سازمان عفو بینالملل در گزارش تازهای اعلام کرد حماس و دیگر گروههای مسلح فلسطینی در حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ و اقدامات پس از آن مرتکب «جنایت علیه بشریت»، از جمله «نابودی جمعی» شدهاند؛ اتهامی که برای نخستینبار از سوی این نهاد مطرح میشود.
عفو بینالملل در گزارش ۱۷۳ صفحهای خود که به تاریخ ۱۱ دسامبر منتشر شد، تاکید کرده است که کشتار گسترده غیرنظامیان در هفتم اکتبر «مصادیق روشن جنایت علیه بشریت» دارد و گروههای مسلح فلسطینی علاوه بر ارتکاب جنایات جنگی، در گروگانگیری، بدرفتاری با گروگانها و عدم بازگرداندن اجساد ربودهشده نیز قوانین بینالمللی را نقض کردهاند.
این سازمان پیشتر تنها درباره «جنایات جنگی» اظهارنظر کرده بود، اما در گزارش جدید خود نتیجه گرفته است که حماس و گروههای همپیمانش از مرحله جنایات جنگی فراتر رفته و وارد سطح «جنایت علیه بشریت» شدهاند؛ مفهومی حقوقی که شامل «حملات گسترده یا سازمانیافته علیه جمعیت غیرنظامی» میشود و محدود به زمان جنگ نیست.
بنابر این گزارش، حمله حماس موجب کشتهشدن ۱٬۲۲۱ نفر شد و در مجموع ۲۵۱ نفر به گروگان گرفته شدند که ۴۴ نفر از آنها هنگام ربودهشدن جان باخته بودند.
از میان ۲۰۷ گروگان زنده، دستکم ۴۱ نفر در اسارت کشته شدند. بهجز جسد یک افسر اسرائیلی، همه گروگانها تحت آتشبس آزاد شدهاند.
عفو بینالملل مجموعهای از اقدامات حماس را در زمره جنایت علیه بشریت قرار داده است؛ از جمله قتل، نابودی جمعی، زندانیکردن، شکنجه، ناپدیدسازی قهری، تجاوز و دیگر اشکال خشونت جنسی.
این سازمان تاکید کرده که تنها در یک مورد امکان گفتوگو با بازمانده خشونت جنسی را داشته و نمیتواند درباره گستره این خشونتها نتیجهگیری قطعی ارائه کند.
در بخش دیگری از گزارش، گردانهای عزالدین قسام، شاخه نظامی حماس «در درجه نخست مسئول» این جنایات معرفی شدهاند. جهاد اسلامی فلسطین، تیپهای شهدای الاقصی و برخی افراد غیرعضو این گروهها نیز به میزان کمتر مسئول دانسته شدهاند.
گزارش همچنین یادآور میشود که دیوان کیفری بینالمللی در سال ۲۰۲۴ برای اسماعیل هنیه، محمد ضیف و یحیی سنوار درخواست صدور حکم بازداشت داده بود، اما پس از کشتهشدن هر سه توسط اسرائیل، این درخواستها پس گرفته شد.
این دیوان پیشتر برای بنیامین نتانیاهو و یوآو گالانت نیز به اتهام «جنایات جنگی» و «جنایت علیه بشریت» حکم بازداشت صادر کرده بود.
عفو بینالملل در عین حال بار دیگر اسرائیل را به «ارتکاب نسلکشی» در جریان عملیات نظامی در غزه متهم کرد؛ ادعایی که اسرائیل آن را «کاملاً دروغ و ساختگی» خوانده است.
بر اساس آمار وزارت بهداشت غزه ــ که سازمان ملل آن را معتبر میداند ــ تاکنون بیش از ۷۰ هزار نفر در حملات اسرائیل کشته شدهاند.
وبسایت واینت چهارشنبه ۱۹ آذر در گزارشی نوشت که ارتش اسرائیل مرز این کشور با اردن را که سالها «مرز آرام» تلقی میشد، پس از حمله ۷ اکتبر حماس، «جبههای آسیبپذیر» و «تهدیدی مورد حمایت ایران» ارزیابی کرده و برنامهای گسترده برای بازسازی آرایش دفاعی خود در این محور آغاز کرده است.
