قطع سراسری اینترنت در افغانستان
وبسایت نتبلاکس که اختلالهای اینترنتی در جهان را رصد میکند، اعلام کرد سطح دسترسی به اینترنت در افغانستان به پایینترین حد ممکن رسیده و عملا به حدود صفر سقوط کرده است.
وبسایت نتبلاکس که اختلالهای اینترنتی در جهان را رصد میکند، اعلام کرد سطح دسترسی به اینترنت در افغانستان به پایینترین حد ممکن رسیده و عملا به حدود صفر سقوط کرده است.
نتبلاکس دوشنبه هفتم مهرماه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت افغانستان اکنون با قطع کامل اینترنت روبهروست.
طبق این گزارش، همزمان مقامهای طالبان در حال اجرای «اقدامات اخلاقی» هستند، چندین شبکه بهصورت مرحلهای قطع شدهاند و خدمات تلفنی نیز در حال حاضر دچار اختلال است.
دادههای نتبلاکس نشان میدهد میزان اتصال اینترنت که در روزهای گذشته حدود ۹۵ تا ۱۰۰ درصد بود، بهطور ناگهانی فرو ریخته و اکنون تنها یک درصد ثبت شده است؛ رقمی که در عمل به معنای قطع کامل ارتباط افغانستان با شبکه جهانی اینترنت است.
در حال حاضر علاوه بر خدمات اینترنتی دسترسی به تماسهای داخلی نیز در سراسر افغانستان قطع شده است.
پیش از این و در ۲۹ شهریور، بیش از ۱۰۰ نهاد مدنی، جنبش اعتراضی و سازمان حقوق بشری، در بیانیهای مشترک، تصمیم طالبان را برای قطع اینترنت فیبر نوری، «نقض حقوق بشر» خواندند.
این نهادها تاکید کردند طالبان با این اقدام تلاش میکند «جنایات، سرکوبها و تبعیض سیستماتیک» خود را از دید مردم پنهان کند.
اکثر وبسایتهای حکومت طالبان از دسترس خارج شد
به دنبال قطع سراسری اینترنت، وبسایت شماری از وزارتخانههای طالبان و بانک مرکزی افغانستان از دسترس خارج شده است.
بررسی افغانستاناینترنشنال نشان میدهد در حال حاضر تنها سایت اینترنتی وزارت خارجه طالبان در دسترس است و به نظر میرسد که این وزارتخانه، به اینترنت از منبع خارجی دسترسی دارد.
بر اساس بررسیهای افغانستاناینترنشنال، رسانههای آنلاین و بیشتر شبکههای تلویزیونی افغانستان در پی قطع سراسری اینترنت و خدمات مخابراتی از دسترس خارج شدهاند.
شبکههای طلوع، لمر، طلوعنیوز، شمشاد، تمدن و شماری از شبکههای محلی در ولایتهای مختلف پیش از این از طریق اینترنت برنامههای خود را بهشکل آنلاین پخش میکردند اما اکنون دسترسی به اکثر آنها متوقف شده است.
با این حال، شبکههای زیر کنترل طالبان مانند تلویزیون ملی افغانستان، ملینیوز، معارف و ملیاسپورت همچنان به پخش آنلاین خود ادامه میدهند.
قطع گسترده خدمات مخابراتی و اینترنت در افغانستان ناشی از تصمیم اداره تنظیم خدمات مخابراتی (اترا) و وزارت مخابرات تحت امر طالبان است.
منابع آگاه به افغانستاناینترنشنال گفته بودند به شرکتهای بزرگ عرضهکننده خدمات اینترنت و مخابرات، از جمله روشن، اتصالات، افغانبیسیم و افغانتلیکام، دستور داده شده است تمام فعالیتهای فیبر نوری خود را متوقف کنند.
منابع فنی نیز به افغانستاناینترنشنال گفتهاند با قطع زیرساختهای فیبر نوری در افغانستان، دکلهای مخابراتی در سراسر کشور از کار افتاده و افغانستان عملا از شبکه جهانی ارتباطات جدا شده است.
