حدود ۳۰ رهبر جهان روز پنجشنبه در نشستی با حضور ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، درباره آینده تضمینهای امنیتی به کییف در صورت برقراری آتشبس با روسیه گفتوگو خواهند کرد. هدف این نشست آن است که رهبران اروپایی و متحدانشان حمایت ایالات متحده را برای این طرحها جلب کنند.
این نشست که بهصورت حضوری و مجازی برگزار میشود، شامل رهبران اروپایی و همچنین ترکیه، استرالیا و کانادا است. کشورهای شرکتکننده ماهها درباره کمکهای نظامی خود به اوکراین مذاکره کردهاند، اما اختلافها بر سر نقش آمریکا مانع پیشرفت شده است. بسیاری از دولتها تاکید کردهاند هرگونه نقش نظامی اروپا نیازمند تضمین امنیتی واشینگتن است؛ موضوعی که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، تاکنون تعهد روشنی درباره آن نداده است.
مواضع فرانسه و اروپا
امانوئل ماکرون، رئیسجمهوری فرانسه، در کنفرانسی مشترک با زلنسکی در پاریس گفت رهبران ائتلاف روز پنجشنبه طرحهای امنیتی آمادهشده از سوی ارتشها را تایید خواهند کرد. او افزود: «اروپاییها آمادهاند تضمینهای امنیتی به اوکراین بدهند و این به معنای تعهد ما به صلحی پایدار برای اوکراین و اروپا است. اکنون باید دید روسیه تا چه اندازه در این مسیر صادق است.»
دو مقام اروپایی تایید کردند که جزئیات فنی طرحها تکمیل شده است، هرچند توضیح بیشتری ارائه نکردند. هدف اصلی این اقدامات، ارسال پیامی سیاسی به ترامپ عنوان شده است؛ بهویژه در شرایطی که از زمان دیدار او با ولادیمیر پوتین در ماه اوت، پیشرفتی در مذاکرات مستقیم صلح میان مسکو و کییف حاصل نشده است.
نقش آمریکا و ناتو
به گفته منابع دیپلماتیک، استیو ویتکوف، فرستاده ویژه آمریکا، نیز در نشست پاریس حضور خواهد داشت و برخی رهبران پس از پایان جلسه با ترامپ تماس خواهند گرفت. مارک روته، دبیرکل ناتو، ابراز امیدواری کرد بهزودی روشن شود آمریکا چه سهمی در تضمینهای امنیتی خواهد داشت و گفت این موضوع زمینه را برای تعامل فشردهتر با واشینگتن فراهم میکند.
صلح دور از دسترس
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، روز چهارشنبه گفت اگر «عقل سلیم غالب شود» امکان پایان جنگ از طریق مذاکره وجود دارد، اما هشدار داد آماده است در صورت لزوم با زور جنگ را به پایان برساند.
مقامهای غربی تاکید کردهاند مهمترین عنصر تضمینها ادامه حمایت قوی از ارتش اوکراین خواهد بود. همچنین بحث درباره تشکیل یک نیروی بینالمللی برای اطمینانبخشی به کییف در داخل کشور و مناطق همسایه مطرح شده است. اما رهبران اروپایی تصریح کردهاند چنین نیرویی تنها در صورت حمایت آمریکا امکانپذیر است.
تردیدها درباره آینده
جان فورمن، وابسته دفاعی پیشین بریتانیا در کییف و مسکو، گفت: «برای زلنسکی مهم است که دقیقاً بداند چه چیزی روی میز است.» او افزود: «درک روزافزونی وجود دارد که صلح نیازمند ارتشی قوی و حمایت بلندمدت اروپاست، و اوکراین احتمالاً نمیتواند تنها بر کمک فوری متحدان برای مقابله با حمله مجدد روسیه تکیه کند.»
فورمن نتیجه گرفت: «تمام این اقدامات صرفاً آمادهسازی برای صلحی است که به دلیل دیپلماسی نامنسجم ترامپ و نبود گفتوگوهای واقعی همچنان موهوم و دور از دسترس است.»
