جنگنده اف-۳۵آی اسرائیل، نسخه بومیسازیشده اف-۳۵ آمریکایی، اکنون بهعنوان یکی از پیچیدهترین سامانههای هوایی جهان شناخته میشود. این هواپیما با بهرهگیری از نرمافزارهای یادگیرنده، سامانههای جنگ الکترونیک بومی و هوش مصنوعی عملیاتی، مفهوم جنگ هوایی را بازتعریف کرده است.
نشریه آمریکایی «امنیت ملی»، دوشنبه پنجم آبان در گزارشی نوشت جنگنده اف-۳۵آی که در جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل وارد خاک ایران شد، مجهز به یک سیستم نرمافزاری هوشمند است که از دادههای هر ماموریت برای بهبود عملکرد خود استفاده میکند.
این فناوری که در اسرائیل توسعه یافته، مجموعهای از «پروندههای داده پروازی میدانی» ایجاد میکند و نتایج هر عملیات را در سیستم ذخیره میسازد. سپس نرمافزار بر اساس تجربیات قبلی، تصمیمهای پروازی، مسیرهای نفوذ و الگوهای حمله را بهینهسازی میکند.
به بیان ساده، اف-۳۵آی با هر پرواز «باهوشتر» میشود. قابلیتی که تاکنون در هیچ جنگنده دیگری دیده نشده است.
غلاف جنگ الکترونیک «پرش فرکانسی»
یکی از اصلیترین تفاوتهای فنی میان اف-۳۵آی اسرائیل و نسخههای دیگر، نصب غلاف جنگ الکترونیک بومی با قابلیت پرش فرکانسی (Frequency Hopping) است.
این سامانه میتواند در لحظه، طیف فرکانسهای راداری دشمن را شناسایی و از طریق تغییر مداوم سیگنالهای خود، مانع قفل شدن رادارها بر جنگنده شود.
به گفته نشریه امنیت ملی، در جنگ ۱۲ روزه، این غلاف نقشی تعیینکننده داشت؛ چرا که رادارهای ایران در تمام مدت نبرد عملا «کور شده بودند» و هیچکدام از جنگندههای اسرائیلی شناسایی نشدند.
پلتفرم چندمنظوره با مغز دیجیتال
اف-۳۵آی تنها یک جنگنده نیست بلکه یک سامانه شبکهای پرنده است. حسگرهای چندطیفی آن بهطور همزمان دادههای جنگ الکترونیک، شناسایی و تصویربرداری فروسرخ را دریافت و با سیستم فرماندهی زمینی و سایر جنگندهها به اشتراک میگذارد.
این پیوند دادهای لحظهای به خلبان تصویری یکپارچه از میدان نبرد میدهد و امکان تصمیمگیری سریع و دقیق را فراهم میکند.
این گزارش تاکید کرد: «اف-۳۵آی بهنوعی هوش مصنوعی تاکتیکی مجهز است که میتواند تهدیدها را پیشبینی کند، اولویت هدفها را تعیین کند و مسیر فرار بهینه را پیشنهاد دهد.»
سلاحها و قابلیت نفوذ
اف-۳۵آی با ترکیبی از موشکها و بمبهای هدایتشونده بومی و آمریکایی تجهیز شده است؛ از جمله بمبهای دقیق ساخت اسرائیل و موشکهای ساخت آمریکا.
ترکیب قدرت پنهانکاری با این تسلیحات موجب میشود جنگنده بتواند در عمق خاک دشمن نفوذ کند، اهداف زیرزمینی را منهدم کند و بدون درگیری مستقیم بازگردد.
اف-۳۵آی در نبرد با جمهوری اسلامی توانست در روشنایی روز از میان یکی از متراکمترین شبکههای پدافندی منطقه عبور کند. امری که نشان از مهندسی پیشرفته سطح مقطع راداری و مواد جاذب امواج در ساختار بدنه دارد.
