در پی تلاشهای دمشق برای بازسازی اقتصادی، فروشگاه رسمی شرکت اپل در دسترس شهروندان سوری قرار گرفت. در تحولی دیگر، سیستم بانکی این کشور نیز طی امضای قراردادی با شرکت خدمات مالی مسترکارت به دنبال توسعه زیرساختهای بانکی و بازگشت به شبکههای پرداخت جهانی است.
طبق اعلام شرکت اپل پس از لغو برخی تحریمهای ایالات متحده علیه سوریه و معافیت جدید وزارت بازرگانی آمریکا با عنوان «صلح و شکوفایی سوریه» محصولات این شرکت از ۱۱ شهریور بهطور رسمی و از طریق فروشگاه مجاز اپل در سوریه عرضه میشوند.
به دنبال این تغییرات، کاربران سوری میتوانند بدون نیاز به ویپیاِن به اپاستور، فروشگاه آنلاین رسمی اپل، یا اشتراک خدمات مرتبط با محصولات این شرکت دسترسی پیدا کنند.
افزون بر این، بانک مرکزی سوریه بهتازگی توافقی با شرکت مسترکارت، ادارهکننده یکی از بزرگترین شبکههای پرداخت الکترونیکی در جهان، امضا کرده است. دو منبع بانکی سوری به رسانهها گفتهاند که این توافق بر توسعه زیرساختهای پرداخت دیجیتال و صدور کارتهای بانکی محلی و بینالمللی متمرکز است.
مسترکارت ۱۴ سال پیش، در پی فشار تحریمهای غرب علیه دولت بشار اسد به دلیل سرکوب اعتراضهای مسالمتآمیز شهروندان، از سوریه خارج شد. تحلیلگران بهاتفاق بر این باورند که آغاز همکاری مجدد این شرکت با سوریه میتواند اقتصاد سوریه را ظرف مدتی کوتاه متحول کند.
در صورت اجرایی شدن این توافق، سیستم پرداخت بانکهای سوریه مدرن خواهد شد و اعتبار جهانی آنها افزایش خواهد یافت. به دنبال این تغییرات، شهروندان سوری که سالهاست با تکیه بر پول نقد زندگی میکنند و از دسترسی به سیستم بانکی جهانی محرومند، میتوانند داخل و خارج از کشورشان از کارتهای اعتباری استفاده کنند.
تحریمهای گسترده علیه حاکمیت استبدادی سوریه سبب فروپاشی سیستم مالی در این کشور شد و اقتصاد آن را تحت فشاری شدید قرار داد. طبق گزارش سازمان ملل هنگام فروپاشی حکومت اسد، از هر ۱۰ سوری، ۹ نفر زیر خط فقر بودند.
پس از سقوط بشار اسد، بخش قابل توجهی از تحریمهای ایالات متحده علیه سوریه لغو شد. مجوز «صلح و شکوفایی در سوریه» هم برای صادرات رده خاصی از محصولات فنآوری که حساسیت امنیتی آنها «پایین» تلقی میشود، معافیتهایی در نظر گرفته است.
به نقل از وبسایت اپل، از آنجا که بیشتر محصولات این شرکت از نظر امنیتی «کمحساسیت» به شمار میآیند، صادرات آنها به سوریه تسهیل شده است.
با این حال، اپل تاکید کرده است که وزارت خارجه ایالات متحده هنوز نام سوریه را از فهرست «کشورهای حامی تروریسم» حذف نکرده است. این بدان معناست که محدودیتها علیه برخی گروهها یا نهادهایی در این کشور همچنان برقرار است و معافیتهای تجاری جدید، تعامل با «کاربرانِ ممنوع» را شامل نمیشود.
به دلیل تحریمهای جهانی علیه سوریه، محصولات اپل با چندین واسطه و بهندرت در دسترس کاربران سوری قرار میگرفت و کاربران برای دسترسی به اپاستور مجبور بودند از ویپیان استفاده کنند.
عبیده ابوقیدر، تولیدکننده محتوا و سلبریتی سوری در حوزه فنآوری که در شبکههای اجتماعی به نام عبیده-اِی کِی شناخته میشود، بهتازگی ویدیویی منتشر کرده است که نشان میدهد کاربران اپل در این کشور اکنون میتوانند بدون نیاز به ویپیان از دستگاههای خود استفاده کنند.
