خبرگزاری بلومبرگ به نقل از دیپلماتهای آگاه گزارش داد که مقامهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی هفته آینده برای گفتوگو با مقامهای آمریکایی درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی به واشینگتن سفر خواهند کرد.
بر اساس این گزارش، دلیل این سفر افزایش نگرانیها از ناتوانی آژانس در ارائه گزارشی روشن درباره ذخایر اورانیوم با غنای نزدیک به درجه تسلیحاتی جمهوری اسلامی است.
سه دیپلمات که نخواستند نامشان فاش شود، به بلومبرگ گفتند این سفر پس از آن برنامهریزی شد که ماسیمو آپارو، معاون مدیرکل آژانس، در سفر اخیر خود به ایران نتوانست موافقت مقامهای جمهوری اسلامی برای ازسرگیری نظارتهای هستهای را به دست آورد.
بازرسان آژانس در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی در ماه ژوئن از ایران اخراج شدند؛ اقدامی که عملا به پایان نظارت بینالمللی بر ابعاد و اهداف توانمندیهای هستهای جمهوری اسلامی منجر شد.
جمهوری اسلامی همچنان تاکید دارد که خطرات شیمیایی و پرتوی در سایتهایی که هدف بمباران آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند، مانع از آن است که بازرسیهای آژانس از سر گرفته شود.
دیپلماتها به بلومبرگ گفتند که آژانس اکنون در حال گردآوری پروندهای شامل نمونههایی از تجربه بازرسان در مناطق با خطرات پرتوی است؛ از جمله فعالیت در ژاپن پس از فاجعه نیروگاه فوکوشیما دایایچی و ادامه ماموریت در بحبوحه جنگ اوکراین.
این دیپلماتها همچنین هشدار دادند که در صورت نبود یک راهحل مذاکرهای، سطح آگاهی و درک آژانس از برنامه هستهای جمهوری اسلامی بهطور فزایندهای کاهش خواهد یافت.
این پایگاه خبری جمعه ۳۰ مرداد اعلام کرد این سفر در شرایطی انجام میشود که نگرانیها درباره «ناتوانی آژانس در بررسی و حسابرسی از ذخایر اورانیوم نزدیک به درجه تسلیحاتی در ایران» افزایش یافته است.
سه دیپلمات که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، به بلومبرگ گفتند این سفر پس از آن برنامهریزی شد که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در تلاش اخیر خود برای جلب موافقت ایران بهمنظور از سرگیری نظارتها پس از جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی، ناکام ماند.
بر اساس این گزارش، این نهاد وابسته به سازمان ملل بیش از پیش در مورد بازگشت بازرسان خود به ایران ناامید شده است.
اخراج بازرسان در جریان جنگ اخیر جمهوری اسلامی و اسرائیل، عملا به نظارت بینالمللی بر گستره و هدف قابلیتهای هستهای جمهوری اسلامی پایان داد.
تهران همچنان تاکید دارد که خطرات شیمیایی و پرتوی در سایتهایی که بهوسیله آمریکا و اسرائیل بمباران شدند، مانع از سرگیری بازرسیهاست.
۲۰ مرداد، کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد ماسیمو آپارو، معاون مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پس از گفتوگو با مقامهای حکومت ایران در زمینه «نحوه تعامل آژانس و جمهوری اسلامی در شرایط جدید»، تهران را ترک کرد.
حضور آپارو در تهران بسیار کوتاه بود و به گفته غریبآبادی، هیات نمایندگی جمهوری اسلامی «مراتب انتقاد و اعتراض شدید خود نسبت به عدم ایفای مسئولیتهای آژانس» در جریان جنگ اخیر با اسرائیل را ابراز کرد.
همچنین در جریان این سفر، تهران به آپارو پیشنهاد داد که شاید بهزودی امکان بازدید از سایتهایی که تحت تاثیر حملات قرار نگرفتهاند (مانند نیروگاه اتمی ساخت روسیه در بوشهر)، فراهم شود.
بلومبرگ نوشت دسترسی به مجتمع اصلی سوخت هستهای ایران همچنان غیرممکن اعلام شده است.