برخی منابع نیز گفتهاند شبکههای مخابراتی ممکن است دوباره وصل شوند اما اینترنت پرسرعت و خدمات فیبر نوری به دستور رهبر طالبان کاملا قطع شده است.
امیری که از دسامبر ۲۰۲۴ در افغانستان در بازداشت بود، با میانجیگری قطر آزاد شد.
یک منبع رسمی به خبرگزاری رویترز گفت که او عصر یکشنبه ششم مهر به دوحه پرواز کرد تا از آنجا عازم امریکا شود.
پیش از آن، آدام بولر، نماینده ویژه دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا در امور گروگانها، در یک سفر اعلام نشده به کابل سفر و با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان دیدار کرد.
سفر بولر یک هفته پس از آن انجام شد که ترامپ از طالبان خواست پایگاه هوایی بگرام را به ایالات متحده بازگرداند و تهدید کرد که در غیر این صورت «اتفاقات بدی» برای افغانستان رخ خواهد داد.
طالبان درباره امیری و علت زندانی شدن او اطلاعاتی منتشر نکرده است. پیش از این مقامات آمریکایی نیز درباره موجودیت امیری در زندان طالبان حرفی نزده بودند و مشخص نیست که چه تعداد از شهروندان دیگر آمریکا در بند طالبان هستند.
وزیر خارجه طالبان در بیانیهای که یکشنبه منتشر شد، ابراز امیدواری کرد که آزادی این شهروند آمریکا «گامی مثبت در راستای پیشرفت در روابط دو طرف» باشد.
رویترز به نقل از منبع آگاه خود گزارش داد که امیری پنجمین گروگانی است که در سال جاری میلادی با میانجیگری قطر از بند طالبان آزاد شد.
یک زوج بریتانیایی که در ماه جاری میلادی پس از هشت ماه بازداشت آزاد شدند، از جمله این گروگانها بودند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، با تایید این خبر در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «میخواهم از قطر برای کمک به آزادی او تشکر کنم. رییسجمهور بهصراحت گفته است که ما تا بازگشت همه آمریکاییهایی که به ناحق در خارج بازداشت شدهاند به خانه، دست از تلاش برنمیداریم.»
پایگاه بگرام که ترامپ خواستار بازگرداندن آن به آمریکا شده، پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به ایالات متحده از سوی نیروهای آمریکایی مورد استفاده قرار گرفت.
این پایگاه در میان تاسیساتی بود که طالبان پس از خروج نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۲۱ و سرنگونی دولت تحت حمایت آمریکا در کابل، تصرف کرد.
خبرگزاری فرانسه پنجشنبه سوم مهر گزارش داد از ابتدای سال جاری میلادی، حدود دو میلیون و ۶۰۰ هزار شهروند افغانستانی به این کشور بازگشتهاند که شمار زیادی از آنها دههها در خارج از کشور زندگی کرده بودند و برخی نیز برای نخستین بار قدم به خاک افغانستان گذاشتهاند.
هانس-یاکوب شیندلر، هماهنگکننده پیشین کمیته سازمان ملل برای نظارت بر گروههای شبهنظامی، در مصاحبه با این خبرگزاری هشدار داد: «خطر آنکه داعش خراسان افغانهای تازهوارد را بهعنوان منبع بالقوه برای جذب نیرو در نظر بگیرد، بالاست.»
او افزود داعش خراسان از مرداد ۱۴۰۰ به جذب نیرو از میان اعضای ناراضی طالبان و نیز افغانهایی مشغول است که در ساختار حکومت جدید جایی ندارند.
یک منبع دیپلماتیک اروپایی نیز به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما میدانیم که برخی افغانها نه از سر اعتقاد، بلکه بهدلیل "ضرورت اقتصادی" به گروههای تروریستی میپیوندند.»
مرداد ۱۴۰۰، طالبان با تصرف کابل، پایتخت افغانستان، پس از دو دهه بار دیگر قدرت را در این کشور به دست گرفت. از آن زمان، شرایط امنیتی در این کشور تا حد زیادی بهبود یافته است. با این حال، داعش خراسان که در شرق افغانستان حضور دارد، همچنان با انجام حملات پراکنده تهدیدی مستمر علیه حاکمیت طالبان و ثبات منطقه محسوب میشود.
