عباس عراقچی، وزیر خارجه، در دیدار با سفرای جمهوری اسلامی در دیگر کشورها گفت، توافق قاهره نمیتواند مبنایی برای همکاری تهران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی باشد و باید تصمیم جدید گرفته شود.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ۱۸ شهریور در قاهره بر سر سازوکاری تازه برای ادامه همکاریها میان دو طرف به توافق رسیدند.
ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، ۲۲ شهریور در گزارشی نوشت پس از جنگ ۱۲ روزه، ادامه همکاری تهران و آژانس بر پایه ترتیبات سابق، «دیگر نه واقعبینانه بود و نه عملی» و همچنین انپیتی «دیگر کافی نبود».
بر اساس این گزارش، تفاهم تهران و آژانس مشهور به «توافق قاهره» در حقیقت یک سازوکار عملی برای همکاری ایجاد میکند که بازتاب «شرایط استثنائی» ایجاد شده در نتیجه حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی و تهدیدهای ادامهدار نسبت به آنهاست.
مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر تهدید کرده بودند که در صورت بازگشت تحریمها، سطح همکاری با آژانس کاهش خواهد یافت و محدودیتها بر بازرسیها بیشتر میشود.
پس از حملات اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران، مجلس شورای اسلامی قانونی را به تصویب رساند که هرگونه بازرسی را منوط به تصویب شورای عالی امنیت ملی میکند. توافق اخیر ایران و آژانس برای ازسرگیری بازرسیها نیز تاکنون پیشرفتی عملی نداشته است.
گفتوگوی غیرمستقیم تهران با آمریکا
وزیر خارجه جمهوری اسلامی یکشنبه ۱۳ مهر در دیدارش با سفرا گفت در دو ماه اخیر فقط در موضوعات هستهای با آمریکا به طور غیرمستقیم گفتوگو کردیم.
او افزود شرایط با توجه به فعال شدن مکانیسم ماشه و حمله نظامی به ایران، سختتر شده، ولی وزارت خارجه به تلاشهای خودش برای اعمال دیپلماسی ادامه خواهد داد.
طی تابستان گذشته، نمایندگان جمهوری اسلامی و آمریکا پنج دور مذاکره برگزار کردند، اما هیچکدام به نتیجه نرسیدند.
یک مقام آمریکایی به روزنامه واشینگتنپست گفت دلیل این ناکامی، نبود اختیار کافی برای تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی بوده است.
پس از حمله اسرائیل به ایران در خرداد ماه، مذاکرات به حالت تعلیق درآمد و پس از آن، فضای بیاعتمادی تشدید شد. ایران نیز در پاسخ به حمله آمریکا، یک پایگاه آمریکایی در قطر را هدف قرار داد.
در طی تحولات پیشآمده بعد از جنگ و با پایان مهلت ۳۰ روزهای که در سازوکار مکانیسم ماشه قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت پیشبینی شده بود، از بامداد یکشنبه ششم مهر همه تحریمهای پیشین این نهاد علیه جمهوری اسلامی ایران دوباره برقرار شد.
عراقچی با انتقاد از غرب گفت کشورهای غربی به دلیل «زیادهخواهی» به پیشنهادهای ما پاسخ منفی دادند. او افزود سه کشور اروپایی وجاهت خود را برای مذاکره مستقیم با تهران از دست دادهاند.
در واکنش به فعال شدن مکانیسم ماشه، گروهی از نمایندگان مجلس در ایران خواستار خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) و حتی ساخت بمب اتم شدند.
او در نشستی با عنوان «حقوق هستهای در دوران صلح، جنگ و پساجنگ»، غنیسازی را یک دستاورد «بسیار مهم» توصیف کرد که «با ما خواهد بود».
بعیدینژاد گفت تا زمانی که غنیسازی وجود دارد، باید بدانیم که بحث، مذاکره، بررسی و قرار گرفتن این موضوع در دستور کار بینالمللی ادامه خواهد داشت.
