سنای آمریکا چهارشنبه ۱۶ مهر دو طرح مهم را رد کرد: یکی برای محدود کردن حملات نظامی دونالد ترامپ به قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب، و دیگری برای لغو «وضعیت اضطراری انرژی» اعلامشده از سوی او.
این تصمیمها نشان میدهد حمایت جمهوریخواهان از رویکرد فعلی رئیسجمهوری آمریکا در سیاستهای نظامی و انرژی ادامه دارد.
به گزارش اکسیوس، طرح دوحزبی سناتورها تیم کین، آدام شف و رَند پال برای محدود کردن اختیارات ترامپ در اجرای حملات نظامی بر اساس «قانون اختیارات جنگی» با ۴۸ رأی موافق و ۵۱ رأی مخالف در سنا شکست خورد.
در این رأیگیری، سناتورهای جمهوریخواه رند پال (از کنتاکی) و لیزا مرکاوسکی (از آلاسکا) از دموکراتها حمایت کردند، اما جان فِترمن، سناتور دموکرات از پنسیلوانیا، تنها مخالف دموکرات این طرح بود.
این طرح در واکنش به گسترش حملات نظامی دولت ترامپ به قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در نزدیکی سواحل ونزوئلا مطرح شده بود. منتقدان میگویند رئیسجمهوری برای انجام چنین عملیاتهایی بدون مجوز رسمی کنگره اختیار قانونی ندارد.
با این حال، جمهوریخواهان از جمله مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان، از ترامپ حمایت کردند و حتی اعتبار قانون اختیارات جنگی را «مشکوک به مغایرت با قانون اساسی» دانستند.
سناتور رند پال، یکی از معدود منتقدان جمهوریخواه، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایالات متحده نباید قایقها را بدون دانستن اینکه چه کسانی در آن هستند منفجر کند. نه نامی، نه مدرکی و نه نظارتی در این تصمیمها وجود دارد.»
در همان روز، مارکو روبیو، وزیر خارجه، در نشستی محرمانه با سناتورهای جمهوریخواه جزئیات راهبرد جدید مقابله با کارتلهای مواد مخدر در نزدیکی ونزوئلا را تشریح کرد و گفت: «این سازمانها تهدید مستقیمی برای امنیت آمریکا هستند و باید نابود شوند.»
سناتور اریک اشمیت نیز گفت که بر اساس اختیارات رئیسجمهوری در قانون اساسی، «اگر این قایقها در آبهای آزاد شناسایی شوند، نیروهای آمریکایی مجاز به هدف قرار دادن آنها خواهند بود.»
شکست طرح دموکراتها برای لغو وضعیت اضطراری انرژی ترامپ
سنای آمریکا همان روز طرح دیگری را نیز که با هدف لغو «وضعیت اضطراری انرژی» اعلامشده از سوی ترامپ ارائه شده بود، رد کرد. به نوشته نشریه هیل، این طرح هرچند شانس تصویب نداشت، اما تلاشی نمادین از سوی دموکراتها برای مقابله با سیاستهای انرژی دولت ترامپ بود؛ سیاستی که تمرکز آن بر حمایت از سوختهای فسیلی و انرژی هستهای و محدود کردن انرژیهای تجدیدپذیر است.
سناتور تیم کین (دموکرات از ویرجینیا) در بیانیهای گفت: «ترامپ به شرکتهای نفتی وعده داد اگر یک میلیارد دلار به کارزارش کمک کنند، از روز اول ریاستجمهوری تمام خواستههایشان را برآورده میکند. او تنها چند ساعت پس از مراسم تحلیف، با اعلام یک وضعیت اضطراری ساختگی، به نفع همان اهداکنندگان عمل کرد.»
او افزود: «در واقع خودِ ترامپ بحران انرژی است — قیمتها سر به فلک کشیده و صدها هزار شغل در حوزه انرژی پاک به دلیل قطع بودجههای فدرال از بین رفتهاند.»
در مقابل، کاخ سفید از این سیاست دفاع کرد. سخنگوی آن، لیز هیوستون، گفت: «پرزیدنت ترامپ در حال بازگرداندن برتری انرژی آمریکا برای رشد اقتصادی و کاهش هزینهها برای مردم است. تنها دموکراتهای افراطی میتوانند با چنین سیاست عقلانی مخالفت کنند.»
ترامپ در نخستین روز ریاستجمهوری خود با اعلام وضعیت اضطراری ملی در بخش انرژی، اختیارات ویژهای برای تسریع در تولید انرژی و احداث نیروگاهها بهویژه در حوزه سوختهای فسیلی و پروژههای معدنی به دست آورد. با این حال، منتقدان میگویند این سیاستها عملاً توسعه انرژیهای پاک و تجدیدپذیر را متوقف کرده است.
