بهدنبال عقبنشینی محدود ارتش اسرائیل از شرق غزه، دولت آمریکا طرحی برای ساخت نواحی مسکونی جدید در بخش شرقی این منطقه ارائه کرده که به گفته منابع عربی، هدف از آن اسکان حدود یک میلیون فلسطینی در نواحی تحت کنترل اسرائیل است.
روزنامه تایمز اسرائیل شنبه ۱۰ آبان در گزارشی نوشت این پیشنهاد از سوی دولت دونالد ترامپ به برخی کشورهای خلیج فارس ارائه شده، اما با استقبال سرد آنها مواجه شده است.
بر اساس این گزارش، مقامهای آمریکایی از عنوان «غزه جدید» برای این پروژه استفاده میکنند که قرار است در شرق «خط زرد» اجرا شود؛ همان مرزی که از ۱۰ اکتبر و در آغاز توافق آتشبس بین اسرائیل و حماس، محل عقبنشینی جزئی ارتش اسرائیل شد.
این عقبنشینی باعث شد اسرائیل کنترل حدود ۵۳ درصد از نوار غزه را در دست داشته باشد، اما واشینگتن امیدوار است ارتش اسرائیل بهتدریج به پشت مرزهای پیشین بازگردد.
با این حال، خروج کامل اسرائیل منوط به دو شرط دشوار است: تشکیل نیروی بینالمللی ثباتساز و خلع سلاح کامل حماس.
به نوشته تایمز اسرائیل، از آنجا که تحقق این شروط بعید بهنظر میرسد، واشینگتن روند بازسازی را بدون انتظار برای خروج ارتش اسرائیل آغاز کرده است.
جرد کوشنر، مشاور ارشد ترامپ، گفته است آمریکا قصد دارد بازسازی را از سمت اسرائیلی خط زرد، بهویژه شهر رفح آغاز کند.
دو دیپلمات عربی که در جریان جزئیات این طرح قرار گرفتهاند، به تایمز اسرائیل گفتند که این پروژه شامل ساخت شش منطقه مسکونی در شرق نوار غزه خواهد بود و هدف آن انتقال حدود یک میلیون فلسطینی به این مناطق در طول دو سال است، حتی در صورتی که ارتش اسرائیل در این مدت از این مناطق خارج نشود.
یکی از دیپلماتها گفته است این پیشفرض «بسیار غیرواقعبینانه» است و افزود: «در حالیکه شاید برخی فلسطینیها نخواهند تحت حاکمیت حماس زندگی کنند، اما پذیرفتن زندگی تحت اشغال اسرائیل و نیرویی که به باور آنها مسئول مرگ ۷۰ هزار نفر از هموطنانشان است، غیرقابل تصور است.»
در حالی که کاخ سفید از اظهارنظر درباره این طرح خودداری کرده، یک مقام آمریکایی گفت هنوز تصمیم نهایی درباره مدیریت پس از جنگ غزه گرفته نشده و ایدههای مختلفی در حال بررسی است.
همزمان، طرحی دیگر از سوی مرکز هماهنگی نظامی-غیرنظامی آمریکا در «کیریات گت» پیشنهاد شده که شامل ایجاد «کمربند انسانی» و ۱۶ مرکز توزیع کمک در امتداد خط زرد است، اما به دلیل مخالفت نهادهای بشردوستانه، این طرح متوقف شده است.
تایمز اسرائیل همچنین نوشته که آمریکا در تلاش است با تصویب قطعنامهای در شورای امنیت، زمینه تشکیل نیروی بینالمللی برای استقرار در غزه را فراهم کند.
این در حالی است که کشورهای کلیدی عربی مانند عربستان و امارات با بخشهایی از این طرح مخالفاند و مشارکت خود را مشروط به مجوز سازمان ملل و توافق با حماس دانستهاند.
گفته میشود واشینگتن امیدوار است این قطعنامه پیش از دیدار محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، با ترامپ در ۱۸ نوامبر تصویب شود.
روبیو شنبه ۱۰ آبان ویدیویی را در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس بازنشر کرد که پیشتر از سوی فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) منتشر شده بود.
در این ویدیو که با پهپاد ضبط شده، گروهی از افراد منسوب به حماس در حال غارت محموله کمکهای بشردوستانه از یک کامیون در شمال خان یونس دیده میشوند.