این عضو پیشین تیم مذاکرهکننده هستهای جمهوری اسلامی دستیابی به یک توافق بینالمللی را «دشوار» خواند و گفت «مذاکرات طاقتفرسایی برای رسیدن به آن لازم است».
طی تابستان گذشته، نمایندگان جمهوری اسلامی و آمریکا پنج دور مذاکره برگزار کردند، اما هیچکدام به نتیجه نرسیدند.
یک مقام آمریکایی به روزنامه واشینگتنپست گفت دلیل این ناکامی، نبود اختیار کافی برای تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی بوده است.
پس از حمله اسرائیل به ایران در خرداد ماه، مذاکرات به حالت تعلیق درآمد و پس از آن، فضای بیاعتمادی تشدید شد. ایران نیز در پاسخ به حمله آمریکا، یک پایگاه آمریکایی در قطر را هدف قرار داد.
درخواست ممنوع شدن حمله به تاسیسات اتمی
بعیدینژاد در این نشست به حملات چند ماه پیش آمریکا و اسرائیل به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «در ایران هیچکس تردیدی ندارد که حمله به تاسیسات هستهای باید بهعنوان یک امر مسلم ممنوع شود و مجازاتهای بینالمللی برای آن در نظر گرفته شود. اما اگر بخواهیم همین موضوع را در سطح جهانی به یک توافق مورد پذیرش تبدیل کنیم، کار بسیار دشواری پیش رو داریم.»
او همچنین با دفاع تلویحی از عملکرد تیم مذاکرهکننده وقت درباره مکانیسم ماشه گفت فرایند اسنپبک از همان روز نخست در پاسخ به خواسته تهران مطرح شد چرا که موضع جمهوری اسلامی این بود که شش قطعنامه تحریمی شورای امنیت باید از روز اول لغو شود.
بعیدننژاد افزود: «ما هرگز ادعا نکردهایم که این یک فرآیند صددرصد درست، بینقص و غیرقابلسوءاستفاده از سوی طرف مقابل بوده است، اما اگر به روند مذاکرات مراجعه کنید خواهید دید که شاید بیش از هزار ساعت از گفتوگوهای ایران و کشورهای ۱+۵ به بررسی همین موضوع اختصاص یافت.»
با پایان مهلت ۳۰ روزهای که در سازوکار مکانیسم ماشه قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت پیشبینی شده بود، از بامداد یکشنبه ششم مهر همه تحریمهای پیشین این نهاد علیه جمهوری اسلامی ایران دوباره برقرار شد.
احتمال وقوع دوباره جنگ بین ایران و اسرائیل
روزنامه واشینگتنپست ۱۰ مهر در گزارشی نوشت بازگرداندن تحریمهای موسوم به اسنپبک از سوی دولت دونالد ترامپ، فضای دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن را مسدود کرده و همزمان نشانههایی از تحرکات نظامی جدید اسرائیل در منطقه به چشم میخورد.
در حالیکه مقامهای آمریکایی این تحریمها را اهرمی برای بازگرداندن جمهوری اسلامی به میز مذاکره توصیف میکنند، متحدان آمریکا در منطقه هشدار دادهاند که ادامه این روند ممکن است به درگیری مستقیم نظامی منجر شود.
تحریمهای اسنپبک که شامل ممنوعیت غنیسازی اورانیوم، محدودیت بر برنامه موشکی ایران، ممنوعیت فروش تسلیحات و مسدودسازی داراییهاست، عملا آخرین نشانههای باقیمانده از توافق هستهای ۲۰۱۵ را نیز از بین برده است. این تحریمها با رأیگیری اخیر شورای امنیت و با همراهی اروپا، اجرایی شدهاند.
