خبرگزاری رویترز بهنقل از پنج منبع آگاه گزارش داد که آمریکا فشار بر بیروت را افزایش داده تا با صدور مصوبهای در کابینه، تعهد خود را به خلعسلاح کامل حزبالله اعلام کند؛ شرطی که واشینگتن برای ادامه مذاکرات درباره توقف عملیات نظامی اسرائیل در جنوب لبنان تعیین کرده است.
رویترز، سهشنبه ۷ مرداد، گزارش داد که مقامهای آمریکایی به دولت لبنان هشدار دادهاند در صورت عدم صدور این مصوبه علنی، ایالات متحده از اعزام نماینده ویژه خود، توماس باراک، به بیروت خودداری خواهد کرد و دیگر برای توقف حملات هوایی اسرائیل یا خروج نیروهای این کشور از پنج منطقه در جنوب لبنان نیز فشاری وارد نخواهد کرد.
این پنج منبع شامل دو مقام دولتی لبنان، دو دیپلمات خارجی و یک منبع آگاه لبنانی هستند. وزارت امور خارجه آمریکا از اظهارنظر رسمی درباره این گزارش خودداری کرده است.
بر اساس این گزارش، گفتوگوهای واشینگتن و بیروت که بیش از شش هفته ادامه داشته، بر سر یک نقشهراه با هدف پایان دادن به تنشها میان حزبالله و اسرائیل در جریان است.
طرح آمریکا شامل خلعسلاح تدریجی حزبالله در ازای توقف حملات اسرائیل و عقبنشینی این کشور از مواضع خود در مرز جنوبی لبنان است. با این حال، تصویب مصوبه کابینه از سوی دولت لبنان بهعنوان پیششرط اجرای این توافق تعیین شده و هنوز به انجام نرسیده است.
در همین حال، حزبالله که از سوی آمریکا و بسیاری از کشورهای غربی در فهرست گروههای تروریستی قرار دارد، بهصراحت با خلعسلاح کامل مخالفت کرده اما بهصورت غیرعلنی احتمال کاهش بخشی از تسلیحات خود را بررسی کرده است.
این گروه به مقامهای لبنانی اعلام کرده شرط هرگونه توافق، توقف پیشدستانه حملات اسرائیل و عقبنشینی نظامیان این کشور از خاک لبنان است.
نبیه بری، رییس پارلمان لبنان و متحد اصلی حزبالله، نیز از واشینگتن خواسته تا ابتدا اسرائیل را به توقف حملات ملزم کند تا راه برای اجرای آتشبس سال گذشته باز شود؛ اما چهار منبع مطلع به رویترز گفتهاند این درخواست هفته گذشته از سوی تلآویو رد شده است.
در واکنش به این بنبست، آمریکا بهصراحت اعلام کرده ادامه مذاکرات منوط به تصویب فوری مصوبه کابینه است.
یک منبع آگاه لبنانی در اینباره به رویترز گفت: «آمریکاییها روشن گفتهاند که دیگر نه باراک به لبنان میآید و نه هیچ طرح تازهای رد و بدل میشود؛ باید مصوبه صادر شود تا گفتوگو ادامه پیدا کند.»
بهگفته این منبع و دو مقام لبنانی نواف سلام، نخستوزیر لبنان، تلاش دارد در روزهای آینده جلسهای اضطراری برگزار کند. باراک هفته گذشته در دیدار با سلام در بیروت تاکید کرده بود که آمریکا نمیتواند اسرائیل را به اجرای هیچ اقدامی وادار کند.
نماینده ویژه آمریکا پس از این سفر در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تا زمانی که حزبالله مسلح است، سخن گفتن کافی نیست. دولت و حزبالله باید همین حالا متعهد شوند و عمل کنند تا مردم لبنان به وضعیت بنبست و بیثباتی دچار نشوند.»
منابع آگاه به رویترز گفتهاند بیروت نگران آن است که در صورت امتناع از صدور تعهد خلعسلاح، اسرائیل دامنه حملات خود را گسترش دهد و حتی پایتخت لبنان را هدف قرار دهد.