با این حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارشنبه گفت: «ما نمیتوانیم همکاری با آژانس را بهصورت کامل قطع کنیم؛ اگر روزی نظام تصمیم بگیرد از انپیتی خارج شود، این کار را انجام خواهد داد؛ در حالی که فعلا تصمیم داریم در انپیتی بمانیم.»
سرنوشت اورانیوم غنیشده ایران
از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات اتمی در ایران، آژانس موفق به راستیآزمایی موجودی اورانیوم غنیشده در این مراکز نشده است.
جمهوری اسلامی به بازرسان اطلاع داده بود آماده انتقال این مواد نزدیک به درجه تسلیحاتی به مکانی اعلامنشده است.
ناتوانی در تایید وضعیت یا مکان این ذخیره، تردیدها را درباره اینکه آیا حملات واقعا توانمندی ایران را برای ساخت سلاح هستهای نابود کردهاند یا نه، بیشتر کرده است.
رایزنیهای هفته آینده آژانس در واشینگتن همزمان است با پایان مهلتی که سه کشور اروپایی آلمان، بریتانیا و فرانسه برای بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران تعیین کردهاند.
قدرتهای اروپایی تا پایان ماه جاری میلادی به تهران فرصت دادهاند تا مذاکرات را از سر بگیرد و اجازه بازرسیها را بدهد. در غیر این صورت، باید با اقدام شورای امنیت مواجه شود.
به گفته دادستان، متهم «سه عضو از دو خانواده، شامل یک زوج و یک دختر جوان را با اسلحه شکاری به قتل رسانده بود».
سهشنبه ۲۸ مرداد و همزمان با ادامه کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در هشتاد و دومین هفته با اعتصاب غذای زندانیان در ۴۹ زندان ایران نیز یک زندانی در شهرستان لارستان استان فارس، مقابل چشم مردم و در ملاء عام به چوبه دار آویخته شد.
تصاویر منتشر شده از این رویداد، حضور کودکان و نوجوانان را در محل اجرای این حکم به نمایش گذاشت.
سایت حقوق بشری هرانا زندانی اعدامشده در لارستان را «سجاد مولایی هکانی» معرفی کرد و نوشت: «این زندانی مهر سال گذشته به همراه همسر خود و با انگیزه سرقت، مادر و سه فرزند یک خانواده را در شهر بیرم به قتل رساندند. مولایی هکانی در این پرونده به اعدام در ملاء عام و همسرش مهسا اکبری، به اعدام محکوم شد.»
حکم اعدام اکبری نیز در شیراز به اجرا درآمد.
منابع حقوق بشری پیشتر اعلام کرده بودند در فاصله روزهای ۱۷ تا ۲۱ تیر ماه، اجرای حکم اعدام دستکم ۲۶ زندانی در زندانهای ایران ثبت شده است.
بر اساس این گزارشها، دو نفر از این زندانیان در شهرهای بوکان و میاندوآب، به دستور مقامات قضایی جمهوری اسلامی در ملاء عام به دار آویخته شدند. به این ترتیب جمهوری اسلامی در کمتر از ۵۰ روز گذشته، دستکم چهار اعدام را در ملاء عام به اجرا درآورده است.
اعدام این زندانیان با اتهامات مختلف از جمله «قتل شهروندان و نگهداری یا حمل مواد مخدر» صورت گرفته است.
فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، پنجم مرداد با ابراز نگرانی از افزایش گسترده اعدامها در ایران، اجرای صدها حکم مرگ را محکوم کرد و خواستار توقف فوری این روند شد.
واشینگتنپست و آسوشیتدپرس به نقل از مقامات آمریکایی و اسنادی که بررسی کردهاند، گزارش دادند که قریشی پیشنهاد کرده بود با خبرنگاران کشتهشده در غزه، ابراز همدردی و با جابهجایی اجباری فلسطینیها مخالفت شود.
آسوشیتدپرس گزارش داد که اخراج قریشی پس از شکایتهایی از سوی سفارت آمریکا در اورشلیم صورت گرفته است.
