دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، که برای انجام گفتگوهای دوجانبه وارد اسکاتلند شد، اعلام کرد که احتمال رسیدن به توافق تجاری با اتحادیه اروپا ۵۰ -۵۰ است. او افزود که این توافق، در صورت تحقق، بزرگترین توافق تجاری دولتش خواهد بود.
ترامپ شامگاه جمعه سوم مرداد در بدو ورود به اسکاتلند به خبرنگاران گفت که از دو مجموعه گلف خود در اسکاتلند بازدید خواهد کرد و با کییر استارمر نخستوزیر بریتانیا و اورزولا فندرلاین رییس کمیسیون اروپا، دیدار خواهد داشت.
در حالی که صدها نفر از تماشاگران هنگام ورود او تشویقش کردند، ترامپ افزود که هنوز «نقاط اختلافی» میان واشینگتن و بروکسل در مورد «شاید ۲۰ موضوع مختلف» وجود دارد.
او گفت که دیدارش با استارمر بیشتر جنبه جشن گرفتن توافق تجاری نهاییشده را دارد تا ادامه مذاکرات، و افزود: «این توافقی برای هر دو طرف عالی است.»
۱۸ اردیبهشت، نخستوزیر بریتانیا از دستیابی به یک توافق تجاری با آمریکا خبر داد و گفت این توافق به تقویت کسب و کارها و حفظ هزاران شغل در بریتانیا خواهد انجامید. در سوی مقابل، ترامپ نیز از این توافق ابراز خشنودی کرد.
ترامپ پیش از ترک واشینگتن به مقصد اروپا گفته بود که دولتش به شدت در حال کار بر روی توافق با اتحادیه اروپا است و بروکسل نیز مشتاق به دستیابی به توافق است.
فندرلاین نیز اعلام کرد که یکشنبه در اسکاتلند با ترامپ دیدار خواهد کرد.
سیاست مذاکراتی ترامپ
ترامپ تلاش کرده است تا با اعمال تعرفهها از یک سو و آغاز مذاکراتی دوجانبه با شرکای تجاری آمریکا نظم اقتصادی جهان را تغییر دهد.
او در ماه آوریل تعرفه ۱۰ درصدی بر تقریبا همه شرکای تجاری ایالات متحده اعمال کرد. او تهدید کرد که این تعرفه از هفته آینده شدیدا افزایش خواهد یافت.
رییسجمهوری آمریکا میگوید این اقدامات کسری تجاری آمریکا را کاهش میدهد و درآمد بیشتری را به ارمغان میآورد، اما اقتصاددانان هشدار دادهاند که سیاستهای جدید تجاری ممکن است تورم را افزایش دهد.
دیپلماتهای اتحادیه اروپا میگویند توافق احتمالی میان این اتحادیه و آمریکا ممکن است به تعرفهای ۱۵ درصدی بر کالاهای اروپایی منجر شود که مشابه توافق اخیر با ژاپن و نیمی از تعرفه ۳۰ درصدی پیشنهادی ترامپ است که قرار است از اول ماه اوت اعمال شود.
پیشتر رییسجمهوری ایالات متحده، از موفقیت مذاکرات تعرفهای با ژاپن خبر داد و آن را «توافقی عظیم» نامید.
بر این اساس تعرفه واردات کالاهای ژاپنی به آمریکا که قرار بود ۲۵ درصد باشد، به ۱۵ درصد کاهش یافت.
در سایه توافق تجاری میان آمریکا و ژاپن موجی از خوشبینی در میان فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران کُره جنوبی پدید آمد و سهام شرکتهای خودروسازی این کشور هم کمی افزایش یافت. آنها امیدوارند که کشورشان به توافق مشابهی با ایالات متحده برسد.
در ۲۲ اردیبهشت نیز چین و آمریکا پس از مذاکرات خود در ژنو، در بیانیه مشترکی از رسیدن به یک توافق موقت برای کاهش متقابل تعرفهها خبر دادند.
این توافق تلاشی برای پایان دادن به جنگ تجاری دو قدرت اقتصادی بزرگ بود که در ماههای اخیر، چشمانداز اقتصاد جهانی را مختل و بازارهای مالی را ناآرام کرد.