محکومیت شش عضو حزبالله در لبنان به اتهام قتل صلحبان ایرلندی؛ یکی به اعدام محکوم شد
در همین حال، سهشنبه ۷ مرداد، دادگاه نظامی لبنان شش تن را در ارتباط با قتل یک صلحبان ایرلندی در جنوب این کشور در سال ۲۰۲۲ مجرم شناخت. بهگزارش خبرگزاری رویترز، منابع امنیتی لبنان تایید کردهاند که تمامی این افراد از اعضای گروه حزبالله هستند؛ هرچند این گروه هنوز واکنشی رسمی به این گزارش نشان نداده است.
این دادگاه یکی از متهمان را بهصورت غیابی به اعدام محکوم کرده، نفر دوم را به سه ماه زندان فرستاده و چهار نفر دیگر را نیز به پرداخت جریمه نقدی بین ۱۱۰۰ تا ۲۲۰۰ دلار محکوم کرده است. همچنین یک نفر از هفت متهم این پرونده تبرئه شده است.
بر اساس گزارش منابع قضایی، فرد محکومشده به اعدام «محمد عیاد» نام دارد که به گفته یکی از منابع امنیتی لبنان، پیشتر بازداشت و سپس آزاد شده بود. تلاشها برای دسترسی به او و دریافت توضیحی از سوی وی بینتیجه مانده است.
این احکام در پی حمله مرگباری صادر شدهاند که در ۱۵ دسامبر ۲۰۲۲، یک خودروی وابسته به کاروان نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در منطقه جنوب لبنان هدف تیراندازی قرار گرفت. در جریان این حادثه، «شون رونی»، صلحبان ۲۳ ساله ایرلندی، جان خود را از دست داد. این رویداد نخستین حمله مرگبار به نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در لبنان از سال ۲۰۱۵ تاکنون بود.
در ژانویه ۲۰۲۳، دادگاه نظامی لبنان هفت نفر را به اتهام مشارکت در این حمله تحت پیگرد قرار داد. در ادامه، در خرداد همان سال، یک سند قضایی برخی از این افراد را بهعنوان اعضای حزبالله معرفی کرد؛ گروهی که در زمان وقوع حادثه کنترل کامل منطقه جنوب لبنان را در دست داشت.
اتهامهای واردشده به این افراد از قتل عمد گرفته تا تخریب خودروی نیروهای سازمان ملل را دربر میگرفت.
نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در لبنان (یونیفیل) سهشنبه با انتشار بیانیهای رسمی از پایان روند قضایی این پرونده استقبال کرده و تاکید کردند که صدور این احکام، تعهد دولت لبنان به اجرای عدالت در قبال عاملان حمله به صلحبانان را نشان میدهد.
در این گزارش هشدار داده شده است که دولتهای خارجی با جسارت روزافزونی در تلاش برای ساکت کردن و ارعاب افراد و جوامع در بریتانیا هستند. این کمیته از دولت خواسته است تا از قربانیان حمایت موثرتری به عمل آورد.
در این گزارش که چهارشنبه ۹ ژوییه منتشر شد، تاکید شده که دولت بریتانیا باید رهبری لازم را برای جلوگیری از سوءاستفاده دولتهای خارجی از سازوکارهای عدالت کیفری جهت سرکوب مخالفان سیاسی بهعهده بگیرد.
کمیته مشترک حقوق بشر پارلمان بریتانیا از دولت این کشور بهویژه خواسته که اقدامات لازم را برای جلوگیری از طرح دعاوی بیاساس قضایی (SLAPPs) و سوءاستفاده از اخطارهای قرمز اینترپل برای هدف قرار دادن مخالفان سیاسی اتخاذ کند.
در این گزارش گفته شده است که حمایت فعلی از افراد و جوامع در معرض خطر سرکوب فرامرزی ناکافی است و قربانیان اغلب نمیدانند که چگونه و از کجا کمک بگیرند.
کمیته مشترک حقوق بشر پارلمان بریتانیا همچنین خواستار بهبود آموزش نیروهای پلیس برای مقابله با این پدیده و ایجاد یک خط ویژه گزارشدهی برای پشتیبانی و ارجاع فوری موارد به نیروهای امنیتی شده است.