به نوشته واینت، افسران ارشد ارتش میگویند حمله حماس، برنامه بزرگتر ایران برای استفاده از محور اردن در یک حمله برقآسای زمینی را آشکار کرده است.
طبق این گزارش، ارتش اسرائیل از پاییز گذشته بازپسگیری ۴۶ پایگاه قدیمی دوران جنگ فرسایشی بین اسرائیل و مصر را که پس از توافق صلح ۱۹۹۴ با اردن رها شده بودند آغاز کرده و این مواضع را بار دیگر با سنگر، پناهگاههای بتنی، خطوط دید گسترده و تجهیزات نظارتی مجهز کرده است.
این پایگاهها روی ارتفاعات «غور» قرار دارند و میتوانند عبور احتمالی نیروهای مسلح را از رود اردن رهگیری و متوقف کنند.
واینت میگوید ارزیابی جدید ارتش پس از تشکیل «تیم قرمز» توسط هرتزی هالوی، رییس پیشین ستاد ارتش، انجام شد؛ تیمی که مامور بررسی این بود که آیا ایران میتواند از مسیرهای دیگر—بهویژه شرق—حملهای غافلگیرانه مشابه ۷ اکتبر ترتیب دهد؟
نتیجه این بود که مرز اردن «تقریباً بدون دفاع» رها شده و ساختار کنونی نمیتواند با تهدیدهای جدید مقابله کند.
ارتش اسرائیل اکنون بر دو فرض کلیدی عمل میکند: نخست اینکه ایران همچنان در پی اجرای طرح قاسم سلیمانی برای ایجاد «دو حلقه آتش» علیه اسرائیل است—ترکیبی از موشک و پهپاد و همچنین نفوذ نیروهای زمینی. دوم اینکه حمله حماس، این طرح را زودتر از موعد آشکار کرد و مسیر اردن را به «کریدوری بالقوه برای عبور نیروهای حوثی و شبهنظامیان عراقی» تبدیل کرده است.
به گزارش واینت، فرماندهان اسرائیل احتمال میدهند گروههای مسلح وابسته به حکومت ایران بتوانند با خودروهای سبک از عراق تا مرز اردن یا جنوب سوریه را در چند ساعت طی کنند و پیش از واکنش نیروهای اردنی، خود را به پلهای رود اردن مانند پل آلِنبی (پل ملک حسین) یا پل دامیاه رسانده و تلاش کنند وارد خاک اسرائیل شوند.
روزنامه لبنانی الاخبار نیز گزارش داده نیروهای وابسته به حوثیها و شبهنظامیان عراقی یک اتاق عملیات مشترک در بغداد و اردن ایجاد کردهاند.
در این چارچوب، لشکر تازهتاسیس ۹۶ گلعاد مامور حفاظت از بخش شمالی مرز شده و ماموریت دوم آن، سازماندهی پنج تیپ داوطلبان موسوم به «بریگادهای داوود» است؛ یگانهایی متشکل از افراد بالای ۳۵ سال که از خدمت ذخیره معاف بودهاند، اما میتوانند در دفاع خطی و واکنش سریع محلی نقش کلیدی داشته باشند.
واینت میگوید فراخوان ارتش با استقبال گسترده روبهرو شد و حدود ۱۵ هزار نفر داوطلب شدند.
وزارت دفاع اسرائیل همچنین ساخت یک سد امنیتی ۵۰۰ کیلومتری را آغاز کرده است؛ طرحی با هزینه تقریبی ۵.۵ میلیارد شکل که شامل موانع زمینی، حصار ضدنفوذ، پایگاههای بازپسگرفته شده و شبکههای نظارتی چندلایه است.
به نوشته واینت، این سد از جنوب بلندیهای جولان تا شمال ایلات امتداد خواهد داشت و هدف اصلی آن جلوگیری از هرگونه یورش غافلگیرانه از سوی گروههای مورد حمایت حکومت ایران است.