در ماه مارس گذشته، اپل پرچمی را که در دوران بشار اسد استفاده میشد، با پرچم استقلال سوریه جایگزین کرد. این پرچم پیشتر از سوی معترضان ضداسد استفاده میشد و دولت کنونی سوریه هم آن را
به عنوان پرچم رسمی کشور اعلام کرده است.
افزون بر این اقدامات، وزارت ارتباطات سوریه در ماههای گذشته از پروژهای با عنوان «سیلکلینک» رونمایی کرد که در همکاری با شرکتهای جهانی شکل گرفته است و بر توسعه زیرساخت فیبر نوری و ایجاد یک مرکز اینترنت منطقهای در کشور متمرکز است.
به گزارش رویترز، ترامپ پنجشنبه سوم مهر با تاکید بر این که «قرار است تجارت بیشتری انجام دهیم» گفت: «ما درباره اف-۳۵اس، هالک بانک و طیف وسیعی از موضوعات بحث خواهیم کرد.»
مقامهای آمریکایی تایید کردند که سند تفاهمنامهای برای چند معامله تسلیحاتی با ترکیه از جمله فروش جنگندههای اف-۱۶ تنظیم شده است، اما نام اف-۳۵ در آن ذکر نشده چرا که فروش آنها به دلیل باقی ماندن سامانه موشکی اس-۴۰۰ روسی در ترکیه همچنان غیرقانونی است.
ترامپ گفت اگر نشست با اردوغان «خوب» پیش برود، تحریمها «تقریبا بلافاصله» لغو خواهد شد.
همگرایی در سوریه، اختلاف بر سر اسرائیل
ترامپ و اردوغان که هر دو از سوی منتقدان در کشورشان به تمرکزگرایی متهم میشوند، در موضوع سوریه مواضع مشترکی پیدا کردهاند و اکنون هر دو از دولت مرکزی در این کشور حمایت میکنند اما در مورد حملات اسرائیل به غزه اختلاف نظر دارند؛ آنکارا این حملات را «نسلکشی» مینامد، موضوعی که میتواند به مانعی در گفتوگوهای دو طرف تبدیل شود.
تلاش برای تقویت توان هوایی ترکیه
ترکیه، دومین ارتش بزرگ ناتو، بهدنبال افزایش توان هوایی خود در برابر تهدیدهای فزاینده در خاورمیانه، مدیترانه شرقی و دریای سیاه است.
آنکارا علاوه بر پیگیری خرید ۴۰ فروند اف-۱۶، درخواست تجهیزات پیشرفته و اصلاحات فنی برای این جنگندهها را مطرح کرده که هزینه آنها را حتی بالاتر از اف-۳۵ کرده است.
روابط ترامپ و اردوغان
رابطه شخصی دونالد ترامپ و رجب طیب اردوغان از سال ۲۰۱۷ آغاز شد. تماسهای مستقیم و وعدههای همکاری اقتصادی نویدبخش یک دوره تازه بود، اما خرید سامانه موشکی اس-۴۰۰ از روسیه خیلی زود این فضای مثبت را به بحرانی جدی تبدیل کرد.
در سال ۲۰۱۸، بازداشت یک کشیش آمریکایی باعث شد آمریکا تحریمهایی علیه مقامات ترک و تعرفههایی بر فولاد و آلومینیوم ترکیه اعمال کند. این موضوع به سقوط ارزش لیره منجر شد و اردوغان واشینگتن را به «جنگ اقتصادی» متهم کرد.
سال ۲۰۱۹ نقطه عطفی در روابط بود. ترکیه رسما از پروژه جنگندههای اف-۳۵ کنار گذاشته شد و آمریکا مانع تحویل این هواپیماها به آنکارا شد.
در همان زمان، ترامپ دستور خروج نیروهای آمریکایی از شمال سوریه را صادر کرد؛ اقدامی که به اردوغان اجازه داد عملیات علیه نیروهای کُرد را آغاز کند.
این تصمیم در آمریکا به عنوان «خیانت به متحدان کُرد» تعبیر شد اما برای اردوغان یک پیروزی به حساب آمد.
نامه مشهور ترامپ به اردوغان با عبارت «احمق نباش!» نمادی از این رابطه پرتنش اما شخصی بود.