این سیستم پیشتر موفق شده بود همهگیری کوویدـ۱۹، رقابت آمریکا و چین و حتی موج تحولات رباتیک را پیشبینی کند.
به گزارش این رسانه، پروژه از سال ۲۰۱۸ در وزارت اطلاعات اسرائیل تحت مسئولیت یسرائیل کاتس آغاز شد، و اکنون زیر نظر وزارت نوآوری، علم و فناوری فعالیت دارد و بهگفته گیلا گملیل، وزیر پیشین اطلاعات، نمادی از «برتری فناورانه اسرائیل» محسوب میشود.
دکتر ویکتور ئسرائیل، رئیس ارشد بخش پروژه، به واینت گفت: «هدف ما شناسایی روندهای نوظهور جهانی و ایجاد تصویری جامع برای دولت است. اسرائیل نمیتواند خود را از تحولات جهانی جدا بداند و باید پیش از برخورد امواج تغییرات، آماده شود.»
بنابراین گزارش، این برنامه در واقع از چهار سامانه تشکیل شده است که هرکدام بر پایه فناوریهای متفاوت ساخته شده و بهصورت موازی فعالیت میکنند. نخستین سامانه که چهار سال پیش راهاندازی شد، روندهای اجتماعی و سیاسی را شناسایی میکند. دومی که آن هم چهار سال است در حال اجراست، بر فناوریهای آینده تمرکز دارد. سومی که در ماههای اخیر عمدتاً برای وزارت دفاع عملیاتی شده، زنجیرههای تأمین را تحلیل میکند. چهارمین سامانه و شاید پیشرفتهترین آنها، «هورایزن لاین»، همچنان در دست توسعه است.
به نوشته واینت، پروژه با بودجهای تنها چهار تا پنج میلیون شِکِل اداره میشود اما از فناوریهای پیچیده یادگیری ماشین و مدل «هوش مصنوعی چندعاملی» بهره میبرد. در این مدل، هر «عامل» متخصص یک حوزه است و با دیگر عوامل وارد بحث میشود تا در نهایت گزارشی کامل همراه با نمودارها و منابع منتشر کند. با این حال، پژوهشگران انسانی همچنان در تعریف پرسشها و بازبینی خروجی نقش دارند.
سامانه «هورایزن لاین» تنها به هشدار دادن بسنده نمیکند، بلکه برای وزارتخانههای مختلف توصیههای سیاستی نیز ارائه میدهد. برای نمونه، زمانی که رباتیک انساننما بهعنوان یک روند نوظهور شناسایی شد، این سامانه به وزارت اقتصاد پیشنهاد کرد برای راهاندازی خطوط تولید خودکار آماده شود و به وزارت رفاه توصیه کرد استفاده از رباتها در خدمات مراقبت از سالمندان را بررسی کند.
طبق گزارش واینت، ارزیابی اخیر تیم نشان میدهد جهان تا سال ۲۰۳۵ از نظم تکقطبی تحت سلطه آمریکا به سمت نظم چندقطبی در حرکت است. تضعیف مدلهای اقتصادی، افزایش نابرابری اجتماعی و بازگشت جنگهای دولتی از جمله روندهای شناساییشده هستند؛ امری که در جنگ اوکراین، درگیریهای خاورمیانه و تنشهای چین و تایوان قابل مشاهده است.
کارشناسان پروژه بر این باورند رقابت آمریکا و چین ساختاری و بلندمدت است و نمیتوان آن را صرفاً محصول سیاستهای یک دولت دانست.
این گزارش حتی احتمال «جنگ جهانی سوم» را مطرح میکند؛ نه لزوماً بهصورت یک جنگ واحد بلکه در قالب زنجیرهای از درگیریهای منطقهای. دکتر تسرائیل گفت: «تغییر نظم جهانی همواره با جنگهای بزرگ همراه بوده است. امروز نیز نشانههای مشابهی دیده میشود.»
