد و در نشستی خبری گفت: «آنها باید بتوانند از خودشان دفاع کنند.»
در ادامه، رویترز به بخشی دیگر از شکاف داخلی در دولت ترامپ پرداخت؛ جایی که جیدی ونس، معاون اول او، با لحنی دفاعی از آنچه «دکترین ترامپ» مینامد، گفت: «اول، منافع آمریکا را شفاف بیان میکنی، دوم، تلاش دیپلماتیک برای حل مساله انجام میدهی و سوم، اگر دیپلماسی شکست خورد، با قدرت نظامی ضربه میزنی و قبل از اینکه درگیر جنگی فرسایشی شوی، خارج میشوی.»
بهنوشته رویترز، این تعریف ساده از سیاست ترامپ در عرصه بینالمللی با موانعی جدی روبهرو است؛ از جمله شخص ترامپ که همواره به غیرقابل پیشبینی بودن تصمیمهایش افتخار میکند و بارها مواضع خود را بهسرعت تغییر داده است.
در بخشی از گزارش رویترز آمده است ترامپ در یک سخنرانی خصوصی، ادعا کرده که به رهبران روسیه و چین هشدار داده بوده در صورت حمله به اوکراین یا تایوان، آمریکا اقدام نظامی خواهد کرد.
ترامپ گفته که به ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، گفته بوده: «اگر وارد اوکراین شوی، مسکو را با خاک یکسان میکنم.»
درباره شی جینپینگ، رییسجمهوری چین نیز گفته بوده که رهبر چین او را «دیوانه» تصور کرده است.
هر چند برخی مشاوران سابق ترامپ، از جمله جان بولتون، صحت این اظهارات را زیر سوال بردهاند اما حتی در صورت نادرست بودن، باز هم منعکسکننده نگاه رییسجمهوری آمریکا به نقش تهدید نظامی در بازدارندگی است.
رویترز در پایان گزارش خود تاکید کرد بسیاری از روسایجمهور آمریکا از دوران جنگ سرد به این نتیجه رسیدهاند که برای جلوگیری از بروز جنگهای فراگیر باید به شکلی صریحتر، متعهد به دفاع از متحدان شوند؛ حتی اگر این تعهد شامل استفاده از سلاحهای متعارف یا اتمی باشد.
تحلیلگران معتقدند سیاستهای نظامی ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری ناپیوستهاش، ممکن است به سیاستی انعطافناپذیر و بر پایه تهدید مستقیم نظامی بدل شود که پیچیدگیهای ژئوپولیتیکی آینده را بیش از پیش تشدید خواهد کرد.
در بیانیهای کمسابقه، یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین اسرائیل در نامهای سرگشاده خطاب به علی خامنهای نوشت: «شما نهتنها اراده ما را دستکم گرفتید، بلکه توان نظامی و دقت تسلیحات ما را نیز دستکم گرفتید. ما رهبران نظامی و دانشمندان کلیدی شما را حذف کردیم، سامانههای اس-۳۰۰ را هدف گرفتیم و برنامه هستهایتان را چندین سال به عقب راندیم.» گالانت تاکید کرد: «ما همهچیز را میدانیم؛ از برنامهها و سایتها گرفته تا ارتباطات و نقاط کور. اگر باز هم راه اشتباه را انتخاب کنید، ما همانجا در انتظارتان خواهیم بود.»
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پنجشنبه پیش از بازگشت به اسرائیل، در مصاحبهای با فاکس بیزنس اعلام کرد که حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به سایتهای هستهای ایران اگرچه زیرساختهای این برنامه را آسیب زده است، اما اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی همچنان باقی مانده و میتواند برای ساخت بمب اتمی استفاده شود. او گفت: «باید برای ایران روشن شده باشد که نباید این اورانیوم را داشته باشد. اگر لازم باشد، همان کاری را که انجام دادیم دوباره و حتی چندباره انجام خواهیم داد.» نتانیاهو همچنین در مصاحبه دیگری با نیوزمکس تصریح کرد که برنامه هستهای ایران اکنون «چند سال به عقب رانده شده است.»
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل نیز پنجشنبه ۱۹ تیر در مراسم فارغالتحصیلی خلبانان نیروی هوایی به حکومت ایران هشدار داد: «اگر ناچار به بازگشت شویم، این بار با قدرتی بیشتر بازخواهیم گشت. جایی برای پنهان شدن وجود ندارد. دست بلند اسرائیل به تهران، تبریز، اصفهان و هر نقطهای که بخواهند از آن اسرائیل را تهدید کنند، خواهد رسید.»
همزمان، ایال زامیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، این عملیات را «اثبات توان بازدارندگی اسرائیل» توصیف کرد و تومر بار، فرمانده نیروی هوایی نیز گفت: «ما فاصلهای هزار و ۸۰۰ کیلومتری را پیمودیم و ایران را از موقعیت تهدید دوردست به تهدید نزدیک تبدیل کردیم.»
