ایراناینترنشنال
۲۰ روز پس از آتشبس بین اسرائیل و جمهوری اسلامی و ۱۰ روز پس از اعلام بازگشایی فرودگاههای اصلی، شامل فرودگاه خمینی و مهرآباد، باز هم شرایط عادی نیست. پروازهای خارجی یکپنجم شدهاند، خبری از پروازهای اروپایی و آسیای شرقی نیست و ایرلاینهای داخلی میکوشند جای خارجیها را پر کنند.
۱۷ خرداد آخرین شنبه پیش از حمله اسرائیل در ۲۳ خرداد بود. در آن روز جمعا ۱۳۷ پرواز داخلی در فرودگاه مهرآباد نشست و برخاست داشتند.
این عدد شنبه ۲۱ تیر با گذشت حدود ۲۰ روز از پایان جنگ، به ۷۰ پرواز رسید که از این تعداد ۱۰ پرواز مبدا یا مقصد خارجی داشتند.
با احتساب پروازهای خارجی، تعداد پروازها در مهرآباد نزدیک به ۵۰ درصد و بدون احتساب پروازهای خارجی، تعداد پروازهای این فرودگاه نزدیک به ۵۶ درصد نسبت به پیش از جنگ کاهش یافته است؛ در واقع نصف شده است.
یکی از کارکنان فرودگاه مهرآباد در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت یکی از دلایل کاهش چشمگیر پروازهای داخلی، کاهش تقاضا برای آنهاست.
او به پرواز یکی از شهرهای جنوبی کشور اشاره کرد و افزود برای این پروازها بلیت فروخته میشود، اما عموما به حدنصاب نمیرسند و پروازها لغو میشوند.
او دلیل کاهش استقبال را ترس مردم از احتمال هدف قرار گرفتن پروازها، بهویژه با تجربه شلیک پدافند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به هواپیمای اوکراینی در سال ۱۳۹۸ دانست.
در فرودگاه بینالمللی خمینی نیز پیش از حمله، ۱۱۸ نشست و برخاست در تاریخ ۱۷ خرداد ثبت شده است.
این عدد در تاریخ ۲۱ تیر، حدود ۲۰ روز پس از پایان جنگ، با احتساب دو پرواز داخلی که به فرودگاه خمینی منتقل شده، ۲۵ مورد است.
در واقع تعداد پروازهای این فرودگاه حدود ۸۰ درصد نسبت به پیش از جنگ کاهش داشته و به یکپنجم رسیده است.
مبادی و مقاصد پروازهای فرودگاه مهرآباد و خمینی نیز تفاوت چشمگیری پیدا کردهاند.
با اینکه اعلام شده پروازهای داخلی برقرار شدهاند، اما این پروازها نسبت به پیش از جنگ، بسیار محدود هستند.
برخی از آنها احتمالا مربوط به پروازهای کاری با مبادی و مقاصدی چون جزیره سیری، عسلویه و ماهشهر هستند. برخی مسیرها اما پررفت و آمدتر شدهاند، از جمله گرگان.
بسیاری از پروازها مبدا و مقصد مشخصی ندارند. این ممکن است بهدلیل مشکلات در پردازش اطلاعات و یا پنهان کردن عمدی آنها باشد.
پروازهای مهرآباد تنها به ۱۱ شهر مشهد، ماهشهر، گرگان، عسلویه، شیراز، جزیره کیش، جزیره سیری، بندرعباس، آبادان، ایلام و اردبیل انجام میشود.
دیگر هیچ پروازی به مقاصد یا از مبادی فرودگاههایی چون اهواز، زاهدان، یزد، قشم، رشت، ماکو، جزیره خارک، خرمآباد، اصفهان، تبریز، زابل، ایرانشهر، بوشهر، ساری، شهر کرد، گچساران، بیرجند و ارومیه که تا پیش از حملات در تاریخ ۱۷ خرداد برقرار بود، انجام نشده است.
در فرودگاه خمینی نیز مقاصد و مبادی پروازها تغییر کردهاند. ۱۷ خرداد پروازهایی به مقاصد یا از مبادی کشورهای اروپایی چون اتریش و آلمان، همچنین پروازهای پرشماری به خاور دور، چین و تایلند، وجود داشت. این پروازها اکنون حذف شدهاند.
آنچه باقی مانده، تعداد محدودی پرواز در کشورهای منطقه است، که همین پروازها نیز بهشدت کاهش یافتهاند.
برای نمونه در ۱۷ خرداد، ۴۲ پرواز مربوط به ترکیه در فرودگاه خمینی ثبت شده بود؛ این رقم در ۲۱ تیر به تنها پنج پرواز رسیده است.