او هشدار داد اسرائیل باید برای یک دوره طولانی بیثباتی آماده شود و روابط راهبردی خود را با هند، اروپا و کشورهای ایندوپاسیفیک تقویت کند.
به نوشته واینت، این سامانه در حوزه آموزش نیز بحثهایی را برانگیخته است. کارشناسان پیشنهاد دادهاند دروس مدارس تغییر کند تا با عصر هوش مصنوعی همخوان شود. با وجود این، مسئولان اذعان دارند که در پیشبینی روندهای فرعی احتمال خطا وجود دارد.
ئسرائیل در پاسخ به پرسشی درباره توانایی سامانه برای پیشبینی رویدادهایی همچون حمله هفتم اکتبر گفت: «هیچ فناوری نمیتوانست چنین رویدادی را هشدار دهد. محدودیت سیستم همین است و اگر یافتهها هم نادیده گرفته شوند، نتیجهای نخواهد داشت.»
واینت مینویسد که اسرائیل با این ابزار تلاش میکند خود را برای آیندهای پر از بحران، بیثباتی و احتمالاً نظم جهانی تازه آماده کند؛ آیندهای که ممکن است با جنگها و بحرانهای گسترده همراه باشد.
بهگزارش خبرگزاری رویترز، ماریا زاخارووا پنجشنبه در نشست خبری هفتگی خود اعلام کرد: «روسیه هیچ مداخله [نیروی نظامی] خارجی در اوکراین را بررسی نخواهد کرد؛ اقدامی که اساساً غیرقابل قبول است و امنیت را تضعیف میکند.»
این واکنش پس از آن بیان شد که اورسولا فوندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، در گفتوگویی با فایننشال تایمز فاش کرد اتحادیه اروپا در حال تهیه «طرحهای دقیق» برای اعزام نیروهای چندملیتی به اوکراین است؛ اقدامی که بهگفته او بخشی از تضمینهای امنیتی پس از جنگ و با پشتوانه توانمندیهای ایالات متحده خواهد بود.
با این حال، این اظهارات با مخالفت جدی آلمان روبهرو شد. بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، روز دوشنبه سخنان فوندرلاین را «زودهنگام» خواند و رد کرد.
روسیه بارها تاکید کرده است که هرگونه مداخله نظامی خارجی در اوکراین را تهدیدی مستقیم علیه امنیت خود قلمداد میکند. این موضعگیری تازه نیز در شرایطی مطرح میشود که جنگ اوکراین وارد سومین سال خود شده و تنشها میان مسکو و غرب همچنان رو به افزایش است.
فون در لاین: اروپا «طرحی دقیق» برای اعزام نیرو به اوکراین تدوین کرده است
اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، در گفتوگو با فایننشالتایمز اعلام کرد اتحادیه اروپا «طرحی دقیق» برای اعزام نیرو به اوکراین تدوین کرده و با واشینگتن بر سر ارائه تضمینهای امنیتی به کییف به توافق رسیده است.
او تاکید کرد این تضمینها «کاملاً حیاتی» هستند و کمکهای مالی و آموزشی اروپا حتی پس از صلح نیز ادامه خواهد یافت. فون در لاین افزود دونالد ترامپ بارها تعهد داده که آمریکا بخشی از پشتوانه امنیتی اوکراین خواهد بود و کمیسیون اروپا نیز در حال بررسی منابع مالی جدید برای حمایت پایدار از ارتش اوکراین است.
او تصریح کرد معماری صلح باید روشن باشد و سپس رهبران اروپا با ترامپ دیدار کنند تا دیدگاه خود را توضیح دهند. ولودیمیر زلنسکی نیز تاکید کرده مذاکرات درباره تضمینهای امنیتی باید به سطح رهبران ارتقا یابد و مشابه چارچوب ناتو باشد.
اتحادیه اروپا همچنین قصد دارد پس از پایان جنگ به تأمین مالی آموزش نیروهای اوکراینی ادامه دهد. وزیران دفاع اروپا اعلام کردند در صورت برقراری آتشبس، ماموریت آموزشی اتحادیه در خاک اوکراین پیش خواهد رفت. کایا کالاس نیز از حمایت گسترده از این ایده خبر داد.