بر اساس این گزارشها، او چند روز بعد از این پیشنهاد، اخراج شد.
قریشی پیش از اخراج، بیانیهای برای رسانهها صادر کرد که در آن آمده است: «ما از جابهجایی اجباری فلسطینیها در غزه حمایت نمیکنیم.»
بر اساس گزارشهای منتشر شده، قریشی این جمله را تنظیم کرده و این جمله شبیه به اظهارات قبلی ترامپ و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییسجمهوری آمریکا در امور خاورمیانه بود که در ماه فوریه گفته بودند ایالات متحده به دنبال «طرح اخراج» فلسطینیان از غزه نخواهد بود.
واشینگتنپست نوشت که وزارت خارجه به مقامات دستور داده: «جمله مشخصشده با خط قرمز را حذف کنید.»
مقامات آمریکایی به این رسانه گفتند اخراج قریشی «پیامی هراسآور برای کارکنان وزارت خارجه فرستاده» مبنی بر اینکه «هرگونه پیامی که از ابراز طرفداری قوی از اسرائیل فاصله بگیرد حتی اگر مطابق با سیاست دیرینه ایالات متحده باشد، تحمل نخواهد شد».
واشینگتنپست هویت این مقامات را فاش نکرد.
بر اساس این گزارشها، وزارت خارجه هیچ دلیلی برای اخراج قریشی ارائه نکرده است.
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در این زمینه گفت: «ما در مورد ایمیلهای افشاشده یا ادعاها اظهار نظر نمیکنیم. وزارتخانه تحمل صفر برای کارمندانی دارد که با افشاگری مرتکب سوءرفتار میشوند .... کارمندان فدرال هرگز نباید ایدئولوژیهای سیاسی شخصی خود را بالاتر از دستور رییسجمهور منتخب مردم قرار دهند.»
قریشی به واشنگتنپست گفت که برای اخراجش هیچ توضیحی دریافت نکرده؛ امری که وزارت خارجه به دلیل وضعیت قراردادی او موظف به انجام آن نبوده است.
او گفت این حادثه پرسشهای نگرانکنندهای درباره موضع وزارتخانه نسبت به احتمال اخراج فلسطینیها از غزه برانگیخته است و افزود: «با وجود شهرت خوب و روابط کاری نزدیک با بسیاری از همکارانم، نتوانستم از این اختلافات جان سالم به در ببرم.»
قریشی تاکید کرد زبانی که او برای بیانیه رسانهای پیشنهاد کرده، از زمان روی کار آمدن ترامپ در ۲۰ ژانویه بارها از سوی وزارت خارجه تایید شده بود.
یک اختلاف دیگر
واشینگتنپست نوشت اختلاف دیگری در داخل وزارت خارجه آمریکا، اوایل همین ماه و پس از کشته شدن انس شریف، خبرنگار الجزیره و چندین خبرنگار دیگر در شهر غزه رخ داد.
اسرائیل اعلام کرد شریف عضو حماس بوده اما الجزیره این اتهام را رد کرد.
زمانی که مقامات درباره نحوه واکنش وزارت خارجه آمریکا به این حادثه میاندیشیدند، قریشی پیشنهاد کرد جملهای اضافه شود که میگفت: «ما برای از دست رفتن خبرنگاران سوگواری میکنیم و به خانوادههایشان تسلیت میگوییم.»
مدیریت وزارت خارجه در ایمیلی به تاریخ ۱۰ اوت با این جمله مخالفت کرد.
در این ایمیل آمده است: «نیازی به پاسخ نیست. اگر از اقدامات این فرد مطمئن نباشیم، نمیتوانیم تسلیت بفرستیم.»
یکی از مخالفان اصلی قریشی در وزارت خارجه، دیوید میلستین بوده که مشاور ارشد مایک هاکبی، سفیر ایالات متحده در اسرائیل است.
واشینگتنپست بنا به گفته مقامات آگاه نوشت که میلستین به قصد دفاع از دولت اسرائیل با کارکنان وزارتخانه درگیر میشده است.