از سال ۲۰۲۲، تعداد تحقیقات مرتبط با تهدیدهای دولتی تحت نظر MI5 (سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا) ۴۸ درصد افزایش یافته است. شواهد ارائهشده به کمیته مشترک حقوق بشر پارلما بریتانیا شامل مواردی از اجبار، تهدیدهای آنلاین و خشونت فیزیکی بوده است. گسترش سرکوب فرامرزی در فضای مجازی یکی از نگرانیهای جدی محسوب میشود و نیاز به رصد و نظارت مستمر دارد.
این کمیته شواهد معتبری دریافت کرده که نشان میدهد چندین کشور خارجی در خاک بریتانیا به اعمال سرکوب فرامرزی دست زدهاند. کشورهایی که به طور مشخص در این گزارش از آنها نام برده شده عبارتاند از: بحرین، چین، مصر، اریتره، هند، ایران، پاکستان، روسیه، رواندا، عربستان سعودی، ترکیه و امارات متحده عربی.
کمیته حقوق بشر پارلمان قصد دارد شواهد دریافتی را در نامهای رسمی به وزارت امور خارجه، کشورهای مشترکالمنافع و توسعه بریتانیا ارائه کند.
بریتانیا باید پناهگاه امن باشد
لرد دیوید آلتون، رییس کمیته مشترک حقوق بشر پارلمان حقوق بشر، در اینباره گفت: «بریتانیا باید مکانی امن و پناهگاه باشد، اما ما نگران افزایش موارد سرکوب از سوی دولتهای خارجی در خاک این کشور هستیم که بدون نظارت باقی مانده است.»
بهگفته او، «این روند میتواند توانایی بریتانیا در حفاظت از حقوق بشر شهروندان خود و افرادی را که بهدنبال امنیت به این کشور پناه آوردهاند تضعیف کند. ما شاهد موارد مشهوری از جمله تعیین جایزه برای دستگیری فعالان هنگکنگی و ارعاب روزنامهنگاران از سوی جمهوری اسلامی بودهایم، اما شواهد ارائهشده به کمیته نشان میدهد که این تنها نوک کوه یخ است.»
آلتون افزود: «ما خواستار رویکردی دو سویه از سوی دولت هستیم: از یک سو حمایت و حفاظت بیشتر از افراد و جوامعی که در معرض خطر بالای سرکوب فرامرزی هستند و از سوی دیگر، اولویتبخشی به مقابله با سرکوب فرامرزی در روابط دیپلماتیک و اتخاذ رهبری بینالمللی برای مقابله با سوءاستفاده از سیستمهای قضایی جهت ارعاب و خاموش کردن صداها.»
مقابله با تهدید دولتهای خارجی
کمیته مشترک حقوق بشر پارلمان بریتانیا در بیانیه خود اجرای طرح جدید ثبت نفوذ خارجی را گامی مثبت خوانده اما تاکید کرده است که این طرح باید بهدرستی تهدیدات واقعی دولتهای خارجی را بازتاب دهد. گنجاندن ایران و روسیه در فهرست کشورهای «سطح تقویتشده» اقدام درستی بوده، اما حذف چین از این فهرست با توجه به شواهد گسترده درباره کمپینهای سرکوب فرامرزی آن کشور، نگرانکننده است. کمیته توصیه کرده است که چین نیز بهطور رسمی در فهرست کشورهای دارای سطح تهدید بالا قرار گیرد.
دعاوی استراتژیک علیه مشارکت عمومی (SLAPPs) یکی دیگر از ابزارهای پرکاربرد برای ساکت کردن یا ارعاب افرادی است که به افشای اقدامات رژیمهای اقتدارگرا میپردازند.
کمیته مشترک حقوق بشر پارلمان بریتانیا از دولت خواسته تا تاثیرات هزینهزا و استرسآور این دعاوی را بررسی کند و در کنار اقدامات مرتبط با جرایم اقتصادی، قوانین جدیدی برای مقابله با این پدیده در سایر حوزهها تصویب کند.
همچنین، اخطارهای قرمز اینترپل بهطور نظاممند برای تعقیب مخالفان سیاسی، مدافعان حقوق بشر و روزنامهنگاران فراتر از مرزهای ملی مورد سوءاستفاده قرار گرفته است. این اخطارها اغلب بدون اطلاع شخص هدف صادر و باعث میشود افراد در مورد امکان سفر خود دچار تردید شوند.