در سال ۲۰۲۰، تحریمهای کاتسا علیه صنایع دفاعی ترکیه اعمال شد. با روی کار آمدن جو بایدن در ۲۰۲۱، روابط سردتر شد و تماسهای شخصی جای خود را به دیپلماسی رسمی داد.
بحران اس-۴۰۰، تحریمها و نگرانیهای مربوط به حقوق بشر در ترکیه مانع نزدیکی دو کشور بود.
با این حال، بازگشت ترامپ به قدرت در ۲۰۲۵ امید به مصالحهای تازه را زنده کرده است.
دیدار او و اردوغان در واشینگتن فرصتی برای توافقهای تجاری و نظامی تلقی میشود، اما تجربه گذشته نشان میدهد شکافهای راهبردی همچنان پابرجا خواهند ماند.
افیخای ادرعی، سخنگوی ارتش اسرائیل پنجشنبه سوم مهر با تایید «حملات هوایی گسترده علیه اهداف نظامی حوثیها»، در شبکه ایکس نوشت جنگندههای اسرائیلی مراکز امنیتی و نظامی حوثیها از جمله مقر ستاد فرماندهی، مراکز امنیت و اطلاعات، مدیریت رسانههای نظامی و چندین اردوگاه نظامی را در صنعا هدف قرار دادند.
او این حملات را پاسخی به حملات حوثیها علیه اسرائیل، شامل شلیک پهپاد و موشکهای زمین به زمین دانست و گفت از این مراکز برای برنامهریزی و اجرای عملیات علیه اسرائیل و ذخیره تسلیحات استفاده میشد.
منابع پزشکی در ایلات چهارشنبه گزارش دادند که در اثر اصابت یک پهپاد شلیکشده از یمن به منطقهای تجاری در شهر ایلات اسرائیل ۲۴ نفر مجروح شدهاند. در میان زخمیها، دو مرد ۶۰ و ۲۶ ساله در وضعیتی وخیم قرار دارند.
بر اساس گزارشها، نیروی هوایی اسرائیل یک بالگرد برای انتقال مجروحان وخیم به بیمارستان سورکا در بئرشبع اعزام کرد، در حالی که سایر زخمیها در کوچکترین بیمارستان عمومی اسرائیل در شهر ایلات تحت درمان قرار گرفتند.
علیمی: بحران یمن، صرفا بحران داخلی نیست
همزمان رشاد محمد علیمی، رییس شورای رهبری ریاست جمهوری یمن در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی را «خطرناکترین سازمان تروریستی جهان» خواند و از جامعه جهانی خواست برای نجات جان مردم منطقه دست به اقدام فوری بزند.
او تاکید کرد بحران امروز یمن دیگر صرفا یک بحران داخلی نیست، بلکه «بحران اعتبار و مشروعیت برای جامعه جهانی» به شمار میرود.
به گفته او، حوثیها دیگر یک گروه منزوی نیستند، بلکه «با زرادخانه پیشرفته حکومت ایران، از موشک بالستیک تا پهپاد، مسلح شدهاند» و افزون بر این، به قاچاق مواد مخدر پرداخته و از فناوریهای نوین برای ایجاد اختلال در سیستمهای مخابراتی جهانی استفاده میکنند.
علیمی هشدار داد که یمن به «لابراتوار آثار مخرب حملات تروریستی» و ابزاری برای گسترش نفوذ جمهوری اسلامی در منطقه تبدیل شده است.
او گفت که حوثی ها کارمندان سازمان ملل را می ربایند و کشتیرانی در دریای سرخ را به گروگان گرفتهاند.
عملیات علیه حوثیها ادامه دارد
سخنگوی ارتش اسرائیل اعلام کرد حوثیها با تامین مالی و هدایت جمهوری اسلامی برای حمله به اسرائیل و متحدانش فعالیت میکند و از مسیرهای دریایی برای اقدام علیه کشتیهای تجاری و باری در آبهای بینالمللی استفاده میکنند.
او با بیان اینکه «در جریان این عملیات سوختگیری هوایی انجام شد»، افزود در مجموع هفت هدف از جمله پنج مقر نظامی محل تجمع نیروهای حوثی و دو انبار تسلیحات هدف قرار گرفت.