باندی در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «این نفتکش طی سالهای متعدد به دلیل نقش داشتن در یک شبکه غیرقانونی حملونقل نفت که از سازمانهای تروریستی خارجی حمایت میکند، از سوی آمریکا تحت تحریم قرار داشته است.» او افزود که عملیات توقیف در سواحل ونزوئلا انجام شده است.
در همین زمینه کش پتل، مدیر افبیآی، نیز با اشاره به این اقدام گفت تلاشها برای قطع منابع «سازمانهای تروریستی خارجی» شبانهروز ادامه دارد. پتل گفت افبیآی و شرکایش حکم توقیف این نفتکش نفت خام را «که برای انتقال نفت تحت تحریم از ونزوئلا به ایران به کار گرفته میشد»، در سواحل ونزوئلا اجرا کردند.
او در ایکس نوشت: «تلاشهای این دولت برای درهمشکستن سازمانهای تروریستی خارجی و قطع منابع آنها شبانهروز ادامه خواهد یافت.»
اما ونزوئلا در واکنش به این اقدام، آمریکا را متهم کرد که با توقیف نفتکش در کارائیب «سرقت آشکار» انجام داده است.
پیش از این خبرگزاری رویترز به نقل از گروه بریتانیایی مدیریت ریسک دریایی «ونگارد» اعلام کرده بود که نفتکش توقیف شده احتمالا «اسکیپر» نام دارد که در بامداد چهارشنبه در نزدیکی سواحل ونزوئلا توقیف شده است. آمریکا پیشتر این نفتکش را ـ زمانی که «آدیسـا» نام داشت ـ به دلیل آنچه واشینگتن «دخالت در تجارت نفت ایران» عنوان کرده بود، تحریم کرده بود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهارشنبه ۱۹ آذر این عملیات را تایید کرد و به خبرنگاران گفت: «ما همین حالا یک نفتکش را در سواحل ونزوئلا توقیف کردهایم؛ نفتکشی بزرگ، بسیار بزرگ، در واقع بزرگترین نفتکشی که تاکنون توقیف شده است.»
او بدون اشاره به جزییات بیشتر، گفته بود: «اتفاقات دیگری هم در جریان است که بعدا خواهید دید و با دیگران دربارهاش صحبت خواهید کرد.»
این در حالی است که رویترز به نقل از سه مقام آمریکایی گزارش داد ترامپ دستور استقرار گسترده نیروهای نظامی این کشور در منطقه را شامل یک ناو هواپیمابر، جنگندهها و دهها هزار نیروی نظامی، صادر کرده است.
این مقامها که به شرط فاش نشدن نامشان صحبت میکردند، گفتند که عملیات توقیف نفتکش از سوی گارد ساحلی آمریکا هدایت شده است.
آنها نام نفتکش، کشور پرچم آن یا محل دقیق توقیف را اعلام نکرده بودند.
پس از انتشار خبر توقیف، بهای نفت که پیشتر در طول روز در محدوده منفی معامله میشد، افزایش یافت.
معاملات آتی نفت برنت دریای شمال تا ساعت ۱۰ شب چهارشنبه (به وقت ایران) با ۴۱ سنت افزایش به ۶۲ دلار و ۳۵ سنت در هر بشکه رسید. نفت وست تگزاس اینترمدییت نیز با ۲۱ سنت رشد در ۵۸ دلار و ۴۶ سنت بسته شد.
ونزوئلا ماه گذشته میلادی بیش از ۹۰۰ هزار بشکه در روز نفت صادر کرده بود.
شرکت دولتی «پدوسا» طی این مدت برای رقیق کردن نفت فوقسنگین خود، نفتای بیشتری وارد کرده است.
با وجود افزایش فشارها بر نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، آمریکا تا پیش از این اقدام، تلاشی برای مختل کردن جریان صادرات نفت این کشور انجام نداده بود.
بلومبرگ نیز ارزیابی کرد توقيف نفتکش میتواند صادرات نفت ونزوئلا را بهطور قابل توجهی دشوارتر کند، چون احتمالا شرکتهای حملونقل در بارگيری محمولههای نفتی اين کشور محتاطتر خواهند شد.
صادرات نفت، اصلیترین منبع درآمد ونزوئلاست.