۱۹ پرواز امارات متحده عربی نیز به چهار پرواز کاهش یافته است. پروازهای اتریش، آلمان، قزاقستان، افغانستان، چین، تایلند و هند هم بهطور کامل متوقف شدهاند.
۱۷ خرداد نسبت پروازهای فرودگاه امام خمینی میان ایرلاینهای داخلی و خارجی تقریبا برابر بود؛ ۵۴ درصد پروازها مربوط به ایرلاینهای داخلی و ۴۶ درصد مربوط به ایرلاینهای خارجی.
اما ۲۱ تیر تنها ۱۵ درصد پروازها به ایرلاینهای خارجی اختصاص داشت و سایر پروازها با ایرلاینهای ایرانی انجام شدند.
ایرلاینهای پگاسوس، امارات، قطر ایرویز، اتریش ایرلاینز، عراق ایرویز، عمان ایر، آرین افغان، لوفتهانزا و چاینا ساترن که ۱۷ خرداد پروازهایی در فرودگاه خمینی داشتند، ۲۱ خرداد هیچ پروازی نداشتند.
در میان ایرلاینهای داخلی نیز برای ماهان، ایران ایر، تابان و یزد ایرویز پروازی به ثبت نرسیده است.
در مقابل، وارش، کویت ایرویز و کیش ایر که ۱۷ خرداد در فرودگاه خمینی پروازی نداشتند، در ۲۱ خرداد پروازهایی ثبت کردند. ایرلاینهای خارجی فعال نیز یا پروازشان را به فرودگاه مهرآباد انتقال دادهاند یا شمار پروازهای آنها بهطور محسوسی کاهش یافته است.
برای نمونه ترکیش که ۱۷ خرداد ۱۲ پرواز در فرودگاه خمینی داشت، ۲۱ تیر تنها دو پرواز در این فرودگاه به ثبت رساند. از این ایرلاین یک پرواز هم در فرودگاه مهرآباد در تاریخ ۲۱ تیر ثبت شده است.
امارات، قطر ایرویز یا پگاسوس که پیش از جنگ پروازهای نسبتا پرشماری در فرودگاه خمینی داشتند، ۲۱ تیر هیچ پروازی در این فرودگاه ثبت نکردند.
تمام این اطلاعات، مربوط به ۲۱ تیر و حدود ۱۰ روز پس از اعلام بازگشایی آسمان ایران است. در روزهای نخست پس از آتشبس، تعداد پروازها به مراتب کمتر از اطلاعات موجود در این مقاله بود.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد گروهی از نانوایان در تهران یکشنبه ۲۲ تیر در اعتراض به قطع شدن سهمیه آرد، مقابل ساختمان وزارت کشور دست به تجمع زدند.
بر اساس گزارشها، نانوایان در ایران بهویژه به کاهش شدید درآمدها اعتراض دارند.
رسانههای ایران تجمع نانوایان مقابل وزارت کشور را پوشش ندادند، اما خبرگزاری ایسنا ۲۲ تیر به نقل از نوروز عزیزی، رییس اتحادیه نانوایان کرمانشاه، نوشت نانواییها در آستانه تعطیلی و ورشکستگی قرار دارند.
عزیزی با انتقاد از عملکرد مسئولان جمهوری اسلامی در تعیین نرخ جدید نان گفت تمامی هزینههای نانوایان افزایش داشته است.
این مقام صنفی یکی دیگر از چالشهای مهم پیش روی نانوایان را سامانه «نانینو» اعلام کرد و ادامه داد: «نانینو بهجای آنکه سامانهای برای حمایت از نانوایان باشد، به چالشی بزرگ برای ما تبدیل شده است.»
عزیزی افزود: «اگر متناسب با سهمیه آردی که داریم فروش نداشته باشیم، جریمه خواهیم شد و این در حالیست که این روزها بخشی از آرد ما بهدلیل قطعی برق از دست میرود و ما باید جریمه آن را بپردازیم.»
در این شرایط، حکومت فشار بر نانوایان ایران را افزایش داده است.
بهعنوان نمونه، رضا حدادپور، مدیرکل تعزیرات حکومتی قم، از پلمب و جریمه سنگین دو واحد نانوایی سنگک بهدلیل آنچه «گرانفروشی و دریافت وجه اضافی از مشتریان» توصیف کرد، خبر داد.
در استان تهران نیز رییس شبکه بهداشت و درمان پاکدشت از پلمب «پنج نانوایی متخلف» در این شهرستان خبر داد.
تداوم افزایش قیمت نان در سراسر ایران
در حالی که در روزهای گذشته قیمت نان در برخی استانهای ایران از جمله خراسان رضوی، خراسان شمالی، همدان و قم افزایش یافته بود، ۲۲ تیر نیز مدیرکل هماهنگی امور اقتصادی خوزستان از افزایش نرخ نان در این استان خبر داد.
