اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، خبر داد با حمایت آمریکا و اردن، طرحی برای برقراری آرامش در استان دروزینشین سویدا تدوین شده است. این استان در تیرماه صحنه درگیریهای خونین فرقهای بود.
او سهشنبه ۲۵ شهریور در نشستی خبری در دمشق گفت: «دولت سوریه نقشه راهی شفاف برای اقدام تدوین کرده که هدف آن تقویت عدالت و بازسازی اعتماد است.»
شیبانی افزود این طرح شامل پاسخگو کردن عاملان حمله به غیرنظامیان، جبران خسارات واردشده به آسیبدیدگان و «آغاز روند آشتی داخلی» است.
وزیر خارجه سوریه افزود همزمان با اجرای این طرح، سازمان ملل متحد نیز تحقیقات خود را درباره خشونتهای مرگبار سویدا به انجام خواهد رساند.
در این نشست خبری، ایمن الصفدی، وزیر خارجه اردن و تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، نیز حضور داشتند.
خشونتهای مرگبار سویدا ۲۲ تیر با رویارویی میان دروزیها و بادیهنشینان سنیمذهب آغاز شد، اما بهسرعت شدت گرفت و به مداخله نیروهای دولتی و همچنین جنگجویان قبایل از دیگر مناطق سوریه انجامید.
مقامهای حکومت سوریه میگویند نیروهای دولتی با هدف توقف درگیریها در سویدا وارد عمل شدند.
با این حال، شاهدان عینی و گروههای دروزی نیروهای دولتی را متهم میکنند که در عمل جانب بادیهنشینان را گرفتند و حقوق دروزیها را بهطور جدی نقض کردند.
بر اساس گزارش دیدهبان حقوق بشر سوریه، درگیریهای سویدا بیش از دو هزار کشته برجای گذاشت که از این تعداد، ۷۸۹ غیرنظامی دروزی «به دست نیروهای وزارت دفاع و کشور [سوریه] بهطور فراقانونی اعدام شدند».
حمایت اردن و آمریکا از اقدامات دولت سوریه
وزیر خارجه اردن در نشست خبری مشترک با همتای سوری خود و فرستاده ویژه آمریکا، حمایت کشورش را از تلاشها برای بازگشت آرامش به سویدا اعلام کرد.
صفدی گفت یک «سازوکار مشترک سوری-اردنی-آمریکایی» اجرای این نقشه راه را تضمین خواهد کرد.
فرستاده ویژه آمریکا نیز اقدام اخیر دولت سوریه را «تاریخی» خواند و گفت واشینگتن میکوشد از طریق همکاری با کشورهای همسایه، «رشتههای کمک، تفاهم و حمایت را در یک چارچوب تازه به هم پیوند دهد».
باراک افزود: «گمان میکنم امروز نقطه عطف مهمی برای هر سه ما به شمار میرود.»
مقامهای حکومت سوریه صبح ۲۵ شهریور از ایجاد سمت جدیدی تحت عنوان ریاست امنیت داخلی شهر سویدا خبر دادند و اعلام کردند یکی از اعضای جامعه دروزی برای تصدی این جایگاه منصوب شده است.
در ماههای اخیر، روابط میان جامعه دروزی و حکومت دمشق با تنشهای فزایندهای همراه بوده و این اقلیت مذهبی حتی خواستار جدایی از سوریه شده است.
اسرائیل نیز در واکنش به این تحولات، در چندین نوبت با حمله به مواضع دولت سوریه از دروزیها پشتیبانی کرده است.
این رسانه به نقل از سرهنگ دوم ل.، فرمانده تیپ ۸۱۰ ارتش اسرائیل که مسئولیت حملات در رشتهکوههای جبلالشیخ در منطقه حائل میان اسرائیل و سوریه را بر عهده دارد، نوشته است که این تیپ بخش بزرگی از زیرساختهای ارتش سوریه را که در دوران اسد ساخته شده بود نابود کرده است تا «به دست دشمن» نیفتند.