سخنگوی ارتش اسرائیل تاکید کرد که ارتش این کشور با قدرت در برابر حملات مکرر حوثیها واکنش نشان خواهد داد و بهزودی عملیات تهاجمی بیشتری علیه این گروه انجام میدهد و مصمم است هر تهدیدی علیه شهروندان اسرائیل را در هر فاصلهای هدف قرار دهد.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل ۲۸ شهریور رهبر حوثیها را تهدید به کشتن کرد. او در حساب ایکس خود نوشت: «عبدالملک حوثی، نوبت تو هم خواهد رسید و تو را پیش اعضای دولتت و دیگر اعضای محور شرارت که در اعماق جهنم منتظرند، اعزام خواهیم کرد.»
کاتز نوشت که پرچم آبی و سفید اسرائیل بر فراز پایتخت یمن متحد به اهتزاز در خواهد آمد و جایگزین عبارت «مرگ بر اسرائیل، لعنت بر یهودیان» بر روی پرچم حوثیها، خواهد شد.
این حکم سنگینتر از پیشبینی بسیاری از ناظران بود و حتی در صورت فرجامخواهی، که سارکوزی اعلام کرده انجام خواهد داد، بخشی از حکم زندان بلافاصله اجرا میشود.
واکنش سارکوزی: «بیگناه هستم»
سارکوزی که بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۲ رییسجمهور فرانسه بود، هنگام خروج از دادگاه این حکم را «رسواییآمیز» خواند و گفت:
«اگر میخواهند من در زندان بخوابم، در زندان خواهم خوابید، اما با سربلندی. من بیگناهم و بابت کاری که نکردهام عذرخواهی نخواهم کرد.»
دادگاه پاریس او را بابت تلاش اطرافیان نزدیکش برای دریافت پول از حکومت معمر قذافی در جریان انتخابات سال ۲۰۰۷ مجرم شناخت، اما از اتهامات دیگر از جمله فساد و دریافت مستقیم کمک مالی غیرقانونی تبرئه کرد.
قاضی پرونده تاکید کرد که این حکم بلافاصله لازمالاجراست و سارکوزی تنها مدت کوتاهی فرصت دارد تا امور شخصی خود را پیش از انتقال به زندان سامان دهد.
دادستانها مدعی بودند که او در سال ۲۰۰۵، زمانی که وزیر کشور بود، با قذافی معامله کرده است.
هرچند دادگاه اعلام کرد مدرکی مبنی بر رسیدن مستقیم پول از لیبی به صندوق کارزار انتخاباتی سارکوزی وجود ندارد، اما او را به دلیل مشارکت در توطئه جنایی مجرم شناخت.
پیامدهای سیاسی
این دومین حکم فوری علیه یک چهره سیاسی سرشناس در سال جاری در فرانسه است. پیشتر در ماه مارس، مارین لوپن، رهبر حزب راست افراطی، به اختلاس بودجه اتحادیه اروپا محکوم و از نامزدی در انتخابات به مدت ۵ سال محروم شد.
لوپن در واکنش به حکم سارکوزی هشدار داد که صدور احکام فوری و بدون انتظار برای نتیجه تجدیدنظر «خطر بزرگی» برای دموکراسی است.
با وجود این محکومیتها، سارکوزی همچنان نقشی پررنگ در سیاست فرانسه دارد. او اخیرا با سباستین لکورنو، نخستوزیر فعلی و شاگرد سابقش دیدار کرده و حتی به حزب راست افراطی «اجتماع ملی» لوپن اعتبار بخشیده است.
پروندههای قضایی متعدد
سارکوزی ۷۰ ساله از زمان ترک قدرت با پروندههای متعددی روبهرو بوده است. سال گذشته بالاترین دادگاه فرانسه محکومیت او بابت فساد و سوءاستفاده از نفوذ را تایید کرد و او مجبور شد یک سال پابند الکترونیکی داشته باشد.
همچنین یک دادگاه تجدیدنظر دیگر، محکومیت جداگانه او به دلیل تامین مالی غیرقانونی کارزار شکستخورده انتخابات ۲۰۱۲ را نیز تایید کرد و قرار است حکم نهایی این پرونده ماه آینده صادر شود.
وکیل گروه عدالت اقتصادی «شرپا» در واکنش به حکم روز پنجشنبه گفت: «این نشان میدهد که نظام قضایی ما مستقل است و میتواند شجاعانه عمل کند.»
