چین قصد دارد پس از اجلاس سازمان همکاری شانگهای یک رژه نظامی برگزار کند. هرچند هدف این مراسم «گرامیداشت پایان جنگ جهانی دوم» اعلام شده است، اما تحلیلگران حضور رهبران کشورهای مشهور به «محور آشوب» در این مراسم را حاوی پیامهایی ضمنی از سوی چین به غرب میدانند.
روزنامه بریتانیایی گاردین، دوشنبه ۱۰ شهریور، در گزارشی به امضای هیات تحریریه این رسانه، حضور شی جینپینگ، رهبر چین در کنار رهبران کشورهایی چون روسیه، کرهشمالی، ایران و میانمار، کشورهایی که بیشترین تحریمهای آمریکا را تحمل میکنند، «نمایشی از قدرت نظامی و دیپلماتیک پکن» در بحبوحه مذاکرات حساس تجاری با ایالات متحده تلقی میکند.
این مقاله حضور ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، و مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی در کنار شی جینپینگ را تکمیل شدن چهارگانهای نامیده که تحلیلگران سیاسی و اقتصادی غربی آن را «محور آشوب» توصیف کردهاند.
گاردین یکی از نقاط عطف این مراسم را دوری جستن رهبران غربی از آن عنوان کرده است.
تنها دو نفر از سران دولتهای غربی در رژه پیروزی چین حضور دارند: رابرت فیتسو، نخستوزیر اسلواکی، که با وجود عضویت کشورش در اتحادیه اروپا در جنگ اوکراین از پوتین حمایت میکند.
دیگری الکساندر ووچیچ، رییسجمهوری صربستان، که با وجود تاکید بر تعهد کشورش به پیوستن به اتحادیه اروپا، به دنبال روابط خوب با روسیه و چین است.
به نوشته گاردین، کارشناسان سیاسی میگویند که این رژه با هدف نشان دادن نفوذ شی جینپینگ بر کشورهایی طراحی شده است که مصمم به بازترسیم نظم جهانی تحت رهبری غرب هستند.
آلفرد وو، مدرس سیاستگذاری عمومی در دانشگاه ملی سنگاپور، به این روزنامه گفته است: «شی جینپینگ تلاش میکند نشان دهد که بسیار قدرتمند است، نفوذ دارد و در چین مورد استقبال قرار میگیرد. زمانی که شی فقط یک رهبر منطقهای بود، به پوتین نگاه میکرد و الفبای رهبری را از او میآموخت. اما حالا او یک رهبر جهانی است.»
این رسانه بریتانیایی با اشاره به حضور نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه در اجلاس شانگهای و همینطور در رژه پیروزی، بهویژه در شرایطی که رابطه دهلینو واشینگتن بر سر افزایش ۵۰ درصدی تعرفههای آمریکا بر صادرات به تیرگی گراییده است، زمانبندی این برنامهها را فرصتی ویژه برای چین ارزیابی کرده است.
گاردین، به نقل از مایکل کوگلمن، تحلیلگر جنوب آسیا نوشته است: «مودی در لحظهای به چین آمد که روابط هند و چین در حال تثبیت است و روابط هند و آمریکا به تیرگی گراییده است. این تصویری قدرتمند از چین ارائه میدهد. البته مطمئن نیستم آمریکاییها هنوز بهخوبی فهمیده باشند که در چنین مدت کوتاهی، چه میزان اعتماد را از دست دادهاند.»
نیویورکتایمز، به نقل از چهار مقام آمریکایی که به شرط ناشناس ماندن با این رسانه مصاحبه کردهاند، نوشته است که ابلاغیه وزارت امور خارجه آمریکا روز ۱۸ اوت (۲۷ مرداد) برای سفارتخانهها ارسال شد.
به گفته آنها، بر اساس این ابلاغیه ورود بسیاری از فلسطینیهای مهاجر و فلسطینیهای ساکن در کرانه باختری به ایالات متحده با انواع ویزاهای غیرمهاجرتی دستکم بهطور موقت ممنوع شده است.
این مقامهای آمریکایی همچنین گفتند که در روزهای اخیر به افسران کنسولی دستور داده شد که ویزای غیرمهاجرتی متقاضیانِ دارای گذرنامه فلسطینی را با استناد به بند جی-۲۲۱ قانون مهاجرت و تابعیت سال ۱۹۵۲ رد کنند.
