به گزارش فایننشال تایمز، تونی بلر، نخستوزیر پیشین بریتانیا، به دنبال به دست گرفتن نقشی ارشد در اداره غزه پس از جنگ در چارچوب طرح صلحی است که دولت دونالد ترامپ در حال تدوین آن است.
این روزنامه نوشت بلر به عنوان رئیس هیئت نظارتی پیشنهادی موسوم به «سازمان بینالمللی انتقالی غزه» (GITA) مطرح شده است.
این خبر در حالی منتشر میشود که پیشتر روزنامه تایمز اسرائیل از نقش بلر در طراحی یک طرح مورد حمایت آمریکا برای پایان دادن به جنگ اسرائیل و حماس و تشکیل یک نهاد انتقالی حکومتی خبر داده بود. همچنین بلر در نشستی در اواخر ماه اوت که به ریاست ترامپ برگزار شد و بر جنگ غزه و سناریوهای پس از آن تمرکز داشت، حضور داشته است.
فایننشال تایمز در ادامه گزارش خود آورده است که مؤسسه تونی بلر در ماه ژوئیه در پروژهای برای تدوین طرح غزه پس از جنگ مشارکت داشته است. این اندیشکده تأکید کرده که هیچیک از مذاکراتش درباره بازسازی غزه شامل ایده جابجایی اجباری ساکنان این منطقه نبوده است.
در همین حال، روزنامه اسرائیلی هاآرتص نیز روز پنجشنبه گزارش داد که دولت آمریکا علاقهمند است بلر ریاست هیئت مشورتی بینالمللی GITA را بر عهده گیرد. اگرچه خبرگزاری رویترز اعلام کرده هنوز قادر به تأیید مستقل این گزارشها نیست، اما انتشار این اطلاعات نشان میدهد بحث بر سر نقش چهرههای بینالمللی در آینده غزه وارد مرحله جدیتری شده است.
پیش از این نیز اکسیوس گزارش داده بود که دونالد ترامپ به همراه استیو ویتکاف سهشنبه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل طرحی موسوم به «برنامه ۲۱ مادهای» را برای پایان دادن به جنگ غزه و سازوکار اداره این منطقه پس از حماس به رهبران عرب و مسلمان ارائه کردند. این ابتکار با واکنش مثبت شرکتکنندگان روبهرو شد.
منابع آگاه گفتند او در این نشست تاکید کرده که جنگ باید به سرعت پایان یابد، زیرا ادامه آن باعث افزایش انزوای اسرائیل در سطح بینالمللی میشود. ویتکاف نیز روز چهارشنبه ابراز امیدواری کرد که «در روزهای آینده پیشرفتی حاصل شود.»
منابع مطلع به اکسیوس گفتند که پیشنهاد آمریکا شامل نسخههای اصلاحشدهای از ایدههایی است که طی شش ماه گذشته توسط جرد کوشنر، داماد ترامپ، و تونی بلر، نخستوزیر پیشین بریتانیا، مطرح شده بود. مهمترین اصول این طرح عبارت است از: «خروج تدریجی اسرائیل از تمامی نوار غزه، ایجاد سازوکار حکمرانی جدید بدون حماس و تامین مالی از سوی کشورهای عربی و اسلامی برای اداره و بازسازی غزه»
پیش از این مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، نیز اعلام کرده بود که ایالات متحده با کشورهای عربی خلیج فارس درباره احتمال اینکه این کشورها پس از پایان جنگ کنونی غزه، اداره نوار غزه را بر عهده بگیرند، گفتوگو کرده است.
بر اساس این فرمان، شرکت جدیدی با ارزش حدود ۱۴ میلیارد دلار تشکیل خواهد شد؛ رقمی که به گفته معاون رئیسجمهوری جیدی ونس، بسیار پایینتر از برآورد ۳۰ تا ۴۰ میلیارد دلاری برخی تحلیلگران است.
ترامپ که در کاخ سفید سخن میگفت، تاکید کرد هدف اصلی این معامله «حفاظت از دادههای کاربران آمریکایی» است و افزود: «این شرکت کاملاً تحت اداره آمریکاییها خواهد بود.» او اعلام کرد مایکل دل، روبرت مرداک و چند سرمایهگذار جهانی برجسته در این پروژه حضور خواهند داشت. ترامپ همچنین گفت در گفتوگویی مستقیم با شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، موضوع را مطرح کرده و او نیز با پیشبرد این روند موافقت کرده است.