فون در لاین در ادامه، ولادیمیر پوتین را متهم کرد که حاضر به مذاکره نیست. همزمان، اکسیوس گزارش داد کاخ سفید از نبود پیشرفت در روند صلح پس از دیدار ترامپ و پوتین در آلاسکا ناراضی است و اروپا را عامل بنبست میداند.
به گزارش این روزنامه، یک منبع مصری به العربی الجدید گفت که در چارچوب نقش میانجیگرانه قاهره در مذاکرات آتشبس غزه، درخواست رسمی برای فراهمکردن اقامت نیمهدائم نخاله در پایتخت مصر مطرح شده است؛ اقدامی که هدف آن حفاظت از او در برابر حملات احتمالی اسرائیل عنوان شده است.
اسرائیل هیوم نوشت همزمان با این تحولات، کشورهای دیگر نیز تدابیر امنیتی تازهای برای رهبران حماس اتخاذ کردهاند. بهویژه ترکیه اخیراً حفاظت از مقامهای ارشد این گروه را تقویت کرده و علاوه بر افزایش شمار محافظان، پروتکلهای امنیتی سختگیرانهتری را به اجرا گذاشته است.
این روزنامه افزود در لبنان نیز شرایط تغییر کرده است. شماری از رهبران شاخه لبنانی حماس به دلیل ادامه حملات اسرائیل، دفاتر خود را ترک کرده و به مکانهای امن منتقل شدهاند. یک مقام ارشد حماس به العربی الجدید گفت که مقامهای چند کشور محل اقامت رهبران این گروه هشدار دادهاند سطح مراقبتهای امنیتی را بهطور جدی افزایش دهند.
به گفته این مقام، دولتهای میزبان از رهبران حماس و جهاد اسلامی خواستهاند با تشدید اقدامات حفاظتی، خطر حملات احتمالی اسرائیل را کاهش دهند؛ اقدامی که شامل استفاده بیشتر از محافظان شخصی و تجهیزات امنیتی پیشرفته میشود.
در همین حال، منابع آگاه به اسرائیل هیوم گفتند دستگاه امنیت داخلی حماس هفته گذشته هشدار امنیتی ویژهای برای رهبران خود در خارج از فلسطین صادر کرده است. این هشدار تاکید داشت که اسرائیل بهطور هدفمند شایعاتی درباره عملیات ترور منتشر میکند تا هم فضای روانی و رسانهای را متشنج کند و هم افکار عمومی را برای اقدامات احتمالی آینده آماده سازد.
این روزنامه نتیجه گرفت که چنین شرایطی از نگرانی فزاینده رهبران گروههای فلسطینی حکایت دارد؛ نگرانیای که پس از سلسله حملات اخیر اسرائیل در لبنان تشدید شده و آنها را به تغییر مکان و اتخاذ تدابیر بیسابقه واداشته است.
اسرائیل هیوم در پایان نوشت تثبیت حضور تقریباً دائمی نخاله در قاهره و همزمان سختگیرانهتر شدن شرایط امنیتی در دیگر کشورها نشان میدهد تهدیدهای اسرائیل برای ترور سران گروههای فلسطینی اکنون جدیتر از هر زمان دیگری تلقی میشود.
در یکی از آخرین موارد، یسرائیل کاتص، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد ابوعبیده، سخنگوی گردانهای عزالدین قسام، در حمله هوایی ارتش اسرائیل به محله ریمال در شهر غزه کشته شد.
گفته او، این عملیات با همکاری شینبت انجام گرفت و از مهمترین ضربات اخیر علیه حماس به شمار میرود. رسانههای فلسطینی تایید کردند که ابوعبیده و افراد حاضر در آپارتمان هدف، در این حمله کشته شدند و دستکم پنج تن جان باختند.
گفته میشود این کشتی حامل مواد مخدر غیرقانونی بوده است.