در حالیکه تهران این تحریمها را بیاثر جلوه میدهد، اما شواهد میدانی حکایت از افزایش فشار بر اقتصاد ایران دارد. نرخ ارز در بازار آزاد ایران بار دیگر رکورد شکسته و تورم شتاب گرفته است.
او یکشنبه ۱۳ مهر در توضیح این مشکل به خبرگزاری ایسنا گفت در طول سه سال گذشته بر اساس تصمیم وزارت بهداشت، باید سالانه ۱۲ درصد به ظرفیت رشتههای تخصصی اضافه میشد و ما این ظرفیت را اضافه کردیم ولی با توجه به اینکه این رشتهها متقاضی ندارند، میزان خالی بودن ظرفیتها افزایش مییابد.
به گفته جعفریان، در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۶۰۰ صندلی دستیاری در دانشگاههای ایران خالی ماند و اکنون در رشته کلیدی بیهوشی حدود ۴۴۰ ظرفیت وجود دارد که تنها ۱۱۰ رزیدنت جذب شده و ۱۳۰ صندلی این رشته خالی از دانشجو مانده است.
قائم مقام وزیر بهداشت ایران ادامه داد در رشته طب اورژانس هم ۴۰۰ ظرفیت وجود دارد که فقط ۳۸ دانشجو در این رشته پذیرش شدند و وضعیت در رشتههایی نظیر عفونی، داخلی و زنان نیز به این صورت است.
او تاکید کرد اگر میخواهیم در شهرهای مختلف نیروهای متخصص داشته باشیم، باید شرایط پذیرش دانشجو در دانشگاهها را اصلاح کنیم.
نگرانی از کمبود پزشک در ایران
مسئله کمبود پزشکان متخصص در ایران طی سالهای اخیر بارها در اظهارات مسئولان و تحلیلهای کارشناسان بازتاب داشته و موجب بروز نگرانیهایی نسبت به چشمانداز نظام سلامت کشور شده است.
پایگاه خبری نورنیوز ۲۷ شهریور با استناد به آمار رسمی سازمان نظام پزشکی گزارش داد حدود ۲۹ درصد از پزشکان عمومی ثبتشده در ایران به حرفه طبابت مشغول نیستند.
در تیر ماه نیز عباسعلی رییسکرمی، رییس دانشگاه علوم پزشکی تهران، از کاهش علاقه داوطلبان به شش رشته تخصصی و فوقتخصصی در این دانشگاه خبر داد و گفت نبود داوطلب در این رشتههای مادر، نظام درمان ایران را با چالش روبهرو میکند.
نورنیوز «مرکزگرایی»، «نابرابری جغرافیایی» و «توزیع ناعادلانه پزشکان متخصص» را از دیگر چالشهای نظام سلامت ایران برشمرد و با تکیه بر آمار رسمی افزود بخش قابل توجهی از پزشکان متخصص، معادل ۴۲ درصد، در پنج کلانشهر مستقرند و در برخی رشتهها تا ۶۰ درصد متخصصان تنها در تهران فعالیت میکنند.
این وبسایت همچنین روند فزاینده مهاجرت پزشکان عمومی و متخصص به کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی را نگرانکننده خواند و نوشت «مشکلات معیشتی، فشار کاری سنگین، نبود امنیت شغلی و بیاعتمادی به آینده حرفهای» موجب شده بهویژه پزشکان جوان از فعالیت در رشتههای حیاتی در داخل کشور رویگردان شوند.
۲۴ شهریور، شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، شایستهسالاری را مهمترین عامل برای حفظ نخبگان دانست و خبر داد «اغلب ۱۰۰ نفر اول کنکور» در رشتههای علوم پزشکی بهدلیل فراهم نبودن شرایط مناسب جذب در کشور، مهاجرت میکنند.
افزایش خودکشی در میان کادر درمان
ایرج خسرونیا، رییس جامعه متخصصان داخلی ایران، اردیبهشت ۱۴۰۳ با هشدار به مسئولان حوزه سلامت، نسبت به تبعات مشکلتراشی برای کادر درمان ابراز نگرانی کرد.