جمهوری اسلامی در ماههای گذشته سیاستهای ضد مهاجرتی خود را علیه شهروندان افغانستانی تشدید و شمار زیادی از آنان را از ایران اخراج کرده است.
سازمان عفو بینالملل تیرماه از حکومت ایران خواست روند اخراج شهروندان افغانستانی را فورا متوقف کند.
مهاجران اخراجی، فقر و سایه داعش
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل برآورد کرده است تا پایان سال ۲۰۲۵، احتمالا تا چهار میلیون شهروند افغانستانی به این کشور باز خواهند گشت.
ایندریکا راتواته، هماهنگکننده امور بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان، اعلام کرد این افراد «با چالشهای گستردهای از جمله فقدان شغل، مسکن و دسترسی به خدمات ابتدایی مواجه خواهند شد».
او افزود: «ممکن است این افراد در برابر راهبردهای منفی برای بقا، از جمله سوءاستفاده از سوی گروههای مسلح، آسیبپذیر شوند.»
طبق گزارش بانک جهانی، نزدیک به نیمی از جمعیت ۴۸ میلیونی افغانستان زیر خط فقر زندگی میکنند و حدود یکچهارم از جوانان ۱۵ تا ۲۹ ساله بیکار هستند.
سازمان ملل پیشتر در گزارش ماه ژوئیه خود هشدار داد: «بستر مناسبی برای فعالیت گروههای مختلف تروریستی فراهم شده که تهدیدی جدی برای امنیت آسیای مرکزی و دیگر کشورها به شمار میرود».
بر اساس این گزارش، خطرناکترین تهدید از سوی داعش است؛ گروهی با حدود دو هزار جنگجو که در سالهای اخیر حملاتی را در روسیه، ایران و پاکستان سازماندهی کرده است.
آمینه خان، عضو موسسه مطالعات استراتژیک در اسلامآباد، گفت افغانهایی که دههها زندگی خود را در خارج سپری کردهاند، هنگام بازگشت به کشور «به چشم بیگانه» نگریسته میشوند.
او اضافه کرد شماری از آنان بهدلیل از دست دادن کسبوکار و داراییهایشان دلخور و کینهجو هستند و همین امر آنها را به «طعمهای ایدهآل برای گروههای تروریستی فراملی فعال در منطقه» بدل میکند.
جمهوری اسلامی بهویژه پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، اتهام «همکاری و جاسوسی» برای موساد را متوجه برخی شهروندان خارجی، بهخصوص مهاجران افغانستانی کرده است.
این رویکرد در عمل بهعنوان ابزاری برای مشروعیتبخشی و توجیه سیاستهای ضد مهاجرتی حکومت به کار گرفته شده است.
کیهان چهارشنبه ۲۶ شهریور گزارش داد قیمت کالاهای اساسی، بهویژه نان بهعنوان قوت اصلی خانوارها، طی یک سال گذشته جهش چشمگیری داشته است.
بر اساس این گزارش، بهای نان سنگک معمولی با آرد دولتی که در شهریور ۱۴۰۳ پنج هزار تومان بود، اکنون به ۱۵ هزار تومان رسیده است.
کیهان افزود: «تا ابتدای امسال بهانه این بود که حضور اتباع افغانی غیرمجاز در کشور باعث فشار به دولت شده و از آنجا که قوت غالب آنها نان، آن هم با مصرف بالاست، ناچار به این افزایش قیمت هستیم، ولی بر اساس آمارهای اعلامشده تا اواسط تابستان، بیش از ۱.۵ میلیون افغانی از کشور خارج شدهاند.»
جمهوری اسلامی در ماههای گذشته سیاستهای ضد مهاجرتی خود علیه شهروندان افغانستانی را تشدید و شمار زیادی از آنان را از ایران اخراج کرد.