بر اساس این گزارش، پس از آنکه جمهوری اسلامی در پاسخ به حملات بمبافکنهای بی-۲ آمریکا به سایت هستهای فردو در ماه ژوئن، ۱۴ موشک بالستیک به سوی پایگاه العدید شلیک کرد، نیروهای پدافند هوایی آمریکا توانستند با شلیک حدود ۳۰ موشک پاتریوت به مقابله با این حمله بپردازند؛ اقدامی که به گفته ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، به بزرگترین درگیری واحدهای پاتریوت در تاریخ ارتش آمریکا تبدیل شد.
به گفته تیموتی والتون، پژوهشگر موسسه هادسون، این عملیات واقعی تجربهای بیسابقه در شرایط نبرد برای نیروهای آمریکایی فراهم کرده و موجب افزایش آمادگی پدافند هوایی ایالات متحده در برابر تهدیدهای مشابه در شرق آسیا شده است. او همچنین اشاره کرده که ارتش آمریکا قصد دارد تیپهای پاتریوت خود را گسترش دهد و سامانههای دفاعی جدیدی از جمله «توانمندی مقابله با آتش غیرمستقیم» (IFPC) را به خدمت بگیرد.
در همین راستا، ارتش آمریکا همزمان با گسترش سامانههای دفاعی، به نوسازی ناوگان هوایی خود نیز پرداخته است. در ۱۲ ژوئیه، دو فروند از جدیدترین جنگندههای F-15EX Eagle II وارد پایگاه هوایی کادنا در اوکیناوا ژاپن شدند. این پایگاه که در فاصلهای کمتر از ۶۵۰ کیلومتر از تایوان قرار دارد، یکی از مهمترین پایگاههای راهبردی آمریکا در منطقه محسوب میشود. استقرار کامل ۳۶ فروند از این جنگندهها تا بهار سال آینده برنامهریزی شده است.
نویسنده گزارش نتیجه میگیرد که اگرچه این تحولات نظامی در پاسخ به تهدیدات شرق آسیا طراحی شدهاند، اما تجربه حاصل از مقابله مستقیم با ایران، میتواند در آیندهای نهچندان دور، برای آمریکا در رقابت راهبردی با چین نقشی حیاتی ایفا کند.
این نهادها در بیانیهای مشترک اعلام کردند که تصمیم یکجانبه پاریس، روند دستیابی به راهحل مذاکرهشده میان اسرائیل و فلسطینیها را تضعیف میکند و پیام خطرناکی به افراطگرایان ارسال میکند.
در این بیانیه که به امضای سازمانهایی چون ضدافترا (ADL)، کمیته یهودی آمریکایی (AJC)، ایپک (AIPAC)، بنی بریت بینالملل، کنفرانس رؤسای سازمانهای اصلی یهودی آمریکا، اتحادیه فدراسیون یهودیان نیویورک و کنگره جهانی یهود رسیده، از دولت فرانسه خواسته شده تا در این تصمیم تجدیدنظر کند. این نهادها همچنین از کاخ سفید به دلیل «مخالفت قاطع» با تصمیم فرانسه قدردانی کردند.
امضاکنندگان این بیانیه تأکید کردند که رئیسجمهوری فرانسه با عدول از شروط پیشین خود—از جمله آزادی گروگانهای باقیمانده در غزه و تسلیم شدن حماس—در واقع به گروههای تروریستی پاداش میدهد و مشروعیت میبخشد. آنها هشدار دادند که چنین اقدامی میتواند امنیت یهودیان را در سراسر جهان تهدید کند و به اعتبار دیپلماسی فرانسه در منطقه لطمه بزند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، در نامهای خطاب به محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، که پنجشنبه در حساب ایکس نسخهای از آن منتشر شد، اعلام کرد که فرانسه در مجمع عمومی آتی سازمان ملل کشور فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت.
این اقدام فرانسه واکنشهای فراوانی را در پی داشت. مقامهای اسرائیلی به شدت آن را محکوم کردند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، آن را «هدیهای به حماس» خواند و هشدار داد که این اقدام نهتنها تهدیدی برای موجودیت اسرائیل است، بلکه میتواند زمینهساز گسترش نفوذ جمهوری اسلامی از طریق نیروهای نیابتی در منطقه شود. یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، نیز این تصمیم را «خطای اخلاقی و از نظر سیاسی مضر» توصیف کرد.