به نقل از نیویورکتایمز وقتی از این بند استفاده میشود که بررسیهای بیشتری درباره متقاضی نیاز باشد. مقامهای پیشین آمریکایی به این رسانه گفتهاند که استفاده گسترده از این بند «در عمل معادل با رد کامل» درخواست ویزای فلسطینیهاست.
این محدودیتها شامل فلسطینیهای دارای تابعیت دوگانه که از گذرنامههای دیگر استفاده میکنند یا کسانی که قبلا ویزا گرفتهاند، نمیشود.
این سیاستِ تازه فراتر از محدودیتهایی است که پیشتر برای متقاضیان دریافت ویزا از غزه اعلام شد. دولت آمریکا ۲۵ مرداد اعلام کرد که صدور ویزای بازدیدکننده برای حدود دو میلیون فلسطینی ساکن باریکه غزه را متوقف کرده است.
علاوه بر این، وزارت امور خارجه ایالات متحده هفته پیش گفت که با هدف «پاسخگو نگه داشتن تشکیلات خودگردان و سازمان آزادیبخش فلسطین» و به دلیل «پایبند نبودن آنها به تعهداتشان در مسیر چشمانداز صلح» به مقامهای فلسطینی برای حضور در مجمع عمومی سالانه سازمان ملل ویزا نخواهد داد.
این مجمع ماه آینده در شهر نیویورک برگزار میشود.
شی جینپینگ، رهبر چین، یکشنبه نهم شهریور، با استقبال از رهبرانی چون نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، تلاش کرد این گردهمایی را به نمایشی از همگرایی غیرهمسو با غرب بدل کند.
نیویورکتایمز این نشست را که با حضور بیش از ۲۰ رهبر جهانی آغاز شد، فرصتی برای شی میداند تا «کشورهای متحد را از آمریکا دور کند» و با فراخواندن کشورهایی چون هند که در جنگ تعرفهای با ایالات متحده است، در کنار کشورهایی مانند ترکیه و مصر که شریک آمریکا به شمار میآیند، به واشینگتن بگوید: «دیگر شما تصمیمگیرنده نیستید.»
دیوید پیِرسون، خبرنگار نیویورکتایمز، که برای پوشش این رویداد مهم به تیانجین رفته، با اشاره به اینکه سیاستهای اخیر ایالات متحده در تعامل با دیگر کشورها «سیستم اتحاد آمریکا را بر هم زده است»، این تغییر را «فرصتی باورنکردنی» برای چین میداند تا «دوستان را از ایالات متحده دور کند.»
مجله تایم نیز در تحلیلی مشابه نوشته است که هرچند آمریکا سالها با این امید که هند بتواند سدی در برابر قدرت فزاینده اقتصادی و نظامی چین شود، میکوشید روابط خود با هند را بهبود دهد، اما اعمال تعرفههای سختگیرانه دونالد ترامپ علیه دهلینو، احتمال نزدیک شدن بیشتر هند به چین را افزایش داده است.
دیدار شی با مودی؛ دیدار دو شریک، نه رقیب
شی در حاشیه نخستین روز از نشست شانگهای با نارندرا مودی دیدار کرد و گفت که دو کشور پرجمعیت جهان باید یکدیگر را «شریک بدانند نه رقیب».
او بر «تقویت اعتماد متقابل» تاکید کرد و افزود: «ما نباید تهدیدی برای هم باشیم، بلکه باید فرصتهایی برای توسعه یکدیگر بیافرینیم.»
مجله تایم این اظهارات را اشارهای ظریف به تعرفههای سختگیرانه ترامپ علیه هند میداند. بهویژه که مودی در واکنش به این اظهارات شی گفت که هند و چین «باید به دنبال خودمختاری راهبردی باشند و روابطشان نباید از دریچه کشور ثالثی دیده شود.»
تعرفه ۵۰ درصدی ترامپ بر کالاهای هندی خشم گستردهای در این کشور ایجاد کرده است. پیوُش گویال، وزیر تجارت هند، جمعه هفتم شهریور، در نخستین اظهارنظر خود پس از اعمال تعرفههای ۵۰ درصدی گفت: «هند نه هرگز تسلیم خواهد شد و نه هرگز ضعیف به نظر خواهد رسید.»
به گزارش رویترز، مودی در دیدار با شی بر تعهد کشورش به بهبود روابط با چین و ضرورت حفظ صلح و ثبات در مرز مورد مناقشه دو کشور تاکید کرد.