میلستین به درخواست اظهار نظر پاسخ نداده است اما پیگوت انتقادها از میلستین را محکوم کرد و او را «مدافعی ارزشمند برای سیاستهای دولت ترامپ و مردم آمریکا» خواند.
«کارآموزی» قریشی در نایاک
واشینگتنپست افزود که نوع لحن ترامپ درباره اسرائیل از انتقادی تا به شدت حمایتی، متفاوت بوده و به گروههای مختلف اجازه داده که بگویند با او همسو هستند.
لورا لومر، یک مشاور غیررسمی ترامپ، چهارشنبه از قریشی انتقاد کرد و در حساب خود در ایکس، او را «یک جهادی مسلمان طرفدار رژیم ایران که بانایاک در ارتباط است» خواند.
قریشی گفت او در سال ۲۰۱۳ در شورای ملی ایرانیان آمریکا (نایاک) کارآموزی کرده است.
این روزنامه پنجشنبه ۳۰ مرداد به نقل از فعالان اجتماعی صحنههای ضعف و غش کردن دانشآموزان سر صف مدرسه را دلخراش توصیف کرد و نوشت: «این کودکان در عمل هیچ سوختی برای یادگیری ندارند و معلمان و مدیران بهدلیل نبود حتی یک بقالی در نزدیکی مدرسه، نمیتوانند برای آنها خوراکی تهیه کنند و اغلب ناچار میشوند پس از چنین اتفاقاتی، دانشآموزان را به خانه بفرستند.»
سوءتغذیه، معضل جدی در مدارس
روناک رستمی، فعال اجتماعی، به شرق گفت که سوءتغذیه به معضل جدی در مدارس تبدیل شده و بسیاری از کودکان با دلدرد، معدهدرد و ضعف عمومی مواجهاند و همین امر مانع استفاده موثر آنها از زمان کلاس میشود.
او اشاره کرد که بسیاری از دانشآموزان ساکن در روستاها از ساعت شش صبح یا زودتر خانه را ترک میکنند و تنها قوت غالبشان تکهای نان خشک و کمی کشک است که در مسیر مدرسه میخورند.
هشدارهای مکرر درباره سوءتغذیه کودکان
این اولین بار نیست که رسانهها در ایران نسبت به وضعیت سوءتغذیه کودکان هشدار میدهند.
پیشتر و بر اساس نتایج یک پژوهش میدانی که گروهی از مددکاران اجتماعی داوطلب و آموزشدیده انجام دادند، وضعیت مصرف لبنیات در میان کودکان در ایران نیز بحرانی گزارش شد.
بر اساس این پژوهش، تنها دو درصد کودکان روزانه لبنیات مصرف میکنند و ۵۰ درصد، هیچ لبنیاتی دریافت نمیکنند.
به این ترتیب، بخش بزرگی از خانوارهای ایرانی با مشکلات جدی در تامین تغذیه پایه، بهویژه پروتئین و لبنیات، مواجه هستند.
استانهای محروم
یک فعال مدنی در استان خوزستان که در گزارش پنجشنبه روزنامه شرق نامش ذکر نشده، درباره معضل گرسنه ماندن کودکان به وقت رفتن به مدرسه گفت: «سبک زندگی خانوادههای کمدرآمد جایی برای صبحانه خوردن برایشان باقی نمیگذارد.»
او افزود: «این بچهها صبحانه نمیخورند و علتش هم نوع زندگیای است که به آن خو گرفتهاند و جبر حاکم است. این خانوادهها صبح زود بیدار میشوند و پدر و مادر سراغ دامها یا کارهای کشاورزی میروند. بچهها هم یا در این مسیر به والدین کمک میکنند یا وظیفهشان نگهداری از سایر کودکان خانواده است.»
یک فعال اجتماعی در استان ایلام نیز به شرق گفت: «اینجا دیگر کسی به فکر صبحانه خوردن نیست. به فکرش هم باشند، پولی بابتش ندارند و کودکی که به طور کلی در شبانهروز تغذیه مناسبی ندارد، بدون صبحانه راهی مدرسه میشود.»
