تصاویر ماهوارهای جدید حاکی از آن است که کشتارهای جمعی در شهر الفاشر و مناطق پیرامون آن در منطقه دارفور سودان پس از سقوط این شهر به دست نیروهای شبهنظامی «پشتیبانی سریع» همچنان ادامه دارد.
خبرگزاری فرانسه شنبه ۱۰ آبان با استناد به دادههای پژوهشگران دانشگاه ییل گزارش داد بخش بزرگی از جمعیت منطقه ممکن است «کشته، بازداشت یا مخفی» شده باشند.
طبق تصاویر ماهوارهای، از پنجم تا نهم آبان دستکم ۳۱ نقطه در محلههای مسکونی، محوطه دانشگاهها و مناطق نظامی شناسایی شده که با محل انباشت اجساد انسانها مطابقت دارد.
بازماندگان این فاجعه که خود را از الفاشر به شهر طویله دارفور رساندهاند، در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه تایید کردند که در جریان فرار، شاهد قتل عام گسترده، تیراندازی به کودکان در برابر والدینشان و ضربوشتم و غارت غیرنظامیان بودهاند.
سازمان پزشکان بدون مرز ۱۰ آبان هشدار داد پس از سقوط شهر الفاشر، هزاران غیرنظامی در این شهر از سوی نیروهای شبهنظامی محاصره شدهاند و جانشان بهشدت در خطر است.
نیروهای پشتیبانی سریع که از آوریل ۲۰۲۳ در حال نبرد با ارتش سودان هستند، چهارم آبان شهر الفاشر را تصرف کردند و پس از محاصرهای ۱۸ ماهه، ارتش را از آخرین پایگاهش در منطقه دارفور غربی بیرون راندند.
پس از سقوط شهر، گزارشهایی از اعدامهای میدانی، خشونت جنسی، حمله به نیروهای امدادرسان، غارت و آدمربایی منتشر شده است.
قطع ارتباطات در الفاشر
خبرگزاری فرانسه در ادامه گزارش خود نوشت ارتباطات در منطقه تقریبا بهطور کامل قطع است.
حیات که مادر پنج فرزند است، به این رسانه گفت: «در مسیر فرار، نیروهای شبهنظامی چند جوانی را که همراه ما بودند، متوقف کردند و ما دیگر از سرنوشتشان خبری نداریم.»
سازمان ملل اعلام کرد بیش از ۶۵ هزار نفر از الفاشر گریختهاند، اما دهها هزار نفر دیگر همچنان در این شهر گرفتار ماندهاند.
پیش از حمله نهایی نیروهای پشتیبانی سریع، حدود ۲۶۰ هزار نفر در الفاشر زندگی میکردند.
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، ۱۰ آبان ضمن هشدار نسبت به وخامت اوضاع در سودان، وضعیت شهر الفاشر را «آخرالزمانی» توصیف کرد.
در پی شدت گرفتن انتقادات از کشتار غیرنظامیان در الفاشر، نیروهای پشتیبانی سریع هشتم آبان اعلام کردند چند تن از اعضای خود را به اتهام ارتکاب تخلفات در جریان عملیات بازداشت کردهاند.
با این حال، تام فلچر، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه، نسبت به تعهد این گروه شبهنظامی برای رسیدگی به تخلفات شورشیان ابراز تردید کرد.
در جریان این درگیریها، هم ارتش سودان و هم نیروهای پشتیبانی سریع به ارتکاب جنایات جنگی متهم شدهاند.
با سقوط الفاشر، نیروهای پشتیبانی سریع کنترل هر پنج مرکز ایالت دارفور را به دست آوردهاند و عملاً سودان را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم کردهاند؛ در حالی که ارتش همچنان بر مناطق شمالی، شرقی و مرکزی کشور تسلط دارد.
بر اساس بیانیه دادستانی که شنبه ۱۰ آبان منتشر شد، این مرد به ظن «عضویت در یک سازمان جنایی تروریستی» و «تامین مالی یک نهاد تروریستی» تفهیم اتهام شده است.