با وجود این هشدارها، برخی تحلیلگران از جمله دنی سیترینوویچ، رییس پیشین میز استراتژیک ایران در اطلاعات دفاعی ارتش اسرائیل، تصریح کردهاند که حملات اخیر هرچند موفق بود، اما نتوانسته بازدارندگی کامل در برابر گروههای نیابتی جمهوری اسلامی بهویژه حوثیها ایجاد کند. او تاکید کرد: «اگر جنگ غزه متوقف نشود یا ائتلافی گسترده برای سرنگونی حوثیها شکل نگیرد، همچنان باید انتظار حملات پهپادی و موشکی داشت.»
در روزهای اخیر و پس از آغاز آتشبس رسانههای حکومتی در ایران و مقامات ارشد نظام جمهوری اسلامی ضمن اعلام «پیروزی» در جنگ ۱۲ روزه، به تهدید اسرائیل ادامه میدهند. این در حالی است که رسانههای مختلف دنیا در روزهای اخیر با انتشار گزارشهای مختلف، از احتمال آغاز دوباره درگیری نظامی بین جمهوری اسلامی و اسرائیل نوشتهاند. تحلیلگران معتقدند با ادامه بنبست دیپلماتیک برای حل مساله هستهای و موشکی تهران و تاکید اسرائیل بر جلوگیری از احیای توان هستهای جمهوری اسلامی، خطر آغاز دوباره درگیری مستقیم همچنان جدی باقی مانده است.
اگر صحت این تصاویر تایید شود، این نخستین شواهد عینی از خسارت فیزیکی به پایگاه «العدید» خواهد بود؛ بزرگترین پایگاه نظامی ایالات متحده در خاورمیانه که مقر پیشتاز فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) نیز هست.
ارتش آمریکا تاکنون به درخواست ایراناینترنشنال برای اظهار نظر درباره این تصاویر واکنشی نشان نداده است. حکومت ایران این حمله را در واکنش به عملیات غافلگیرانه آمریکا علیه سه سایت هستهای این کشور در روز پیش از آن انجام داد؛ عملیاتی که نقطه پایان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل بود و دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اعلام کرد در آن برنامه هستهای ایران «نابود شد».
سنتکام روز وقوع حمله اعلام کرد: «نیروهای آمریکایی با همکاری شرکای قطری خود، حمله موشکی بالستیک ایران به پایگاه العدید در نزدیکی دوحه را با موفقیت دفع کردند.»
ترامپ در آن زمان در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، واکنش ایران را «بسیار ضعیف» توصیف کرد و نوشت: «۱۳ موشک ساقط شدند و یکی هم بهدلیل حرکت در مسیری غیرتهدیدآمیز رها شد. خوشحالم که گزارش میدهم هیچ آمریکایی آسیب ندید و تقریبا هیچ خسارتی هم وارد نشد.»
ایالات متحده پس از این حمله واکنشی نظامی نشان نداد و ترامپ بهسرعت آتشبس را اعلام کرد؛ آتشبسی که تاکنون برقرار مانده است.
تصاویر ماهوارهای منابع باز از این پایگاه وسیع، که شامل باندهای پرواز، جادهها و دهها سازه است، یک نقطه متمایز در مرکز تاسیسات را نشان میدهد: یک گنبد ژئودزیک سفیدرنگ.
تصویری که روز ۲۴ ژوئن از سوی شرکت تحلیل دادههای فضایی Satellogic ثبت شده و به دست ایراناینترنشنال رسیده، نشان میدهد این ناحیه به لکهای سیاه و سوخته تبدیل شده است.
در دیگر بخشهای پایگاه هیچ نشانهای از آسیبدیدگی مشاهده نمیشود.
بهگفته کارشناسان، این مکان بهاحتمال زیاد یک «رادوم» (پوشش ضدآب مخصوص تجهیزات راداری یا ارتباطی) است که یک ترمینال ارتباطی مدرن (MET) به شکل دیش ماهواره در آن جای دارد. نصب این سامانه در پایگاه العدید، نخستین بار در بیانیه رسمی نیروی هوایی ایالات متحده در سال ۲۰۱۶ اعلام شده بود.
بر اساس این گزارش، MET که با هزینه ۱۵ میلیون دلار ساخته شده، توانایی برقراری ارتباط امن شامل صدا، تصویر و انتقال داده را برای نیروهای مستقر در حوزه مسئولیت سنتکام با فرماندهان نظامی در سراسر جهان فراهم میکند.
نسخه نصبشده در قطر، نخستین مورد خارج از خاک آمریکا بود و به فناوری ضدپارازیت نیز مجهز است.
فرزین ندیمی، تحلیلگر امور دفاعی و امنیتی در مؤسسه واشینگتن، در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «دو سامانه پاتریوت ارتش آمریکا و چند واحد دیگر متعلق به قطر وظیفه دفاع از این پایگاه را برعهده داشتند. از لحظهای که موشکهای ایران شناسایی شدند، فقط حدود دو دقیقه برای واکنش فرصت وجود داشت.»
او همچنین افزود: «ممکن است پهپادی ایرانی نیز در این حمله مشارکت داشته که تاکنون جزئیات آن اعلام نشده است. احتمال دارد این پهپاد از فرصت مشغول بودن سامانههای پاتریوت برای رهگیری موشکها استفاده کرده و به داخل نفوذ کرده باشد.»