روبیو با اشاره به این ویدیو در ایکس نوشت: «حماس همچنان مردم غزه را از کمکهای بشردوستانهای که بهشدت به آن نیاز دارند، محروم میکند. این سرقت، تلاشهای بینالمللی در حمایت از طرح ۲۰ مادهای رییسجمهور ترامپ برای رساندن کمکهای حیاتی به غیرنظامیان بیگناه را تضعیف میکند.»
او افزود: «حماس مانع اصلی است. آنها باید سلاحهای خود را زمین بگذارند و به غارت پایان دهند تا غزه بتواند آیندهای روشنتر داشته باشد.»
ارتش اسرائیل: عملیات پاکسازی ادامه دارد
ارتش اسرائیل ۱۰ آبان اعلام کرد عملیات پاکسازی شرق «خط زرد» برای نابودی زیرساختهای گروههای مسلح فلسطینی در رفح ادامه دارد.
ارتش افزود پس از آغاز آتشبس، یک پرتابگر ۱۵ لولهای و تجهیزات متعلق به حماس کشف شده و چند تونل زیرزمینی نیز در حال تخریب است.
«خط زرد» مرز عملیاتی تعیینشده از سوی ارتش اسرائیل است که از شمال غزه تا شرق رفح امتداد دارد. این خط محدوده مناطق تحت کنترل اسرائیل را مشخص میکند و عبور غیرنظامیان فلسطینی از آن ممنوع است.
روزنامه والاستریت ژورنال هشتم آبان گزارش داد حماس همچنان در برابر فشارها برای خلع سلاح و کنارهگیری از قدرت ایستادگی میکند، در حالی که این دو از شروط اصلی طرح دونالد ترامپ برای پایان دادن به جنگ دوساله در این منطقه محسوب میشوند.
دیدار هیات حماس با وزیر خارجه ترکیه
حماس ۱۰ آبان در بیانیهای اعلام کرد هیاتی به سرپرستی خلیل الحیه، مذاکرهکننده ارشد این گروه، در استانبول با هاكان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، دیدار کرده است.
بر اساس این بیانیه، اعضای هیات حماس در این دیدار سندی را در اختیار مقامهای ترکیه قرار دادند که در آن به جزییات موارد «نقض» توافق آتشبس از سوی اسرائیل اشاره شده است.
منابع نزدیک به حماس همچنین گزارش دادند الحیه در این دیدار بر پایبندی این گروه به آتشبس و آمادگی آن برای بازگرداندن پیکر همه گروگانهای اسرائیلی در چارچوب توافق فعلی تاکید کرده است.
رسانههای اسرائیلی صبح ۱۰ آبان خبر دادند بر اساس بررسیهای انجامشده، بقایای سه جسدی که حماس بهتازگی از طریق صلیب سرخ به اسرائیل تحویل داده، متعلق به هیچیک از گروگانهای اسرائیلی نیست.
هنوز پیکرهای ۱۱ گروگان جانباخته اسرائیلی در نوار غزه نگهداری میشوند.
طبق گزارش تایمز اسرائیل، بقایای سه جسدی که حماس شامگاه جمعه نهم آبان از طریق صلیب سرخ به اسرائیل تحویل داده، از سوی مقامات اسرائیلی مورد بررسی قرار گرفته و تشخیص داده شده که متعلق به هیچیک از گروگانها نیست.
این ارزیابی پس از پایان تلاشهای شناسایی در موسسه پزشکی قانونی تلآویو انجام شده است.
کارشناسان پزشکی قانونی اسرائیل تایید کردند که سه جنازه تحویل شده به عنوان هیچ یک از گروگانهای کشته شده متعلق نیست.
در مورد انتقال این بقایا، هیچگونه اظهارنظری از سوی اسرائیل صورت نگرفته است.
واکنش حماس
حماس اعلام کرد که پیش از تحویل سه جنازه به اسرائیل در روز جمعه، قصد داشته نمونههایی از اجساد ناشناسی را که پیدا کرده بود، ارائه دهد اما اسرائیل از دریافت نمونهها خودداری و درخواست کرد که اجساد را برای بررسی دریافت کند.