رد دو طرح مهم در سنا، نشانهای از تقویت جایگاه سیاسی ترامپ در میان جمهوریخواهان و ادامه حمایت کنگره از رویکرد او در سیاستهای نظامی و انرژی است؛ رویکردی که بهباور ناظران نگرانیهایی درباره دور زدن اختیارات کنگره و افزایش تمرکز قدرت در دست رئیسجمهوری ایجاد کرده است.
ترامپ چهارشنبه ۱۶ مهر در تروث سوشیال، شبکه اجتماعی خود، نوشت: «شهردار شیکاگو باید بهدلیل ناتوانی در حمایت از ماموران اداره مهاجرت به زندان برود! فرماندار پریتزکر هم همینطور!»
این اظهارات در حالی مطرح شد که دولت ترامپ در حال آمادهسازی برای استقرار نیروهای گارد ملی در اطراف شیکاگو است.
به گزارش رویترز با وجود مخالفت جیبی پریتزکر فرماندار، برندون جانسون، شهردار و دیگر مقامهای دموکرات ایالتی، صدها سرباز گارد ملی تگزاس در یکی از پایگاههای ارتش در حومه این شهر مستقر شدهاند.
ترامپ در روزهای گذشته تهدید کرده بود که نیروهای نظامی را به شهرهای بیشتری اعزام خواهد کرد. او این مناطق را «محل تمرین نیروهای مسلح» خوانده بود.
او نوشت: «هدف من ساده است؛ متوقف کردن جرم و جنایت در آمریکا!»
در عین حال، نظرسنجی تازه رویترز/ایپسوس نشان میدهد بیشتر آمریکاییها با استقرار نیروهای نظامی بدون وجود تهدید خارجی مخالفاند.
تاد بلانش، معاون دوم وزارت دادگستری، در شبکه فاکسنیوز گفت: «آنچه اکنون در شیکاگو میگذرد، عملا تروریسم داخلی است.»
در مقابل، پریتزکر، ترامپ را متهم کرد که با تحریک خشونت قصد دارد اعزام نظامیان را توجیه کند. دولت ایالتی ایلینوی نیز علیه استقرار نیروها شکایت کرده است، اما یک قاضی فدرال موقتا اجازه اجرای این طرح را داده است.
با وجود ادعای دولت فدرال درباره افزایش ناامنی، مقامهای محلی میگویند اعتراضها علیه سیاست مهاجرتی ترامپ در شیکاگو و پورتلند عمدتا آرام و محدود بوده و با تصویری که کاخ سفید ارائه میدهد تفاوت دارد.
ترامپ دوشنبه به خبرنگاران گفت که اگر موانعی از سوی فرمانداران یا شهرداران ایجاد شود یا اگر تصمیمات دادگاهها مانع اجرای دستوراتش شوند، به قانون «مقابله با شورش» متوسل خواهد شد.
این قانون، که قدمتی بیش از ۲۰۰ سال دارد، به رییسجمهوری اختیار میدهد در شرایط اضطراری، برای مقابله با ناآرامی داخلی، ارتش را بهکار گیرد.
ترامپ گفت: «ما این قانون را بهدلیل مشخصی داریم. اگر کسی کشته شود و دادگاه یا فرماندار جلو ما را بگیرند، بله، از آن استفاده میکنم.»
بهنوشته نشریه آمریکایی «ورد اند وی»، پرواز بازگشت گروهی از مهاجران ایرانی از خاک آمریکا به تهران شامل تعدادی از نوکیشان مسیحی و سایر اقلیتهای مذهبی بود که در صورت بازداشت در جمهوری اسلامی، احتمالاً با شکنجه، زندانهای طولانیمدت و حتی اعدام روبهرو خواهند شد.
براساس گزارشی که آرا توروسیان، کشیش مسیحی ایرانیتبار، در فیسبوک منتشر کرده، در میان اخراجشدگان چهار زن و مردی ۷۲ ساله حضور داشتند که نزدیک به ۵ دهه در آمریکا زندگی کرده بود.
توروسیان که ماههاست علیه بازداشت اعضای کلیسای خود در آمریکا اعتراض میکند، نوشت: «در این پرواز حدود ۱۵ نوکیش مسیحی ایرانی و تعدادی پناهجوی سیاسی و قومی حضور داشتند.»
این روایت از سوی علی هریسچی، وکیل مهاجرت ساکن مریلند نیز تایید شد. او به ایراناینترنشنال گفت دو تن از موکلانش در این پرواز بودند، از جمله زنی که به مسیحیت گرویده و نامش بهدلیل حفظ امنیت فاش نشد. هریسچی افزود که همسر این زن آزاد شده، اما حالا خانواده از هم جدا افتادهاند.