مظنون هفته گذشته در شهر لیون بازداشت شد و سپس با حکم قضایی تا زمان برگزاری دادگاه در بازداشت موقت قرار گرفت.
در این بیانیه آمده است: «او آشکارا به ایدئولوژی جهادی پایبند است و مظنون به ارتباط با داعش خراسان است.»
به گفته دفتر دادستان ضدتروریسم فرانسه، این مرد همچنین به همکاری در «ارسال وجوه مالی» و «ترجمه و انتشار تبلیغات این سازمان تروریستی» متهم است.
شاخه خراسان دولت اسلامی (داعش خراسان)، شاخهای از گروه جهادی داعش در افغانستان است که همچنین در پاکستان و جمهوریهای سابق اتحاد جماهیر شوروی در آسیای مرکزی، از جمله ازبکستان، فعالیت دارد.
این گروه مسئول انجام حملات مرگبار در افغانستان و روسیه بوده است، از جمله حمله به یک سالن کنسرت در مسکو در مارس ۲۰۲۴ که منجر به کشته شدن ۱۵۰ نفر شد.
پیشتر در پنجم مهر، برخی منابع دیپلماتیک و امنیتی هشدار دادند گروه داعش میتواند از موج اخراج گسترده مهاجران افغانستانی از ایران و پاکستان برای اهداف خود بهرهبرداری کند.
هانس-یاکوب شیندلر، هماهنگکننده پیشین کمیته سازمان ملل برای نظارت بر گروههای شبهنظامی، در آن زمان گفت داعش خراسان از مرداد ۱۴۰۰، به جذب نیرو از میان اعضای ناراضی طالبان و نیز افغانهایی که در ساختار حکومت جدید جایی ندارند، مشغول است.
«ستایش از تروریسم»
روزنامه فرانسوی لوپاریزین ۱۰ آبان گزارش داد مرد افغان بازداشتشده چند سال پیش وارد فرانسه شده بود.
بر اساس این گزارش، او هنگام بازداشت در لیون از سوی ماموران سازمان اطلاعات داخلی فرانسه مورد بازجویی قرار گرفت.
لوپاریزین افزود این تبعه افغان پیشتر نیز به ظن «ستایش از تروریسم» تحت تحقیق قرار داشت و در شبکههای اجتماعی تیکتاک و اسنپچت به ویرایش و انتشار محتوای تبلیغاتی جهادی میپرداخت.
فرانسه در دهه گذشته بارها هدف حملات اسلامگرایانه قرار گرفته است؛ حملاتی که بیشتر آنها به دست افرادی انجام شدند که از القاعده یا داعش الهام گرفته بودند.
یک منبع دیپلماتیک اروپایی مهرماه در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه به شرایط وخیم اقتصادی در افغانستان اشاره کرد و گفت: «برخی افغانها نه از سر اعتقاد، بلکه بهدلیل ضرورت اقتصادی به گروههای تروریستی میپیوندند.»
اداره اطلاعات نظامی اوکراین شنبه دهم آبان اعلام کرد که حملهای از سوی اوکراین باعث انفجار و توقف عملیات در یک خط لوله محصولات نفتی روسیه در منطقه مسکو شده است.
اداره اطلاعات نظامی اوکراین در تلگرام اعلام کرد که این حمله جمعه انجام شد و لولههای انتقال بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما برای ارتش روسیه را نابود کرد.
روسیه: ۹۸ پهپاد اوکراینی را سرنگون کردیم
همزمان با اعلام حمله به مسکو از سوی اوکراین، وزارت دفاع روسیه شنبه اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور شامگاه گذشته ۹۸ پهپاد اوکراینی را بر فراز مناطق مختلف روسیه سرنگون کرده است.