در مقابل گروه حماس از تصمیم امانوئل مکرون استقبال کرد و آن را «گامی مثبت در مسیر تحقق عدالت برای مردم مظلوم فلسطین» خواند. حماس در این بیانیه تأکید کرد که این تصمیم نشاندهنده افزایش باور جهانی به عدالت آرمان فلسطین و شکست تلاشهای اسرائیل برای تحریف واقعیتهاست و از سایر کشورهایی که هنوز فلسطین را به رسمیت نشناختهاند خواست تا از اقدام فرانسه پیروی کنند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در واکنش به تصمیم فرانسه اعلام کرد موضع مکرون اعتباری ندارد. مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، روز پنجشنبه اعلام کرد واشینگتن با تصمیم فرانسه برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین در نشست سپتامبر مجمع عمومی سازمان ملل مخالف است و آن را «بیملاحظه» خواند. روبیو در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس گفت این تصمیم تنها به تبلیغات حماس خدمت میکند و روند صلح را عقب میاندازد.
محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، جمعه سوم مرداد تصمیم فرانسه در به رسمیتشناختن کشور فلسطین را «پیروزی برای آرمان فلسطین» توصیف کرد. همزمان عربستان سعودی، دیگر کشورهای عربی شامل قطر، کویت و شورای همکاری خلیج فارس از تصمیم فرانسه حمایت کردند.
نخستوزیر استرالیا، آنتونی آلبانیزی، نیز در بیانیهای بر حمایت کشورش از راهحل تشکیل دو کشور تاکید کرد و گفت بهرسمیت شناختن آرمانهای مردم فلسطین برای داشتن کشوری مستقل، همواره یک موضع دوحزبی در استرالیا بوده است.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا هم با افزودن یادداشتی به توییت مکرون از پیوستن فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی به اسپانیا در بهرسمیت شناختن فلسطین استقبال کرد و نوشت: «ما باید با هم از آنچه نتانیاهو سعی در نابودی آن دارد، محافظت کنیم. راه حل دو کشور، تنها راه حل است.»
این تحولات در حالی به سرعت روی میدهد که مذاکرات در مورد آتشبس بین حماس و اسرائیل نیز همچنان ادامه دارد و رسیدن به توافق همچنان با تردیدهای جدی روبهرو است.
اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، ژان نوئل بارو وزیر امور خارجه فرانسه و توماس باراک نماینده ویژه ایالات متحده در امور سوریه، جمعه سوم مرداد در پاریس دیدار کردند.
این دیدار چند روز پس از آن که یک توافق آتشبس به درگیریهای مرگبار در استان سویدا در جنوب سوریه پایان داد، برگزار شد.
گزارشها حاکی از کشته شدن صدها نفر در درگیریها میان جنگجویان دروزی، قبایل عرب سنی و نیروهای دولتی بود و اسرائیل برای جلوگیری از آنچه که آن را «کشتار جمعی دروزیها» خواند، علیه نیروهای دولتی سوریه حملاتی هوایی انجام داد.
مقامات سوری، آمریکایی و فرانسوی در بیانیهای مشترک درباره دیدار جمعه گفتند که در «لحظهای حساس برای سوریه، دیداری بسیار صریح و سازنده» برگزار کردهاند.
در این بیانیه طرفهای مذاکره با تاکید بر اهمیت اقدام فوری برای تضمین موفقیت گذار سیاسی سوریه پس از سقوط بشار اسد، گفتند که بر سر لزوم تضمین اینکه همسایگان سوریه تهدیدی ایجاد نکنند و سوریه نیز تهدیدی برای همسایگانش نباشد، توافق کردهاند.
بنا بر آنچه در بیانیه آمده، آنها همچنین توافق کردند که از تلاشها برای پاسخگو کردن عاملان خشونت حمایت کنند.