این کمیته تاکید کرد است که دولت بریتانیا باید فشار لازم را برای اصلاح فرآیند صدور این اخطارها بر اینترپل وارد آورد و با سوءاستفادهکنندگان مکرر از این سامانه مقابله کند. همچنین، باید سازوکاری رسمی برای اطلاعرسانی به افراد در صورت وجود شواهد محکم مبنی بر انگیزه سیاسی اخطار، ایجاد شود.
تصمیمات مربوط به سیاست خارجی و مشارکتهای تجاری بینالمللی اغلب بدون توجه کافی به سابقه سرکوب فرامرزی کشورهای طرف انجام میشود.
این کمیته هشدار داده که نادیدهگرفتن این موضوع میتواند موجب جسارت بیشتر رژیمهای اقتدارگرا شود. دولت بریتانیا باید اطمینان حاصل کند که پاسخهای دیپلماتیک همچون اخراج دیپلماتها و اعمال تحریمها، بهصورت فعال و آشکار در واکنش به موارد جدی سرکوب مورد استفاده قرار گیرد.
حمایت از قربانیان و جوامع آسیبپذیر
فقدان سازوکار مؤثر برای گزارشدهی، موجب شده است قربانیان از حمایت کافی برخوردار نباشند و همچنین توان بریتانیا برای نظارت و پاسخدهی به تهدیدها کاهش یابد. پلیس نیز اطلاعات کافی درباره نحوه برخورد با سرکوب فرامرزی ندارد و عملکردها در میان نیروهای مختلف متغیر است.
این کمیته پیشنهاد کرده است که یک خط ملی ویژه برای گزارشدهی ایجاد شود که از سوی کارشناسان آموزشدیده اداره گردد و بتواند قربانیان را راهنمایی کرده و بهصورت موثر به مراجع ذیربط ارجاع دهد. همچنین این خط میتواند منبع مهمی برای گردآوری دادههای لازم درباره تهدید سرکوب فرامرزی در بریتانیا باشد.
استراتژی ارتباطی و اطلاعرسانی هدفمند باید برای حمایت از افراد و جوامعی که در معرض بیشترین خطر هستند طراحی شود؛ بهگونهای که شامل اطلاعاتی درباره روشها و تاکتیکهای رایج مورد استفاده دولتهای خارجی و نحوه گزارشدهی و دسترسی به منابع حمایتی باشد.
در این بیانیه، گسترش آموزشهای جدید برای پلیس با تمرکز بر آگاهیبخشی درباره سرکوب فرامرزی اقدامی مثبت ارزیابی شده، اما دولت باید اطمینان یابد که این آموزشها بهصورت گسترده اجرا شود و حتی الزامآور گردد.
کمیته مشترک حقوق بشر پارلمان بریتانیا در پایان بیانیه خود نوشته است که قوانین کیفری موجود تا حدی چارچوب مناسبی برای برخورد با جرایم مرتبط با سرکوب فرامرزی فراهم کرده، اما با توجه به تکامل پیوسته این پدیده، دولت باید بررسی کند که آیا فناوریهای نوظهور نیازمند پاسخهای قانونگذاری جدید خواهند بود یا خیر.
این بیانیه در چارچوب کنفرانسی با هدف احیای راهحل دو کشوری برای مناقشه اسرائیل و فلسطین منتشر شد.
در مجموع ۱۷ کشور، به همراه نهادهای بینالمللی، از متن هفتصفحهای این بیانیه حمایت کردهاند. در این سند تصریح شده است: «در چارچوب پایان دادن به جنگ در غزه، حماس باید به حاکمیت خود در غزه پایان دهد و سلاحهای خود را به تشکیلات خودگردان فلسطین تحویل دهد، با مشارکت و حمایت بینالمللی، و در راستای هدف تأسیس کشور فلسطینی مستقل و دارای حاکمیت.»
بیانیه همچنین حملات مرگبار حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ علیه اسرائیل را که به آغاز جنگ اخیر انجامید، محکوم میکند.
واکنش فرانسه: بیانیهای بیسابقه
ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه که کشورش به همراه عربستان ریاست این کنفرانس را بر عهده داشت، این بیانیه را «تاریخی و بیسابقه» توصیف کرد و گفت: «برای نخستین بار، کشورهای عربی نه تنها حماس و وقایع ۷ اکتبر را محکوم کردهاند، بلکه خواستار خلع سلاح و کنار گذاشتن آن از ساختار حکومتی فلسطینی شدهاند و تمایل خود را برای عادیسازی روابط با اسرائیل ابراز کردهاند.»