هماهنگی با سامانههای بدون سرنشین
برنامه بعدی نیروی هوایی اسرائیل، پیوند دادن اف-۳۵آی با پهپادهای هوشمند رزمی موسوم به «بال وفادار» است. این پهپادها که قادرند در کنار جنگنده ماموریت انجام دهند، میتوانند در نقش «جلوبرنده راداری»، «نشانگر هدف» یا «ارزیاب خسارت» عمل کنند.
اف-۳۵آی در آینده میتواند فرماندهی یک اسکادران پهپاد رزمی را در میدان نبرد بر عهده بگیرد. قابلیتی که در آمریکا با عنوان «هواپیمای رزمی مشترک» در حال توسعه است و اسرائیل نیز در مسیر دستیابی به آن قرار دارد.
آیندهای هوشمندتر با هوش مصنوعی و رایانش کوانتومی
این گزارش پیشبینی کرده است که اسرائیل بهزودی فناوری هوش مصنوعی و رایانش کوانتومی را به سیستم تحلیلی اف-۳۵آی اضافه کند تا سرعت پردازش دادههای میدانی چند برابر شود.
بر پایه این ارزیابی، این جنگنده دیگر یک وسیله حمل سلاح نیست، بلکه: «یک مغز پرنده است. هرچه بیشتر پرواز کند، از دادههای بیشتری میآموزد و کارآمدتر میشود.»
به گزارش خبرگزاری رویترز، استارمر دوشنبه پنجم آبان در نخستین سفر رسمی خود به ترکیه از زمان آغاز نخستوزیری، این توافق را «لحظهای تاریخی» توصیف کرد.
اردوغان نیز گفت در آینده «پروژههای مشترک صنعتی و دفاعی جدیدی» میان دو کشور دنبال خواهد شد.
هدف ترکیه از خرید این جنگندهها تقویت توان هوایی و جبران فاصله با رقبای منطقهای از جمله اسرائیل عنوان شده است.
اسرائیل در ماههای اخیر با حملات هوایی به کشورهای منطقه، از جمله ایران و سوریه، موجب نگرانی آنکارا درباره توازن نظامی در خاورمیانه شده است.
اروپا نیز در شرایطی که جنگ اوکراین همچنان ادامه دارد، نقش ترکیه را در تقویت جناح شرقی ناتو و ثبات پس از جنگ در شرق اروپا حیاتی میداند.
برنامه برای خرید ۲۴ جنگنده دیگر از عمان و قطر
وزارت دفاع ترکیه اعلام کرد علاوه بر قرارداد با بریتانیا، قصد دارد ۱۲ فروند جنگنده تایفون از عمان و ۱۲ فروند دیگر از قطر خریداری کند.
بر اساس گزارش پیشین رویترز، قرار است ترکیه ابتدا ۱۲ جنگنده کارکرده از این دو کشور دریافت کند تا نیازهای فوری خود را برطرف کند و در سالهای آینده جنگندههای جدید را از بریتانیا تحویل بگیرد.
بریتانیا اعلام کرده نخستین محموله از ۲۰ جنگنده جدید در سال ۲۰۳۰ تحویل ترکیه خواهد شد و این قرارداد شامل گزینه خرید تعداد بیشتری از این هواپیماها نیز میشود.
قیمت بالا و انتقاد کارشناسان
برخی تحلیلگران قیمت هشت میلیارد پوندی قرارداد را «غیرعادی و بسیار بالا» توصیف کردهاند.
بوراک ییلدریم، تحلیلگر دفاعی در استانبول، گفت: «هواپیما را به قیمت ناوچه میفروشند. هیچ جنگندهای ۴۰۰ میلیون پوند نمیارزد. این معامله نوعی فریب است.»
او افزود حتی اگر قرارداد شامل قطعات یدکی، آموزش و مهمات باشد، قیمت تعیینشده «بیسابقه» است.
دو طرف درباره جزییات دقیق اقلام همراه هواپیماها توضیحی ندادهاند.
پر کردن کمبود ناوگان هوایی ترکیه
ترکیه و بریتانیا تیرماه گذشته توافق اولیهای برای خرید تا ۴۰ فروند تایفون امضا کرده بودند که با موافقت اعضای کنسرسیوم یوروفایتر شامل آلمان، ایتالیا و اسپانیا انجام شد.