حکومت ایران بهویژه پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، اتهام «همکاری و جاسوسی» برای موساد را متوجه برخی شهروندان خارجی، بهخصوص مهاجران افغانستانی کرده است.
این رویکرد در عمل بهعنوان ابزاری برای مشروعیتبخشی و توجیه سیاستهای ضد مهاجرتی حکومت به کار گرفته شده است.
مقامهای جمهوری اسلامی همچنین در برخی موارد حضور شهروندان افغانستان را عامل افزایش قیمتها معرفی کردهاند.
اسکندر مومنی، وزیر کشور، ۱۹ مرداد کاهش مصرف نان در ایران بهدلیل اخراج گسترده افغانستانیها را یکی از «دستاوردهای دولت» خواند و گفت این امر موجب شده تراکنشهای مربوط به نان شش درصد کاهش یابد.
تداوم افزایش قیمت نان با وجود اخراج افغانستانیها
کیهان در ادامه مطلب خود نوشت پیشبینیها حکایت از آن دارد که امسال بیش از ۱۱ میلیون تن گندم در کشور تولید و بهوسیله دولت خریداری میشود. با توجه به اینکه میزان مصرف سال گذشته با حضور اتباع افغانی حدود ۱۴ میلیون تن بوده است و امسال کسری آنچنانی وجود نخواهد داشت، چرا باید نان با رشد قیمت نسبت به سال ۱۴۰۳ عرضه شود؟
این روزنامه افزود شهروندان برای خرید نان «آزادپز» که نانواییها مدعی تهیه آن با آرد «آزاد» هستند، ناچار به پرداخت بهایی سنگین و غیرقابل قبول شدهاند.
بهدنبال سیاستهای ناکارآمد جمهوری اسلامی در زمینههای اقتصادی، سیاست داخلی و سیاست خارجی طی دهههای اخیر، تورم افسارگسیخته زندگی شهروندان، بهویژه اقشار کمدرآمد را بهشدت تحت تاثیر قرار داده، نرخ ارز در ایران سیر صعودی به خود گرفته و قیمت کالاهای اساسی با رشدی بیسابقه روبهرو شده است.
با جهش ۵۲ درصدی قیمت نان در تهران و برخی شهرهای دیگر در مردادماه، هزینه ماهانه خرید نان سنگک برای یک خانواده کارگری به حدود سه میلیون تومان رسیده که معادل یکپنجم حداقل دستمزد است.
خبرنگارانی که درباره سالهای زندگی او در خفا نوشتهاند گفتهاند، بنلادن نسبت به جزییات زندگی شخصی اعضای خانوادهاش وسواسی عمیق داشت.
نامهها و مکاتباتش نشان میدهند او زندگی روزمره خود، خانواده و شبکه نزدیکانش را با قواعدی سختگیرانه اداره میکرد.
یکی از توصیههای او در این مجموعه، سفارش به جابهجایی و سفر همسرانش فقط در «روزهای ابری» بود.
فرار از چشمهای آسمان
استیو کول، خبرنگار سرشناس آمریکایی، در کتاب «ریاست اس» نوشته است بنلادن دریافته بود که پس از ۱۱ سپتامبر، آمریکا برای شکار رهبران القاعده ترکیبی از پهپادهای مسلح، ماهوارههای جاسوسی و شبکههای شنود الکترونیکی را به کار گرفته و در وزیرستان دهها نفر از فرماندهان و کادرهای ارشد القاعده هدف حملات هوایی پهپادی قرار گرفتند.
پهپادهای سیا نهتنها ابزار کشتن، بلکه ابزار رصد و ردیابی دایمی بودند و به گفته استیو کول، این شرایط در نامههای بنلادن بازتاب مستقیم دارد.
او بارها تاکید کرده بود که افرادش باید با دقت و هوشیاری از موثر بودن فناوری نظامی آمریکا در شکار اعضای القاعده بکاهند.
بنلادن خانواده و یارانش را واداشت که در جابهجاییها و سفرها به وضعیت آبوهوا دقت کنند و فقط در روزهای ابری حرکت کنند.
