شماری از کارشناسان و گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد با انتشار بیانیهای مشترک، از شیوه کمکرسانی به ساکنان نوار غزه انتقاد کردند و خواستار انحلال «بنیاد بشردوستانه غزه» شدند. این بنیاد تحت حمایت آمریکا و اسرائیل فعالیت میکند.
در این بیانیه که سهشنبه ۱۴ مرداد منتشر شد، آمده است: «بنیاد بشردوستانه غزه نمونهای کاملا نگرانکننده از چگونگی سوءاستفاده از کمکهای بشردوستانه برای اهداف پنهان نظامی و ژئوپولیتیکی است؛ اقدامی که نقض جدی قوانین بینالمللی به شمار میرود.»
کارشناسان و گزارشگران سازمان ملل هشدار دادند: «درهمتنیدگی نهادهای اطلاعاتی اسرائیل، پیمانکاران آمریکایی و نهادهای غیردولتی مبهم» در فرآیند ارسال و توزیع کمکهای بشردوستانه در غزه، «ضرورت نظارت و اقدام فوری بینالمللی تحت نظارت سازمان ملل را برجسته میکند».
در هفتههای اخیر، تشدید قحطی و گرسنگی در غزه واکنش فعالان و نهادهای حقوق بشری را برانگیخته است.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل روز ۳۱ تیر ماه اعلام کرد از زمان آغاز فعالیت بنیاد بشردوستانه غزه، تیراندازی نیروهای اسرائیلی به فلسطینیانی که در تلاش برای دریافت کمکهای غذایی بودند، به کشته شدن بیش از هزار نفر انجامیده است.
۷۵ درصد قربانیان در نزدیکی مراکز وابسته به این بنیاد جان خود را از دست دادند.
«کمکرسانی به غزه به سازمان ملل و نهادهای مدنی واگذار شود»
کارشناسان و گزارشگران سازمان ملل در ادامه بیانیه خود، از نامگذاری «بنیاد بشردوستانه غزه» انتقاد کردند و آن را «توهینی به ماهیت و اصول فعالیتهای بشردوستانه» دانستند که به گفته آنان، بهعنوان «پوششی انساندوستانه» برای اقدامات اسرائیل عمل میکند.
آنها تاکید کردند: «برای بازگرداندن اعتبار و اثربخشی کمکهای بشردوستانه، باید بنیاد بشردوستانه غزه منحل و مدیران آن پاسخگو شوند. همچنین باید مدیریت و توزیع کمکهای حیاتی در اختیار بازیگران مجرب و انساندوست از جمله سازمان ملل و جامعه مدنی قرار گیرد.»
نام ۱۹ گزارشگر ویژه و شماری از کارشناسان و اعضای کارگروههای سازمان ملل در میان امضاکنندگان این بیانیه به چشم میخورد. فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در سرزمینهای اشغالی فلسطینی، یکی از امضاکنندگان این بیانیه است.
پیشتر در ۱۸ تیر، ایالات متحده با انتقاد از «اقدامات غیرمشروع و شرمآور» آلبانیز علیه اسرائیل و آمریکا، او را در فهرست تحریمهای خود قرار داده بود.
گزارشگران ویژه کارشناسان مستقلی هستند که تحت ماموریت شورای حقوق بشر سازمان ملل فعالیت میکنند. به همین دلیل، مواضع آنها لزوما بازتابدهنده دیدگاه رسمی سازمان ملل نیست.
بنیاد بشردوستانه غزه میگوید تاکنون بیش از یک میلیون و ۷۶۰ هزار بسته غذایی در میان ساکنان غزه توزیع کرده است.
این جلسه سهساعته با حضور ایال زامیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، ئسرائیل کاتس، وزیر دفاع، و ران درمر، وزیر امور راهبردی، در حالی برگزار شد که ارتش اسرائیل هماکنون کنترل حدود ۷۵ درصد از نوار غزه را در دست دارد. بر اساس طرح پیشنهادی جدید، قرار است کنترل کامل بر باقیمانده مناطق این نوار نیز به دست گرفته شود.
با این حال، شبکه کان و سایر رسانههای عبریزبان به نقل از منابع آگاه گزارش دادهاند که ارتش و نهادهای دفاعی اسرائیل با این طرح مخالف هستند. به گفته این منابع، احتمال اعدام گروگانها از سوی حماس یا جهاد اسلامی در صورت پیشروی بیشتر نیروهای ارتش، بهویژه در مناطقی که گروگانها احتمالاً نگهداری میشوند، یکی از دلایل این مخالفت است. گفته میشود حدود ۲۰ گروگان هنوز زنده هستند.