هرچند مسیحیان کمتر از یک درصد جمعیت ایران را تشکیل میدهند، اما بزرگترین اقلیت مذهبی کشور محسوب میشوند. طبق گزارش ژانویه ۲۰۲۵ سازمان «درهای باز»، ایران یکی از ده کشور نخست در فهرست جهانی آزار مسیحیان است؛ جایگاهی بالاتر از افغانستان و نزدیک به کره شمالی و یمن.
در حالیکه کلیساهای قدیمی نظیر ارامنه، آشوریها و کلدانیها از حمایت محدودی برخوردارند، گروههای انجیلی و پروتستان از هیچگونه حمایت رسمی بهرهمند نیستند. بر اساس قوانین ایران، تبلیغ مسیحیت و گرویدن به آن، بهویژه اگر به زبان فارسی باشد، ممنوع بوده و میتواند به جریمه، شلاق، زندان یا حتی حکم اعدام منجر شود.
سازمان «درهای باز» هشدار داده است که حکومت ایران نوکیشان مسیحی را تهدیدی برای امنیت دینی و سیاسی کشور میداند. در این گزارش آمده: «این افراد غالباً به اتهام اقدام علیه امنیت ملی بازداشت، محاکمه و به احکام سنگین محکوم میشوند.»
در سالهای اخیر، ورود ایرانیان به آمریکا از طریق مرز جنوبی افزایش یافته است. در دوره بایدن، اپلیکیشن «سیبیپیوان» برای ثبت درخواست پناهندگی طراحی شد، اما در دوره ترامپ بسیاری از این درخواستها نادیده گرفته شدند.
توروسیان نوشت که برخی از افراد اخراجشده در مراحل پایانی دادرسی مهاجرتی بودند و حتی تایید اولیه نیز دریافت کرده بودند، اما ناگهان بدون اطلاع سوار پروازی شدند که پس از توقف در پورتوریکو و قطر، در نهایت به تهران رسید. هریسچی گفت که پس از این اخراج دیگر موفق به برقراری تماس با موکلش نشده است.
به گزارش آسوشیتدپرس، این پرواز نتیجه توافقی نادر میان دولت ترامپ و جمهوری اسلامی بوده، هرچند دو کشور هنوز به اعمال تحریم و تنشهای هستهای ادامه میدهند. هریسچی گفت: «نه آمریکا و نه ایران پیش از این توافق، افکار عمومی را در جریان نگذاشتند. این موضوع بسیار نگرانکننده است.»
او هشدار داد: «این اتفاق در را به روی اخراجهای گستردهتر علیه ایرانیانی که سالهاست در آمریکا زندگی میکنند باز خواهد کرد. ما نگرانیم، چون این روند تازه آغاز شده است.»
براساس گزارش منتشرشده در فیسبوک، رسانههای حکومتی ایران هنگام فرود هواپیما در تهران حاضر بودند. پناهجویان صف کشیده، بازرسی شده و وسایلشان ضبط شد. توروسیان نوشت: «۱۰ تا ۱۵ نوکیش مسیحی مجبور شدند مقابل دوربین، انجیلها و صلیبهای خود را نشان دهند و در شرایط بازجویی به سؤالات پاسخ دهند.»
این افراد سپس به اتاقهای مجزا منتقل و مجبور شدند در اعترافاتی ویدئویی، ایمان خود را انکار کرده، کشیشها را به فریبکاری متهم کرده و بگویند تنها بهقصد دریافت پناهندگی به مسیحیت گرویدهاند. بهنوشته این منبع، این اعترافات بهزودی در تلویزیون ایران پخش خواهد شد.
هریسچی هشدار داد که روش اخراج آمریکا باعث خطر مضاعف شده، زیرا معمولاً مدارک شخصی افراد، از جمله پروندههای قضایی آنها، پیش از ورود به مقصد ارسال میشود. او گفت: «اگر در این اسناد کپی پروندهها، مدارک حمایت از پناهندگی و حتی انجیل وجود داشته باشد، حکومت ایران میتواند آنها را به همکاری با دولت خارجی، اقدام علیه امنیت ملی و ارتداد متهم کند — اتهاماتی که مجازاتشان میتواند اعدام باشد.»
این اخراجها تنها چند ماه پس از آن انجام شد که کنگره آمریکا با اکثریت جمهوریخواه، قطعنامهای در محکومیت آزار مسیحیان در کشورهای اسلامی نظیر ایران تصویب کرد.
هریسچی گفت: «این اقدام، شرایط وخیم حقوق بشر در ایران را نادیده میگیرد و خطرات واقعی را برای پناهجویان سیاسی و دینی بیاهمیت جلوه میدهد.»
توروسیان در پایان دولت آمریکا را متهم کرد که «سالخوردگان، زنان و پناهجویان تاییدشده را بهدست حکومتی سپرد که به شکنجه مذهبی و زندانیکردن مخالفان شهرت دارد». بهگفته او، این اقدام «نهفقط غیرانسانی، بلکه خیانتی بزرگ به سنت دیرینه آمریکا در حمایت از ستمدیدگان» است.
