دهها نهاد و کنشگر مدنی، در نامهای به دبیرکل سازمان ملل و مقامات ارشد حقوقبشری این سازمان، هشدار دادند که جمهوری اسلامی با سوءاستفاده از فضای جنگی، سرکوب داخلی را به شکلی بیسابقه تشدید کرده و بیتوجهی جامعه بینالملل به این هشدارها، راه را برای جنایتهای بیشتر هموار میکند.
در این نامه که پنجشنبه ۲۶ تیرماه منتشر شده، با اشاره به افزایش موج بازداشتها، اعدامهای فراقضایی، سرکوب اقلیتها و محدودیتهای بیسابقه آزادی بیان در ایران آمده است: «حاکمیت ایران با سوءاستفاده از فضای جنگی، سیاست سرکوب داخلی را به شکلی کمسابقه تشدید کرده و حقوق بنیادین مردم ایران را به طور گسترده نقض میکند.»
امضاکنندگان نامه خطاب به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، نزهت شمیم، دادستان دیوان کیفری بینالمللی، مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران، سارا حسین، رییس کمیته حقیقتیاب سازمان ملل درباره ایران و دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر، خواستار اقدام فوری و موثر جامعه جهانی برای توقف این روند شدهاند.
این نامه به ابتکار «شورای حقوقدانان برای ایران دموکراتیک» تنظیم شده و ۲۹ نهاد مدنی، و دهها شخصیت حقوقی و کنشگران مدنی، سیاسی و حقوقبشری آن را امضا کردهاند.
این نامه به هفت محور جدی نقض حقوق بشر در ایران پرداخته که شامل افزایش فشار روانی در پی فضای جنگی، تشدید سرکوب گروههای اتنیکی، مهاجران و اقلیتهای مذهبی، محدودسازی آزادی بیان، افزایش موارد اعدام، خطر صدور احکام سنگین از جمله اعدام برای بازداشتشدگان اخیر، نقض فاحش حق دسترسی به اخبار و تهدید فزاینده برای صلح و امنیت پایدار است.
امضاکنندگان از دبیرکل سازمان ملل خواستهاند با استناد به ماده ۹۹ منشور سازمان ملل موضوع نقض حقوق بشر در ایران را به شورای امنیت گزارش دهد و هرگونه مذاکره با جمهوری اسلامی را مشروط به توقف سرکوب داخلی کند.
همچنین در این نامه از گزارشگر ویژه سازمان ملل درخواست شده گزارش اضطراری درباره وضعیت ایران پس از جنگ تهیه کند و کمیته حقیقتیاب نیز تحقیقات خود را گسترش دهد.
در پایان این نامه آمده است: «هرگونه تاخیر یا سکوت، نهتنها ناقض اصول بنیادین منشور ملل متحد و تعهدات بینالمللی دولتهاست، بلکه جان هزاران شهروند بیدفاع را در معرض خطر جدی قرار خواهد داد.»
شورای حقوقدانان برای ایران دموکراتیک، سازمان حقوق بشر ایران، مرکز اسناد حقوق بشر ایران، سازمان دادخواهان ایران، حسین رئیسی، مهرانگیز کار، سعید دهقان، معین خزائلی، امید شمس و نازنین افشینجم، از جمله امضاکنندگان این نامه هستند.
طی یک ماه اخیر، همزمان با فضای امنیتی تشدیدشده در ایران، موج گستردهای از بازداشتها و سرکوب آزادیهای عمومی آغاز شده است.
این سرکوبها نهتنها فعالان سیاسی و مدنی بلکه کاربران فضای مجازی، اقلیتهای مذهبی مانند یهودیان، بهائیان، مسیحیان و حتی اتباع خارجی را دربر گرفته و نگرانیها درباره افزایش سرکوب داخلی را شدت بخشیده است.
