استیو ویتکاف، اعلام کرد که مقامات حماس به او و همکارش در دولت ترامپ، جرد کوشنر، در جریان «دیدار معروف» چند ساعت پیش از امضای آتشبس با اسرائیل گفتهاند که این گروه مسلح فلسطینی خلع سلاح خواهد شد.
به گزارش تایمز اسرائیل، ویتکاف در یک کنفرانس در میامی گفت: «امیدوارم به قول خود عمل کنند، چون اگر چنین کنند، خواهند فهمید که طرح توسعهای که برای غزه داریم واقعا فوقالعاده است؛ خیلی بهتر از هر چیزی که تاکنون مورد بحث قرار گرفته»، و اضافه کرد که این طرح شامل یک «برنامه اشتغال عظیم» خواهد بود.
مقامات حماس در اظهارنظرهای عمومی مواضع متفاوتی داشتهاند؛ برخی تأکید کردهاند که این گروه خلع سلاح نخواهد شد، و برخی دیگر هنگام طرح چنین پرسشی از پاسخ دادن خودداری کردهاند.
دیپلماتهای عرب آشنا با این موضوع به روزنامه تایمز اسرائیل گفتهاند که حماس تمایل خود را برای کنار گذاشتن تسلیحات سنگینش ابراز کرده، در حالی که میخواهد سلاحهای سبک خود را حفظ کند؛ موضوعی که احتمالا برای اسرائیل غیرقابل قبول خواهد بود، زیرا همان سلاحها برای قتلعام اسرائیلیها در ۷ اکتبر و نیز برای سرکوب مخالفتهای داخلی در نوار غزه استفاده شدهاند.
با این حال، ویتکاف افزود که ایالات متحده «در میانه راهاندازی روند خلع سلاح، شامل برنامهای برای خلع نظامی و عفو عمومی» است.
او گفت: «حماس همیشه گفته است که ما به نیروی امنیتی بینالمللی نیاز داریم که وارد شود و سلاحها را به آنها تحویل دهند»، و اضافه کرد که امیدوار است آن نیرو را ظرف سه هفته آینده تشکیل دهد.
نماینده دونالد ترامپ تاکید کرد: «[تشکیل نیروی بینالمللی] نقطه عطفی خواهد بود که در آن خواهیم دید آیا همه مطابق وعدهشان عمل کرده و خلع سلاح میکنند یا نه.»
این در حالی است که حماس بارها با ورود نیروهای خارجی به غزه مخالفت کرده است.
تلاش آمریکا برای عفو برخی اعضای حماس
همچنین ویتکاف اعلام کرد که ایالات متحده به اسرائیل فشار میآورد تا در ازای تحویل سلاحها، به ۱۰۰ تا ۲۰۰ عضو حماس که در رفح گرفتار شدهاند، عفو بدهد.
ویتکاف در مصاحبهای در کنفرانس در میامی افزود که این ابتکار بر اعضای حماس متمرکز است که در حال حاضر در سوی اسرائیلی «خط زرد» در غزه پنهان شدهاند.
او افزود که این امر به عنوان «مدلی» برای برنامه گستردهتر خلع سلاح و عفو عمومی عمل خواهد کرد، برنامهای که واشینگتن امیدوار است در نوار غزه به اجرا درآید؛ چنانکه در طرح ۲۰ مادهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، برای پایان دادن به جنگ پیشبینی شده است.
نماینده ویژه ترامپ گفت: «ممکن است مدلی از آنچه قصد داریم انجام دهیم را در اینجا ببینیم. با این ۲۰۰ جنگجویی که در رفح گرفتار شدهاند و اینکه آیا خواهند توانست دستهای خود را بالا ببرند، بیرون بیایند و سلاحهایشان را تحویل دهند. این یکی از آزمونها خواهد بود».
او اضافه کرد که با هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، و ران درمر، وزیر راهبردی اسرائیل در این زمینه تماس تلفنی داشته است.
بنیامین نتانیاهو دفتر نخستوزیر اسرائیل بهطور علنی با ایده اعطای گذر امن به اعضای حماس مخالفت کرده است، گرچه یک دیپلمات خاورمیانهای به تایمز اسرائیل گفت که اورشلیم در محافل خصوصی این ایده را رد نکرده است.
با این حال، به گفته این دیپلمات، اسرائیل استدلال میکند که دستکم برخی از اعضای حماس باید بازداشت شوند، چراکه مسئول حملات علیه اسرائیلیها هستند.
از سوی دیگر، ایالات متحده نگران است که اگر به اسرائیل اجازه داده شود تمام آن اعضای حماس را بکشد، خطر فروپاشی آتشبس شکننده در غزه وجود خواهد داشت.