او افزود: «جایی که دانشآموز نیاز دارد از ذهن و فکر و بدنش بهطور توامان استفاده کند، سوختی ندارد که آن را بسوزاند. خود من بارها شاهد صحنههای دلخراشی از ضعف و بیحالی و حتی غش کردن بچهها سر صف مدرسه بودهام.»
فرهاد ثابتان، سخنگوی جامعه جهانی بهائی، در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «این نخستین بار است که حکومت از طریق پیامک دستور مصادره میدهد. آنچه شاهد آن هستیم چیزی جز خفهسازی اقتصادی جامعه بهائی نیست. خانوادهها یکشبه از معیشت خود محروم میشوند، بدون دادرسی، حتی بدون حکم دادگاه.»
بهائیان بزرگترین اقلیت دینی در ایران هستند و از زمان انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ به طور سیستماتیک تحت آزار و سرکوب قرار گرفتهاند. جمهوری اسلامی آیین بهائی را به رسمیت نمیشناسد و برخلاف مسیحیت، یهودیت یا زرتشتیگری، آن را «فرقه» با ادعای ارتباطات خارجی مینامد؛ اتهاماتی که پیروان این آیین رد میکنند.
به گفته جامعه جهانی بهائی، مصادرهها شامل خانهها، خودروها و سایر داراییها است و بر اساس اصل ۴۹ قانون اساسی انجام میشود؛ اصلی که برای بازگرداندن اموال حاصل از دزدی یا قاچاق مواد مخدر در نظر گرفته شده، اما به گفته ثابتان در عمل «برای غارت دارایی شهروندانی که هیچ جرمی جز بهائی بودن ندارند» سوءاستفاده میشود.
براساس گزارش سخنگوی جامعه جهانی بهائی، خانوادهها با پیامک تهدید شدند که باید خود را به دادگاه معرفی کنند وگرنه بازداشت خواهند شد. برخی بعدتر متوجه انسداد حسابهای بانکی، مسدود شدن معاملات تجاری و محدودیت در فروش اموال خود شدند. در چندین مورد حتی پروندههای قضایی در سامانه رسمی ابلاغ قوه قضاییه ثبت نشده و این موضوع مانع دسترسی متهمان و وکلایشان به اطلاعات پروندهها شده است.
این مصادرهها در حالی صورت میگیرد که مقامهای جمهوری اسلامی فشارها بر جامعه بهائی را افزایش داده و آنان را بدون ارائه مدرک به جاسوسی برای اسرائیل متهم میکنند. هزاران ملک متعلق به بهائیان از زمان انقلاب سال ۵۷ مصادره شده است، اما فعالان حقوق بشر میگویند اتکا به پیامک، مرحلهای آشکارتر و غیرشخصیتر از سرکوب را نشان میدهد.
ثابتان تاکید کرد که بیشتر هدفگیریها در اصفهان متوجه زنان است؛ زنانی که بسیاری از آنها در آموزش و خدمات اجتماعی فعالاند: «این شاید اتفاقی نباشد. پس از جنبش زن، زندگی، آزادی، حکومت فشارها بر زنان را بهطور کلی افزایش داده و حالا زنان بهائی نیز به همان شکل هدف قرار گرفتهاند. مادران و آموزگاران از توانایی تامین خانواده یا داشتن زندگی عادی محروم میشوند.»
بر اساس دادههای خبرگزاری حقوق بشر (هرانا) در آمریکا، بهائیان بیش از ۷۰ درصد از کل موارد نقض حقوق اقلیتهای دینی در ایران طی سه سال گذشته را تشکیل میدهند. دستکم ۲۸۴ بهائی در پنج سال اخیر بازداشت شدهاند و در مجموع به ۱۴۹۵ سال زندان محکوم شدهاند.
ثابتان گفت: «کاری که حکومت ایران میکند معادل صدور حکم اعدام تدریجی است. شاید دیگر مانند سالهای ابتدایی انقلاب بهائیان را اعدام نکنند، اما با محروم کردن آنها از کار، دارایی و کرامت، در تلاشاند جامعه ما را از میان ببرند.»