همزمان، گزارشهای متعدد از بیخبری خانوادهها نسبت به وضعیت بازداشتشدگان و پخش اعترافات اجباری منتشر شده که نشانهای از افزایش محاکمههای شتابزده و دادرسیهای ناعادلانه است.
بر پایه آمار رسانههای حقوقبشری، طی این مدت و پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، دستکم دو هزار نفر در نقاط مختلف ایران بازداشت شدهاند.
شیرین عبادی، برنده جایزه نوبل صلح نیز پنجشنبه ۲۶ تیر با انتشار بیانیهای در باره خطر اعدام زندانیانی که به اتهام «همکاری با اسرائیل» بازداشت شدهاند، هشدار داد.
عبادی با اشاره به صحبتهای غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی که خواستار رسیدگی سریع به «پروندههای مربوط به اسرائیل» شده، نوشت، دستگاه قضایی به جای پاسخگویی، با سناریوسازی، شکنجه و اعترافات اجباری بهدنبال انتقام از مردم است.
برنده جایزه نوبل صلح در این بیانیه خواهان واکنش نهادهای حقوق بشری بینالمللی برای توقف سرکوب و اعدام شده است.
مواردی از جمله ویدیوی حمله به زندان اوین، که ایران اینترنشنال نیز درباره آن مقالهای تحقیقی منتشر کرده بود. پس از آنکه برای اولین بار، اصالت ویدیوی لحظه اصابت موشک به دروازه اصلی زندان اوین از سوی کاربران در لینکدین مورد تردید قرار گرفت، ایران اینترنشنال، ویدیو را بررسی کرد و مشخص شد تصویر اصلی که پایه ساخت این ویدیو قرار گرفته، نخستین بار ۱۹ اسفند ۱۴۰۲ در فضای وب فارسی منتشر شده بود. طبق بررسیها، عبارت Camera 07 که در این ویدیو به چشم میخورد، بهصورت ساختگی به آن افزوده شده تا این تصور را ایجاد کند که ویدیو از طریق دوربینهای مداربسته اطراف درِ زندان اوین به ثبت رسیده است.
نیویورکتایمز نوشته است ساعتهایی پیش از آنکه نیروهای اسرائیلی در ۲۳ ژوئن زندان اوین تهران را بمباران کنند، پستهایی به زبان فارسی در شبکههای اجتماعی منتشر شد که از حمله قریبالوقوع خبر میداد و مردم را به آزادی زندانیان فرا میخواند. با این حال ایران اینترنشنال نمیتواند مستقلا این ادعا را تایید یا رد کند.
نیویورکتایمز به نقل از پژوهشگران نوشته است «این عملیات بخشی از یک فریبکاری برنامهریزیشده اسرائیلی بوده است.»
بر اساس گزارش پژوهشگرانی که این روزنامه از آنها نقل قول کرده است، این نوع جنگ اطلاعاتی که شدت بیسابقهای داشت، پیش از حملات آغاز شد، از هوش مصنوعی بهره برد و به شکلی بسیار سریع و فراگیر منتشر شد.
این روزنامه، علت اصلی را تحول فناوری دانسته است که دو طرف با استفاده از هوش مصنوعی و فراگیری شبکههای اجتماعی ابعاد جنگ روانی را گسترش دادند.
برای نمونه، جمهوریاسلامی، پیامهایی به زبان عبری به هزاران تلفن همراه اسرائیلی فرستاد و هشدار داد که پناهگاهها امن نیستند، چرا که قرار است نیروهای شبهنظامی به آنها نفوذ کرده و افراد را هدف قرار دهند.
در مقابل، به نوشته نیویورکتایمز شبکهای از حسابهای کاربری در ایکس که به اسرائیل نسبت داده شدهاند، پیامهایی به زبان فارسی منتشر کردند که هدفشان تضعیف اعتماد عمومی به جمهوریاسلامی بود.