درگیریهای هفته گذشته، چالشهایی را که احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه، برای تثبیت این کشور و حفظ حکومت متمرکز با آن روبهرو است، برجسته کرد.
این خشونتها با وجود گرمتر شدن روابط دمشق با ایالات متحده و تماسهای امنیتی رو به گسترش دولت جدید دمشق با اسرائیل رخ داد.
دیوان عالی فرانسه: حکم بازداشت اسد نامعتبر است
همزمان با این مذاکرات، عالیترین دادگاه فرانسه جمعه اعلام کرد که حکم بازداشت برای بشار اسد، رییسجمهور مخلوع سوریه، نامعتبر است، زیرا زمانی صادر شده بود که او هنوز در سمت خود بود.
با این حال این دادگاه افزود اکنون که اسد دیگر رییسجمهوری نیست، میتوان حکم جدیدی صادر کرد.
قضات تحقیق فرانسه در نوامبر ۲۰۲۳ این حکم را در پی تحقیقی درباره حملات شیمیایی در شهر دوما و منطقه غوطه شرقی سوریه در اوت ۲۰۱۳ که بیش از هزار نفر را به کشتن داد، صادر کردند.
دولت وقت اسدِ، استفاده از تسلیحات شیمیایی در طول جنگ داخلی کشور که از ۲۰۱۱ آغاز شد را رد کرده بود. اسد در دسامبر گذشته به دست نیروهای مسلح مخالف خود به رهبری الشرع سرنگون شد.
رای اخیر دستگاه قضایی فرانسه، تصمیم دادگاه تجدیدنظر پاریس را که سال گذشته حکم داده بود این حکم معتبر است، باطل میکند. دادستانها، که باید از پلیس برای اجرای حکم درخواست میکردند، اعتبار آن را به چالش کشیدند.
دیوان عالی فرانسه نوشت: «عرف بینالمللی هیچ استثنایی برای مصونیت شخصی یک رییس دولت خارجی در طول دوره تصدی او قائل نیست، حتی زمانی که اعمال مورد ادعا شامل نسلکشی، جنایات جنگی یا جنایات علیه بشریت باشد».
این دیوان افزود: «بنابراین، حکم بازداشت صادرشده در زمانی که این شخص رییسجمهوری سوریه بود، معتبر است. با این حال، اکنون که این شخص دیگر رییسجمهوری نیست، میتوان حکمی برای جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت صادر کرد.»
واکنش جامعه مدنی
مارینا پنا، مقام ارشد حقوقی در سازمان عدالت جامعه باز که در گردآوری مدارک علیه اسد کمک کرده، تصمیم دادگاه را «فرصتی از دست رفته برای عدالت» توصیف کرد.
اما او گفت این واقعیت که دیوان عالی فرانسه با بررسی این پرونده موافقت کرده، نشاندهنده تمایل فزاینده برای به چالش کشیدن مصونیت است. این امر، به گفته او، در «تصمیم امروز که در آن درِ پیگرد قضایی اسد را باز گذاشته» نیز منعکس شده است.
بهطور جداگانه، مقامات فرانسوی در ژانویه گذشته حکمی علیه اسد به دلیل مظنون بودن به همدستی در جنایات جنگی صادر کردند.
این حکم بهویژه به دلیل انجام حملهای عمدی علیه غیرنظامیان و در چارچوب تحقیقات درباره پرونده صلاح ابو نَبور، شهروند فرانسوی-سوری صادر شد که در سال ۲۰۱۷ در حملهای هوایی در سوریه کشته شد.
اسد در دسامبر ۲۰۲۴ به روسیه گریخت، زمانی که نیروهای مسلح مخالف در یک تهاجم سریع، سراسر کشور را درنوردیدند و به بیش از ۵۰ سال حکومت خانوادهاش پایان دادند.
احکام بازداشت علیه روسایجمهوری بهندرت صادر میشود و به دلیل مصونیت، حقوق بینالملل زمانی که آن رهبر متهم به جنایات جنگی، جنایات علیه بشریت یا نسلکشی باشد، استثناهایی را در نظر میگیرد.
قوانین فرانسه اجازه میدهد پروندههای مربوط به جنایات علیه بشریت در دادگاههایش مطرح شود.