شرکتهای ایرباس، بیایای سیستمز و لئوناردو، سازندگان اصلی این جنگندهها هستند.
اردوغان هفته گذشته در سفر به قطر و عمان بخشی از مذاکرات خود را به همین موضوع اختصاص داده بود.
ترکیه در سالهای اخیر با گرمتر کردن روابط با غرب، تلاش کرده ناوگان هوایی سالخورده خود شامل جنگندههای اف-۱۶ را با یوروفایترها و احتمالا اف-۳۵های آمریکایی جایگزین کند.
آنکارا همچنین در حال توسعه جنگنده بومی خود به نام «قاآن» است اما این پروژه هنوز چند سال تا تکمیل فاصله دارد.
مقامهای ترکیه میگویند این قرارداد بخشی از راهبرد نوسازی هوایی کشور در واکنش به افزایش تنشهای منطقهای است.
آنکارا امیدوار است با دریافت این جنگندهها، جایگاه خود را در میان قدرتهای نظامی خاورمیانه بازیابد و همزمان همکاریهای دفاعی خود را با متحدان ناتو گسترش دهد.
بر اساس ارزیابی کارشناسان این مرکز که دوشنبه پنجم آبان منتشر شد، تصاویر ماهوارهای بین ۳۰ ژوئن تا ۳۰ سپتامبر نشان میدهد حکومت ایران در محدوده کوه کلنگ گزلا، حدود یک مایل جنوب سایت نطنز، ساختوساز را تسریع کرده است.
در دو ورودی شرقی و غربی نشانههایی از پوشاندن دهانهها با خاک و شن مشاهده میشود که به گفته کارشناسان، «تلاشی برای استتار فعالیتها و کاهش رصد ماهوارهای» است.
تحلیلگران میگویند افزایش فعالیت مهندسی در این محل پس از حملات آمریکا و اسرائیل، نشاندهنده کوشش ایران برای انتقال بخشهایی از برنامه هستهای خود به زیر زمین است.
واشینگتنپست چهارم مهر با استناد به تصاویر ماهوارهای و نظرات تحلیلگران گزارش داد جمهوری اسلامی همچنان به ساخت یک تاسیسات نظامی عمیق زیرزمینی در منطقه «کوه کلنگ» در جنوب سایت هستهای نطنز ادامه میدهد.
در بخش جنوبی سایت، تونلی که پیشتر بسته بود، همچنان غیرفعال مانده و خاکریز بزرگی در برابر آن قرار گرفته است.
بر اساس این دادهها، کارشناسان نتیجه گرفتهاند که بخشهای شرقی و غربی در حال استفاده فعال و توسعه هستند.
احتمال تغییر کاربری تاسیسات زیرزمینی
به گفته پژوهشگران مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، سه سناریو برای هدف این ساختوساز قابل تصور است: نخست، جمهوری اسلامی ممکن است در حال تکمیل سالن مونتاژ سانتریفیوژ باشد که پس از آتشسوزی سال ۱۳۹۹ وعده ساخت آن در دل کوه داده شده بود.
دوم، این احتمال وجود دارد که فعالیتهای تخریبشده در اصفهان، از جمله بخش متالورژی و تولید اورانیوم ششفلوراید (UF₆)، به این محل منتقل شده باشد.
سوم و نگرانکنندهتر از بقیه موارد، اینکه کوه کلنگ گزلا به یک مرکز غنیسازی مخفی تبدیل شود. محلی که بتواند اورانیوم ۶۰ درصدی موجود در ایران را تا سطح تسلیحاتی یعنی ۹۰ درصد غنی کند.
نویسندگان گزارش تاکید کردهاند که هیچ یک از این سناریوها هنوز با قطعیت تایید نشده اما ترکیب عمق زیرزمینی، گستردگی ورودیها و گسترش فعالیت در فاصله کوتاه پس از حملات، «نشانهای روشن از تلاش ایران برای بازیابی سریع ظرفیت حساس هستهای» است.