از سوی دیگر، شی گفت: «ما نباید اجازه دهیم موضوع مرزی، کلیت روابط چین و هند را تعریف کند.»
وزارت امور خارجه هند نیز بهتازگی اعلام کرد که «وضعیت در مرز به سمت عادیسازی حرکت میکند.»
تمایل دو کشور به حل مناقشه مرزی که حدود ۷۰ سال ادامه داشته است، نشانه دیگری از قصد آنها بر صفآرایی در برابر ایالات متحده است.
جینپینگ در برابر دونالد؛ چه کسی رهبر جهان است؟
به نقل از مجله تایم، هرچند گرایش مودی به سوی چین میتواند ضربهای راهبردی به ایالات متحده تلقی شود؛ اما چین از برگزاری این نشست هدف بزرگتری را دنبال میکند: «تقویت جایگاه شی بهعنوان یک رهبر جهانی و مقابله با نفوذ غرب در امور جهانی».
نیویورکتایمز از زاویهای دیگر به این رویارویی میپردازد و رویکرد «فرش قرمز برای پوتین، تعرفهها برای مودی» را شگفتانگیز و آن را «به نفع چین» میداند.
به باور دیوید پیِرسون، چین به دلیل پایبندیاش به پوتین پس از جنگ اوکراین تحت فشار آمریکا بود،اما با حضور یافتن پوتین در خاک آمریکا و قدم گذاشتنش بر فرش قرمزی که ترامپ برای او گشود، دیگر از سوی ایالات متحده احساس فشاری نمیکند.
به گفته او، زمانی بود که ایالات متحده و اروپا عرضهکننده ثبات در جهان بودند، اما حالا، در سایه سیاستهای دولت جدید آمریکا «ثباتِ جهانی دیگر امری بدیهی نیست» و به همین دلیل، ثباتی که چین در سایه رهبری شی عرضه میکند «ارزش بالایی پیدا کرده است.»
شی در مراسم خوشامدگویی به رهبران ۲۰ کشور حاضر در نشست شانگهای به نقش چین تحت رهبری خود در ایجاد ثبات جهانی نوین اشاره کرد.
او گفت که در قرن گذشته «بیثباتی، عدم قطعیت و عوامل غیرقابل پیشبینی در جهان به شکل چشمگیری افزایش یافته» و به همین دلیل سازمان همکاری شانگهای به «نیروی مهمی در پیشبرد ساخت نوعی جدید از روابط بینالملل و جامعهای با آیندهای مشترک برای بشریت» تبدیل شده است.
محور مسکو-پکن؛ نمایش همگرایی
نمایش استقبال شی از پوتین در رسانههای دولتی روسیه و چین با نمایش خوشامدگویی به دیگر رهبران دنیا متفاوت بود.
گاردین در این باره نوشته است: «شی و پوتین، که با کاروانی از سیاستمداران بلندپایه و نمایندگان تجاری وارد تیانجین شد، یکدیگر را بهگرمی در برابر دوربینها در آغوش کشیدند و سپس با کمک مترجم وارد گفتوگویی طولانی و پُر حرارت شدند.
لیم چوآنتیونگ، پژوهشگر موسسه مطالعات پیشرفته آسیا در دانشگاه توکیو، در گفتوگو با این رسانه، این صحنهآرایی را نشانهای از تداوم مشارکت «نامحدود» شی و پوتین میداند و اینکه دو کشور هنگام مقابله با دشمن مشترک، یعنی ایالات متحده، صفوف خود را به هم نزدیکتر کردهاند.
او گفت: «تا زمانی که دشمن مشترک [ایالات متحده] شکست نخورده باشد، همکاریِ نامحدود چین و روسیه ادامه خواهد یافت. این همکاری همچنین نظمی جهانی را برجسته میکند که فراتر از ایالات متحده وجود دارد.»
سخنگوی نظامی حوثیها دوشنبه ۱۰ شهریور گفت این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی یک نفتکش را در دریای سرخ هدف حمله موشکی قرار داده است.
شرکت امنیت دریایی امبری بریتانیا شامگاه یکشنبه ۹ شهریور از وقوع انفجاری در نزدیکی این کشتی خبر داد و نوشت در این حادثه آسیبی به اسکارلت ری یا سرنشینان آن وارد نشد و کشتی به مسیر خود ادامه داد.