این متن توسط کشورهای غربی از جمله فرانسه، بریتانیا و کانادا نیز امضا شده و در آن پیشنهاد استقرار یک نیروی بینالمللی برای ایجاد ثبات در غزه پس از پایان درگیریها مطرح شده است.
عدم حضور آمریکا و اسرائیل
در این نشست، اسرائیل و متحد اصلیاش یعنی ایالات متحده شرکت نکردند. با این حال بیانیه تاکید میکند که ماموریت بینالمللی پیشنهادی باید «با دعوت تشکیلات خودگردان فلسطین و تحت نظارت سازمان ملل متحد، در چارچوب اصول این نهاد و با مجوز شورای امنیت، با حمایت مناسب منطقهای و بینالمللی» انجام گیرد.
به نوشته خبرگزاریها این بیانیه نقطه عطفی در مواضع کشورهای عربی نسبت به حماس و روند صلح خاورمیانه تلقی میشود، و میتواند مسیر تازهای را برای مذاکرات سیاسی و امنیتی آینده در منطقه هموار کند.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری (ایرفورس وان) تصریح کرد که هیچ پاسخی از طرف روسیه دریافت نکرده و تاکید کرد که اعمال محدودیتها از جمله تحریمهای ثانویه، با هدف فشار بر مسکو، از ده روز دیگر آغاز خواهد شد. او همچنین گفت که نگران تاثیر این تحریمها بر بازار جهانی نفت نیست، چرا که آمریکا با افزایش تولید داخلی میتواند اثرات آن را جبران کند.
این اظهارات در ادامه سخنان ترامپ در روز دوشنبه ۶ مرداد در اسکاتلند بیان شد، زمانی که او در آستانه دیدار با کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، با انتقاد از تداوم جنگ، اعلام کرد مهلت ۵۰ روزهای را که پیشتر برای توافق صلح با روسیه تعیین کرده بود، به ۱۰ تا ۱۲ روز کاهش میدهد.
او گفت: «ما فکر میکردیم چندین بار این مساله حل شده، و بعد رییسجمهوری پوتین میآید و شروع میکند به شلیک موشک به شهری مثل کییف و کلی آدم را در خانه سالمندان میکشد. و من میگویم این روش درستی نیست.»
ترامپ از عملکرد پوتین ابراز ناامیدی کرده و گفته است: «فکر میکنم از حالا میدانم که قرار است چه اتفاقی بیفتد.» او همچنین با تاکید بر سیاستهای دولتش در قبال بحرانهای جهانی گفت: «اگر من نبودم، الان شش جنگ بزرگ در جهان در جریان بود.»
رئیسجمهوری آمریکا پیشتر وعده داده بود که در صورت بازگشت به قدرت، میتواند جنگ اوکراین را ظرف ۲۴ ساعت به پایان برساند. حالا او هشدار داده اگر تا اوایل سپتامبر توافقی حاصل نشود، تحریمهای جدیدی علیه روسیه و کشورهای خریدار کالاهای صادراتی روسیه اعمال خواهد شد.
در پی این تهدیدات، بازار سهام روسیه نیز واکنش منفی نشان داد و شاخص MOEX روز دوشنبه حدود ۱.۲ درصد افت کرد. با این حال، وزارت خارجه روسیه در واکنش به این تهدیدات اعلام کرده که «زبان اولتیماتوم، باجگیری و تهدید» برای مسکو پذیرفتنی نیست و آن را «تکراری و بیاثر» توصیف کرد.
از زمان آغاز عملیات نظامی روسیه علیه اوکراین در اسفند ۱۴۰۰، مسکو حدود یکپنجم از خاک اوکراین را به اشغال خود درآورده است. ترامپ در اظهارات تازهاش همچنین از عملکرد رئیسجمهوری اوکراین، ولودیمیر زلنسکی، نیز ابراز نارضایتی کرده و هنوز تهدیدات خود علیه پوتین را اجرایی نکرده است، هرچند به سابقه روابط خوبش با او اشاره کرده است.