از طرفی، در یکی از ویدیوهای تولید شده توسط جریان حامی جمهوریاسلامی، زنی که توسط هوش مصنوعی تولید شده است تلاش میکرد اوضاع تهران را عادی جلوه دهد و بگوید مردم مشغول زندگی روزمرهاند، در حالی که در آن زمان، بخشهایی از شهر تقریباً تخلیه شده بود.
جنگ روایتها و قدرت بیسابقه تبلیغات
جیمز جی.اف. فارست، استاد مطالعات امنیتی در دانشگاه ماساچوست، به نیویورکتایمز گفت: «این بدون شک یک عصر جدید در جنگ نفوذ است. در تاریخ، نمونهای نداشتهایم که چنین تبلیغاتی بتواند در این مقیاس منتشر شود.»
دیوید میلر، افسر اطلاعاتی سابق که تا همین اواخر در آکادمی دیپلماتیک وزارت خارجه آمریکا تدریس میکرد، گفت: «بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که ارتش آمریکا هنوز برای اینگونه عملیات اطلاعاتی یا روانی که ممکن است در قرن جدید به جریان غالب تبدیل شوند، آمادگی ندارد.»
در یک نمونه، ویدیوی ساختگیای از ویرانی فرودگاه بنگوریون منتشر شد که هرگز رخ نداده بود. تصاویری از لاشه هواپیماهای اسرائیلی و حتی آمریکایی نیز توسط حسابهایی منتشر شد که پژوهشگران آنها را به جمهوریاسلامی و رسانههای دولتیاش نسبت دادهاند.
جمهوری اسلامی مدعی شد دستکم سه فروند اف-۳۵ اسرائیلی را سرنگون کرده، اما مقامهای نظامی اسرائیل این ادعا را رد کردند و هیچ مدرکی نیز ارائه نشد.
در نمونهای دیگر، رسانههای ایرانی مدعی شدند یک خلبان زن اسرائیلی به نام سارا آهرونوت را اسیر کردهاند، اما شرکت NewsGuard که به بررسی اطلاعات نادرست میپردازد، نشان داد تصویر منتشر شده در واقع متعلق به یک افسر نیروی دریایی شیلی در سال ۲۰۱۱ بوده است.
نیوزگارد در مجموع ۲۸ مورد ادعای نادرست از سوی جمهوری اسلامی را ثبت کرده که از طریق ترکیبی از رسانههای رسمی، وبسایتهای ناشناس، حسابهای جعلی و افراد مؤثر وابسته در یوتیوب، فیسبوک، ایکس، تلگرام و تیکتاک منتشر شدهاند.
اگرچه بسیاری از این موارد افشا شدهاند، اما میلیونها بار دیده شدهاند و بسیاری همچنان در فضای مجازی باقی ماندهاند. هوش مصنوعی حالا میتواند محتوایی متقاعدکننده، با ترجمه دقیق و هدفگذاریشده تولید کند.
آخیا شاتز، مدیر سازمان FakeReporter در اسرائیل میگوید: «پروفایلهای جعلی حالا متقاعدکنندهترند. زبان عبری مورد استفادهشان حرفهایتر شده و محتوایشان متناسب با مخاطب هدف طراحی شده است. حجم مطالب هم بیسابقه است؛ متن، تصویر، ویدیو.»
محمودیان در نامهای که پنجشنبه ۲۶ تیرماه در اینستاگرامش منتشر شد نوشت: «یکی از مدیران سازمان زندانها به فشافویه آمد. چهرهای متین، نگران و با چاشنی عذرخواهی. آمده بود بگوید "ما غافلگیر شدیم. باید کمی تحمل کنید تا امکانات فراهم شود." گفتند که ما را بیخبر آوردند، زندان آماده نبود، قول دادند شرایط بهتر شود.»
این زندانی سیاسی در نامهای با عنوان «نه این زندان تازه است و نه این ظلم؛ این ماییم که تازه آمدهایم» نوشته زندان تهران بزرگ سالهاست با شرایطی غیرانسانی هزاران زندانی را در خود جای داده است؛ برخلاف ادعای مقامها درباره آماده نبودن آن برای زندانیان سیاسی.