ویتکاف گفت: «اگر بتوانیم اوضاع را حفظ کنیم، آنگاه اعتبار بیشتری در سراسر جهان خواهیم داشت. من بسیار مطمئنم که اوضاع را حفظ خواهیم کرد و ماموریت را به انجام خواهیم رساند.»
رسانههای لبنانی شامگاه پنجشنبه گزارش دادند که نیروهای اسرائیل حمله هوایی به شهر کفر دونین در جنوب لبنان انجام دادهاند.
وزارت بهداشت لبنان هنوز آماری از تلفات ناشی از حملات هوایی عصر پنجشنبه ارائه نکرده است.
طبق اعلام این وزارتخانه، در حملات قبلی اسرائیل در همین روز، یک نفر کشته شد.
صدور هشدار پیش از حمله
سخنگوی ارتش اسرائیل پیش از حملات به جنوب لبنان اعلام کرد که ارتش این کشور به ساکنان سه روستا هشدار داده تا از مناطقی که در نقشهها مشخص شدهاند، خارج شوند زیرا قصد دارد زیرساختهای وابسته به حزبالله لبنان را در آن مناطق هدف قرار دهد.
به گفته آویخای ادرعی، سخنگوی ارتش اسرائیل، به ساکنان ساختمانهای مشخصشده در روستاهای عیتا الجبل، الطیبه و طیر دبا توصیه شده است که محل سکونت خود را ترک کنند.
به گفته ارتش، از ساکنان این شهرها خواسته شده که ۵۰۰ متر از محل هدف فاصله بگیرند.
ادرعی، سخنگوی عربزبان ارتش اسرائیل، هشدار داد: «ارتش دفاعی اسرائیل به زیرساختهای نظامی متعلق به سازمان تروریستی حزبالله در سراسر جنوب لبنان حمله خواهد کرد.»
او این حمله را در پاسخ به تلاشهای غیرقانونی این سازمان برای بازسازی فعالیتهایش در این منطقه عنوان کرد.
همزمان با این اعلام، ارتش اسرائیل نقشههایی منتشر کرده است که مکانهای هدف قرار گرفته را در این سه روستا نشان میدهد.
ادرعی گفت: «برای حفظ امنیت خود، لازم است فورا از این ساختمانها و ساختمانهای مجاور آنها تخلیه کرده و دستکم ۵۰۰ متر از آنها فاصله بگیرید.»
هشدارهای تخلیه ساکنان از سوی ارتش اسرائیل پیش از انجام حملات در لبنان از زمان آتشبس با حزبالله نسبتا نادر بودهاند.
آخرین هشدار مشابه در ماه گذشته، پیش از حملاتی در جنوب لبنان صادر شده بود.
اسرائیل و لبنان آذرماه ۱۴۰۳ برای برقراری آتشبس و اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد به توافق دست یافتند.
اسرائیل در طول ماههای گذشته بارها حزبالله را به نقض توافق آتشبس متهم کرده و حملاتی را علیه مواضع و نیروهای این گروه مورد حمایت تهران تدارک دیده است.
ارتش اسرائیل ۱۵ آبان اعلام کرد در حملهای هوایی، شماری از نیروهای واحد موسوم به «ساختوساز» حزبالله را در منطقه صور در جنوب لبنان هدف قرار داده است.
به گفته ارتش اسرائیل، این افراد هنگام تجمع در یکی از پایگاههای حزبالله هدف قرار گرفتند.
بر اساس این اعلام، این مکان بهمنظور تولید تجهیزاتی به کار میرفت که نیروهای حزبالله از آن برای بازسازی زیرساختهای تخریبشده در درگیریهای سال گذشته استفاده میکردند.
دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پنجشنبه ۱۵ آبان در بیانیهای اعلام کرد دولت اسرائیل خود را در غم عمیق خانواده مولل و تمامی خانوادههای گروگانهای جانباخته شریک میداند.
بر اساس این بیانیه، اسرائیل «با عزم و تعهد کامل و خستگیناپذیر» برای بازگرداندن پیکر سایر گروگانهای جانباخته به کشور تلاش میکند.
دفتر نخستوزیری اسرائیل افزود حماس «موظف است به تعهدات خود در قبال میانجیها عمل کند و پیکرها را در چارچوب اجرای توافق بازگرداند».
مولل که ۲۱ ساله و کارآموز کشاورزی در کیبوتص نیر اوز در جنوب اسرائیل بود، در جریان حمله هفتم اکتبر کشته شد و نیروهای حماس پیکر او را به نوار غزه انتقال دادند.