این کشور بهدلیل افزایش رقابت با نفت تحریمی روسیه و ایران، ناچار شده نفت خود را از طریق واسطهها و با تخفیف بیشتری به خریدار اصلیاش، چین، عرضه کند.
مادورو پیشتر گفته بود افزایش حضور نظامی آمریکا در نزدیکی ونزوئلا با هدف سرنگونی او و تصاحب ذخایر عظیم نفتی این کشور عضو اوپک انجام میشود.
ترامپ نیز بارها احتمال دخالت نظامی ایالات متحده در ونزوئلا را مطرح کرده است.
ارتش آمریکا از ماه سپتامبر دستکم ۱۹ حمله علیه قایقهای مظنون به حمل مواد مخدر در کارائیب و سواحل اقیانوس آرام آمریکای لاتین انجام داده است.
این حملات به کشتهشدن دستکم ۷۶ نفر منجر شده است.
سعار چهارشنبه ۱۹ آذر گفت اسرائیل خواهان دستیابی به توافق امنیتی با سوریه است، اما تاکید کرد این توافق با موانع فزاینده روبهرو و فاصلهها اکنون بیشتر از گذشته شده است.
او جزییاتی از شروط اضافی مدنظر دمشق برای رسیدن به توافق ارائه نکرد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۱۸ آذر گفته بود تماسها و دیدارهایی با سوریها و با میانجیگری آمریکا صورت گرفته، اما به توافقها یا تفاهمهایی منتهی نشده است.
او پیشتر و در ۱۱ آذر دستیابی به توافق با سوریه را ممکن خوانده و گفته بود انتظار دارد دمشق یک منطقه حائل غیرنظامی از پایتخت تا کوه هرمون و مناطق دیگر ایجاد کند.
احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه، چند روز پیش مخالفت خود را با درخواست اسرائیل برای ایجاد منطقه غیرنظامی در جنوب سوریه اعلام کرد و آن را خطری برای امنیت کشور دانست.
او اسرائیل را متهم کرد که پس از جنگ غزه «در تلاش برای صادر کردن بحرانها به کشورهای دیگر» است.
الشرع گفت نیروهای اسرائیلی از آذر سال گذشته و پس از سقوط دولت بشار اسد، بیش از هزار حمله هوایی و ۴۰۰ یورش زمینی به سوریه انجام دادهاند.
یک مقام وزارت امور خارجه سوریه نیز نهم آذر به شبکه العربیه گفته بود باوجود حملات پیدرپی اسرائیل، رسیدن به توافق ممکن نیست.
اسرائیل از زمان سقوط اسد، نیرو و تجهیزات نظامی در جنوب سوریه مستقر کرده و از منطقه حائل تعیینشده در سال ۱۹۷۴ فراتر رفته است.
مقامهای اسرائیلی هشتم آذر اعلام کردند قصد عقبنشینی از مناطق تحت کنترل خود در سوریه، از جمله ارتفاعات هرمون (جبلالشیخ) را ندارند و چشماندازی برای توافق با دمشق در آینده نزدیک نمیبینند.
هفتم آذر تظاهراتی در چند شهر سوریه مانند دمشق و حمص علیه عملیات اسرائیل در جنوب این کشور برگزار شد. واینت نوشت که در تظاهرات دمشق پرچمهای اسرائیل آتش زده شد.
با وجود شش دور گفتوگو میان مقامهای سوری و اسرائیلی با میانجیگری آمریکا، این مذاکرات به توافقی امنیتی که هدفش ایجاد ثبات در منطقه مرزی بود نرسید.
دهم آذر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در شبکه اجتماعی تروث سوشال به اسرائیل درباره ایجاد بیثباتی در سوریه و رهبری جدیدش هشدار داد و نوشت بسیار مهم است که اسرائیل روند «گفتوگوی موثر» با دمشق را حفظ کند.
ترامپ اعلام کرد واشینگتن از «نتایج بهدستآمده در سوریه» رضایت دارد و دولت او «تمام توان خود را برای تقویت مسیر بازسازی این کشور» به کار گرفته است.