هنوز ۱۱ جسد گروگانهای جانباخته اسرائیلی همچنان در نوار غزه نگهداری میشوند.
این اولین بار نیست که حماس اجساد دیگری را به جای پیکرهای گروگانها تحویل میدهد.
ششم آبان، رسانههای اسرائیلی نوشتند بر اساس ارزیابیها، جسدی که از سوی حماس بازگردانده شد متعلق به پیکرهای گروگانهای باقیمانده نیست.
در آن زمان، اورشلیمپست گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، جلسهای را درباره نحوه پاسخ اسرائیل به این موضوع برگزار میکند و برخی گزینهها در روزهای اخیر با ایالات متحده بررسی شدهاند.
منبعی اسرائیلی در این زمینه به اورشلیمپست گفت: «این بیپاسخ نمیماند.»
جستوجوی حماس در مناطق تحت کنترل اسرائیل
شبکه دولتی «کان» اسرائیل جمعه به نقل از یک منبع مطلع گزارش داد که نیروهای حماس جستوجو برای یافتن اجساد گروگانهای فوتشده را در مناطقی که تحت کنترل ارتش اسرائیل است، از سر گرفتهاند.
این نخستین بار از زمان حمله مرگبار به نیروهای اسرائیلی در رفح در روز سهشنبه است که به نیروهای حماس اجازه داده میشود وارد مناطق تحت کنترل ارتش اسرائیل شده و چنین جستوجوهایی را انجام دهند.
همچنین کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد که در جستوجوهای قبلی، نیروهای حماس در مناطق تحت کنترل ارتش اسرائیل سلاحهایی نیز پیدا کرده بودند.
در نظرسنجی شبکه خبری کانال ۱۲، ۲۴ درصد از شرکتکنندگان گفتهاند که تصمیمگیرنده اصلی در امور اسرائیل خود این کشور است، در حالی که ۹ درصد پاسخی مشخص در این زمینه نداشتهاند.
همچنین در این نظرسنجی از شرکتکنندگان پرسیده شده آیا اسرائیل به «دولت دستنشاندهای» برای ایالات متحده تبدیل شده است یا نه. در پاسخ، ۶۹ درصد این گزاره را تأیید کردهاند، ۲۵ درصد با آن مخالفت کردهاند و ۶ درصد نیز اظهار بیاطلاعی کردهاند.
این نظرسنجی در شرایطی منتشر شد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پنجشنبه هشتم آبان درباره نشست مشترک شامگاه چهارشنبه هفتم آبان خود با مقامات عالیرتبه آمریکایی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما با همکاری یکدیگر برای دستیابی به هدفی که با رییسجمهوری ترامپ بر سر آن توافق کردهایم تلاش میکنیم.»
او افزود دوستی دو کشور «بر پایه ارزشهای مشترک، قدرت، و یک اصل روشن» استوار است؛ اینکه اسرائیل همیشه آزادی عمل خود را حفظ میکند.
نتانیاهو در ششم آبان هم در یک مصاحبه، با اشاره به اینکه اسرائیل با کمک آمریکا «محور ایران را در هم شکست، خاورمیانه را بازسازی کرد و مسیر نابودی حماس را هموار ساخت»، تاکید کرد که اسرائیل «بدون وابستگی» تصمیمهای امنیتی خود را میگیرد و در برابر تهدیدها، چه از غزه و چه از لبنان، اجازه نمیگیرد بلکه «به طور مستقیم پاسخ میدهد.»
او چهارم آبان نیز گفت که شاهد «ادعاهای مضحکی» در مورد روابط بین آمریکا و اسرائیل هستیم، اما روابط ما «روابط بین شرکا است و هیچ یک دیگری را کنترل نمیکند.»
نتانیاهو با اشاره به حملات ارتش اسرائیل در غزه در پی نقض آتشبس از سوی حماس تاکید کرد که این کشور حملاتش را به صلاحدید خود انجام میدهد و «به دنبال تایید کسی نیست.»
او این اظهارات را در واکنش به پرسشی درباره کنترل ایالات متحده بر تصمیمهای او و اینکه «آمریکا سیاست امنیتی اسرائیل را دیکته میکند» بیان کرد.