به گفته این وزارتخانه، یازده پهپاد از جمله شش پهپادی که به سمت پایتخت روسیه میرفتند، بر فراز منطقه مسکو نابود شدند.
رویترز نوشت که این خبرگزاری نتوانست بهطور مستقل صحت این ادعا را تتیید کند.
حمله روسیه به تاسیسات تولید گاز اوکراین
همچنین اداره خدمات اضطراری اوکراین شنبه اعلام کرد که حمله روسیه در شامگاه جمعه باعث آتشسوزی در یک سایت تولید گاز در منطقه پولتاوا در اوکراین شده است.
در ماههای اخیر نیروهای روسیه حملات خود به تاسیسات انرژی اوکراین را افزایش دادهاند و طبق گفته شرکت دولتی انرژی «نفتوگاز» اوکراین، روسیه از ماه اکتبر تاکنون دستکم هشت بار به زیرساختهای گاز حمله کردهاند.
حملات به پستهای برق نیروگاههای هستهای اوکراین
وزارت خارجه اوکراین نیز آنچه را «حملات روسیه به پستهای برق حیاتی برای تامین برق خارجی نیروگاههای هستهای اوکراین» خواند، محکوم کرد.
در بیانیه این وزارتخانه که شامگاه جمعه منتشر شد، آمده است: «روسیه حملات هدفمندی به چنین پستهای برق انجام داده است.»
در این بیانیه افزوده شده: «حملات عمدی به تاسیسات انرژی غیرنظامی که مستقیما بر عملکرد ایمن تاسیسات هستهای تاثیر میگذارد، نشانههای تروریسم هستهای دارد و نقض جدی حقوق بشردوستانه بینالمللی محسوب میشود.»
وزارت خارجه اوکراین به بیانیهای از آژانس بینالمللی انرژی اتمی که پنجشنبه منتشر شده بود، اشاره کرد. در آن بیانیه آمده بود فعالیتهای نظامی منجر به آسیب به پستهای برقی شده که برای ایمنی و امنیت هستهای در اوکراین حیاتی هستند.
بیانیه آژانس گزارش داده بود که در نزدیکی دو نیروگاه هستهای اوکراین حوادثی رخ داده که باعث قطع دسترسی هر یک از نیروگاهها به یک خط برق خارجی شده است.
طبق بیانیه آژانس، نیروگاه سوم نیز مجبور شده بود توان دو تا از چهار رآکتور خود را کاهش دهد.
اتهامهای متقابل
در بیانیه آژانس اشارهای نشده بود که کدام طرف درگیر در جنگ اوکراین ممکن است عامل این حوادث بوده باشد.
روسیه و اوکراین مرتبا یکدیگر را به انجام فعالیتهای نظامی متهم میکنند که ایمنی نیروگاههای هستهای فعال اوکراین، بهویژه نیروگاه زاپوریژیا را به خطر میاندازد.
نیروهای روسیه نیروگاه زاپوریژیا، بزرگترین نیروگاه هستهای اروپا با شش رآکتور را در هفتههای نخست تهاجم مسکو به اوکراین تصرف کردند.
در نظرسنجی شبکه خبری کانال ۱۲، ۲۴ درصد از شرکتکنندگان گفتهاند که تصمیمگیرنده اصلی در امور اسرائیل خود این کشور است، در حالی که ۹ درصد پاسخی مشخص در این زمینه نداشتهاند.
همچنین در این نظرسنجی از شرکتکنندگان پرسیده شده آیا اسرائیل به «دولت دستنشاندهای» برای ایالات متحده تبدیل شده است یا نه. در پاسخ، ۶۹ درصد این گزاره را تأیید کردهاند، ۲۵ درصد با آن مخالفت کردهاند و ۶ درصد نیز اظهار بیاطلاعی کردهاند.
این نظرسنجی در شرایطی منتشر شد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پنجشنبه هشتم آبان درباره نشست مشترک شامگاه چهارشنبه هفتم آبان خود با مقامات عالیرتبه آمریکایی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما با همکاری یکدیگر برای دستیابی به هدفی که با رییسجمهوری ترامپ بر سر آن توافق کردهایم تلاش میکنیم.»