دفتر نخستوزیری اسرائیل نیز در بیانیهای کوتاه ضمن تایید برگزاری این جلسه اعلام کرد: «در جلسه امروز، رئیس ستاد کل ارتش گزینههای ادامه عملیات در غزه را ارائه کرد. ارتش اسرائیل برای اجرای هر تصمیمی که کابینه امنیتی اتخاذ کند، آماده است.»
گفته میشود کابینه امنیتی کامل اسرائیل قرار است در آیندهای نزدیک برای تصمیمگیری نهایی درباره ادامه جنگ در غزه تشکیل جلسه دهد، هرچند هنوز تاریخی برای این نشست تعیین نشده است.
این در حالی است که مذاکرات آتشبس هفته گذشته در عمل به شکست انجامیده است. دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا که حامی مذاکرات بود، جمعه سوم مرداد با انتقاد از موضع حماس گفت این گروه به دنبال توافق آتشبس نیست. ترامپ تاکید کرد که حماس خواهان مرگ است و باید کار را به پایان رساند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل نیز اعلام کرده بود که دیگر امیدی به مذاکرات آتشبس با حماس ندارد.
هفته گذشته حماس با انتشار ویدئویی گروگانها، به باور تحلیلگران در پی فشار به اسرائیل برای از سرگیری مذاکرات بود. انتشار ویدئوی گروگانها واکنشهای گستردهای را در پی داشت.
از سوی دیگر، شبکه سیانان هفتم مرداد به نقل از یک منبع نزدیک به حماس خبر داد که این گروه قصد دارد در صورت شروع دوباره مذاکرات، مواضع سختگیرانهتری داشته باشد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، سازمان کوگات (COGAT)، مسئول هماهنگی کمکهای بشردوستانه در اسرائیل، سهشنبه ۱۴ مرداد اعلام کرد کابینه این کشور مکانیسمی را تصویب کرده که امکان ورود کمکها به غزه را از طریق تجار محلی فراهم میآورد.
به گفته این سازمان، کالاهای تصویب شده شامل مواد غذایی اساسی، غذای کودک، میوه و سبزیجات و لوازم بهداشتی است.
هدف از این اقدام افزایش حجم کمکهای ورودی به نوار غزه و کاهش وابستگی به کمکهای سازمان ملل و سازمانهای بینالمللی اعلام شده است.
مقامات فلسطینی و سازمان ملل میگویند غزه روزانه به ورود حدود ۶۰۰ کامیون کمک نیاز دارد.
این رقم معادل تعداد کامیونهایی است که قبل از جنگ اجازه ورود به غزه را داشتند.
نگرانیهای بینالمللی
تصاویر فلسطینیان گرسنه، بهویژه کودکان، در هفتههای گذشته واکنشهای گستردهای را به همراه داشته است.
حماس نیز ویدیویی منتشر کرد که در آن یک گروگان اسرائیلی لاغر و گرسنه دیده میشود که این امر انتقادات شدید جامعه جهانی را در پی داشت.
اسرائیل در پاسخ به فشارهای بینالمللی، اعلام کرد اقداماتی برای رساندن کمک بیشتر به غزه در دستور کار قرار داده است.
این اقدامات شامل توقف عملیات نظامی در بخشهایی از روز، تصویب پرتاب کمک از هوا و تعیین مسیرهای امن برای کاروانهای امدادی است.
همزمان، حماس اعلام کرد آماده همکاری با صلیب سرخ برای کمکرسانی به گروگانهای اسرائیلی است، اما این همکاری مشروط به بازگشایی دائمی مسیرهای بشردوستانه و توقف حملات هوایی در زمان توزیع کمکهاست.
اختلاف بر سر نحوه کمکرسانی
اسرائیل و آمریکا در ماه می از سازمان ملل خواستند به جای استفاده از کانالهای معمول، از طریق بنیاد بشردوستانه غزه کمکرسانی کند. این بنیاد که مورد حمایت دو کشور است، به وسیله یک شرکت لجستیک آمریکایی اداره میشود و مدیریت آن بر عهده افسر سابق سیا و کهنه سربازان آمریکایی است.
سازمان ملل این پیشنهاد را رد کرد و بیطرفی بنیاد بشردوستانه غزه را زیر سوال برد.
این نهاد معتقد است چنین روشی امدادرسانی را نظامی میکند و به آوارگی اجباری مردم منجر میشود.