کییر استارمر سهشنبه ۹ مرداد اعلام کرد که بهدنبال وخامت بحران انسانی در غزه و عدم همکاری دولت اسرائیل با سازمان ملل، بریتانیا آماده است کشور فلسطین را بهرسمیت بشناسد، مگر آنکه اسرائیل با برقراری آتشبس، ورود کمکهای سازمان ملل و توقف الحاق مناطق کرانه باختری موافقت کند.
بهگزارش آکسیوس، دونالد ترامپ در پرواز با هواپیمای ریاستجمهوری آمریکا به خبرنگاران گفت: «شناسایی فلسطین، خدمت به حماس است. آمریکا در این اردوگاه نیست.»
تصمیم نخستوزیر بریتانیا در شرایطی اتخاذ شده که فشار افکار عمومی در این کشور برای اقدام قاطع در قبال جنگ غزه افزایش یافته است. رسانههای بینالمللی طی روزهای گذشته با انتشار گزارشهایی درباره گرسنگی گسترده و قحطی در نوار غزه، افکار عمومی اروپا و آمریکا را به واکنش واداشتهاند.
کاخ نخستوزیری بریتانیا اعلام کرده است که استارمر در روزهای اخیر جلسه اضطراری کابینه را درباره جنگ اسرائیل و حماس برگزار کرده و همچنین بهصورت تلفنی با ترامپ درباره این بحران گفتگو داشته است.
نخستوزیر بریتانیا در سخنان خود خطاب به جامعه جهانی تاکید کرد: «ما پیش از اجلاس آینده مجمع عمومی سازمان ملل، کشور فلسطین را بهرسمیت خواهیم شناخت، مگر آنکه دولت اسرائیل گامهای معناداری برای پایان دادن به وضعیت فاجعهبار در غزه بردارد.»
این موضع بریتانیا در حالی اتخاذ شده که فرانسه نیز هفته گذشته اعلام کرد آماده است در ماه سپتامبر کشور فلسطین را بهرسمیت بشناسد. در صورت تحقق این وعده، پاریس نخستین کشور عضو گروه هفت و بزرگترین کشور اروپایی خواهد بود که چنین گامی را برمیدارد. تاکنون بیش از ۱۴۰ کشور، از جمله چند کشور اروپایی، فلسطین را بهعنوان یک کشور مستقل بهرسمیت شناختهاند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در واکنش به موضع استارمر گفت: «این اقدام، پاداشی برای تروریسم هیولایی حماس و مجازاتی برای قربانیان است.» او هشدار داد: «دلجویی از تروریستهای جهادگرا همیشه شکست میخورد. این بار هم شکست خواهد خورد.»
تاممی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، نیز در گفتوگو با تلگراف گفت: «اعلام این تصمیم، سیلی به صورت قربانیان ۷ اکتبر و پاداشی برای حماس است. این اقدام تنها به ادامه خشونت مشروعیت میبخشد.»
دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، نیز در نشست سازمان ملل تاکید کرد: «در کنار حمایت ما از اسرائیل، باید حقوق مدنی و مذهبی مردم فلسطین نیز حفظ میشد. اما این وعده عملی نشده و یک بیعدالتی تاریخی همچنان ادامه دارد.»
دنی دانون، نماینده اسرائیل در سازمان ملل، نیز در واکنش به این تحولات گفت: «هیچ شناسایی نمادین یا قطعنامهای نمیتواند واقعیت موجود را تغییر دهد. اسرائیل در برابر تروریسم کوتاه نخواهد آمد.»
بر پایه این طرح، در صورت عدم موافقت اسرائیل با آتشبس و ورود کمکهای سازمان ملل به غزه، بریتانیا و فرانسه ماه آینده کشور فلسطین را بهرسمیت خواهند شناخت.
بریتانیا فلسطین را به رسمیت میشناسد، مگر آنکه اسرائیل تغییر مسیر دهد
منابع رسمی گزارش دادند که کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در نشست کابینه اعلام کرده اگر اسرائیل اقدامی معنادار برای پایاندادن به وضعیت «فاجعهبار» در غزه انجام ندهد، دولت او تا پیش از نشست مجمع عمومی سازمان ملل در سپتامبر، کشور فلسطین را بهرسمیت خواهد شناخت.