او تنها ۱۹ روز پیش از این واقعه مرگبار وارد اسرائیل شده بود.
پیکر این شهروند تانزانیایی سرانجام شامگاه ۱۴ آبان به صلیب سرخ تحویل داده شد.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل ۱۵ آبان گزارش داد پیکر شش گروگان کشتهشده همچنان در غزه باقی مانده است.
بنا بر این گزارش، پنج تن از آنان شهروند اسرائیل بودند و یک نفر دیگر تبعه تایلند بود.
ملاقات خلیل الحیه با رییس سازمان اطلاعات ترکیه
حماس ۱۵ آبان در بیانیهای خبر داد هیاتی به سرپرستی خلیل الحیه، مذاکرهکننده ارشد این گروه، روز گذشته در استانبول با ابراهیم کالین، رییس سازمان اطلاعات ترکیه، دیدار کرد.
بر اساس این بیانیه، این نشست بر اجرای توافق آتشبس در غزه متمرکز بود و دو طرف درباره «تداوم حملات» در مناطق تحت کنترل نیروهای اسرائیلی، بسته بودن گذرگاهها و ضرورت بازسازی زیرساختهای شهری از جمله فاضلاب، جادهها و برق بحث و تبادل نظر کردند.
حماس همچنین در این بیانیه بر ادامه پایبندی خود به توافق آتشبس و واگذاری اداره نوار غزه به یک کمیته مستقل فلسطینی تاکید کرد.
هیات حماس ۱۰ آبان نیز با هاكان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، دیدار کرده بود.
دیدار محمود عباس و پاپ لئو
واتیکان ۱۵ آبان با انتشار بیانیهای از دیدار و گفتوگوی «صمیمانه» پاپ لئو و محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، خبر داد.
در این بیانیه آمده است دو طرف بر ارائه فوری کمکهای بشردوستانه به غیرنظامیان غزه و پایان دادن به درگیریها از طریق راهحل دو کشوری تاکید کردند.
این ملاقات همزمان با دهمین سالگرد شناسایی رسمی دولت فلسطین از سوی واتیکان انجام شد.
عباس پیشتر چندین بار با پاپ فرانسیس، رهبر سابق کاتولیکهای جهان که اردیبهشتماه درگذشت، دیدار کرده بود.
تایمز اسرائیل نوشت پاپ فرانسیس در ماههای پایانی عمر خود مواضعی تندتر در قبال عملیات نظامی اسرائیل در غزه اتخاذ کرد اما پاپ لئو تاکنون رویکردی ملایمتر در پیش گرفته است.
عباس قرار است جمعه ۱۶ آبان با جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، دیدار و گفتوگو کند.
پایگاه خبری اکسیوس چهارشنبه ۱۴ آبان در گزارشی نوشت متقاعد کردن شبهنظامیان حماس برای کنار گذاشتن سلاحهایشان حساسترین موضوع در طرح دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای صلح غزه است.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت: «میخواهیم این طرح یک نمونه آزمایشی باشد که شاید بعدا در مناطق دیگر غزه نیز گسترش یابد. موضع اسرائیل طبق معمول حداکثری است اما ما در میانه مذاکرات هستیم.»
مقام آمریکایی دیگر افزود اسرائیل باید «واقعبین» شود و اجازه ندهد مسائلی تاکتیکی مانند بحران رفح، موضوع راهبردی توافق غزه را تضعیف کند.
اسرائیل موافق نیست
اسرائیل به شدت تردید دارد که حماس از طریق دیپلماسی با خلع سلاح موافقت کند.
وضعیت زمانی پیچیدهتر شد که تندروها، چه در داخل و چه در خارج از ائتلاف بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از قصد او برای صدور اجازه «عبور امن» به شبهنظامیان حماس انتقاد کردند.
ترامپ چندین بار گفته است اگر این گروه از خلع سلاح خودداری کند، از سوی اسرائیل نابود خواهد شد اما فرستادگان او میخواهند بدون از سرگیری جنگ، راهحلی پیدا کنند.
یک مقام ارشد اسرائیلی خاطرنشان کرد که این کشور در حال تعامل با ایالات متحده است و در حال حاضر با تمام عناصر این پیشنهاد موافق نیست.
این مقام اسرائیلی گفت: «برخی از شبهنظامیان حماس که در تونلهای رفح گیر افتادهاند قاتل هستند. آنها را نمیتوان عفو کرد. آنها میتوانند کشته یا تسلیم شوند.»
مقامهای اسرائیلی گفتند یکی از شرایط ایشان برای صدور اجازه «عبور امن» به برخی از شبهنظامیان حماس این است که این گروه جسد هادار گلدین، افسر نیروهای دفاعی اسرائیل را که از بیش از ۱۱ سال پیش در غزه نگهداری میشود، بازگرداند.