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در تحلیل خود نوشت که فعالیتهای مشاهده شده در کوه کلنگ گزلا میتواند زمینهساز مرحله تازهای از توسعه زیرساختهای فنی در برنامه هستهای در ایران باشد.
به گفته این مرکز، ساخت تاسیسات در عمق کوه و ایجاد ورودیهای چندگانه میتواند آن را در برابر حملات هوایی بعدی، «تقریبا غیرقابل نفوذ» کند.
همچنین دفن بخشهایی از دهانهها زیر خاک میتواند به کنترل دمای داخلی و جلوگیری از نشت حرارتی کمک کند. روشی که معمولا در مراکز غنیسازی بسیار پیشرفته استفاده میشود.
تحلیلگران یادآور شدند که با وجود تخریب تاسیسات فردو، نطنز و اصفهان در حملات خردادماه به مواضع جمهوری اسلامی از سوی آمریکا و اسرائیل، حکومت ایران توانسته ظرف سه ماه بخشهایی از برنامه خود را به زیر زمین منتقل کند.
این موضوع نشان میدهد «زیرساخت فنی و ظرفیت مهندسی ایران برای بازسازی سریع هنوز قابلتوجه است».
پیشتر و در اردیبهشتماه، موسسه علوم و امنیت بینالملل گزارش داده بود حکومت ایران در حال احداث یک محوطه امنیتی با حصارهای جدید در اطراف کوه کلنگ گزلا است.
لزوم شفافیت فوری
به باور نویسندگان، فعالیتهای جدید در کوه کلنگ گزلا نیاز به بازگشت فوری بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی و ازسرگیری نظارت بینالمللی را دوچندان کرده است.
در این گزارش آمده است: «اگر جامعه جهانی نتواند درباره ماهیت واقعی این سایت شفافیت ایجاد کند، ایران میتواند بخشهای کلیدی برنامه خود را در تاریکی بازسازی کند.»
مرکز مطالعات راهبردی بینالمللی هشدار داده که ادامه روند فعلی، خطر شکلگیری دوباره یک چرخه پنهان از فعالیتهای هستهای در ایران را افزایش میدهد. چرخهای که میتواند بار دیگر موازنه امنیتی خاورمیانه را بر هم بزند.
در این پرونده، ۱۰ متهم شامل هشت مرد و دو زن بین ۴۱ تا ۶۰ ساله به انتشار پیامهای توهینآمیز درباره جنسیت و زندگی شخصی بانوی اول فرانسه متهم شدهاند.
در صورت محکومیت، این افراد با مجازات حبس تا دو سال روبهرو خواهند بود.
شکایت بریژیت مکرون در اوت ۲۰۲۴ ثبت شد و به تحقیقات پلیسی و بازداشتهایی در دسامبر ۲۰۲۴ و فوریه ۲۰۲۵ انجامید.
شایعه درباره جنسیت او نخستین بار در سال ۲۰۱۷ و همزمان با انتخاب مکرون به عنوان رییسجمهوری مطرح شد و از سوی محافل راست افراطی در فرانسه و آمریکا گسترش یافت.
بریژیت مکرون در سال ۲۰۲۲ در گفتوگویی با رادیو آرتیال این شایعات را «حمله به شجرهنامه خانوادهاش» خواند و گفت که مبارزه با آزار اینترنتی «نبرد شخصی» اوست.
محاکمه متهمان این پرونده پس از طرح شکایت افترا از سوی مکرون و همسرش در آمریکا انجام میشود.
آنان در پایان ماه ژوییه علیه کندیس اوونز، پادکستر راستگرای آمریکایی طرح دعوا کردند و گفتند این ادعا «دروغی آشکار و ویرانگر» است که به کارزار جهانی تحقیر و آزار بریژیت مکرون تبدیل شده است.
چند نفر از متهمان حاضر در دادگاه پاریس، مطالب منتشرشده از سوی این پادکستر آمریکایی را که میلیونها دنبالکننده در شبکههای اجتماعی دارد و خالق مجموعه ویدیوهایی با عنوان «تبدیل شدن به بریژیت» است، بازنشر کردهاند. از جمله، جلد دستکاریشدهای از مجله تایم که بریژیت مکرون را به عنوان «مرد سال» نشان میدهد و با عنوان تمسخرآمیز «عالی!» منتشر شده بود.