او با اشاره به انتقال خود و دیگر زندانیان سیاسی نوشته است: «ما را به زندانی تازهتاسیس نیاوردهاند، اینجا سالهاست که آدمهایی با هر جرمی، هر گذشتهای، هر طبقه و قشری، در همین وضعیت زندگی کردهاند؛ بدون امکانات، بدون صدا، و بدون امکان اعتراض.»
ایراناینترنشنال در ۲۱ تیرماه گزارش داد حشمتالله حیاتالغیب، رییس کل سازمان زندانهای استان تهران به همراه گروهی از نیروهای امنیتی و مقامهای قضایی برای فیلمبرداری به این زندان رفتند.
در این گزارش آمده بود وقتی زندانیان متوجه شدند که این گروه به منظور تهیه گزارشی تصویری از توجه و پیگیری رییس سازمان زندانهای کشور وارد زندان شدهاند، به این بازدید اعتراض کردند و شعار «مرگ بر دیکتاتور» سر دادند.
محمودیان در توصیف شرایط زندان تهران بزرگ میگوید: «اینجا زندانی نیست که آماده نباشد. اینجا زندانی است که سالهاست آماده ظلم کردن است. آماده خرد کردن انسانها، با خُردترین امکانات ممکن.»
او با اشاره به وضعیت سایر زندانیان پیش از انتقال زندانیان سیاسی، نوشت: «سالیان سال، هزاران زندانی، صرفنظر از جرمشان، در سلولهای نمور، بدون تخت، بدون دسترسی به آب شرب، بدون پزشک، با بدرفتاری ماموران و در شرایطی غیرانسانی زندگی کردند.»
این زندانی سیاسی نوشت بسیاری از این زندانیان حتی امکان فریاد نداشتند و صدایشان شنیده نشد. او تاکید کرد این افراد تنها از «زندگی» محروم نشدند بلکه بهدلیل غیرسیاسی بودن، در اولویت دفاع قرار نگرفتند و سالها تحقیر، فراموش و له شدند.
او میگوید: «ما، که خود را دلسوز مردم میدانستیم، اغلب در برابر تحقیر زندانیان عادی ساکت بودیم.»
در ۱۹ تیر نیز ایراناینترنشنال گزارش داد که زندانیان سیاسی منتقلشده به زندانهای تهران بزرگ و قرچک ورامین، در شرایطی طاقتفرسا و غیرانسانی نگهداری میشوند.
محمودیان در نامهاش به تجربه تلخ هزاران زندانی با برچسبهایی چون «اراذل»، «قاچاقچی» و «سارق» اشاره کرده که سالها در این زندان، بدون امکانات و حقوق انسانی زندگی کردهاند و در سکوت و فراموشی تحقیر شدهاند.
این فعال مدنی مینویسد که نظام جمهوری اسلامی با این افراد، تمرین «بیرحمی و انسانزدایی» کرده و اکنون همان ظلم به زندانیان سیاسی رسیده است.
او ساختار زندان در جمهوری اسلامی را ساختاری «سیستماتیک برای شکستن کرامت انسان» توصیف کرده و مینویسد: «شکنجه، سلول انفرادی، توهین، بیخوابی و قطع ارتباط با خانواده نه استثناء بلکه قاعده این سیستم است.»
این زندانی سیاسی در پایان نوشته هدفش از این نامه نه روایت درد شخصی بلکه یادآوری مسئولیت همگانی برای دفاع از کرامت انسان است. او تاکید کرده است: «اینجا زندان تازهای نیست؛ اینجا قتلگاه خاموش هزاران انسان بوده. اگر ما تا امروز صدایشان نبودیم، از امروز به بعد وظیفهای دو چندان داریم که باشیم.»