او میگوید: «تکلیف روشن است. این منطقه که برای اسرائیل محوطهای دفاعی به شمار میآید باید پاکسازی شود و ما به بهترین شیوه آن را مدیریت کنیم.»
بخشهایی از جنوب سوریه، از جمله منطقه کوهستانی هرمون که بخشی از رشتهکوههای جبلالشیخ به شمار میآید، پس از سقوط حکومت اسد تحت کنترل اسرائیل است.
فرمانده دیگری که در این گزارش به نام سرهنگ دوم س. شناخته میشود تاکید کرده است که این عملیات پاکسازی تنها به مناطق مرزی محدود نمیشود و نیروهای تحت فرماندهی او در «عمق خاک سوریه» نیز ماموریتهایی با هدف «خارج کردن مهمات در سریعترین زمان ممکن» داشتهاند.
واینت با اشاره به پذیرش جهانی احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه، موضع ارتش اسرائیل در قبال «جهادی سابق» را «همچنان نماینده ایدئولوژی افراطی» توصیف کرده و به نقل از سرهنگ دوم ل. نوشته است: «هنوز دقیقا نمیدانیم دشمن کیست، دشمن هنوز در حال شکلگیری است. ما آنچه پشت ظاهر کتوشلواری الشرع است را میبینیم. تا وقتی اوضاع آنجا تثبیت نشود، حضورمان برای پاک نگه داشتن منطقه حیاتی است و ما باید برای هر احتمالی آماده باشیم.»
این گزارش همچنین به نقل از یک افسر ارشد ارتش اسرائیل به تحرکات ارتش در روستاهای دروزینشین سوریه اشاره کرده و نوشته است که ارتش اسرائیل میکوشد اصطکاک با جمعیت محلی در این مناطق را به حداقل برساند، چون میداند «رفتار گرم و استقبال دروزیها ممکن است بهسرعت تغییر کند.»
دروزیهای جنوب سوریه که در ماههای اخیر با نیروهای نظامی حکومت کنونی سوریه درگیر شدند، بهطور تاریخی به حکومت اسرائیل نزدیکاند و حمایت اسرائیل از آنها در درگیریهای ابتدای تابستان این گروه را به اسرائیل نزدیکتر کرده است.
ورود اسرائیل این درگیریها را به مرحله دیگری کشاند. اسرائیل ادعا کرد که حملات هوایی علیه مواضعی در دمشق با هدف دفاع از اقلیت دروزی انجام شده است. پس از این حملات، احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه اعلام آتشبس کرد و نیروهای سوریه ۲۸ تیر از استان سویدا خارج شدند.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، رسانههای محلی سوریه مدعی شدند ۱۸ خودروی نظامی ارتش اسرائیل وارد روستاهای «سیسیون» و «جمله» شدند و عملیات بازرسی خانه به خانه برای کشف سلاح را انجام دادند. اسکاینیوز عربی نیز بامداد یکشنبه از این یورش خبر داد.
این گزارشها در حالی منتشر میشود که هفته گذشته رسانههای دولتی سوریه از حمله هوایی اسرائیل به حومه شهر حمص خبر دادند؛ حملهای که به گفته آنها انبارهای مهمات و موشک در پایگاههای ارتش سوریه را هدف گرفت و یک مرکز پدافند هوایی را نیز منهدم کرد.
به نوشته اسرائیل نشنالنیوز، تصاویر و گزارشهای بعدی نشان دادند که اسرائیل حملات هوایی دیگری را در نزدیکی بندر لاذقیه انجام داده و انفجارهایی اطراف این شهر رخ داده است.
در اواخر اوت نیز یک منبع نظامی سوری ادعا کرده بود نیروهای ارتش اسرائیل در پایگاه نظامی «الکسوه» در جنوب دمشق مستقر شدهاند. به گفته این منبع، دهها سرباز اسرائیلی به همراه تجهیزات جستوجو بیش از دو ساعت در پایگاه حضور داشتند و سپس محل را ترک کردند. همزمان با این گزارشها، خبرهایی از حملات هوایی اسرائیل در منطقه الکسوه نیز منتشر شد.