بر اساس بیانیه رسمی دولت بریتانیا، استارمر در نشست کابینه روز سهشنبه ۷ مرداد تصریح کرد که این تصمیم به عملکرد دولت اسرائیل در هفتههای آتی بستگی دارد. او گفت بریتانیا در صورتی این گام را برمیدارد که اسرائیل به آتشبس برسد، بهصراحت اعلام کند قصدی برای الحاق کرانه باختری ندارد و به یک روند صلح بلندمدت برای تحقق راهحل دوکشوری پایبند شود.
او تأکید کرد بریتانیا همچنان میان دولت اسرائیل و گروه حماس تمایز قائل است. نخستوزیر بریتانیا در این باره گفت: «هیچگونه برابری میان اسرائیل و حماس وجود ندارد. حماس باید همه گروگانها را آزاد کند، آتشبس را بپذیرد، از ایفای نقش در دولت آینده غزه صرفنظر کند و بهطور کامل خلع سلاح شود.»
در واکنش به اعلام آمادگی بریتانیا برای بهرسمیت شناختن کشور فلسطین، وزارت خارجه اسرائیل این اقدام را «پاداشی به حماس» توصیف کرد و آن را مورد انتقاد شدید قرار داد. همزمان، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اعلام کرد که تاکنون در مورد این طرح با نخستوزیر بریتانیا، کییر استارمر، هیچگونه گفتوگویی نداشته است.
این نخستین بار است که بریتانیا چارچوب زمانی مشخصی برای بهرسمیت شناختن کشور فلسطین اعلام میکند. همزمان با این تحول، وزارت خارجه فرانسه، اعلام کرد بریتانیا امروز به «موج ایجاد شده از سوی فرانسه» در مسیر بهرسمیت شناختن کشور فلسطین پیوسته است. مقام وزارت خارجه فرانسه در حاشیه نشست سازمان ملل، این تصمیم را «تاریخی» توصیف کرد و افزود: «ما با تلاشهای مشترک خود، در حال پایان دادن به چرخه بیپایان خشونت هستیم و بار دیگر چشمانداز صلح را در منطقه زنده میکنیم.»
با این حال، آلمان موضعی محتاطانهتر در پیش گرفته است. فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، سهشنبه ۷ مرداد در کنفرانسی خبری در برلین با حضور عبدالله دوم، پادشاه اردن، اعلام کرد که بهرسمیت شناختن کشور فلسطین باید یکی از مراحل نهایی مسیر مذاکرات دوکشوری باشد. او گفت برلین همچنان برای احیای روند صلح با شرکای بینالمللی خود در تماس است، از جمله با ایالات متحده، فرانسه، بریتانیا و سایر کشورهای اروپایی.
در مقابل، گیدون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، با انتقاد شدید از مواضع کشورهای اروپایی، تاکید کرد که کشورش اجازه ایجاد دولت حماس در نزدیکی مرزهای خود را نخواهد داد. او گفت: «ما اجازه تاسیس یک دولت تروریستی جهادی تنها چند کیلومتر دورتر از مراکز جمعیتیمان را نخواهیم داد.»
این تحولات در حالی رخ داده که کنفرانسی سهروزه با ابتکار فرانسه و عربستان سعودی برای حمایت از راهحل دوکشوری در سازمان ملل آغاز شده است. آمریکا و اسرائیل از شرکت در این نشست خودداری کردهاند.
این عملیات همچنین باعث بازگشت بیش از ۷۰ درصد از ساکنان مناطق شمالی اسرائیل به خانههای خود شده است.
بر اساس گزارش ارتش، در جریان این عملیات حدود ۴ تا ۵ هزار نفر از نیروها و فرماندهان حزبالله کشته یا خنثی شدند و ۹ هزار نفر دیگر از صفوف رزمی این گروه کنار رفتند. ارتش اسرائیل اعلام کرد که کلیه زیرساختهای نیروی «رضوان» — یگان نخبه حزبالله برای نفوذ به شمال اسرائیل — در خطوط تماس از بین رفته و این نیرو در حال حاضر قادر به اجرای هیچ عملیات گستردهای نیست. توان موشکی حزبالله نیز بهشدت تضعیف شده و طبق برآوردها، ۷۰ تا ۸۰ درصد از پایگاههای پرتاب موشک کوتاهبرد این گروه منهدم شدهاند. این امر بار تهدید علیه سامانههای دفاع هوایی اسرائیل و ساکنان شمال کشور را بهطور قابل توجهی کاهش داده است.