سخنان نتانیاهو پس از آن منتشر شد که روزنامه هاآرتص گزارش داد که ایالات متحده انتظار دارد اسرائیل انجام هرگونه حمله نظامی استثنایی در نوار غزه، از جمله حملات هوایی، پیش از آغاز آن به آمریکا اطلاع دهد.
در همین حال، نشریه تایمز اسرائیل هم جمعه ۹ آبان نوشت که مقامات ارشد آمریکایی موضوع تبدیل شدن اسرائیل به یک «دولت دستنشانده» ایالات متحده را رد کردهاند.
روزنامه واشنگتنپست گزارش داده است که این ارزیابی محرمانه چند روز پیش از اجرای آتشبس غزه در ۱۸ مهر از سوی دفتر بازرسی کل وزارت خارجه آمریکا تهیه شده است.
به نوشته این روزنامه، گزارش یادشده میزان پایبندی دولت ایالات متحده به «قانون لیهی» را بررسی میکند؛ قانونی که ارائه هرگونه کمک به واحدهای نظامی خارجی متهم به نقض حقوق بشر را ممنوع میسازد.
واشنگتنپست با استناد به گفتههای دو مقام رسمی افزوده است که معیارهای تصمیمگیری درباره اسرائیل در مقایسه با سایر کشورها سختگیرانهتر است و روند بررسی چنین مواردی معمولاً با مشارکت مقامهای ارشد آمریکایی و در چارچوب فرآیندی طولانیتر انجام میشود.
کارکنان پیشین وزارت خارجه آمریکا که از سیاستهای اسرائیل انتقاد دارند، به واشنگتنپست گفتهاند این رویکرد باعث شده اسرائیل از پاسخگویی در قبال موارد نقض حقوق بشر مصون بماند.
اسرائیل در واکنش به این انتقادها بارها تاکید کرده که نیروهایش برای جلوگیری از تلفات غیرنظامیان تلاش میکنند و گروه حماس را متهم میسازد که از مردم به عنوان سپر انسانی استفاده میکند. ارتش اسرائیل همچنین میگوید تمامی گزارشهای مربوط به نقض حقوق بشر توسط نیروهایش را مورد بررسی قرار میدهد.
در همین حال، به نوشته واشنگتنپست، نهاد ناظر پیشین آژانس توسعه بینالمللی آمریکا، که اکنون منحل شده است، در حال بررسی اتهامهای مربوط به «انحراف کمکهای بشردوستانه از سوی حماس و سایر گروههای تروریستی» در غزه است.
مهلت ۲۴ ساعته مصر و قطر به حماس
یک مقام آمریکایی به نشریه تایمز اسرائیل گفت که میانجیگران مصری و قطری چهارشنبه شب هفتم آبان به حماس ۲۴ ساعت مهلت دادند تا شبهنظامیان خود را از نیمه شرقی غزه که تحت کنترل اسرائیل است، خارج کند.
به گفته او، آنها به حماس گفتند که در غیر این صورت در معرض حمله نیروهای اسرائیلی قرار خواهد گرفت.
یک مقام آمریکایی اعلام کرد که مهلت تعیینشده به پایان رسیده و اسرائیل اکنون از سوی ایالات متحده، مصر و قطر مجاز است به مواضع حماس در سمت اسرائیلی «خط زرد» حمله کند؛ خطی که مناطق تحت کنترل اسرائیل را از بخشهایی از غزه که در اختیار حماس است جدا میکند.
به گزارش تایمز اسرائیل، در هشدار اخیر به حماس، نام ترکیه – که از میانجیگران آتشبس غزه به شمار میرود – ذکر نشده بود. ترکیه از منتقدان سرسخت سیاستهای اسرائیل در عرصه جهانی محسوب میشود.
این مقام آمریکایی توضیحی درباره نحوه حضور نیروهای حماس در مناطقی که تحت نظارت اسرائیل قرار دارند ارائه نکرد. در همین زمینه، یک «منبع آگاه» به تایمز اسرائیل گفت با توجه به اینکه مرزبندی خط زرد تنها چند هفته پیش برای توافق آتشبس ترسیم شده، نیروهای زمینی همیشه بهطور دقیق نمیدانند این خط در بخشهای مختلف غزه از کجا میگذرد.