این حمله که روز سهشنبه انجام شد، نخستین اقدام نظامی از زمان استقرار ناوهای جنگی آمریکا در منطقه به دستور دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، به شمار میرود. جزئیات زیادی از این عملیات منتشر نشده و هنوز روشن نیست چه مبنای حقوقی برای آن در نظر گرفته شده یا چه نوع مواد مخدر در کشتی وجود داشته است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز گفت این عملیاتها ادامه خواهند داشت: «داراییهای ما در آسمان، آب و روی کشتیها فعال هستند. این ماموریتی بسیار جدی است و تنها به همین حمله ختم نمیشود.» او هشدار داد هر فرد یا گروه دیگری که در این آبها بهعنوان «تروریست مواد مخدر» شناخته شود، با سرنوشتی مشابه روبهرو خواهد شد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در مکزیکوسیتی نیز گفت: «رئیسجمهوری ایالات متحده جنگی را علیه سازمانهای نارکوتروریستی آغاز کرده است و چنین حملاتی باز هم تکرار خواهد شد.»
ترامپ روز سهشنبه مدعی شد سرنشینان کشتی از اعضای باند جنایی «ترن د آرآگوا» بودهاند؛ گروهی که واشینگتن آن را در فوریه گذشته در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد. او روز بعد افزود «مقادیر عظیمی مواد مخدر» در قایق کشف شده و «نوارهایی از مکالمات خدمه» در دست است.
با این حال، پنتاگون تاکنون هیچ توضیحی درباره هویت سرنشینان یا چرایی کشتن آنها نداده است. مری الن اوکانل، کارشناس حقوق بینالملل از دانشگاه نوتردام، این اقدام را ناقض اصول بنیادین حقوق بینالملل دانسته و گفته است: «ایالات متحده هیچ حقی برای کشتن عمدی این مظنونان نداشت.»
استراتژی آمریکا در منفجر کردن کشتیهای مظنون به جای توقیف و بازداشت خدمه اقدامی کمسابقه است و یادآور روشهای این کشور در نبرد با گروههایی مانند القاعده محسوب میشود. هماکنون هفت ناو جنگی و یک زیردریایی هستهای آمریکا با بیش از ۴۵۰۰ ملوان و تفنگدار دریایی در منطقه حضور دارند.
هگست در ادامه سخنان خود نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا را «پادشاه یک دولت مافیایی مواد مخدر» خواند و هشدار داد که او باید نگران باشد. دولت ترامپ ماه گذشته جایزه اطلاعات منجر به بازداشت مادورو را به ۵۰ میلیون دلار افزایش داد.
مقامهای ونزوئلا این حضور نظامی را مقدمهای برای مداخله علیه کشورشان توصیف کردهاند. مادورو ترامپ را به تلاش برای «تغییر رژیم» متهم کرده است. در مقابل، ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، از حمله آمریکا حمایت کرد و آن را اقدامی «برای نجات جانها» در ونزوئلا و ایالات متحده دانست.
او گفت: «ترامپ مادورو را همان چیزی میبیند که هست: رئیس یک رژیم نارکوتروریستی که کشور ما را نابود کرده، منطقه را بیثبات ساخته و به تهدیدی واقعی برای امنیت آمریکا تبدیل شده است.»
مقامهای ونزوئلا همچنین ویدیوی منتشرشده از انفجار یک قایق تندرو در دریا را ساختگی و تولیدشده با هوش مصنوعی دانستند، اما بررسی اولیه رویترز نشانهای از دستکاری نشان نداد.
در همین حال، حتی بخشی از اپوزیسیون ونزوئلا نیز تردیدهایی را درباره این عملیات مطرح کرده است. انریکه کاپرلیس، نامزد پیشین ریاستجمهوری، گفت: «چطور مطمئن شدند ۱۱ نفر در قایق بودند؟ آیا آنها را شمردند؟ چطور فهمیدند ونزوئلاییاند؟ آیا کارتهای شناساییشان روی آب شناور بود؟»