ارتش اسرائیل در واکنش به این ادعاها اعلام کرد «درباره گزارشهای خارجی اظهارنظر نمیکند.» اما ساعاتی بعد، یسرائیل کاتص، وزیر دفاع این کشور، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «نیروهای ما در همه جبههها، روز و شب، برای امنیت اسرائیل در حال عملیات هستند.»
به گزارش اسرائیل نشنالنیوز، مجموعه این تحولات در حالی رخ میدهد که دامنه تنشهای نظامی اسرائیل در سوریه طی هفتههای اخیر گسترش یافته و حملات هوایی و زمینی این کشور بار دیگر نگرانیها درباره ورود به مرحله تازهای از رویارویی را افزایش داده است.
الشرع: در حال مذاکره با اسرائیل برای دستیابی به یک توافق امنیتی هستیم
پیش از این احمد الشرع، رئیسجمهوری موقت سوریه، اعلام کرد دمشق در حال مذاکره با اسرائیل برای توافق امنیتی بر اساس قرارداد جداسازی ۱۹۷۴ است تا به خروج نیروهای اسرائیلی از مناطق اشغالی پس از سقوط بشار اسد در دسامبر گذشته منجر شود. او تاکید کرد سوریه همچنان به این توافق پایبند است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، اسرائیل از زمان سقوط اسد صدها حمله در خاک سوریه انجام داده اما دولت جدید واکنشی نشان نداده است. الشرع همچنین گفت نیروهایش در مسیر سرنگونی اسد مذاکرات محرمانهای با روسیه داشتهاند. به نوشته تایمز اسرائیل، دمشق و تلآویو از ۱۹۴۸ در وضعیت جنگیاند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، الشرع در گفتوگو با شبکه دولتی «الاخباریه» گفت این مذاکرات بر اساس توافق جداسازی سال ۱۹۷۴ انجام میشود؛ توافقی که پس از جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۷۳ شکل گرفت و مرزهای تحت نظارت سازمان ملل در بلندیهای جولان را تعیین کرد.
او تاکید کرد اسرائیل گمان کرده سوریه پس از سقوط اسد از این توافق خارج شده است، «اما ما از نخستین لحظه بر پایبندی خود به آن تاکید کردیم.»
بنابر این گزارش، اسرائیل از زمان سقوط اسد صدها حمله هوایی در خاک سوریه انجام داده و حتی به جنوب این کشور نیز نفوذ کرده است. مقامات تازه دمشق تاکنون واکنشی به این حملات نشان ندادهاند.
الشرع همچنین فاش کرد که نیروهای تحت امر او در جریان پیشرویها برای سرنگونی اسد وارد مذاکرات محرمانه با روسیه شدند. او گفت: «وقتی به حما رسیدیم، گفتوگوهایی با روسیه انجام شد و در نبرد حمص، مسکو بهعنوان بخشی از توافق، از میدان عقب نشست.»
به نوشته تایمز اسرائیل، سوریه و اسرائیل از سال ۱۹۴۸ تاکنون در وضعیت جنگی به سر میبرند و هیچگاه روابط دیپلماتیک میان دو کشور برقرار نشده است.
فرمانده سنتکام با احمد الشرع در دمشق دیدار کرد
در تحولی دیگر، دریادار براد کوپر، فرمانده سنتکام، و توماس باراک، سفیر و فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، در دمشق با احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه دیدار کردند.
سنتکام در بیانیهای اعلام کرد کوپر و باراک از الشرع بابت نقش او در مقابله با داعش تشکر کردند و گفتند نابودی این گروه خطر حملات به خاک آمریکا را کاهش داده و به تحقق چشمانداز دونالد ترامپ درباره «خاورمیانهای پررونق و سوریهای پایدار در صلح با همسایگان» کمک میکند.