اسرائیل هفته گذشته به نیروهای حماس که در سمت شرقی خط زرد مستقر بودند هشدار داده بود از آن منطقه عقبنشینی کنند. به گفته ارتش اسرائیل، همچنان شماری از نیروهای حماس در تونلهای این گروه در مناطق تحت کنترل ارتش حضور دارند؛ افرادی که پیش از آغاز آتشبس نیز در آنجا مستقر بودهاند.
دفتر بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل پنجشنبه هشتم آبان اعلام کرد که این دو جسد از سوی نیروهای اسرائیلی و از طریق صلیب سرخ در غزه دریافت شده و به اسرائیل منتقل خواهند شد تا هویت آنها مشخص شود.
براساس توافق آتشبس، حماس تمامی گروگانهای زنده را در ازای آزادی نزدیک به دو هزار زندانی فلسطینی و بازداشتشدگان جنگی آزاد کرد.
همچنین بر اساس این توافق، اسرائیل نیروهای خود را عقب کشید، حملاتش را متوقف کرد و کمکهای انسانی به این منطقه افزایش یافت.
حماس همچنین توافق کرده بود که بقایای تمامی ۲۸ گروگان کشتهشده را در ازای ۳۶۰ شبهنظامی فلسطینی کشتهشده در جنگ تحویل دهد.
تا پنجشنبه، فقط ۱۵ جسد از اجساد گروگانها تحویل داده شده بود.
اسرائیل میگوید حماس برای تحویل باقیمانده اجساد گروگانها که هنوز در غزه هستند، بسیار کند عمل کرده است. حماس میگوید پیدا کردن و بازیابی تمامی اجساد زمانبر خواهد بود.
خانواده برخی از گروگانها بسیار مشتاقاند تا عزیزان خود را بهطور مناسب دفن کنند و نگران هستند که بقایای آنان برای همیشه زیر خرابههای غزه از بین برود.
هزاران فلسطینی که تصور میشود کشته شدهاند، هنوز در میان ویرانیهای گسترده مفقود هستند.
موانع بزرگ برای طرح ترامپ
اختلاف بر سر بازیابی و تحویل اجساد گروگانها یکی از مشکلاتی بوده که اجرای طرح دونالد ترامپ، ربیسجمهوری آمریکا، برای پایان دادن کامل به جنگ غزه را پیچیده کرده است.
چالشهای بزرگ دیگری همچنان پیش روی این طرح قرار دارد، از جمله اداره آینده غزه و درخواست برای خلع سلاح حماس. همزمان، دو طرف یکدیگر را به نقض آتشبس متهم میکنند.
از سهشنبه تا چهارشنبه، اسرائیل در واکنش به حملهای فلسطینیها به نیروهای خود که منجر به کشته شدن یک سرباز شد، اقدام به بمبارانهایی کرد که مقامات بهداشتی غزه اعلام کردند در آن ۱۰۴ نفر کشته شدند.
وزارت بهداشت غزه گفت که در میان ۱۰۴ کشته، ۴۶ کودک و ۲۰ زن حضور داشتهاند. اسرائیل گفت که حملات آنها دهها شبهنظامی را هدف گرفته بود.
حملات هوایی بیشتر در پنجشنبه
شاهدان عینی پنجشنبه به رویترز گفتند که هواپیماهای اسرائیلی ۱۰ حمله هوایی در مناطق شرق خانیونس در جنوب نوار غزه انجام دادند و تانکها مناطق شرق شهر غزه در شمال نوار غزه را پیش از سپیدهدم پنجشنبه هدف حمله قرار دادند. گزارشی از تلفات انسانی اعلام نشده است.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که حملات «هدفمند» علیه «زیرساختهای تروریستی که برای نیروها تهدید ایجاد میکرد» در مناطقی از غزه که نیروهایش هنوز مستقر هستند، انجام شده است.
ساکنان غزه گفتند که نگران از سرگیری خصومتها هستند. جنگ باعث آوارگی اکثر بیش از دو میلیون نفر جمعیت غزه شده که برخی چندین بار مجبور به ترک خانههای خود شدهاند.
بسیاری از ساکنان غزه هنوز به مناطق خود بازنگشتهاند، زیرا نگران هستند که ممکن است دوباره آواره شوند.