مرکز عملیات تجاری دریایی بریتانیا نیز اعلام کرد این حادثه در حدود ۶۴ کیلومتری جنوبغربی بندر ینبع عربستان سعودی رخ داد.
بر اساس این گزارش، در نزدیکی محل حادثه جسمی ناشناس به آب افتاد و صدای انفجار مهیبی شنیده شد.
شرکت امبری همان زمان ارزیابی کرد کشتی حادثهدیده با «الگوی اهداف مورد نظر حوثیهای یمن» مطابقت دارد.
از سال ۲۰۲۳، حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی در یمن اقدام به حمله به کشتیهایی در دریای سرخ کردهاند که آنها را وابسته به اسرائیل میدانند. حوثیها دلیل این حملات را حمایت از فلسطینیها در غزه عنوان کردهاند.
رهبر حوثیها ۹ شهریور اعلام کرد این گروه به حملات خود علیه اسرائیل ادامه خواهد داد.
عبدالملک الحوثی وعده داد این گروه «اسرائیل را با موشکها و پهپادها هدف قرار خواهند داد» و این حملات را تشدید خواهند کرد.
او افزود حملات اخیر اسرائیل به تضعیف حوثیها منجر نمیشود و جنگجویان آن را «دلسرد نخواهد کرد».
در پی حمله هوایی اخیر ارتش اسرائیل به صنعا، پایتخت یمن، تنها چهار وزیر از کابینه تحتحمایت حوثیها زنده ماندند.
این عملیات که یکی از مرگبارترین حملات اسرائیل علیه رهبری حوثیها عنوان شده، منجر به کشته شدن اکثر مقامهای ارشد دولت حوثیها شد.
حوثیهای یمن تایید کردند احمد غالب الرهوی، نخستوزیر، و چند وزیر این گروه در حمله اخیر اسرائیل به ساختمانی در صنعا جان باختند.
ینبع یک شهر بندری در ساحل غربی عربستان سعودی در دریای سرخ است.
ریاض رهبری ائتلافی را بر عهده داشت که از اوایل سال ۲۰۱۵ یک کارزار نظامی در یمن برای دفاع از دولت مورد حمایت جامعه بینالمللی در برابر حوثیها که پایتخت صنعا را در سال ۲۰۱۴ تصرف کرده بودند، آغاز کرد و این کارزار نظامی پس از اعلام آتشبس با حوثیها پایان یافت.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۶ اردیبهشت اعلام کرد ایالات متحده بمباران مواضع حوثیهای یمن را متوقف میکند.
به گفته او، این تصمیم در پی موافقت حوثیها با توقف حملات به کشتیهای آمریکایی گرفته شده است.
به گفته ارتش اسرائیل، این ساختمان همچنین محل سکونت یکی از اعضای حزبالله به نام محمد حسین قاسم بود که حدود یک هفته پیش کشته شد.
نیروهای اسرائیلی او را در حال بازسازی زیرساختهای حزبالله در این منطقه شناسایی کرده بودند.
ارتش اسرائیل میگوید تمامی فعالیتهای حزبالله در این منطقه نقض توافقی است که در ماه نوامبر میان اسرائیل و لبنان حاصل شده بود.
۷ شهریور نیز ارتش اسرائیل اعلام کرد احمد نعیم معتوق، از فرماندهان ارشد نیروی «نخبه رضوان» حزبالله لبنان، در حملهای هوایی به منطقه صیر الغربیه در جنوب این کشور کشته شد.
ارتش اسرائیل این عملیات را نیز بخشی از مجموعهای از اقدامات علیه حزبالله و در واکنش به نقض توافقات آتشبس از سوی این گروه توصیف کرد.
دولت لبنان اوایل ماه جاری با طرح تحت حمایت آمریکا برای خلع سلاح حزبالله از سوی ارتش لبنان موافقت کرد، هرچند این گروه اعلام کرده که در برابر آن مقاومت خواهد کرد.
دولت لبنان اوایل ماه اوت از ارتش خواسته بود تا پایان همان ماه طرحی برای خلعسلاح حزبالله، و همچنین سلاحهای موجود در اردوگاههای فلسطینی، تهیه کند.
دفتر نخستوزیر لبنان اعلام کرده که هیات دولت در روز ۵ سپتامبر برای بررسی این طرح تشکیل جلسه خواهد داد.