این دو مقام همچنین از همکاری دمشق در بازگشت شهروندان آمریکایی قدردانی کرده و بر ادامه تلاشها برای حمایت از اهداف آمریکا در منطقه، از جمله ادغام گروههای مسلح سوری در ارتش دولت جدید این کشور، تاکید کردند.
در بیانیه سنتکام آمده است که طرفین توافق کردند دیدارهای منظم داشته باشند تا بر تداوم تمرکز بر مقابله با داعش در سوریه اطمینان حاصل شود.
دفتر ریاستجمهوری سوریه نیز تایید کرد که الشرع و فرمانده سنتکام درباره منافع مشترک و تقویت پایههای امنیت و ثبات در سوریه و منطقه گفتوگو کردند.
تلویزیون دولتی سوریه هم گزارش داد دو طرف در این دیدار درباره چشمانداز همکاریهای سیاسی و نظامی و گسترش کانالهای ارتباطی میان دمشق و واشینگتن در سطوح مختلف مذاکره کردند.
سنتکام جمعه ۲۱ شهریور با انتشار بیانیهای نوشت که در جریان این دیدار، کوپر و باراک از الشرع بهخاطر حمایت او در مقابله با داعش در سوریه تشکر کردند.
در این بیانیه آمده است: «از بین بردن تهدید داعش در سوریه خطر حمله داعش به خاک ایالات متحده را کاهش میدهد و همزمان به تحقق چشمانداز رییسجمهوری ترامپ درباره یک خاورمیانه پررونق و یک سوریه پایدار که با خود و همسایگانش در صلح باشد، کمک میکند.»
بر اساس این گزارش، کوپر و باراک از سوریه برای حمایت از بازگشت شهروندان آمریکایی داخل این کشور تمجید کردند.
آنان همچنین متعهد شدند که تلاشهایی را که اهداف ایالات متحده در خاورمیانه را پشتیبانی میکند، از جمله مذاکرات برای ادغام گروههای مسلح مختلف سوریه در ارتش دولت جدید سوریه، ادامه دهند.
این سه مقام متعهد شدند که در آینده دیدارهایی داشته باشند تا اطمینان حاصل شود هر دو کشور تمرکز خود را بر مقابله با داعش در سوریه حفظ کنند.
همزمان، ریاست جمهوری سوریه نیز تایید کرد احمد الشرع و فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا درباره «منافع مشترک و تقویت پایههای امنیت و ثبات در سوریه و منطقه» گفتوگو کردند.
همچنین تلویزیون دولتی سوریه، دو طرف درباره «چشمانداز همکاریهای سیاسی و نظامی و گسترش کانالهای ارتباطی میان دمشق و واشینگتن در سطوح مختلف» گفتوگو کردند.
سفر کوپر به مصر
کوپر پیش از سفر به دمشق، کوپر، به مصر سفر کرده و با عبدالفتاح السیسی رییسجمهوری این کشور و مقامات نظامی مصر دیدار کرد.
این اولین سفر دریابد کوپر به منطقه در مقام فرمانده جدید سنتکام بود.
او همچنین از تمرین نظامی مشترک بینالمللی «ستاره درخشان ۲۵» بازدید کرد؛ این تمرین به رهبری مصر و با مشارکت بیش از ۴۰ کشور برگزار شد.
کوپر درباره این مانور گفت: «ستاره درخشان نشاندهنده سطح بالای پیچیدگی، حرفهایگری و هماهنگی در میان نیروهای شرکتکننده است. این تمرین یکی از پیچیدهترین رزمایشهای چندملیتی جهان بهشمار میرود و نقش رهبری مصر در گرد هم آوردن این تعداد کشور را بهخوبی منعکس میکند.»
کوپر در اوایل ماه گذشته میلادی سمت فرماندهی ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) را بر عهده گرفت و جانشین ژنرال کوریلا شد.
او پیش از سوریه و مصر، به لبنان و اسرائیل نیز سفر کرد.