او افزود دوستی دو کشور «بر پایه ارزشهای مشترک، قدرت، و یک اصل روشن» استوار است؛ اینکه اسرائیل همیشه آزادی عمل خود را حفظ میکند.
نتانیاهو در ششم آبان هم در یک مصاحبه، با اشاره به اینکه اسرائیل با کمک آمریکا «محور ایران را در هم شکست، خاورمیانه را بازسازی کرد و مسیر نابودی حماس را هموار ساخت»، تاکید کرد که اسرائیل «بدون وابستگی» تصمیمهای امنیتی خود را میگیرد و در برابر تهدیدها، چه از غزه و چه از لبنان، اجازه نمیگیرد بلکه «به طور مستقیم پاسخ میدهد.»
او چهارم آبان نیز گفت که شاهد «ادعاهای مضحکی» در مورد روابط بین آمریکا و اسرائیل هستیم، اما روابط ما «روابط بین شرکا است و هیچ یک دیگری را کنترل نمیکند.»
نتانیاهو با اشاره به حملات ارتش اسرائیل در غزه در پی نقض آتشبس از سوی حماس تاکید کرد که این کشور حملاتش را به صلاحدید خود انجام میدهد و «به دنبال تایید کسی نیست.»
او این اظهارات را در واکنش به پرسشی درباره کنترل ایالات متحده بر تصمیمهای او و اینکه «آمریکا سیاست امنیتی اسرائیل را دیکته میکند» بیان کرد.
سخنان نتانیاهو پس از آن منتشر شد که روزنامه هاآرتص گزارش داد که ایالات متحده انتظار دارد اسرائیل انجام هرگونه حمله نظامی استثنایی در نوار غزه، از جمله حملات هوایی، پیش از آغاز آن به آمریکا اطلاع دهد.
در همین حال، نشریه تایمز اسرائیل هم جمعه ۹ آبان نوشت که مقامات ارشد آمریکایی موضوع تبدیل شدن اسرائیل به یک «دولت دستنشانده» ایالات متحده را رد کردهاند.
همزمان صدها نفر در یکی از محلههای فقیرنشین شهر ریو دو ژانیرو راهپیمایی کردند و خواستار استعفای فرماندار این ایالت شدند.
دیدهبان حقوق بشر روز جمعه نهم آبان در بیانیهای درباره عملیات پلیس ایالتی ریو دو ژانیرو در ششم آبان اعلام کرد که نیروهای پلیس در محلههای کمدرآمد این شهر، صحنههای جرم را برای بررسی و تحلیل حفظ نکردهاند؛ اقدامی که به گفته این سازمان، گامی حیاتی برای روشن شدن شرایط مرگ قربانیان محسوب میشود.
سزار مونیوز، مدیر دیدهبان حقوق بشر در برزیل، با تاکید بر اینکه خانوادههای کشتهشدگان، از جمله افسران پلیس، شایسته دانستن شرایط مرگ عزیزان خود هستند، گفت «بسیار نگرانیم که تحقیقات ضروری انجام نشده و ممکن است که شواهد مهم پیشاپیش از بین رفته باشند.»
بر اساس این بیانیه، یک متخصص پزشکی قانونی گفت که کارشناسان پزشکی قانونی به میدانی که ساکنان محلی، دهها جسد را به آنجا منتقل کرده بودند، اعزام نشدند. دیدهبان حقوق بشر گفت که این یک شکست مهم در تحقیقات بوده است.
در ساعات اولیه ششم آبان، حدود ۲۵۰۰ نیروی نظامی و پلیس، با پشتیبانی خودروهای زرهی و هلیکوپترها، وارد محلههای وسیع آلمائو و پنها در ریو دو ژانیرو شدند و یکی از بزرگترین گروههای قاچاق مواد مخدر در برزیل را هدف قرار دادند. در پی این عملیات، تیراندازیهای شدیدی درگرفت که ساعتها طول کشید.