بر اساس برخی منابع، بنلادن پنج همسر به نامهای نجوی غانم، خدیجه شریف، خیریه صابر، سهام صابر و امل احمد الساده، داشت.
استیو کول نوشته است که توصیه به سفر در روزهای ابری بیش از همه در ماجرای خروج بخشی از خانواده بنلادن از ایران دیده شده است: «پس از سقوط طالبان، تعدادی از همسران و فرزندان بنلادن از جمله حمزه مدتی در ایران سکونت داشتند. او در نامهای به همکارانش نوشت که قاچاق همسر و پسرش از ایران باید تنها در روزهای ابری انجام شود. دلیلش این بود که ابرها میتوانستند مانع دید مستقیم پهپادها و ماهوارههای مجهز با دوربینهای نوری شوند و احتمال شناسایی مسیر حرکت آنها را کاهش دهند.»
بنلادن در نامهها همچنین به هوادارانش در شمال آفریقا پیشنهاد کرده بود که درختان بیشتری بکارند تا پوشش طبیعی علیه «چشمهای آسمان» ایجاد شود. یعنی، بنلادن هم زمانبندی حرکت و هم تغییر در محیط را برای پنهان ماندن اعضای خود مهم میدانست.
به نوشته برخی خبرنگاران، از منظر فنی نیز این توصیه توجیهپذیر بود. بیشتر پهپادهای آمریکا برای شناسایی دقیق به دوربینهای نوری و مادونقرمز متکی اند. ابرهای متراکم و هوای مهآلود میتواند کیفیت تصویر را پایین بیاورد و کار اپراتور یا الگوریتمهای شناسایی را دشوار کند.
ترس بنلادن از کاشت ردیاب بهدست پزشکان ایرانی در بدن فرزندانش
به نوشته استیو کول، بنلادن در نامههایش ابراز نگرانی کرده بود که «پزشکان ایرانی به بهانه درمان» در بدن پسرانش تراشه ردیاب جاسازی کنند و حتی شکل و اندازه احتمالی آن را هم توضیح داده بود.
بنلادن به پسرانش نوشته بود: «پیچکاری ممکن است طبیعی به نظر برسد، اما سوزن بزرگتر از حد معمول خواهد بود. چیپ هم میتواند به درازی یک دانه غله اما بسیار نازک و صاف باشد.»
روایت استیو کول نشان میدهد بخشی از خانواده بنلادن پس از فشارهای امنیتی سالهای ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳ به ایران پناه بردند: «اسناد بهدستآمده پس از بازداشت خالد شیخ محمد، متهم اصلی حملات ۱۱ سپتامبر، نشان میدهد فرزندان و همسران بنلادن با پاسپورت و ویزاهای معتبر و از مسیر کراچی، سرانجام خود را به ایران رساندند. بهطور مشخص، پسرش سعد و دو همسر بزرگترش در سال ۲۰۰۲ وارد ایران شدند.»
به نوشته این روزنامهنگار، نامههای سالهای بعد نیز ادامه این حضور را تایید کرده است.
بنلادن در سال ۲۰۱۰ به انتقال حمزه از ایران به قطر فکر کرده بود، اما عطیه عبدالرحمن، از مدیران القاعده، پیشنهاد داد او فعلا در ایران بماند؛ زیرا «مسیر و ایستهای بازرسی» میان ایران و پشاور پرخطر است.
پول گروگانگیری یک افغانستانی را طلا بخرید
به روایت استیو کول، بنلادن که خود فرزند یک خانواده بازرگان عرب و تحصیلکرده دانشگاهی بود، همواره خود را کارشناس امور مالی نیز میدانست.
او گاهی توصیههای دقیق اما نامتعارف برای سرمایهگذاری ارائه میکرد و در یکی از نامههای سال ۲۰۱۰ توصیه کرده بود درآمد حاصل از گروگانگیری یک شهروند افغانستانی باید در «طلا، یورو، دینار کویتی و یوان چین» سرمایهگذاری شود.