منبع ناشناس توروسیان هشدار داد: «این پناهجویان فقط عدد و رقم نیستند. آنها پدر، مادر، مؤمن و بازماندهاند. بازگشت اجباریشان به ایران آنها را در معرض زندان، شکنجه یا مرگ قرار میدهد. سکوت در برابر این بیعدالتی، مشارکت در آن است.»
این جنگنده که بهطور موقت «افاِی-ایکسایکس» نام گرفته، قرار است جایگزین ناوگان قدیمی «افاِی- ۱۸ ایاف» سوپر هورنت شود و نقشی کلیدی در راهبرد مقابله با چین ایفا کند.
به گفته منابع مطلع و یک مقام رسمی آمریکایی، پیت هگست، وزیر دفاع، جمعه ۱۱ مهر تصمیم نهایی را برای پیشبرد پروژه اتخاذ کرد.
این برنامه چند میلیارد دلاری که بهعنوان محور اصلی آینده هوانوردی دریایی آمریکا شناخته میشود، میان دو غول صنعت دفاعی — بوئینگ و نورثروپ گرومن — به رقابت گذاشته شده است.
بهگزارش رویترز برنده این قرارداد ممکن است در همین هفته اعلام شود، اما احتمال تاخیرهای دقیقه نودی نیز وجود دارد، همانطور که در گذشته نیز پیش آمده بود. نیروی دریایی و پنتاگون تاکنون درباره این تصمیم سکوت اختیار کردهاند و به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادهاند.
نگرانیهای استراتژیک و تامین بودجه
جنگنده «افاِی-ایکسایکس» قرار است به قابلیتهای پیشرفتهای از جمله پنهانکاری، برد و ماندگاری بیشتر، و توانایی هماهنگی با پهپادهای رزمی و سامانههای دفاع هوایی ناونشین مجهز باشد.
رویترز با استناد به منابع خود هشدار داده که هرگونه تعویق در تامین بودجه یا اجرای این پروژه میتواند ناوگان آمریکا را در دهه ۲۰۳۰ و فراتر از آن با کمبود جنگنده مدرن مواجه کند؛ مسئلهای که توان بازدارندگی دریایی این کشور را به چالش خواهد کشید.
در بهار و تابستان، اختلاف میان پنتاگون و کنگره بر سر بودجه پروژه را متوقف کرد. وزارت دفاع تنها خواهان ۷۴ میلیون دلار برای حفظ توسعه حداقلی پروژه بود، اما برخی مقامات تلاش کردند با اشاره به چالشهای مهندسی و زنجیره تامین، اجرای آن را تا سه سال به تاخیر بیندازند.
در نهایت، کنگره با گنجاندن ۷۵۰ میلیون دلار برای این پروژه در لایحه کلان هزینهها که تابستان امسال تصویب شد، مسیر پیشرفت آن را هموار کرد. علاوه بر این، ۱.۴ میلیارد دلار دیگر برای سال مالی ۲۰۲۶ به این پروژه اختصاص یافت.
تردید در توان تولید بوئینگ و نورثروپ
در جریان تاخیرها، بحثهایی هم درباره ظرفیت عملیاتی دو شرکت مطرح شد. به گفته منابع، برخی مقامات دفاعی نگران بودند که بوئینگ پس از کسب قرارداد ساخت جنگنده اف-۴۷ نیروی هوایی، نتواند نیروی انسانی کافی برای پروژه جدید جذب کند.
در مورد نورثروپ نیز، افزایش شدید هزینههای پروژه موشک بالستیک قارهپیمای «سنتینل» — جایگزین موشکهای منسوخ «مینتمن ۳» — موجب نگرانی شده بود.
رویترز میگوید جزئیات تعداد جنگندههای «افاِی-ایکسایکس» و جدول زمانی دقیق پروژه همچنان محرمانه است. اما با توجه به سابقه قراردادهایی چون اف-۳۵، انتظار میرود ارزش نهایی پروژه دهها میلیارد دلار باشد.
در حال حاضر، نیروی دریایی آمریکا قصد دارد بیش از ۲۷۰ فروند جنگنده «اف-۳۵سی» ساخت لاکهید مارتین را برای ناوگان ناونشین خود خریداری کند. لاکهید مارتین در ابتدای سال جاری از رقابت در پروژه «افاِی-ایکسایکس» کنار گذاشته شد.
پیشبینی میشود که نخستین نمونههای تولیدی جنگنده جدید در دهه ۲۰۳۰ وارد خدمت شوند، در حالی که جنگندههای «افاِی- ۱۸ ایاف» تا دهه ۲۰۴۰ همچنان در ناوگان باقی خواهند ماند.