پلیس ایالتی گفته که این عملیات بیش از دو ماه در حال برنامهریزی بود و هدف آن، راندن مظنونان به دامنه جنگلی بود که نیروهای ویژه در آنجا در کمین بودند.
در همان روز، مقامات پلیس ایالتی اعلام کردند که ۶۴ نفر، از جمله ۴ افسر پلیس، کشته شدهاند. روز هفتم آبان هم ساکنان این مناطق دهها جسد دیگر را در یک منطقه جنگلی پیدا کردند. آمار کشتهشدگان از بین ۱۲۱ نفر تا ۱۳۲ نفر متغیر است.
در همین حال، فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، خواستار اصلاح فوری، جامع و مؤثر در ساختار و روشهای پلیسی برزیل شد و هشدار داد که تداوم خشونت و تبعیض نژادی در اجرای قانون باید فوراً متوقف شود.
یکی از ساکنان محلی به رسانههای برزیلی گفت پسرش پیش از مرگ گفته بود قصد دارد خود را تسلیم کند، اما میترسد پلیس او را بکشد. اندکی بعد جسد او در منطقهای جنگلی پیدا شد.
همزمان، چند سازمان جامعه مدنی از جمله دیدهبان حقوق بشر، روز پنجشنبه هشتم آبان از دادستان کل ایالت ریو دو ژانیرو خواستند اطمینان حاصل کند نمایندگانی از خانوادههای قربانیان هنگام کالبدشکافی حضور داشته باشند، اما این درخواست هنوز اجرا نشده است.
دفتر دادستانی عمومی ریو دو ژانیرو در پاسخ اعلام کرد که کارشناسان پزشکی قانونی و یک دادستان به سردخانه اعزام شدهاند.
از سوی دیگر، در حالی که مأموران پلیس طبق قانون موظفاند از دوربینهای نصبشده بر لباس خود استفاده کنند، یکی از مقامهای پلیس به خبرنگاران گفت احتمال دارد باتری دوربینها هنگام عملیات تمام شده باشد و «تصاویر از بین رفته باشند».
در پی افزایش اعتراضها به نحوه رسیدگی به تحقیقات، وزارت دادگستری برزیل اعلام کرد ۲۰ کارشناس پزشکی قانونی از پلیس فدرال برای کمک به بررسی صحنه جرم و انجام کالبدشکافی اعزام خواهد کرد.
دیدهبان حقوق بشر در ارتباط با عملکرد پلیس ایالت ریو دو ژانیرو به دادههای رسمی استناد کرد که بر اساس آنها، پلیس در سال گذشته میلادی دستکم ۷۰۳ نفر را کشته است. آمار کشتهشدگان از ابتدای سال جاری میلادی تا پایان تابستان، ۴۷۰ نفر بوده است.
در این حال، ۸۶ درصد از کشته شدگان در سال گذشته میلادی، سیاهپوست بودهاند.
راهپیمایی اعتراضی صدها نفر در ریو دو ژانیرو
شبکه خبری ایبیسی گزارش داد که صدها نفر از ساکنان یکی از محلههای فقیرنشین ریو دو ژانیرو که هدف حمله پلیس قرار گرفته بود، روز جمعه نهم آبان در اعتراض به خشونت نیروهای امنیتی راهپیمایی کردند و خواستار استعفای کلودیو کاسترو، فرماندار ایالت ریو دو ژانیرو، شدند.
بسیاری از معترضان لباس سفید بر تن داشتند که به گفته یکی از آنها نمادی از تمایلشان به صلح بود. گروهی نیز تیشرتهایی به تن داشتند که نقش دستهای قرمز روی آنها، نشانهای از خون قربانیان تلقی میشد. در دستان بسیاری از راهپیمایان پلاکاردهایی با شعارهایی مانند «کشتن ما را متوقف کنید» و «قتل عام بس است» دیده میشد.