یکی از متهمان گفته بود که «دو هزار نفر آمادهاند» برای «در زدن خانهبهخانه در آمین» (شهر زادگاه زوج مکرون در شمال فرانسه) بروند تا «ماجرا را روشن کنند» و وعده داده بود که بلاگرهای آمریکایی نیز در این ماجرا دخیل خواهند بود.
تحقیقات در این زمینه به «اداره مبارزه با بزهکاری علیه اشخاص» سپرده شد.
پیشتر نیز چندین زن سیاستمدار برجسته در جهان هدف خبرهای جعلی با محتوای ترنسهراسانه قرار گرفتهاند؛ از جمله میشل اوباما، بانوی اول پیشین آمریکا، کامالا هریس، معاون رییسجمهوری پیشین آمریکا و جاسیندا آردرن، نخستوزیر پیشین نیوزیلند.
دادگاه دوشنبه بدون حضور بریژیت مکرون برگزار شد و وکیل او پیش از آغاز جلسه دادگاه، اظهارنظری نکرد.
پیتر سیارتو دوشنبه پنجم آبان در یک نشست خبری گفت: «در مورد تامین انرژی ما، در نیمه دوم هفته آینده، در واشینگتن فرصتی برای نخستوزیر فراهم خواهد شد تا این موضوع را بهصورت حضوری با رییسجمهور ایالات متحده مورد بحث قرار دهد.»
وزیر خارجه مجارستان افزود از آنجا که تحریمهای جدید آمریکا تا اواخر نوامبر اجرایی نخواهند شد، در حال حاضر هیچ مشکلی در تامین نفت مجارستان از روسیه ایجاد نشده است و کاهش واردات نیز مشاهده نمیشود.
ترامپ که از متحدان نزدیک نخستوزیر مجارستان به شمار میرود، هفته گذشته تحریمهایی علیه روسیه وضع کرد که شرکتهای لوکاویل و روسنفت را هدف قرار میدهند.
هدف آمریکا از این اقدام، تحت فشار قرار دادن مسکو برای پذیرش آتشبس در اوکراین عنوان شده است.
اقدام ترامپ پرسشهایی را برای مجارستان و اسلواکی، دو خریدار اصلی نفت روسیه در اتحادیه اروپا، ایجاد کرده است.
هفته گذشته، اتحادیه اروپا نیز بخش نفتی روسیه را هدف تحریم قرار داد و از نوزدهمین بسته تحریمها علیه مسکو از زمان تهاجم روسیه به اوکراین خبر داد.
اوربان که بارها از تحریمهای اتحادیه اروپا علیه روسیه انتقاد کرده، تاکنون توانسته است برای مجارستان در زمینه واردات نفت از طریق خطوط لوله، معافیت بهدست آورد.
او همچنین در میانه ماه اکتبر از سفر پیش روی خود به واشینگتن خبر داد و گفت که دستور کار مذاکراتش با ترامپ، تقریبا نهایی شده است.
اوربان جمعه گفت که مجارستان در حال بررسی راههایی برای دور زدن تحریمهای آمریکا علیه شرکتهای نفتی روسیه است.
او جزییاتی در این باره ارائه نکرد اما نشانهای نیز مبنی بر قصد سرپیچی از این تحریمها بروز نداد.
اوربان همچنین گفت درباره تحریمها با شرکت نفت و گاز مجارستان گفتوگو کرده است.
نخستوزیر مجارستان که انتخابات سال ۲۰۲۶ را پیش رو دارد، طی سالهای گذشته رابطهای شخصی و قوی با ترامپ ایجاد کرده است.
مواضع سرسختانه اوربان در قبال مهاجرت، حمایت قابل توجهی را در میان طرفداران ترامپ در ایالات متحده برایش به همراه آورده است.
او اوایل ماه جاری گفته بود که در دیدار خود با ترامپ، مسائل اقتصادی را نیز مورد بحث قرار خواهد داد.