بر اساس برآورد سازمان ملل، نیروهای اسرائیلی از ماه می بیش از هزار نفر از کسانی را که به دنبال غذا بودهاند، کشتهاند.
بیشتر این تلفات در اطراف پایگاههای توزیع کمکها رخ داده است.
جنگ در غزه از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ با حمله حماس به جنوب اسرائیل آغاز شد.
بر اساس آمار اسرائیل، حماس در این حمله هزار و ۲۰۰ نفر را کشت و ۲۵۱ نفر را گروگان گرفت.
عملیات نظامی اسرائیل در پاسخ تاکنون جان بیش از ۶۰ هزار فلسطینی را گرفته است. این آمار که از سوی مقامات بهداشتی غزه اعلام شده، شامل نظامیان و غیرنظامیان است.
بر اساس اعلام مقامات اسرائیلی، در حال حاضر ۵۰ گروگان در غزه هستند که تنها ۲۰ نفر از آنها زنده تلقی میشوند.
حماس تاکنون اجازه دسترسی سازمانهای بشردوستانه به این افراد را نداده و خانوادههایشان اطلاعات چندانی از وضعیت آنها ندارند.
دفتر بهاراو میارا پیش از رایگیریِ کابینه با انتشار بیانیهای برکناری احتمالی او را «غیرقانونی» خواند و آن را نشانی از تلاش نتانیاهو برای حضور مشاوری حقوقی در کنار دولت دانست که «از خواستههای دولت تبعیت کند و اقدامات غیرقانونی دولت را مشروع جلوه دهد».
در پیشنویس قطعنامهای که هفته گذشته منتشر شد، وزیران کابینه این تصمیم را «ضروری» خواندند زیرا «دولت بههیچوجه به گالِی بهاراو میارا بهعنوان دادستان کل اعتماد ندارد.»
در نظام حکمرانی اسرائیل، دولت دادستان کل را برای یک دوره شش ساله منصوب میکند. با وجود این نقش مستقلی برای دادستان کل تعریف شده و وظیفه اصلی او دفاع از حاکمیت قانون است.
بهاراو میارا که از سال ۲۰۲۲ ماموریتش به عنوان دادستان کل را آغاز کرد، بهصراحت با بخشی از برنامههای قضایی نتانیاهو مخالفت میکرد و پیگیر پرونده فساد اجرایی او بود.
واشینگتنپست پیشبینی کرده است که این اقدام دولت اسرائیل، همزمان با افزایش انتقادهای داخلی علیه نتانیاهو و نارضایتی فزاینده ایالات متحده از نحوه مدیریت جنگ در غزه، به تنشها دامن میزند و به تقابل میان دولت و دیوان عالی این کشور خواهد انجامید.
دیوان عالی اکنون موظف است مشروعیت حقوقی این تصمیم کابینه را بررسی و حکم نهایی را صادر کند.
یِش عَتید، حزب مخالف دولت حاکم، بلافاصله پس از اعلام نتیجه رایگیری دولت دادخواستی برای جلوگیری از تصمیم تنظیم و به مراجع قضایی تسلیم کرد.
یائیر گولان، سیاستمدار و کهنهسرباز اسرائیلی که از مخالفان دولت حاکم است، بعدازظهر دوشنبه ۱۳ مرداد، همزمان با اعلام خبر برکناری دادستان کل حین تظاهرات برای آزادی گروگانها گفت: «این رایگیری در حالی انجام میشود که گروگانهای ما در تونلها در حال جان دادن هستند و جامعه اسرائیل از درون در حال فروپاشی است.»
انتشار ویدیوییهایی از دو گروگان مرد که بهشدت لاغر شدهاند و از مردم میخواهند آنها را نجات دهند، موجی از اعتراضهای خیابانی در تلآویو به راه انداخته است.
حماس و گروه جهاد اسلامی فلسطین با انتشار دو ویدیو، دو گروگان اسرائیلی را نشان میدهند که یکی از آنها نیمهبرهنه است و استخوانهایش بیرون زده، و دیگری روی تشکی دراز کشیده و ملتمسانه درخواست غذا میکند.
نتانیاهو مدتهاست که اصلاحات قضایی را در دستور کار دولت قرار داده است. این طرح از ابتدا مخالفتهای بسیاری را برانگیخت. بسیاری آن را غیرقانونی، حمله به نهاد دموکراسی در اسرائیل و زیر سوال بردن حاکمیت قانون ارزیابی کردند.
مخالفتها با این اصلاحات به حدی بود که در مقاطعی ائتلاف حاکم را تهدید میکرد و همراهان دولت به همین دلیل از نتانیاهو میخواستند آن را به تعویق بیاندازد.
کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل دوشنبه ۱۳ مرداد این خبر را به نقل از یکی از مقامات دفتر نخستوزیر اعلام کرد.
بر اساس گزارش رسانههای اسرائیلی، نتانیاهو قرار است سهشنبه کابینه امنیتی را برای تصمیمگیری در اینباره تشکیل دهد.
کانال ۱۴ اسرائیل اعلام کرد کابینه این کشور در مورد تصرف کامل نوار غزه تصمیمگیری خواهد کرد.
نتانیاهو دوشنبه در آغاز نشست کابینه اسرائیل گفت: «ما باید همچنان با هم بایستیم و با هم بجنگیم تا به همه اهداف جنگیمان برسیم: شکست دشمن، آزادی گروگانهایمان و تضمین اینکه غزه دیگر تهدیدی برای اسرائیل نخواهد بود.»
نخستوزیر اسرائیل پیشتر در واکنش به اقدام اخیر گروه مسلح حماس در انتشار ویدیوهایی از دو گروگان اسرائیلی باقیمانده در نوار غزه، اعلام کرد چنین اقداماتی برای در هم شکستن مردم و دولت اسرائیل است.
نتانیاهو یکشنبه ۱۲ مرداد در یک پیام ویدیویی خطاب به مردم اسرائیل گفت: «من هم مثل شما ویدیوهای حماس از پسران عزیزمان را دیدم و وحشت کردم. با خانوادههایشان تماس گرفتم، از طرف خودم، همسرم و از طرف شما آنها را در آغوش گرفتم.»
او افزود: «شما آنها را در زندانی تاریک میبینید اما هیولاهای حماس که اطرافشان هستند، بازوهای کلفت و گوشتی دارند. آنها هرچه برای خوردن نیاز دارند در اختیار دارند اما گروگانها را گرسنه نگه میدارند؛ درست همانطور که نازیها یهودیان را از گرسنگی میکشتند.»
احتمال تشدید حملات اسرائیل به غزه
روزنامه فایننشالتایمز گزارش داد دولت اسرائیل در حال بررسی گسترش عملیات نظامی به مناطق بیشتری از غزه است تا فشار بر حماس برای آزادی گروگانها افزایش یابد. همزمان، بیش از ۱۰۰ روزنامهنگار و عکاس بینالمللی خواهان دسترسی فوری و مستقل به غزه شدند.
فایننشالتایمز دوشنبه ۱۳ مرداد به نقل از یک مقام اسرائیلی نوشت دولت نتانیاهو در حال رایزنی با دولت آمریکا برای هماهنگی درباره این طرح است. هرچند به نظر میرسد گسترش عملیات نظامی در غزه احتمالا محکومیتهای بینالمللی علیه اسرائیل را تشدید خواهد کرد.
افزایش آمار مرگ فلسطینیها در پی تلاش برای دریافت کمک
مقامات بهداشتی فلسطینی اعلام کردند دستکم ۴۰ فلسطینی روز دوشنبه بر اثر تیراندازی و حملات هوایی اسرائیل در غزه کشته شدند؛ از جمله ۱۰ نفر که در تلاش برای دریافت کمک بودند.
همچنین پنج نفر دیگر بر اثر گرسنگی جان خود را از دست دادهاند و آژانسهای بشردوستانه نسبت به خطر گسترش قحطی در غزه هشدار میدهند.
طبق گفته امدادگران محلی، ۱۰ نفر در دو حادثه جداگانه در نزدیکی مراکز توزیع کمک متعلق به «بنیاد بشردوستانه غزه» در مناطق مرکزی و جنوبی غزه کشته شدند.
سازمان ملل اعلام کرده است که بیش از هزار نفر از ماه می امسال که بنیاد بشردوستانه غزه فعالیت خود را آغاز کرده، در تلاش برای دریافت کمک جان خود را از دست دادهاند.
فایننشالتایمز دوشنبه ۱۳ مرداد به نقل از یک مقام اسرائیلی نوشت دولت بنیامین نتانیاهو در حال رایزنی با دولت آمریکا برای هماهنگی درباره این طرح است.
هرچند به نظر میرسد گسترش عملیات نظامی در غزه احتمالا محکومیتهای بینالمللی علیه اسرائیل را تشدید خواهد کرد.
به گفته مقامهای حماس، کارزار نظامی اسرائیل در نوار غزه تاکنون بیش از ۶۰ هزار کشته برجای گذاشته است.