او خودکشیهای پیاپی، مهاجرت پزشکان و پرستاران را از پیامدهای فشاری دانست که بر جامعه پزشکی وارد شده است.
خسرونیا با بیان اینکه جامعه پزشکی در یک «التهاب و ناراحتی خاص» به سر میبرد، افزود مسوولان و نمایندگان مجلس نهتنها نقش این قشر را از یاد بردهاند، بلکه با تصویب قوانینی دست و پاگیر، مدام کادر درمان را در تنگنا قرار دادهاند تا مجبور به خروج از گردونه درمان یا مهاجرت شوند.
اعتماد شنبه ۱۲ مرداد نوشت سیاست تازه جمهوری اسلامی در محدود کردن حضور «اتباع غیرمجاز» افغانستانی باعث شده در سال جاری بسیاری از کودکان بیشناسنامهای که هویت ایرانی دارند نیز از تحصیل محروم شوند.
این در حالی است که از سال ۱۳۹۶ با دستورالعمل وزارت آموزش و پرورش، کودکان فاقد شناسنامه میتوانستند با معرفینامه فرمانداری و دریافت نامه خوداظهاری، در مدارس ثبتنام کنند.
حسن بروشکی، مدیرکل پیشین آموزش و پرورش استان سیستان و بلوچستان، در مصاحبه با اعتماد گفت تا سال گذشته این کودکان با معرفینامه فرمانداری ثبتنام میشدند، اما امسال سختگیریها بیشتر شده است و برخی ادارات از معرفی آنها خودداری میکنند.
اسماعیل زهی، فعال اجتماعی، هم در همین زمینه گفت امسال بهطور کلی سامانه ثبتنام کودکان فاقد شناسنامه مسدود شده است.
بر اساس آمار سال ۱۴۰۲، حدود یک میلیون نفر در کشور شناسنامه ندارند و بیش از ۴۰۰ هزار نفر از آنان کودک هستند.
بیش از چهار هزار و ۵۰۰ کودک بیشناسنامه در سیستان و بلوچستان زندگی میکنند.
اعتماد در ادامه گزارش خود، با پدر دو کودک به نامهای عمر و عثمان گفتوگو کرد که متولد ۱۳۵۲ است، خودش را «خاک» مینامد و شناسنامه ندارد.
او از محرومیت نسلی گفت که «بیشناسنامگی» را به ارث برده است: «سه پسر بزرگم هم شناسنامه ندارند و درس نخواندند. اگر مدارک من را ندهند، بچههایشان هم همینطور میمانند. این چرخه همینطور نسل در نسل ادامه پیدا میکند.»
در روزهای گذشته تصاویر و ویدیوهایی از دانشآموزان سیستان و بلوچستان منتشر شد که از تحصیل محروم شده بودند و با کیفهایشان پشت در مدارس اشک میریختند.
دختر ۱۱ سالهای در یکی از این ویدیوها گفت: «۲۵۰ نفریم که بهخاطر شناسنامه نمیتوانیم درس بخوانیم... ما بلوچ هستیم و من میخواستم امسال به کلاس چهارم بروم.»
رضا بلوچ، فعال مدنی، به اعتماد گفت تاکنون هزار خانواده از زابل تا چابهار خبر دادهاند که فرزندانشان بهدلیل نداشتن شناسنامه از ادامه تحصیل بازماندهاند.
او افزود: «مسئولان برخی مدارس اجازه نمیدهند این کودکان سر کلاس بروند و آنها را از کلاس بیرون کردهاند.»
عظیم شهبخش، استاد دانشگاه، با اشاره به این بحران هشدار داد پیامدهای محرومیت از آموزش برای این کودکان، «دامن حاکمیت را هم خواهد گرفت» و نسل بیسواد در نهایت «چرخه فقر، ناآگاهی و آسیب» را تکرار خواهد کرد.