در میان شرکتکنندگان، ساکنان محلی، فعالان مدنی، سیاستمداران و مادرانی حضور داشتند که فرزندان خود را در عملیاتهای پلیسی سالهای گذشته از دست داده بودند. یکی از معترضان، دولت فدرال را به بیتوجهی و رها کردن ریو دو ژانیرو در مبارزه با جرایم سازمانیافته متهم کرد، هرچند دولت لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا این اتهام را رد کرده است.
در حالیکه فرماندار کاسترو از عملکرد پلیس دفاع کرده، ریکاردو لواندوفسکی، وزیر دادگستری برزیل، اعلام کرد که رئیسجمهور لولا از انجام «عملیاتی فوقالعاده خونین و خشونتآمیز» بدون اطلاع دولت فدرال شگفتزده شده است.
پیشتر نیز ریو دو ژانیرو شاهد عملیاتهای مرگبار پلیس بوده است. خونینترین مورد در سال ۲۰۲۱ در محله ژاکارزینیو رخ داد که ۲۸ کشته برجا گذاشت. همچنین در سال ۱۹۹۲، حمله نیروهای پلیس سائوپائولو به زندان کاراندیرو برای سرکوب شورش زندانیان، به مرگ ۱۱۱ نفر انجامید.
پایگاه خبری هیل نیز تلاش کرده تایید این خبر را از کاخسفید و پنتاگون دریافت کند.
بر اساس گزارشها، ارزیابی پنتاگون نشان میدهد ارسال تاماهاوکها تاثیر منفی بر ذخایر تسلیحاتی ایالات متحده نخواهد داشت و ستاد مشترک نیز اخیراً ارزیابیای به کاخسفید ارائه کرده بود که متحدان اروپایی معتقدند دلیلی قوی برای خودداری از ارسال این موشکها وجود ندارد. با این حال، دو مقام اروپایی به سیانان گفتهاند مخالفت ناگهانی رئیسجمهوری ترامپ با اعطای موشکها موجب شگفتی شده است.
تردید کاخسفید و واکنش زلنسکی
منابع گزارش دادهاند که ترامپ پیش از دیدار با زلنسکی در ۱۷ اکتبر گفته بود «دادن چنین سلاحهایی آسان نیست» و ظاهراً در آن دیدار اعلام کرده که فعلاً موشکهای تاماهاوک را در اختیار اوکراین قرار نخواهد داد. زلنسکی اما در هفتههای بعد این بحث را «سرمایهگذاری بزرگ در دیپلماسی» خواند و گفت که نشان دادن موضوع تسلیحات دوربرد باعث شد روسیه اهمیت تاماهاوکها را جدی بگیرد.
زلنسکی مدعی است که ندادن این موشکها موجب کاهش انگیزه مسکو برای مذاکره شده است و توانایی اوکراین در «ضربهزدن در عمق» را کلیدی برای پیشبرد روند صلح توصیف کرد.
قابلیتها و پیامدهای نظامی
کارشناسان نظامی به نشریه هیل گفتهاند موشکهای تاماهاوک با پرواز در ارتفاع پایین و سرعت شبهزیرصوت برای گریز از رادار طراحی شدهاند و در صورت تحویل میتوانند برد و توان هدفگیری اوکراین را برای ضربه زدن به پایگاههای نظامی و تأسیسات انرژی در عمق خاک روسیه بهطور محسوسی افزایش دهند.
هشدارهای روسیه
مسکو هشدار داده که ارسال تاماهاوکها به اوکراین را یک «تشدید چشمگیر» در سطح درگیری تلقی خواهد کرد. گزارشها همچنین میگویند کرملین هماکنون از موشکهای ساخت داخل، مهمات از کرهشمالی و پهپادهای ایران در عملیاتهای خود استفاده میکند.