فرمانده ارتش لبنان، رودولف هیکل، جمعه اعلام کرد که ارتش این کشور بهزودی «ماموریتهای حساسی» را آغاز خواهد کرد؛ ماموریتهایی که بهگفته ناظران، در راستای اجرای برنامه دولت لبنان برای خلعسلاح گروه حزبالله تا پایان سال جاری و با حمایت آمریکا انجام میشود.
ژنرال هیکل در بیانیهای تاکید کرد که ارتش تمام اقدامات لازم را برای موفقیت این ماموریتها اتخاذ خواهد کرد، در حالیکه حفظ صلح داخلی و امنیت غیرنظامیان نیز در اولویت قرار دارد.
او این اظهارات را در جریان نشستی با فرماندهان ارشد ارتش بیان کرد و افزود: «ارتش در آستانه مرحلهای حساس قرار دارد که در آن ماموریتهایی مهم و تأثیرگذار انجام خواهد داد.»
فون در لاین یکشنبه ۹ شهریور در گفتوگو با روزنامه فایننشالتایمز، ارائه تضمینهای امنیتی به اوکراین را «بسیار مهم و کاملا حیاتی» توصیف کرد.
او گفت: «دونالد ترامپ به ما اطمینان داده که آمریکا بخشی از پشتوانه امنیتی اوکراین خواهد بود و این تعهد بارها مورد تاکید قرار گرفته است.»
فون در لاین با اشاره به توافق اتحادیه اروپا و واشینگتن درباره چارچوب تضمینهای امنیتی افزود کمیسیون اروپا در حال بررسی اختصاص منابع مالی جدید برای حمایت پایدار از نیروهای مسلح اوکراین است.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است. از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
رییس کمیسیون اروپا همچنین گفت: «ما نیاز داریم معماری صلح برای همه روشن باشد. سپس میخواهیم با رییسجمهور ترامپ در یک نشست دیدار کنیم و به او بگوییم این وضعیت را چگونه میبینیم.»
پیشتر در هفتم شهریور، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، تاکید کرد گفتوگوهای شرکای کییف پیرامون تضمینهای امنیتی این کشور باید بهسرعت به سطح رهبران کشورها ارتقا یابد و رییسجمهوری آمریکا نیز در آن مشارکت داشته باشد.
زلنسکی افزود انتظار دارد در روزهای آینده گفتوگوهای خود با رهبران اروپایی را درباره تعهداتی مشابه آنچه در چارچوب ناتو تعریف میشود، ادامه دهد.
حمایت اروپا از اوکراین پس از جنگ هم ادامه دارد
رییس کمیسیون اروپا در ادامه مصاحبه خود با فایننشالتایمز گفت حمایتهای مالی اتحادیه اروپا از اوکراین، از جمله کمکهای بودجهای، باید «حتی در دوران صلح نیز ادامه یابد».
فون در لاین اضافه کرد اتحادیه اروپا پس از پایان جنگ نیز به تامین مالی آموزش سربازان اوکراینی ادامه خواهد داد.
وزیران دفاع اتحادیه اروپا پیشتر در هفتم شهریور اعلام کردند در صورت برقراری آتشبس، ماموریت آموزشی نظامی این اتحادیه میتواند در داخل خاک اوکراین ادامه یابد.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پس از نشست این وزیران در کپنهاگ گفت: «خوشحالم که امروز حمایت گستردهای برای گسترش ماموریت نظامی اتحادیه اروپا بهمنظور ارائه آموزش و مشاوره در داخل اوکراین پس از هرگونه آتشبس وجود دارد.»
پوتین به گفتههای خود پایبند نیست
رییس کمیسیون اروپا در ادامه مصاحبه خود از مواضع ولادیمیر پوتین در خصوص مناقشه اوکراین انتقاد کرد.
فون در لاین در این رابطه گفت: «ترامپ خواهان صلح است، اما پوتین حاضر به مذاکره نیست و به گفتههای خود پایبند نمیماند.»
پایگاه خبری اکسیوس هشتم شهریور به نقل از منابع آگاه در کاخ سفید گزارش داد ترامپ بهطور جدی در حال بررسی تعلیق تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین است.
بر اساس این گزارش، کاخ سفید از عدم پیشرفت روند صلح پس از نشست ترامپ با پوتین در آلاسکا ناراضی است و کشورهای اروپایی را مسئول بنبست موجود میداند.