بر اساس توافق اولیه، شرکت اوراکل و صندوق سرمایهگذاری سیلورلیک حدود ۵۰ درصد سهام تیکتاک آمریکا را در اختیار خواهند گرفت و سهامداران فعلی بایتدنس نیز حدود ۳۰ درصد سهم خواهند داشت. سهم بایتدنس – شرکت مادر چینی تیکتاک – به کمتر از ۲۰ درصد کاهش مییابد تا با الزامات قانون ۲۰۲۴ هماهنگ باشد؛ قانونی که تصریح کرده در صورت عدم فروش داراییهای آمریکایی تیکتاک، این اپلیکیشن باید تا ژانویه ۲۰۲۵ تعطیل شود.
این تغییر ساختار در حالی صورت میگیرد که تیکتاک در آمریکا ۱۷۰ میلیون کاربر دارد و ترامپ خود این شبکه اجتماعی را یکی از عوامل کلیدی پیروزی انتخاباتیاش معرفی کرده است. با این حال، برخی قانونگذاران جمهوریخواه خواستار شفافیت بیشتر در جزئیات معامله شدهاند تا مطمئن شوند ارتباط این پلتفرم با گروههای نزدیک به حزب کمونیست چین بهطور کامل قطع خواهد شد. به گفته یک مقام کاخ سفید، هیئتمدیره شرکت جدید هفت عضو خواهد داشت که شش نفر از آنان آمریکایی و تنها یک نفر نماینده بایتدنس خواهد بود.
این موضوع در شرایطی مطرح میشود که تنشها بر سر جنگ غزه وارد دومین سال خود شده و فشارهای بینالمللی برای یافتن راهحل صلح افزایش یافته است.
ترامپ روز سهشنبه در نیویورک با رهبران و مقاماتی از عربستان سعودی، امارات، قطر، مصر، اردن، ترکیه، اندونزی و پاکستان دیدار کرد. محور این گفتوگوها جنگ غزه و آینده روابط اسرائیل و فلسطین بود.
او روز پنجشنبه در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «اجازه نخواهم داد اسرائیل کرانه باختری را الحاق کند.»
این موضع پس از آن مطرح شد که ایتمار بنگویر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل، اعلام کرده قصد دارد کابینه اسرائیل را به اعمال حاکمیت بر کرانه باختری ترغیب کند؛ اقدامی که به معنای الحاق عملی سرزمینی است که در جنگ ۱۹۶۷ از اعراب تصرف شد.
شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، در سخنانی در سازمان ملل تاکید کرد: «کشورهای عرب و مسلمان بهروشنی به رئیسجمهوری [آمریکا] توضیح دادند که الحاق هر بخشی از کرانه باختری نه تنها صلح احتمالی در غزه بلکه هرگونه صلح پایدار را تهدید میکند. من مطمئنم که ترامپ موضع ما را فهمیده و میداند الحاق چه خطراتی دارد.»
او همچنین گفت پایان دادن به جنگ غزه پیششرطی برای پیشبرد موضوع تشکیل کشور فلسطین است.
همزمان، دولت ترامپ طرحی ۲۱ مادهای برای صلح خاورمیانه به رهبران عرب و مسلمان ارائه داده است که بنا بر گفته استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، شامل موضوع غزه نیز میشود، هرچند جزئیات آن هنوز منتشر نشده است.
ترامپ قرار است روز دوشنبه در واشینگتن با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دیدار کند.
از سوی دیگر، مجمع عمومی سازمان ملل در سپتامبر با اکثریت قاطع یک بیانیه هفتصفحهای را تصویب کرد که راهحل دو کشوری و پایان جنگ غزه را پیگیری میکند؛ بیانیهای که ریشه در کنفرانس بینالمللی ماه ژوئیه به میزبانی عربستان سعودی و فرانسه داشت، اما با تحریم آمریکا و اسرائیل مواجه شد.
جنگ غزه در پی حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل آغاز شد؛ حملهای که به کشته شدن ۱۲۰۰ نفر، عمدتاً غیرنظامی، و گروگانگیری بیش از ۲۵۰ نفر انجامید.
در مقابل، حملات اسرائیل به غزه تاکنون به گفته مقامات بهداشتی محلی بیش از ۶۵ هزار کشته بر جای گذاشته است.
در چنین شرایطی، همزمانی طرح ۲۱ مادهای آمریکا و بیانیه سازمان ملل – به گفته وزیر خارجه عربستان سعودی – «مکمل یکدیگر» تلقی میشود و میتواند چشماندازی برای باز شدن مسیر دیپلماسی در یکی از پیچیدهترین بحرانهای خاورمیانه فراهم آورد.