او نسبت به طلا بسیار خوشبین بود زیرا باور داشت هرگاه بحران جهانی شدت بگیرد قیمت آن بالا میرود؛ بحرانی که خود او عمدا در پی دامن زدن به آن بود.
در همان نامه، به همکارش سفارش کرد که نوسان قیمتها را پیگیری کند و هر زمان که امکان داشت، در سطح هزار و ۵۰۰ دلار برای هر اونس اقدام به خرید کند.
به گفته کول، این نگاه مالی تنها به توصیههای فردی محدود نمیشد. بنلادن همچنان به منابع مالی القاعده دسترسی داشت. یکبار درخواست کرد ۳۰ هزار یورو از «صندوق شخصیاش» برداشت شود؛ صندوقی که ظاهرا بهمثابه کمکهزینهای ویژه برای او و تحت مدیریت کمیته مالی القاعده عمل میکرد.
استیو کول نوشته است بنلادن بهجای استفاده از نظام بانکی که امکان رصد و ردیابی منابع مالی در آن وجود دارد، پول را از طریق شبکهای انسانی شامل پیکها، واسطههای مورد اعتماد و سازندگان اسناد جعلی جابهجا میکرد.
انتقال نقدی، همراه با مدارک جعلی هویت، باعث میشد مسیر پول در سیستمهای رسمی ثبت نشود.
همچنین خانه او در ابیتآباد هیچ خط تلفن یا اینترنتی نداشت و زبالهها بهطور مرتب سوزانده میشد تا کوچکترین مدرکی که به منابع مالی یا رابطها مربوط شود، باقی نماند.
شکست «سپر ابری» و فروپاشی القاعده
با همه آن وسواسها و احتیاطهای جزیی، سرانجام تدبیر اسامه بنلادن برای پنهان ماندن از «چشمهای آسمان» و فناوری نظارتگر آمریکا به جایی نرسید.
از سال ۲۰۰۲، تیمی از تحلیلگران سازمان اطلاعاتی آمریکا (سیا) بهطور مداوم در پی شناسایی پیکهایی بودند که پیامها و پول را به او میرساندند.
سرانجام، رد ابو احمد الکویتی از خلال بازجوییها، شنود تماسها و پیگیریهای میدانی به دست آمد و ماموران توانستند خودروی او را تا ابیتآباد دنبال کنند.
این کشف راه را برای عملیات «نیپتون اسپیر» در سال ۲۰۱۱ هموار کرد؛ عملیاتی که با وجود مشکلات پیشبینینشده، به یورش موفق کماندوهای نیروی دریایی آمریکا و کشته شدن بنلادن در طبقه بالای خانهاش انجامید.
مرگ او پیامدهای بزرگی داشت و از نگاه بسیاری، نوعی عدالت برای قربانیان ۱۱ سپتامبر بود؛ شاخه اصلی القاعده متلاشی شد و سازمان را به جانشینی ضعیفتر، یعنی ایمن الظواهری، سپرد، کسی که در سال ۲۰۲۲ در حملات هوایی آمریکا در کابل کشته شد.
بنلادن نزدیک به یک دهه توانست با همین احتیاطها، از جمله «دکترین روزهای ابری»، از دید دشمن دور بماند، اما سرانجام به دست همان دشمن کشته شد.
اکنون، با پیشرفت فناوریهای راداری که از میان ابرها و حتی در تاریکی شب نیز دقیق عمل میکنند، چنین توصیهای دیگر کارکرد پیشین خود را ندارد.
اگر در زمان بنلادن، پوشش ابر میتوانست برای ساعاتی سپری طبیعی در برابر «چشمهای آسمان» باشد، امروز همان ابرها دیگر مانعی جدی برای فناوریهای نوین به حساب نمیآیند.
این تفاوت، یادآور تغییرات ژرفی است که در فاصله تنها یک دهه در عرصه جنگ و ردیابی به وجود آمده است؛ تغییری که سرنوشت رهبر القاعده را رقم زد و نشان داد در برابر قدرت فزاینده فناوری، حتی احتیاطهای به شدت وسواسی نیز دیر یا زود فرومیریزند.