در حوزه جنگ زیرزمینی، ارتش اسرائیل موفق به تخریب حدود ۱۵۰۰ تأسیسات زیرزمینی حزبالله، از جمله یک تونل مرزی شده است. این اقدام تاکتیکهای حزبالله را مختل کرده و در عین حال به ارتش اسرائیل تجربهای ارزشمند در جنگ تونلی در جبهه شمالی بخشیده است.
به دنبال این عملیات، بیش از ۱.۶ میلیون نفر در لبنان، از جمله ۶۵۰ هزار نفر از ساکنان جنوب این کشور، آواره شدهاند. این جابهجایی گسترده موجب افزایش آزادی عمل ارتش اسرائیل و فشار سیاسی مضاعف بر حزبالله و دولت لبنان برای توقف درگیریها شده است. از زمان برقراری آتشبس، حزبالله تلاش کرده توان خود را بازسازی کند اما با ضعف روحیه و عملکرد عملیاتی پایین مواجه شده و بحث خلع سلاح این گروه در داخل لبنان نیز شدت گرفته است. ارتش اسرائیل تاکید دارد که تحولات رهبری حزبالله و تلاشهایش برای بازسازی ساختارهای نظامی بهدقت باید زیر نظر گرفته شود.
ارتش اسرائیل برای مرحله پس از عملیات، سه هدف اصلی را تعیین کرده است: جلوگیری از حضور عملیاتی حزبالله در جنوب رودخانه لیطانی، نابودی ظرفیتهای تولید و استقرار تسلیحات، و خلع سلاح کامل این گروه. برای دستیابی به این اهداف، اسرائیل همزمان دو مسیر را دنبال میکند: نخست، تقویت دفاع پیشدستانه در منطقه حائل با احداث پنج پایگاه جدید و افزایش ۲.۵ برابری نیروها؛ دوم، اجرای عملیاتهای تهاجمی نظیر ترورهای هدفمند و حملات دقیق به تاسیسات حزبالله در لبنان.
از زمان آغاز آتشبس تاکنون، ارتش اسرائیل ۲۳۴ نفر از اعضای حزبالله را کشته، حدود ۹۰ سکوی پرتاب، ۲۰ مرکز فرماندهی، ۴۰ «تاسیسات تروریستی»، پنج مرکز تولید تسلیحات و سه اردوگاه آموزشی نیروهای رضوان را نابود کرده است. در مجموع، حدود ۵۰۰ حمله هوایی و صدها عملیات زمینی برای حفظ دستاوردهای عملیات انجام شدهاند.
در جبهه سوریه نیز، ارتش اسرائیل بیش از ۶۰۰ حمله هوایی انجام داده است که پایگاههای نظامی نزدیک دمشق، حمص و حلب، مسیرهای قاچاق تسلیحات در مرز سوریه و لبنان، و همچنین نیروی هوایی سوریه و سامانههای تسلیحاتی راهبردی را هدف قرار دادهاند. همزمان پروژه ساخت «مانع شرق جدید» برای مقابله با نفوذ تروریستی به اجرا درآمده و در بلندیهای جولان، حدود ۱۱۰۰ واحد دفاع محلی در شهرها تشکیل و تجهیز شدهاند.
در منطقه حائل داخل سوریه نیز، ارتش اسرائیل در سه محور فعالیت دارد: دفاع با احداث ۹ پایگاه جدید، اجرای عملیاتهای تهاجمی شامل حملات و بازداشتها برای جلوگیری از فعالیت دشمن، و ارائه کمکهای غیرنظامی نظیر احداث درمانگاه در حمادیه و اتاق اورژانس مرزی در حضر با همکاری سازمانهای بینالمللی.
در نهایت، ارزیابی ارتش اسرائیل این است که قطع محور تحت رهبری حکومت ایران که از تهران تا دمشق و بیروت امتداد دارد، یک دستاورد راهبردی کلیدی بوده و باعث محدود شدن انتقال تسلیحات به حزبالله و ارتقاء امنیت ملی اسرائیل شده است.