او گفت: «افزایش نرخ نان برای مرکز استانها ۵۲ درصد و برای شهرستانها ۴۲ بوده و این یک رویه کلی در سراسر کشور است.»
زمزمههای افزایش قیمت نان همزمان با جنگ اخیر میان جمهوری اسلامی و اسرائیل به گوش میرسید.
۲۶ خرداد، محمدجواد کرمی، رییس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران و تهران، از افزایش ساعات کاری نانوایان پس از حملات اسرائیل خبر داد و گفت: «درخواست افزایش قیمت نان بعد از شرایط حال حاضر، مجددا مطرح میشود.»
۱۸ تیر نیز رییس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف با اشاره به اختلاف میان نرخ دولتی و قیمت نهایی نان در نانواییها گفت: «قیمت مصوب دولتی به دست مردم نمیرسد و هر نانوایی با هر قیمتی که خود تعیین کرده، نان را میفروشد.»
او تاکید کرد که تنها راهحل، اعلام «قیمت واقعی» نان است.
این روزنامه یکشنبه ۲۲ تیر به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت دولت ترامپ معتقد است جمهوری اسلامی حتی پس از حملات اخیر آمریکا و اسرائیل، همچنان به دستیابی به یک توافق دیپلماتیک در خصوص برنامه هستهای خود تمایل دارد.
این دیدگاه در روزهای اخیر از طریق گفتوگوهای دیپلماتیک تقویت شده است.
واشینگتنپست با استناد به سخنان شماری از چهرههای سیاسی داخل و خارج از ایران افزود در صحنه سیاسی متشنج ایران، اجماعی در حال شکلگیری است مبنی بر اینکه تهران باید مذاکرات هستهای با واشینگتن را از سر بگیرد؛ حتی با وجود نگرانیهای جدی درباره اینکه «چنین گفتوگوهایی ممکن است تنها مقدمهای برای حملهای دیگر از سوی اسرائیل باشد».
حملهای سنگین به ایران مانند آنچه در جنگ ۱۲ روزه رخ افتاد، زمانی برای مقامهای ارشد جمهوری اسلامی امری غیرقابل تصور به نظر میرسید.
با این حال، این حملات چشمگیر تاکنون تغییری قابل توجه در مواضع رسمی تهران ایجاد نکرده است.
به گفته واشینگتنپست، جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر نه نشانهای از تمایل بیشتر به ساخت سلاح هستهای نشان داده و نه نشانهای از آمادگی برای کنار گذاشتن کامل برنامه هستهای خود.
شاید مهمترین نکته این باشد که حملات آمریکا باعث نشده تهران از مسیر گفتوگو با واشینگتن صرف نظر کند.
رویکرد «عملگرایانه» تهران
حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مهمان در موسسه امور بینالملل و امنیتی آلمان، گفت: «با توجه به آنچه رخ داده، انتظار میرفت موضعی یکدست [در جمهوری اسلامی] در رد هرگونه تعامل با آمریکا شکل بگیرد، اما در واقع بهنظر میرسد که برعکس آن در حال رخ دادن است.»
او افزود: «نکته کلیدی، آشکار شدن آسیبپذیریهاست و همین باعث شده رویکردی عملگرایانه [در تهران] در پیش گرفته شود.»
حکومت ایران اکنون در موقعیتی دشوار قرار دارد، زیرا حملات اخیر نشان داد سامانههای پدافند موشکی و هوایی جمهوری اسلامی که پیشتر بارها مورد ستایش مقامهای نظامی و سیاسی حکومت قرار گرفته بودند، در برابر یورشهای هماهنگ دو ارتش پیشرفته ناتوان هستند.
کارزار اسرائیل همچنین میزان نفوذ اطلاعاتی این کشور را در ساختارهای امنیتی حکومت ایران آشکار کرد.
بهنام بنطالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها در واشینگتن، گفت: «این نخستین جنگی است که پس از جنگ با عراق در خاک ایران رخ داد و حکومت آن را بهکلی به شکست کشاند.»
واشینگتنپست یادآور شد وضعیت اقتصادی ایران نیز مزید بر علت شده است و نرخ بالای تورم و بیکاری که مدتهاست ادامه دارد، اقتصاد کشور را فرسوده کرده است.
اگر کشورهای اروپایی تصمیم بگیرند با فعالسازی مکانیسم ماشه روند بازگشت خودکار تحریمها علیه ایران را کلید بزنند، این فشارها ممکن است در هفتههای پیش رو افزایش یابد.
مقامهای رسمی جمهوری اسلامی مانند مسعود پزشکیان و عباس عراقچی، احتمال بازگشت به میز مذاکرات را رد نکردهاند، اما مجلس شورای اسلامی اخیرا به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی رای داد و پزشکیان این مصوبه را اجرایی کرد.