ترکیه در میان میانجیگران
مقامات ترکیه میگویند ابراهیم کالین، رییس اطلاعات ترکیه، به درخواست ایالات متحده به تلاشهای میانجیگران پیوسته است.
کالین چهارشنبه در استانبول با هیاتی از مقامهای ارشد حماس به رهبری خلیل الحیه، رهبر سیاسی این گروه در غزه، دیدار کرد.
یک مقام امنیتی ترکیه گفت: «در طول این دیدار، دو هیات در مورد برداشتن گامهای لازم برای تضمین روند آتشبس و رسیدگی به مشکلات موجود تبادل نظر کردند. آنها همچنین در مورد راههای ممکن برای اجرای مراحل بعدی طرح آتشبس مشورتهایی انجام دادند.»
ایال زمیر چهارشنبه ۱۴ آبان همراه با افسران ارشد ارتش، فرماندهان پلیس و نمایندگان آژانس امنیت اسرائیل (شینبت) راههای مقابله با تهدیدهای پهپادی در مرزهای غرب و جنوب غربی این کشور با مصر را بررسی کردند.
ارتش اسرائیل پس از این نشست با انتشار بیانیهای به نقل از زمیر نوشت که این نشست بخشی از «فرآیند مشترک میاننهادی برای تدوین رویکردی جامع در مقابله با تهدید فزاینده پهپادها» بود.
زمیر در این نشست هشدار داد که موضوع پهپادها در مرز مصر «صرفا یک تهدید جنایی نیست، بلکه خطری امنیتی با ظرفیت اقدامات تروریستی» به شمار میرود.
او افزود ارتش و نهادهای دفاعی اسرائیل متعهدند توان عملیاتی خود را در این زمینه گسترش دهند و ظرفیتهای تازهای برای مقابله با این خطر ایجاد کنند.
به گفته ارتش اسرائیل، در یک سال گذشته تلاشهای متعددی برای قاچاق سلاح و مواد مخدر از طریق پهپادها از خاک مصر صورت گرفته است.
ارتش اسرائیل در این بیانیه به ایجاد یک کارگروه مشترک، متشکل از نیروهای ارتش، پلیس و شینبت برای مقابله با تهدیدهای پهپادی اشاره کرد و نوشت که منابع بیشتری به تقویت بلندمدت توان نظامی از طریق توسعه فناوریهای جدید دفاعی اختصاص خواهد یافت.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل در همین رابطه گزارش داد که ارتش این کشور قصد دارد فعالیتهای اطلاعاتی و فناوری خود را برای شناسایی، اختلال و رهگیری پهپادها گسترش دهد.
این رسانه افزود ارتش اسرائیل یگان رزمی جدیدی ایجاد میکند که وظیفه آن «مقابله با قاچاق از طریق پهپاد» خواهد بود.
این یگان قرار است در مناطق صعبالعبور و در عملیات شبانه نیز فعالیت کند تا توان ارتش در کنترل مرزها و جلوگیری از انتقال غیرقانونی سلاح و مواد مخدر افزایش یابد.
قاچاق سلاح و خطر تجهیز مجدد حماس
پس از حملات هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، قاچاق سلاح از سوی جمهوری اسلامی و متحدان نیابتیاش در منطقه با هدف تجهیز حماس به یکی از مهمترین حساسیتهای امنیتی اسرائیل تبدیل شد.
گزارشها از این حکایت دارند که از آن زمان تاکنون اسرائیل با حساسیتی دوچندان مرزها را کنترل و فعالیتهای نظامی یا مشکوک در این مناطق را رصد میکند.
ارتش اسرائیل ۱۹ مهر اعلام کرد که تلاش برای «قاچاق کالاهای غیرمجاز» از مصر به اسرائیل را خنثی کرده است.
پنجم مهر نیز اورشلیمپست در گزارشی نوشت که اسرائیل با موج تازهای از قاچاق سلاح و مواد مخدر از طریق مرز مشترک با مصر روبهرو است و یک تاجر پرنفوذ مصری که از حمایت دولتی نیز برخوردار است، مسئولیت ارسال پهپادها به سوی اسرائیل را بر عهده دارد.
از سوی دیگر، با توجه به افزایش فعالیتهای جمهوری اسلامی در اردن، مرزهای این کشور با اسرائیل به نقطه حساس دیگری تبدیل شدهاند.