در همین حال، تداوم محدودیتهای اسرائیل بر ارسال کمکهای بشردوستانه به غزه با جمعیتی حدود ۲.۱ میلیون نفر، این باریکه را در آستانه «قحطی قریبالوقوع» قرار داده است.
یک مقام اسرائیل در این زمینه به فایننشالتایمز گفت: «این تصور تقویت شده که حماس علاقهای به توافق ندارد و بنابراین نخستوزیر اسرائیل در تلاش برای آزادی گروگانها از طریق تصمیمگیری نظامی است.»
او افزود این تصمیم «با ورود کمکهای بشردوستانه به مناطق خارج از میدانهای درگیری و در صورت امکان، به مناطقی خارج از کنترل حماس» همراه خواهد بود.
گیدون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، هم ۱۳ مرداد تاکید کرد: «میخواهیم جنگ در غزه را تمام کنیم، اما نه با شروط حماس.»
مذاکرات برای برقراری آتشبس ۶۰ روزه در غزه ماه گذشته پس از آن شکست خورد که آمریکا و اسرائیل مذاکرهکنندگان خود را از دوحه فراخواندند و حماس را متهم کردند که خواستار افزایش دامنه عقبنشینی نظامی اسرائیل از غزه و آزادی تعداد بیشتری از زندانیان فلسطینی شده است.
حماس بارها تاکید کرده خواهان تضمینهایی برای پایان کامل جنگ در چارچوب هرگونه توافق است.
هنوز تصمیم رسمی اتخاذ نشده است
یک مقام اسرائیلی دیگر به فایننشالتایمز گفت هنوز تصمیم رسمی درباره گام بعدی اتخاذ نشده و کابینه امنیتی نتانیاهو قرار است سهشنبه ۱۴ مرداد تشکیل جلسه دهد.
او تاکید کرد مواضع اخیر اسرائیل و ایالات متحده با هدف افزایش فشار بر حماس برای بازگشت به میز مذاکره صورت گرفته است.
مقامهای اسرائیلی و آمریکایی هفته گذشته اعلام کردند دیگر بهدنبال آتشبس موقت نیستند، بلکه خواستار توافقی کامل برای آزادی تمام گروگانها و خلع سلاح حماس هستند.
از زمان فروپاشی مذاکرات، دولت نتانیاهو گزینه گسترش عملیات نظامی به شهر غزه و مناطق مرکزی این باریکه را بررسی کرده است؛ مناطقی که بیشتر جمعیت این سرزمین بهطور اجباری به آن منتقل شدهاند.
در حال حاضر ارتش اسرائیل حدود ۷۵ درصد غزه را تحت کنترل دارد که بیشتر آن ویران شده است.
به گفته فایننشالتایمز، گسترش عملیات به مراکز جمعیتی باقیمانده احتمالا تلفات سنگینی میان غیرنظامیان بههمراه خواهد داشت و صدها هزار نفر دیگر را وادار به آوارگی دوباره خواهد کرد.
۱۰۰ روزنامهنگار خواستار دسترسی «فوری و بدون نظارت» رسانهها به غزه شدند
بیش از ۱۰۰ روزنامهنگار، عکاس و خبرنگار بینالمللی با امضای طوماری خواستار «دسترسی فوری، مستقل و بدون نظارت رسانههای خارجی به نوار غزه» شدند.
این طومار به امضای شماری از چهرههای برجسته رسانهای که برای سازمانهای خبری بینالمللی کار میکنند، رسیده است.
از جمله این افراد میتوان به کریستین امانپور و کلاریسا وارد، خبرنگاران سیانان، دن مککالین، عکاس برجسته جنگ، الکس کرافورد، خبرنگار ویژه اسکاینیوز و مهدی حسن، مجری سرشناس، اشاره کرد.
این اقدام بخشی از کارزاری با عنوان «آزادی برای گزارشگری» است که از سوی آندره لیون، عکاس برنده جوایز بینالمللی، راهاندازی شده است.
اسرائیل و حماس از آغاز جنگ در غزه تاکنون به خبرنگاران خارجی اجازه ندادهاند بهصورت مستقل از این باریکه و نبردهای جاری گزارش تهیه کنند.
امضاکنندگان این بیانیه هشدار دادند اگر «طرفهای درگیر» به این درخواست بیاعتنا باشند، از روزنامهنگارانی که بخواهند «به هر شیوه مشروعی، مستقلانه، گروهی یا با هماهنگی نهادهای بشردوستانه یا جامعه مدنی» وارد غزه شوند، حمایت خواهد شد.