مقامهای اردنی شهریور امسال هشدار دادند که تهدیدهای جمهوری اسلامی و متحدان منطقهای آن در این کشور روندی فزاینده داشته و تامین مالی و جذب نیرو از سوی جمهوری اسلامی در این کشور طی سه سال، سه برابر بیشتر شده است.
همزمان، مقامهای ارشد این کشور از بازداشت ۱۶ نفر به اتهام تروریسم خبر داد. گزارشها از ارتباط این افراد با جمهوری اسلامی حکایت داشت.
مسئول امنیتی کتائب حزبالله عراق، یکی از گروههای شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی، بهار سال گذشته اعلام کرد که این گروه آماده است مقاومت اسلامی در اردن را مسلح کند و تجهیزات لازم برای حداکثر ۱۲ هزار جنگجو را فراهم آورد.
این تهدید سبب شد اسرائیل نیروهای مرزی خود را در خطوط مرزی با اردن تقویت کند.
چهارشنبه ۱۴ آبان وزارت بهداشت اسرائیل و دفتر نخستوزیری این کشور تایید کردند که بقایای پیکر این گروگان کشته شده را از صلیب سرخ تحویل گرفتهاند.
شاخه نظامی حماس نیز اعلام کرد که بقایای جسد یک گروگان دیگر را ساعت ۹ شب به وقت محلی (۱۹:۰۰ به وقت گرینویچ) به صلیب سرخ تحویل داده است.
در صورت تایید هویت این پیکر، تعداد اجساد باقیمانده گروگانهای اسرائیلی در دست حماس به شش نفر خواهد رسید.
هفته گذشته نیز پیکر سه گروگان دیگر، سرهنگ آساف حامی (۴۰ ساله)، کاپیتان عومر نویترا (۲۱ ساله) و گروهبان اول اوز دنیل (۱۹ ساله) به اسرائیل تحویل داده شده بود.
همچنین اسرائیل سهشنبه، پیکر گروهبان دوم ایتای چن را تحویل گرفت. به این ترتیب، پرونده گروگانهای اسرائیلی-آمریکایی کشتهشده به پایان رسید.
به گفته مقامات بهداشتی غزه، حماس تاکنون پیکر ۲۱ نفر از مجموع ۲۸ گروگان کشتهشده را بازگردانده است. در مقابل، اسرائیل نیز پیکر ۲۸۵ فلسطینی را که از زمان آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳ در زندانهای این کشور یا به دلایل دیگر کشته شده بودند، تحویل داده است.
این مبادله اجساد در چارچوب آتشبس میانجیگریشده از سوی آمریکا صورت میگیرد که از ۱۰ اکتبر آغاز شده و با وجود خشونتهای پراکنده، همچنان برقرار است.
با این حال، اسرائیل همچنان حماس را به «تعلل عمدی» در تحویل اجساد متهم میکند. حماس در پاسخ گفته است که ویرانیهای گسترده ناشی از بمبارانهای اسرائیل باعث دشواری در یافتن پیکرها شده است.
در تحولی دیگر، ارتش اسرائیل اعلام کرد دو فلسطینی را که «بهشکل تهدیدآمیز» به مناطق تحت کنترل آنها در باریکه غزه نزدیک شده بودند، هدف قرار داده و کشته است.
منابع پزشکی در غزه نیز گزارش دادند که یک فلسطینی دیگر هنگام جمعآوری هیزم در مرکز نوار غزه هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد. ارتش اسرائیل گفت از این حادثه اطلاعی ندارد.
با وجود ادامه حملات اسرائیل در باریکه غزه، شدت خشونتها پس از آغاز آتشبس کاهش یافته و صدها هزار فلسطینی به ویرانههای خانههای خود بازگشتهاند. کمکهای بشردوستانه بیشتری نیز وارد منطقه شده و نیروهای اسرائیلی مواضع خود را از شهرها به پشت خط زرد مرزی عقب کشیدهاند.
در همین حال، مقامهای آمریکایی اعلام کردند پیشنویس قطعنامهای درباره طرح صلح دونالد ترامپ برای غزه در اختیار ۱۰ عضو غیردائم شورای امنیت سازمان ملل قرار گرفته است. کشورهای مصر، قطر، عربستان، ترکیه و امارات نیز از این طرح حمایت کردهاند.
پیشتر رسانه آمریکایی اکسیوس گزارش داده بود که ایالات متحده پیشنویس قطعنامه ای را به چند عضو شورای امنیت سازمان ملل ارائه کرده است که بر اساس آن، یک نیروی بینالمللی برای تامین امنیت غزه تاسیس میشود.
طبق این پیشنویس، اداره این باریکه دستکم تا پایان سال ۲۰۲۷ به این گروه بینالمللی واگذار خواهد شد.
